2. Definitieve Jaarverslag en Jaarrekening 2021 HLM (incl. bijlagen)

De onderzoeken op het gebied van zorgfraude hebben in 2021 nog geen impact hebben gehad op de verstrekte voorzieningen. Werk, inkomen en schulden In domein van werk en inkomen is sprake van financiële voordelen. De belangrijkste reden hiervoor zijn de landelijke lokale compensatieregelingen die het grootste deel van 2021 van kracht zijn geweest. Met name de NOW (landelijke subsidiering van werknemers ter voorkoming van ontslagen) en de TOZO (aanvullende bijstand voor ZZP-ers) waren van invloed op minder sterke stijging van de bijstandsaanvragen. Maar ook de TONK (tegemoetkoming vaste lasten) heeft veel aanvragen in de bijzondere bijstand voorkomen in 2021. Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de participatiewet. In oktober heeft het Rijk de definitieve beschikking BUIG bekendgemaakt. Het definitieve macro-budget BUIG 2021 is met € 460 miljoen naar beneden bijgesteld. Het budget is met name verlaagd doordat de economie zich beter heeft ontwikkeld dan was voorspeld. De verwachte toename van mensen die een beroep op de bijstand doen, is daarmee ook minder groot dan eerder gedacht. Voor Haarlem is de uitkering met € 1,2 miljoen naar beneden bijgesteld.

Aan de lastenkant is er echter ook sprake van lagere uitgaven, de dalende lijn in het aantal bijstandsgerechtigden heeft zich in 2021 voortgezet, waardoor er € 1,1 miljoen aan uitkeringen is verstrekt. Per saldo resteert er een nadeel op de BUIG van € 137.000. Het aantal aanvragen voor bijzondere bijstand en minimabeleid is minder gestegen dan verwacht. De tijdelijke steunmaatregelen van het Rijk en de krapte op de arbeidsmarkt, hebben daarin een belangrijke rol gespeeld. Als gevolg daarvan zijn ook de aanvragen voor schuldhulpverlening en het aantal re-integratietrajecten lager dan verwacht. Daardoor is er op al deze beleidsterreinen sprake van onderbestedingen. De onderbesteding op de minimagelden wordt conform de afspraken gedoteerd aan de reserve minima, deze neemt met € 243.000 toe tot ruim € 1,1 miljoen (ultimo 2021). De onderbesteding op de TONK-middelen wordt in 2022 ingezet om inwoners te ondersteunen bij de hoge energielasten.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

21

In 2021 is de instroom dus op diverse gebieden minder hoog geweest dan verwacht. Of deze trend zich voortzet in 2022, wanneer alle corona compensatieregelingen gestopt zijn, blijft -ook in het licht van de huidige ontwikkelingen- in hoge mate onzeker.

Analyse incidentele en structurele baten en lasten Het overzicht van incidentele lasten en baten wordt opgesteld om te kunnen bepalen of er een structureel evenwicht is. Als structurele lasten gedekt zijn door structurele baten, is sprake van structureel evenwicht. Hiervoor is het van belang dat eenduidig en duidelijk uit de jaarrekening blijkt welke baten en lasten structureel van aard zijn en welke incidenteel. Het structureel exploitatiesaldo wordt bepaald door het exploitatiesaldo te zuiveren van incidentele baten en lasten. Het overzicht van de incidentele baten en lasten en van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves zijn hierbij belangrijke documenten. Op verzoek van zowel de provincie Noord-Holland als toezichthouder als de rekenkamercommissie is een overzicht opgesteld waarin in één oogopslag de structurele lasten en baten per programma en per jaar zijn af te lezen. De basis wordt gevormd door de totale lasten en baten per programma. Vervolgens worden de incidentele lasten en baten, waaronder toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, hierop in mindering gebracht, waardoor de structurele lasten en baten resteren. De incidentele baten en lasten worden volgens een deugdelijk en consequente gedragslijn bepaald met in acht name van de voorschriften voor een aantal specifieke posten en voorbeelden vanuit het BBV.

Daarnaast vindt de bepaling plaats op basis van cijferbeoordelingen, analyses op de verschillen ten opzichte van begroting en voorgaande jaren en begrotingswijzigingen. De incidentele lasten en baten worden afzonderlijk per programma vermeld, hierbij is een materialiteitsgrens gehanteerd van € 250.000. Conclusie: uit het overzicht Incidentele baten en lasten in hoofdstuk 4.4 blijkt dat in 2021 de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten (een minteken in het overzicht betekent meer baten dan lasten). Voor 2021 zijn de gerealiseerde structurele baten € 17 miljoen hoger dan de gerealiseerde lasten. Er is dus sprake van structureel evenwicht in 2021.

Bestemming rekeningresultaat Het rekeningresultaat 2021 bedraagt € 32,1 miljoen positief. Bestemmingsvoorstel rekeningresultaat 2021 Resultaat Besluiten reeds genomen: Besluit besteding TONK middelen Besteding ICT-middelen

-32.094 v

1.800 1.065 2.865 n

Voorstellen: Regiogelden personen met verward gedrag Regionale middelen Opvang, wonen en herstel September- en Decembercirculaire 2021 Regionale middelen arbeidsmarktbeleid Mantelzorgbeleid, pilot verbeteren toegang mantelzorgregelingen Kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht DU Cultuur lokaal septembercirculaire € 569.000 en DU lokaal cultuur aanbod € 477.000 Vergroten veiligheid Reinaldapark Havendienst RI&E budget Frans Hals Museum depot Jaarverslag en Jaarrekening 2021

285 2.235 2.236 50 95 1.046 125 82 250 22

Bestemmingsvoorstel rekeningresultaat 2021 Duurzaamheid Corona Herstelpakket Bereikbare steden Ondertussengroep inburgering Extra inzet schulddienstverlening Cruyff-Krajicek court in Schalkwijk Versterken arbeidsmarktcommunicatie en werving personeel Projectbudget voor uitvoering onderzoek Frans Hals museum TONK (tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten) Inzet versterkers handhaving Slachthuisbuurt Zuidstrook Blok II KOT (Kinderopvangtoeslag affaire) Uitvoeringsagenda Woonvisie

370 254 200 66 110 192 750 50 579 250 2.500 458 230 12.412 n

Resterend saldo

-16.817 v

Bestemming rekeningresultaat: 1. Besluit besteding TONK-middelen (€ 1.800.000) Bij het raadsstuk (2022/67024) “Haarlem biedt financieel kwetsbare inwoners ondersteuning bij hoge energielasten” is besloten om vooruitlopend op de bestemming van het rekeningresultaat 2021 een bedrag van € 1,8 miljoen overgebleven TONK-gelden beschikbaar te stellen voor het budget bijzondere bijstand. 2. Besteding ICT-middelen (€ 1.065.000) Bij het raadsstuk (2022/5626) is besloten om € 1.065.000 beschikbaar te stellen voor ICT middelen vooruitlopend op de bestemming van het rekening resultaat. 3. Regiogelden personen met verward gedrag (€ 285.000) Bij de decembercirculaire is € 285.000 beschikbaar gekomen voor “Versterken dienstverlening gemeenten: personen met verward gedrag”. Deze Decentralisatie Uitkering ontvangt Gemeente Haarlem als centrumgemeente voor het zorg- en veiligheidshuis. Deze middelen worden beschikbaar gesteld aan het zorg en veiligheidshuis. De bestuurlijke regiegroep van het zorg en veiligheidshuis en de bestuurscommissies VRK gaan over de inhoudelijke invulling van het geld. Omdat daarbij het bedrag van € 285.000 wordt toegekend in 2022 wordt hierbij verzocht om resultaatbestemming. 4.

Regionale middelen Opvang, wonen en herstel September- en Decembercirculaire 2021 (€ 2.234.682) In de Septembercirculaire is de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke opvang met € 17.458 naar beneden bijgesteld. De verdeling voor 2021 is ten opzichte van de Meicirculaire gewijzigd door het gebruik van actuelere basisgegevens voor de maatstaven. In de Decembercirculaire is € 1.708.140 aan middelen ontvangen als dekking voor de meerkosten door het coronavirus in de maatschappelijke opvang 2021. Om de continuïteit van zorg voor cliënten in de maatschappelijke opvang tijdens en na de coronamaatregelen te garanderen, zijn er in 2021 extra kosten gemaakt voor bijvoorbeeld het realiseren van extra opvanglocaties/-plekken. Deze extra kosten zijn gedekt uit de regionale reserve Opvang, Wonen en Herstel.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

23

In de Septembercirculaire is € 334.000 toegevoegd aan de IU Beschermd wonen en in de Decembercirculaire is hier nog eens € 215.000 aan toegevoegd. Deze middelen zijn bedoeld voor de continuïteit van de zorg voor cliënten. In de Septembercirculaire is de decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang met € 14.000 naar beneden bijgesteld. Daarnaast is in de Decembercirculaire € 9.000 aan extra middelen binnen gekomen voor de extra kosten voor de Vrouwenopvang door het coronavirus in 2021. Alle (per saldo) extra middelen voor Beschermd wonen, Maatschappelijke opvang en Vrouwenopvang ontvangt Haarlem als centrumgemeente. Deze middelen moeten, conform de bestaande afspraken, verrekend worden met de regionale reserve Opvang, wonen en herstel. Omdat de middelen uit de Septembercirculaire en Decembercirculaire niet verwerkt zijn in de P&Cdocumenten zijn deze middelen op programma 7 terechtgekomen. Vanuit dit programma wordt niet afgerekend met de reserve waardoor de middelen vrijvallen in het resultaat. Voorgesteld wordt om deze middelen van in totaal € 2.234.682 via resultaatbestemming toe te voegen aan de reserve Opvang, wonen en herstel. 5. Regionale middelen arbeidsmarktbeleid (€ 2.235.547) De gemeente Haarlem heeft in 2020 en in 2021 als centrumgemeente verschillende regionale middelen ontvangen.

Het gaat daarbij om: • Middelen voor versterking van de arbeidsmarktregio • Middelen in het kader van Perspectief op Werk • Middelen in het kader van crisisdienstverlening (waaronder aanpak Jeugdwerkloosheid) In de Jaarrekening 2020 zijn de niet-bestede regionale budgetten bestemd voor 2021. Ook in 2021 zijn deze middelen voor een groot deel niet besteed. Hiervoor zijn verschillende oorzaken te benoemen. Sommige projecten zijn vertraagd als gevolg van corona, of kennen een gefaseerde uitrol. Daarnaast zijn veel coronaherstelmiddelen- en bijbehorende kaders pas in de loop van 2021 vrijgekomen. Tot slot is een deel van de middelen ontvangen voor de uitvoering over meerdere jaren. Het gaat om tijdelijke middelen bestemd voor de hele regio en gekoppeld aan de opdracht voor de gemeente Haarlem om deze te besteden in samenwerking met sociale partners en andere gemeenten. Voor de komende jaren zijn in dit kader regionale bestedingen gepland. Om de middelen voor de regio beschikbaar te houden en jaarlijkse overhevelingen te voorkomen wordt bij de Kadernota 2023 voorgesteld hiervoor een aparte bestemmingsreserve “regionaal arbeidsmarktbeleid” in te stellen en het saldo van 2021 hieraan toe te voegen. 6.

Mantelzorgbeleid, pilot verbeteren toegang mantelzorgregelingen (€ 50.000) Het ministerie van VWS heeft eenmalig aan een aantal gemeenten geld beschikbaar gesteld dat zij kunnen inzetten voor activiteiten ter versterking van het lokale mantelzorgbeleid. De gemeente Haarlem heeft in de Decembercirculaire 2021 een bedrag van € 50.000 toegekend gekregen om de toegang tot mantelzorgregelingen te verbeteren. In Haarlem zetten we dit geld in 2022 in om op basis van een onderzoek met een concreet voorstel te komen om (de toegang tot) logeervoorzieningen te verbeteren. Dit dient als basis voor de verwerving van logeeropvang vanaf 2023. 7. Kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht (€ 95.000) De wet kwaliteitsborging bouw brengt met zich mee dat het toezicht op de technische uitvoering van bouwprojecten overgelaten wordt aan de markt. Dit houdt in dat er ook voor de gemeente een

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

24

nieuwe taak bij komt. In het systeem zitten nog wat meldingen verwerkt, waar actief op gehandeld moet worden. De wet kwaliteitsborging bouw treed gelijk in werking met de omgevingswet. Dat houdt in dat de inwerkingtreding ook recentelijk is uitgesteld, en dus niet per 1 juli 2022 start. Er van uitgaande dat dit per 1 oktober 2022 of 1 januari 2023 zal zijn is er in 2022 nog veel werk te verzetten in het opleiden van mensen hoe om te gaan met deze nieuwe taak. Het inregelen van werkprocessen is ook nog in volle gang. Vanuit het ministerie is de oproep gedaan om proefprojecten te starten. Dit vergt ook extra inzet, en meefinancieren van de kosten van deze proefprojecten. 8. DU Cultuur lokaal septembercirculaire € 569.000 en DU lokaal cultuur aanbod € 477.000 (€ 1.046.000) Tegenover de in 2021 genomen maatregelen stonden Rijksmiddelen ter ondersteuning van de lokale culturele sector, ontvangen over de eerste helft van 2021. Bij de bestedingsvoorstellen is verwezen naar de nog te ontvangen middelen via de septembercirculaire. Bij het steunpakket van begin 2022 zijn rijksmiddelen uit de september- en decembercirculaire ook meegenomen. Net als in de afgelopen twee jaar is nog niet met zekerheid te zeggen hoe de situatie met betrekking tot corona zich zal ontwikkelen. En in hoeverre het steunpakket eerste helft 2022 voldoende ondersteuning gaat bieden.

De prognose voor 2022 blijft onzeker, onder meer wat betreft publieksbereik en -inkomsten. De noodzaak van verdere steunmaatregelen wordt bepaald in het voorjaar, na indienen van jaarrekeningen en op basis van geactualiseerde begrotingen 2022 van de gesubsidieerde instellingen. 9. Vertraging proces aanpak Reinaldapark, afronding in 2022 (€ 125.000) Op verzoek van de raad is de buurt actief betrokken bij de aanpak. Tijdens het participatietraject is het niet gelukt om een eenduidig beeld te verkrijgen van de aard en omvang van overlast in het Reinaldapark en de gewenste maatregelen. Daarom is eind 2021 onder 7.700 huishoudens een enquête uitgezet. Op grond van alle informatie zal begin 2022 een collegebesluit volgen over de aanpak. Daarom is het van belang het hiervoor beschikbaar gestelde budget in 2021 van € 125.000 over te hevelen naar 2022, zodat het kan worden gebruikt om de te nemen maatregelen waarover het college nog zal besluiten te realiseren. Bij de behandeling van de locatiekeuze Domus Plus heeft de raad het college middels een motie verzocht om direct aan de slag te gaan met de huidige veiligheidsissues in het Reinaldapark. 10. Havendienst RI&E budget (€ 82.000) Bij de implementatie van de RI&E-maatregelen is regelmatig meer technisch onderzoek nodig dan vooraf ingeschat. Hierdoor worden enkele maatregelen die gepland waren in 2021 nu in 2022 uitgevoerd. 11.

FHM depot (€ 250.000) In de Bestuursrapportage 2021 is € 250.000 beschikbaar gesteld voor collectiebeheer Frans Hals Museum, voor de registratie en uithuizing van de collectie opgeslagen bij Baars. Het project start in 2022. 12. Duurzaamheid (€ 370.000) Er is sprake van een totale onderschrijding van € 370.000. Van dat bedrag dient € 140.000 voor de Regeling Reductie Energiegebruik woningen doorgezet te worden naar 2022 omdat dit budget door het Rijk is gegeven voor 2021 en 2022. De regeling loopt dus nog door in 2022. In 2021 is voor de warmtetransitie € 120.000 rijksbijdrage ontvangen waardoor extra activiteiten uitgevoerd konden worden. Deze activiteiten zijn wel in kaart gebracht maar konden mede door corona niet allemaal worden uitgevoerd. Dit zal in 2022 plaatsvinden. Daarnaast zijn wederom door Jaarverslag en Jaarrekening 2021

25

de coronamaatregelen projecten achtergebleven waardoor € 50.000 voor duurzaamheidsadvies ten aanzien van deze projecten en diverse acties voor bewoners en ondernemers (€ 60.000) in 2021 niet besteed zijn. De middelen van € 50.000 en € 60.000 zullen in 2022 alsnog ingezet gaan worden. 13. Corona Herstelpakket (€ 254.000) In 2021 is het nog niet mogelijk geweest gebruik te maken van cofinanciering bij de provincie voor inzet op sociaal-maatschappelijke maatregelen (€ 150.000) omdat de regeling hiervoor nog niet is opengesteld. Daarnaast hebben de coronabeperkingen aan het einde van het jaar gezorgd voor minder inzet vanuit het corona initiatievenbudget. Voorgesteld wordt om de onderbesteding van € 254.000 over te hevelen naar 2022 en toe te voegen aan het budget voor het herstelpakket in 2022 à € 500.000. Dan kan de aanvraag voor cofinanciering bij de provincie worden ingediend en kunnen initiatieven vanuit de stad langer worden ondersteund. 14. Bereikbare Steden (€ 200.000) Haarlem heeft de afgelopen jaren de samenwerking in MRA en G40 verband geïntensiveerd. Dit heeft tot een aantal mooie (regionale) projecten geleid, omvangrijke externe subsidies en een betere positionering van onze stad.

Met het beschikbaar stellen van incidentele middelen voor het intensiveren en professionaliseren van belangenbehartiging en lobby heeft Haarlem een mooie stap gezet met het vaststellen van de Nota Versnellers Duurzaam doen. Voor de gebiedsontwikkeling in de ontwikkelzones en OV-knooppunten draait Haarlem samen met acht andere gemeenten mee in het project Bereikbare steden van rijk-MRA-Haarlem. Doel van dit project is om samen met onze partners (o.a. provincie, regiogemeenten, ProRail, NS, Rijk, VRA en marktpartijen) de woningbouwopgave te versnellen en het inhoudelijk en financieel mogelijk maken van de drie OV knooppunten (en gebiedsontwikkeling rondom) Nieuw-Zuid, Stationsgebied en Oostpoort. Om dit project ook in 2022 voort te kunnen zetten is – net als in 2021 - een projectbudget nodig. Dit budget wordt ingezet voor externe inhuur voor specifieke deskundigheden (bv mobiliteit en projectmanagement) en concrete lobbyactiviteiten en het creëren van ‘reuring’ in de stad. Meer dan de helft van de kosten voor externe inhuur wordt gedekt uit het budget voor de flexibele schil van de provincie. Voorgesteld wordt om van € 200.000 beschikbaar stellen voor Bereikbare steden. 15.

Ondertussengroep inburgering (€ 66.050) Het College wil inburgeraars die vallen onder de oude wet Inburgering zoveel mogelijk gelijke kansen bieden en van gelijk aanbod voorzien als de inburgeraars onder de nieuwe wet Inburgering. Daarom biedt het college ook een brugklasprogramma aan en adviseren we deze groep zoveel mogelijk gebruik te maken van het nieuwe inburgeringsaanbod en taalonderwijs bij de gecontracteerde aanbieders te volgen. Dit is ook toegezegd aan de gemeenteraad en de participatieraad. De afgelopen 2 jaar heeft het inburgeringsonderwijs niet altijd doorgang kunnen vinden. Daardoor hebben veel inburgeraars achterstanden opgelopen. Om in 2022 alle mogelijkheden te kunnen blijven bieden voor de inburgeraars onder de oude wet, wordt voorgesteld om het in 2021 niet gebruikte budget voor de ondertussengroep te bestemmen voor 2022. 16. Extra inzet schulddienstverlening (€ 110.000) Vanuit de coronareserve is bij de Voortgangsrapportage 2021 € 354.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van extra inzet budgetcoaches. Bij de Bestuursrapportage 2021 is voorzien dat hiervan Jaarverslag en Jaarrekening 2021

26

€ 225.000 benodigd zou zijn in 2021 en € 129.000 in 2022. Bij deze inschatting is voorzien in de afloop van corona-steunmaatregelen door het rijk in 2021. Bij nader inzien zijn als gevolg van de nieuwe opleving van het coronavirus ook de steunmaatregelen voortgezet en bleek er in 2021 minder extra budgetondersteuning nodig. Na het beëindigen van de rijkssteun wordt nog wel een grote hausse aan schuldenproblematiek verwacht. Daarom wordt voorgesteld om het niet bestede budget à € 110.000 beschikbaar te stellen voor 2022. 17. Cruyff-Krajicek court in Schalkwijk (€ 192.000) Bij de Voortgangsrapportage 2021 en de Bestuursrapportage 2021 is € 680.000 beschikbaar gesteld voor extra activiteiten en voorzieningen voor jongeren tijdens corona. Een overzicht hiervan is gedeeld met de raad via een raadsinformatiebrief (2021/169956) van 23 maart 2021. Van deze middelen is een bedrag van €192.000 bestemd voor een nieuw Cruyff-Krajicek court in Schalkwijk. De plannen en besluitvorming voor de Cruyff-Krajicek courts in Schalkwijk zitten nog in de inspraakprocedure en konden daardoor nog niet gerealiseerd worden. De planning voor realisatie van de Cruyff-Krajicek courts staat nu op 2022 (behoudens bezwaarschriften). Daarom wordt voorgesteld deze €192.000 via resultaatbestemming naar 2022 over te hevelen zodat het court in 2022 gerealiseerd kan worden. 18.

Versterken arbeidsmarktcommunicatie en werving personeel (€ 750.000) Op verschillende beleidsvelden blijven middelen over als gevolg van het niet invullen van vacatures door krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast resteren er middelen op het opleidingsbudget vanwege uitval door de coronamaatregelen. Gelet op de krappe arbeidsmarkt ook in het openbaar bestuur wordt ingezet op het versterken en zichtbaar maken van het werkgeversmerk van de organisatie, alsook inzet op actieve recruitment. Traineeships hebben afgelopen jaren bijgedragen aan het opleiden en laten instromen van talent binnen de organisatie. Een organisatie-brede traineepool en een traineepool gericht op het fysiek domein worden opgezet voor de komende twee jaar. Daarom wordt voorgesteld € 750.000 van het rekeningresultaat te bestemmen voor het vergroten van de instroom van medewerkers. 19. Projectbudget voor uitvoering onderzoek Frans Hals museum (€ 50.000) In 2021 is € 50.000 aan projectbudget voor uitvoering onderzoek Frans Hals museum beschikbaar gesteld dat niet meer kon worden uitgevoerd. De medewerker die dit onderzoek zal uitvoeren is begin 2022 gestart waardoor deze middelen in 2022 wel ingezet zullen worden. 20. TONK (tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten) (€ 578.689) In 2021 is er minder gebruik gemaakt van de TONK regeling dan dat er middelen vanuit het rijk zijn verstrekt.

In 2022 wordt nog een geringe uitgave verwacht op basis van de regeling 2021. De TONK was bedoeld voor huishoudens die door de coronasituatie te maken kregen met een onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in hun inkomen, en die daardoor noodzakelijke kosten niet meer konden voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas boden. Hiermee ligt de TONK regeling in lijn met de doelstelling van het minimabeleid. Voor het minimabeleid/bijzonder bijstand is een stijgende trend te zien van kosten gelijk aan die van de bestedingsvoorwaarden van de TONK, vooral wat betreft de bijstand voor woonlasten. Daarboven is er voor langere tijd sprake van een problematische stijging van de energiekosten. Voor 2022 is voor schrijnende energiearmoede een voorstel gedaan met het raadsstuk Haarlem biedt financieel kwetsbare inwoners ondersteuning bij hoge energielasten. De vooruitzichten op stabiele of dalende prijzen op de energiemarkt worden steeds ongunstiger. De verwachting is dat in de komende periode Jaarverslag en Jaarrekening 2021

27

(mogelijk ook na 2022) vanuit minimabeleid/bijzondere bijstand hierop extra financiële ondersteuning nodig zal zijn. Daarom wordt voorgesteld het saldo 2021 van de TONK toe te voegen aan de middelen voor minimabeleid en bijzondere bijstand en de extra uitgaven 2022 voor energiekosten hieruit te dekken. 21. Inzet versterkers handhaving (€ 250.000) Met de versterkers is afgesproken om eerdere bezuinigingen op handhaving weer tijdelijk terug te draaien en het handhavingsbudget gedurende 3 jaar met 250.000 euro te vergroten. Met dit budget worden extra handhavers ingehuurd. Daarom kunnen de middelen naar verwachting ingezet worden in 2022 om handhaving te versterken en wordt verzocht om het incidentele budget uit 2021 over te hevelen naar 2022. Met een grote inhuurpool kunnen pieken in de lente en zomer worden opgevangen en extra acties worden gehouden. Tevens is de inhuurpool een goede kweekvijver voor nieuw aan te trekken handhavers. Bij gebleken geschiktheid komen de handhavers in dienst van de gemeente. 22.

Slachthuisbuurt Zuidstrook Blok II (€ 2.500.000) In het raadsstuk "Afsluiten grondexploitaties Transformatieprojecten" (2015/394907) is aangegeven dat de boekwaarde Slachthuisbuurt Zuidstrook Blok II toegevoegd zou worden aan de reserve leefomgeving en dat jaarlijks de positieve resultaten van de transformatieprojecten toegevoegd en de negatieve resultaten onttrokken zouden worden aan deze reserve. De reserve wordt aangewend voor de verbetering van de leefomgeving. Aangezien het toevoegen van de verkoopopbrengsten niet als expliciet besluitpunt is opgenomen in het raadsstuk kunnen de middelen niet direct worden toegevoegd aan de reserve leefomgeving. In 2021 is de verkoop Slachthuisbuurt Blok II gerealiseerd. De opbrengst van deze grondverkoop (inclusief de dotatie aan de reserve leefomgeving) is niet opgenomen in de begroting. Dit leidt tot een voordeel van € 2,5 miljoen. Voorgesteld wordt om via resultaatbestemming deze opbrengst alsnog te doteren aan de reserve Leefomgeving. 23. KOT (Kinderopvangtoeslag affaire) (€ 457.683) In de KOT-regeling ontvangt de gemeente middelen voor de uitvoering van begeleiding van KOTgedupeerden en het regelen van vrijstellingen van schulden. Daarnaast worden alle ingekochte trajectkosten en verleende vrijstellingen voor deze doelgroep vergoed. De looptijd van het project is van 2021 tot en met maximaal 2025.

Een deel van de inkomsten in 2021 betreft vergoedingen voor uitgaven die zich in de hele projectperiode voordoen. Omdat onzeker is tot hoeveel uitvoeringskosten deze regeling nog leidt, wordt voorgesteld de niet bestede middelen toe te voegen aan een nieuwe bestemmingsreserve KOT voor de periode 2022-2025, waarmee in die periode de resultaten KOT verrekend kunnen worden. Bij de Kadernota 2023 wordt een voorstel gedaan om de reserve KOT in te stellen. 24. Uitvoeringsagenda Woonvisie (€ 230.000) De meicirculaire 2021 heeft geleid tot een incidenteel voordeel voor de jaren 2021 en 2022. Voor de uitvoeringsagenda woonvisie zijn middelen beschikbaar gesteld bij de Bestuursrapportage 2021. De middelen zijn bedoeld voor de gehele periode van de uitvoeringsagenda Woonvisie en hadden daarom aan de reserve Wonen gedoteerd moeten worden. Deze middelen zijn derhalve nog niet volledig uitgegeven in 2021. Om de middelen beschikbaar te houden voor de uitvoeringsagenda woonvisie wordt voorgesteld om deze toe te voegen aan de reserve wonen.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

28

1.3 Gevolgen van de coronacrisis Inleiding Het coronavirus heeft ook in 2021 nog een aanzienlijke impact gehad op de samenleving als geheel en daarmee ook binnen de grenzen van onze gemeente. De besmettingen hebben wederom geleid tot een veelheid aan maatregelen die de gezondheid van de Haarlemmers moesten beschermen en druk op de zorg beheersbaar moesten houden. Ondanks dat het virus begin 2021 al bijna een jaar onder ons was en de situatie niet meer nieuw was heeft het verdere verloop van de crisis op alle terreinen ingrijpende gevolgen gehad. Ook gold dat ondernemingen in hun bestaan bedreigd werden, inwoners hun baan kwijtraakten en mensen kampten met eenzaamheid als gevolg van de beperkte mogelijkheden tot sociaal contact. Snel na het uitbreken van de coronacrisis, begin 2020, is er een pakket aan maatregelen samengesteld om ervoor te zorgen dat continuïteits- en liquiditeitsproblemen bij instellingen en organisaties die deel uitmaken van de basisinfrastructuur van de gemeente op de terreinen van welzijn, sport, cultuur en evenementen verholpen werden. Het bieden van deze noodsteun, naast de landelijke steunmaatregelen vanuit het Rijk, is heel 2020 en 2021 nodig geweest. In deze paragraaf zal een overzicht gegeven worden van wat er in 2021 op het gebied van noodsteun is gedaan.

Waar deze noodsteun zich met name richt op de acute nood bij de genoemde partijen, is er ook gestart met steunmaatregelen om de gevolgen van de coronacrisis op de langere termijn te herstellen. Ook deze maatregelen binnen herstelsteun worden in deze paragraaf uiteen gezet. Verder geeft deze paragraaf een overzicht van de financiële effecten van de coronacrisis in 2021 en de stand van de reserve steunmaatregelen corona en de risicoreserve corona. Noodsteun Bij de Voortgangsrapportage 2020 zijn de uitgangspunten voor de noodsteunmaatregelen geformuleerd. Belangrijk uitgangspunt was dat de gemeente aanvult op maatregelen van het Rijk en provincie en de maatregelen uitvoert waarvoor het Rijk geld beschikbaar stelt. Het noodfonds is bedoeld voor acute ondersteuning door de gemeente van een aantal specifiek benoemde door corona getroffen sectoren/doelgroepen die voor de cohesie en het sociaal maatschappelijke en culturele netwerk in de stad cruciaal zijn en waarvan de continuïteit zonder steun in gevaar zou zijn: • Organisaties uit de sociale basis die aantoonbaar niet uitkomen met hun subsidie en geen reserves hebben. • Instellingen en organisaties binnen de cultuursector en sportsector vanwege hun betekenis voor de stad. • De organisaties van evenementen die belangrijk zijn voor het DNA van de stad en bezoekers naar onze stad trekken.

Begin 2021 verkeerde Nederland in een lockdown en waren nieuwe noodsteunmaatregelen noodzakelijk. Er is daarom een notitie opgesteld waarin per sector een voorstel gedaan werd welke maatregelen tot 1 juli 2021 nodig zouden zijn. Deze maatregelen zijn bij de Voortgangsrapportage 2021 financieel verwerkt. Na een periode van herstel in het voorjaar en de zomer van 2021 nam eind 2021 het aantal besmettingen echter weer toe en werd er opnieuw een lockdown afgekondigd. Dit maakte dat ook noodsteun weer aan de orde was. Op drie momenten in 2021 (bij de nota “Voorstel steunmaatregelen corona eerste halfjaar 2021” (2021/0060469), bij de Voortgangsrapportage 2021 en bij de Bestuursrapportage 2021) zijn noodsteunmaatregelen ingesteld.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

29

Financiële effecten noodsteun Tijdens de behandeling van de nota steunmaatregelen corona 2021 heeft het college toegezegd (2021/89901) een totaaloverzicht te doen toekomen van de kosten van alle noodsteunmaatregelen corona en de bijbehorende dekking. In lijn met deze toezegging is de raad in de Jaarrekening 2020 geïnformeerd over het totaaleffect op de gemeentebegroting van corona in 2020 (uitgaven en inkomsten) inclusief het budgettaire effect van verleende steunmaatregelen. Bij de Voortgangs- en Bestuursrapportage 2021 is met de paragrafen corona een update gegeven van de stand van zaken en de financiële effecten ervan. Deze werkwijze sluit aan bij het besluit van de raad dat deze informatie middels de P&C documenten aan de raad wordt verstrekt. In deze paragraaf wordt voor het gehele jaar 2021 een totaaloverzicht geboden van kosten en opbrengsten gerelateerd aan corona. Gelet hierop is het voorstel om deze bestuurlijke toezegging (2021/89901) als afgedaan te behandelen.

In onderstaande tabel is gekozen om de getroffen maatregelen en bijbehorende uitgaven te verantwoorden onder het onderwerp waar zij betrekking op hebben. In veel gevallen staan hier baten tegenover vanuit het Rijk. Om zicht te houden op zowel de baten als de lasten is ervoor gekozen deze niet te salderen per onderwerp maar onderaan de tabel twee aparte regels op te nemen met de reeds ontvangen Rijksmiddelen en de nog te verwachten Rijksmiddelen. Maatregel Totaal Cultuur Totaal Sport Totaal Sociale basis waarvan: - Maatschappelijke opvang - Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) - Schuldenbeleid en bijzondere bijstand - Jeugd en jongeren - Ventilatie schoolgebouwen - Haarlem effect en Dock - Divers Totaal Ondernemers waarvan: - Tozo (saldo) - Belastingen (precario, BIZ, reclame) - Kwijtschelding huur - Actieplan horeca Totaal Verbonden partijen Totaal Gemeentelijke begroting waarvan: - Dividend - Afvalinzameling - Parkeren en parkeerboetes - Ambtelijke organisatie - Inkomsten markten, kermissen, havengelden - Leges - Verkiezingen - Handhaving - Vennootschapsbelasting - Divers Totaal Rijksmiddelen specifieke thema's Totaal Rijksmiddelen inkomstenderving Totaal

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Totaal 2021 Totaal 2021 begroot werkelijk 668 n 441 n 877 n 740 n 5.969 n 4.847 n

Verschil begroot werkelijk -227 v -137 v -1.122 v

2.480 1.200 349 794 810 110 226 11.726

n n n n n n n n

2.924 499 239 504 485 85 111 11.678

n n n n n n n n

444 -701 -110 -290 -325 -25 -115 -48

n v v v v v v v

11.225 382 69 50

n n n n

11.177 382 69 50

n n n n

-48 0 0 0

v n n n

225 n 8.036 n 300 936 4.300 1.177 300 250 400 496 -193 70 -25.640 -7.700 -5.839

n n n n n n n n v n v v v

0 n 7.436 n 300 393 5.059 625 320 130 388 496 -361 86 -25.059 -2.300 -2.217

n n n n n n n n v n v v v

-225 v -600 v 0 -543 759 -552 20 -120 -12 0 -168 16 581 5.400 3.622

n v n v n v n n v n n n n

30

Toelichtende tekst bij tabel per onderwerp: Cultuur Voor cultuur is € 2,6 miljoen aan middelen vanuit het Rijk ontvangen om te worden ingezet voor dit beleidsveld. Conform besluitvorming bij de Bestuursrapportage 2021 blijft een groot deel van dit bedrag (€ 1,8 miljoen) gereserveerd in de reserve steunmaatregelen corona om in 2022, 2023 en 2024 ingezet te worden. Per saldo is er € 227.000 minder uitgegeven dan geraamd. Er is € 50.000 minder besteed aan ondersteuning van evenementen. De lockdowns maakten het lastig om evenementen te organiseren. Bij het Dolhuys zijn niet geraamde uitgaven gedaan ter grootte van € 73.000 om provinciale matching van € 219.000 te kunnen realiseren. De € 250.000 die bij de Bestuursrapportage 2021 is vrijgemaakt voor collectiebeheer van het Frans Hals Museum (deel Baars depot) zal in 2022 worden ingezet, zoals aangegeven in de meest recente FHM informatienota (2022/32483). Voor deze middelen wordt een voorstel voor resultaatbestemming gedaan om de middelen alsnog in 2022 in te kunnen zetten. Bij de September- en Decembercirculaire 2021 zijn opnieuw middelen beschikbaar gesteld voor lokale cultuur (respectievelijk € 569.000 en € 477.000). Ook voor deze middelen geldt dat ze niet meer in 2021 konden worden ingezet en meegenomen worden in de voorstellen voor resultaatbestemming.

Sport In totaal was een bedrag van € 877.000 aan maatregelen op het gebied van sport begroot. Dit bedrag is ingezet voor verlaging van de huren van zwembaden, sportverenigingen en overige huurders van gemeentelijk vastgoed. Het uitvoeringsbudget dat het Rijk voor 2021 en 2022 beschikbaar heeft gesteld voor het Haarlemse Sportakkoord en gezonde leefstijlinterventies is in 2021 onder andere ingezet voor vernieuwend sportaanbod in de wijken, onderzoek naar de opvolging van gecombineerde leefstijlinterventies en extra ureninzet voor de preventieakkoorden. De resterende middelen uit deze uitvoeringsbudgetten worden in 2022 besteed. Sociale basis Maatschappelijke opvang Bij de nota steunmaatregelen corona 1e helft 2021 is een budget geraamd van € 1,6 miljoen (voor de huur van de MS Aurora) daarnaast is bij de Voortgangsrapportage € 880.000 ingezet vanuit de rijksmiddelen die in 2020 waren ontvangen. De overige middelen (€ 1,6 miljoen) worden gedekt vanuit de reserve opvang, wonen en herstel. De totale realisatie valt hoger uit dan begroot (€ 444.000) in verband met extra hotelkosten door de ontmanteling van de MS Aurora corona opvangvoorziening. Bij de Decembercirculaire 2021 zijn opnieuw middelen ontvangen voor maatschappelijke opvang (€ 1,7 miljoen).

Voor deze middelen wordt via een voorstel voor resultaatbestemming verzocht om de middelen toe te voegen aan de reserve opvang, wonen en herstel. TONK Bij de nota steunmaatregelen corona 1e helft 2021 is een budget geraamd van € 1,2 miljoen. Op dit budget ontstaat een voordeel € 700.000. In 2021 is er minder gebruik gemaakt van de TONK regeling dan dat er middelen vanuit het rijk zijn verstrekt. In 2022 wordt nog een geringe uitgave verwacht op basis van de regeling 2021. De TONK was bedoeld voor huishoudens die door de coronasituatie te maken kregen met een onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in hun inkomen, en die daardoor noodzakelijke kosten niet meer konden voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas boden. Hiermee ligt de TONK regeling in lijn met de doelstelling van het minimabeleid.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

31

Voor het minimabeleid/bijzondere bijstand is een stijgende trend te zien van kosten gelijk aan die van de bestedingsvoorwaarden van de TONK, vooral wat betreft de bijstand voor woonlasten. Daarboven is er voor langere tijd sprake van een problematische stijging van de energiekosten. Voor 2022 is voor schrijnende energiearmoede een voorstel gedaan met het raadsstuk Haarlem biedt financieel kwetsbare inwoners ondersteuning bij hoge energielasten. De vooruitzichten op stabiele of dalende prijzen op de energiemarkt worden steeds ongunstiger. De verwachting is dat in de komende periode (mogelijk ook na 2022) vanuit minimabeleid/bijzondere bijstand hierop extra financiële ondersteuning nodig zal zijn. Daarom wordt de raad voorgesteld het saldo 2021 van de TONK toe te voegen aan de middelen voor minimabeleid en bijzondere bijstand en de (eventuele) extra uitgaven 2022 voor energiekosten hieruit te dekken. Schuldenbeleid en bijzondere bijstand Vanuit het Rijk is er een bedrag van € 478.000 ontvangen voor Gemeentelijk schuldenbeleid en Bijzondere bijstand voor maatregelen in verband met te voorziene toename armoede- en schuldproblematiek. Gedurende het jaar bleek een deel van deze middelen niet nodig te zijn, onder andere door de verlenging van de coronamaatregelen, en is overgeheveld naar 2022 om deze middelen voor dit doel beschikbaar te houden.

Er is uiteindelijk geen gebruik gemaakt van extra inzet budgetcoaches omdat er (nog) geen toegenomen vraag was waardoor € 110.000 van het budget resteerde. Deze middelen worden via resultaatbestemming overgeheveld naar 2022. Jeugd en jongeren In totaal was er € 794.000 begroot voor jeugd- en jongeren waar eenzelfde rijksbijdrage tegenover stond. Er is € 290.000 minder uitgegeven van dit budget. Dit wordt met name veroorzaakt door het niet uitvoeren van het Cruyff/Krajicek veld in Schalkwijk, dit wordt in 2022 gerealiseerd en hiervoor is een voorstel voor resultaatbestemming gedaan. Ventilatie schoolgebouwen Voor de ventilatie van schoolgebouwen is een bedrag vanuit het Rijk ontvangen van € 460.000. Omdat de Rijksmiddelen niet afdoende waren om alle aanvragen te honoreren is extra budget toegekend bij de Bestuursrapportage 2021 € 350.000. Dit budget kon uiteindelijk niet meer worden uitgegeven in 2021. Bij de Voortgangsrapportage 2022 wordt een voorstel gedaan om alsnog de benodigde ventilatiemaatregelen te kunnen effectueren. Op het overige deel is een kleine overschrijding waardoor de realisatie uitkomt op € 485.000. Haarlem Effect en Dock In totaal was er een bedrag van € 185.000 geraamd voor noodsteun aan deze organisaties. Dock heeft in 2021 geen gebruik gemaakt van de middelen.

De organisatie heeft de financiële effecten van de pandemie binnen de eigen reserves opgevangen. Het werkelijk gerealiseerde bedrag is derhalve € 85.000. Divers Onder deze maatregelen vallen de kleine initiatieven, voorschoolse voorziening voor peuters, huurlasten van vaccinatielocaties voor huisartsen en de startbanen. In totaal was € 226.000 begroot, waarvan € 111.000 is uitgegeven door een voordeel op de huur voor vaccinatielocaties, voorschoolse voorziening voor peuters, kleine initiatieven en startbanen. Ondernemers De reserve steunmaatregelen corona fungeert als egalisatiereserve voor de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (Tozo). De lasten van deze regeling zijn -bij een totaalbedrag aan lasten van afgerond € 11 miljoen- € 49.000 lager dan geraamd en de inkomsten Jaarverslag en Jaarrekening 2021

32

€ 151.000 lager. De toevoeging aan de reserve steunmaatregelen corona is als gevolg hiervan € 103.000 lager dan begroot. Belastingen, Kwijtschelding huur, Actieplan horeca Voor de onderwerpen belastingen, kwijtscheldingen huur en actieplan horeca geldt dat alle begrote middelen volledig zijn gerealiseerd zonder materiele afwijkingen. Gemeentelijke begroting Verbonden partijen Begin 2021 waren er extra middelen begroot voor Werkpas Holding B.V. en Recreatieschap Spaarnwoude (€ 270.000). De middelen voor Recreatieschap Spaarnwoude bleken gedurende het jaar niet nodig en zijn afgeraamd. Voor Werkpas Holding is voor 2021 voor het opvangen van het nadeel van de coronacrisis € 225.000 gereserveerd. In het najaar van 2021 werd echter duidelijk dat er nog een aanzienlijke ESF-subsidie kan worden verwacht over het jaar 2021. Derhalve is op dit moment de inschatting dat genoemd bedrag niet benodigd is. Dit levert een voordeel op van € 225.000. Afvalinzameling Begin 2021 werd verwacht dat extra kosten gemaakt zouden worden voor afvalinzameling (€ 1,2 miljoen). Er zijn Rijksmiddelen ontvangen voor afvalinzameling (€ 264.000). Bij de realisatie bleek de afvalinzameling minder gekost te hebben waardoor een voordeel ontstaat van € 545.000. Uit het hogere afvalaanbod konden door bronscheiding meer grondstoffen worden vrijgemaakt die meer opbrachten dan geraamd.

Parkeren Ondanks diverse bijstellingen van de parkeerbaten is het uiteindelijke nadeel € 1,2 miljoen groter dan verwacht. Dit is met name te verklaren door tegenvallende parkeerbaten in het laatste deel 2021 door de lockdown vanaf november. Anderzijds is er sprake van een voordeel op de parkeerboetes (€ 334.000) waardoor het totale nadeel uitkomt op € 759.000. Ambtelijke organisatie Een groot deel van de kosten voor de ambtelijke organisatie bestond uit de thuiswerkvergoeding (€ 750.000), daarnaast was er extra capaciteit nodig (€ 687.000). Er waren voordelen in de vorm van minder reiskosten en minder huisvestingskosten (€ 260.000). In totaal was daarmee € 1,2 miljoen begroot aan uitvragen voor de ambtelijke organisatie. Uiteindelijk wijkt de realisatie af van de begroting doordat er minder reiskosten (€ 335.000) waren dan eerder ingeschat en minder ambtelijke inzet nodig was (€ 217.000), dit levert een voordeel op van € 552.000. Inkomsten markten, kermissen en havengelden Bij de nota steunmaatregelen corona 1e helft 2021 werden de inkomsten voor markten, kermissen en havengelden met € 550.000 afgeraamd, later is dit bijgesteld naar € 300.000. Uiteindelijk resteert er een gering extra nadeel van € 20.000. Leges Op de leges was een nadeel verwacht van € 250.000 dit nadeel viel uiteindelijk lager uit (€ 130.000).

Als gevolg van de versoepelingen (en de mogelijkheid om makkelijker te reizen) hebben meer mensen in de loop van 2021 hun waardedocument alsnog aangeschaft of vernieuwd dan waar rekening mee was gehouden.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

33

Verkiezingen Voor het coronaproof organiseren van de Tweede Kamer-verkiezingen was € 400.000 begroot, waar € 190.000 aan Rijksmiddelen tegenover stonden. Uiteindelijk is nagenoeg het gehele bedrag uitgegeven (€ 388.000). Handhaving Vanuit het Rijk was verwacht dat een specifieke uitkering handhaving en toezicht ontvangen zou worden (€ 496.000), uiteindelijk zijn de werkelijk ontvangen baten lager uitgevallen (nadeel van € 131.000). Echter er zijn wel voor het volledige bedrag maatregelen geraamd en uitgevoerd om de coronagerelateerde extra handhavingskosten te dekken. Vennootschapsbelasting Doordat de parkeerbaten als gevolg van de lockdown in het laatste deel van 2021 nog lager zijn uitgevallen valt ook de te betalen vennootschapsbelasting over 2021 nog lager uit dan reeds verwacht bij de Bestuursrapportage 2021. Het totale voordeel betreft € 361.000. Divers Betreffen de posten raadsvergaderingen, risico Svn en het fietsdepot. Op het fietsdepot was een groter nadeel (€ 16.000) dan begroot.

Totaal Rijksmiddelen specifieke thema's Hieronder vallen alle rijksmiddelen die zijn ontvangen voor specifieke thema’s dit betreffen de volgende middelen: Thema Sociale basis (re-integratie, schuldenbeleid, jeugd- en jongeren, mentale ondersteuning, activiteiten en ontmoeting, TONK, bestrijding eenzaamheid ouderen, kwetsbare groepen, DU maatschappelijke opvang, voorschoolse voorziening peuters en ventilatie schoolgebouwen) Cultuur Sport (sportakkoord, gezonde leefstijlinterventies en exploitatietekort zwembaden) Ondernemers Gemeentebegroting (Tweede Kamer-verkiezingen, handhaving, en afvalverwerking) Totaal

Bedrag begroot € 8.359

Bedrag werkelijk € 8.359

€ 3.646 € 804

€ 3.646 € 740

€ 11.881 € 950

€ 11.729 € 585

€ 25.640

€ 25.059

De middelen die zijn ontvangen voor de regionale arbeidsmarkt (€ 1 miljoen) zijn niet in deze telling meegenomen aangezien deze middelen worden ingezet voor de regio. Het verschil tussen het begrote en werkelijke bedrag wordt veroorzaakt door lagere ontvangen Rijksmiddelen voor handhaving op de coronamaatregelen (€ 365.000), Tozo (€ 151.000) en exploitatietekort zwembaden SPUK (€65.000). Totaal Rijksmiddelen inkomstenderving Het begrote bedrag betreft een optelling van de verwachte inkomstenderving 2020 (€ 2,3 miljoen) en de verwachte inkomstenderving 2021 (€ 5,4 miljoen). De opbrengsten voor 2020 zijn wel verwerkt in de jaarrekening 2021, de inkomsten voor 2021 mogen in lijn met de geldende BBV-regelgeving nog niet worden verwerkt in de jaarrekening 2021 waardoor een nadeel van € 5,4 miljoen resteert. Conclusie financieel effect 2021 Uit bovenstaande tabel blijkt dat er voor in totaal € 27,5 miljoen aan maatregelen begroot was, waarvoor € 33,3 miljoen aan Rijksmiddelen verwacht werd. Uiteindelijk is er € 25 miljoen aan coronakosten gemaakt, ofwel voor het uitvoeren van de maatregelen die in de verschillende nota’s Jaarverslag en Jaarrekening 2021

34

zijn vastgesteld ofwel als gevolg van de effecten op de gemeentelijke begroting (lagere parkeerbaten, hogere personele inzet etc.). De werkelijk gerealiseerde Rijksmiddelen die hier tegenover staan vallen lager uit dan begroot (€ 27,4 miljoen). Zoals hierboven aangegeven heeft dat grotendeels te maken met de inkomstenderving over 2021 (€ 5,4 miljoen) die nog niet kan worden opgenomen in deze jaarrekening. Hierdoor ontstaat een totaal nadeel van € 3,6 miljoen. Tweede orde effecten Evenals in 2020 bleek bij het opmaken van deze jaarrekening dat zich bij verschillende budgetten voor- en nadelen voordoen die met de coronacrisis te maken hebben, maar daaraan niet één op één te linken zijn. Met andere woorden: de coronacrisis speelt zeker mee, maar er kunnen ook andere verklaringen zijn waarom de jaarrekeningcijfers afwijken van de ramingen. Hoewel we weten dat er een verband is, kan achteraf niet één op één worden vastgesteld of het verschil tussen jaarrekeningcijfer en ramingen veroorzaakt wordt door de coronacrisis of dat er ook andere effecten meespelen. Reserve steunmaatregelen corona De totale omvang van de reserve steunmaatregelen corona bedroeg begin 2021 € 3,6 miljoen, via resultaatbestemming over 2020 is voor € 0,9 miljoen aan middelen toegevoegd. Onderstaande tabel laat het verloop van de reserve zien op basis van de genomen maatregelen.

Totaaloverzicht maatregelen Reserve Steunmaatregelen Corona 2021 Nota VoortgangsStand ultimo coronasteunrapportage 2020 maatregelen 1e 2021 helft 2021 Sport -214 -45 Verbonden Partijen -270 0 Sociaal Maatschappelijk -235 651 Werk, inkomen en schulden 0 Ondernemers -501 0 Cultuur -68 Gemeentelijke begroting -100 -275 4.588 -1.320 263

Bestuursrapportage 2021

Jaarrekening 2021

0 145 -374 465 0 1.405 125 1.766

0 225 475 70 0 50 52 872

Stand ultimo 2021

6.169

Op basis van de begrote onttrekkingen zou de eindstand van de reserve uitkomen op € 5,3 miljoen. Echter bleken niet alleen begrote onttrekkingen noodzakelijk waardoor de uiteindelijke stand van de reserve uitkomt op € 6,2 miljoen. Verschillende onttrekkingen hebben bij het opmaken van de jaarrekening, zoals eerder in deze paragraaf beschreven, niet plaatsgevonden. Het gaat onder andere om de bijdrage aan Werkpas Holding B.V. (€ 225.000), ventilatie onderwijsgebouwen (€ 350.000), de bijdrage aan stichting Dock (€ 100.000) en de startbanen (€ 70.000). Reserve risicoreserve coronacrisis Eind 2020 was de stand van de reserve risico coronacrisis € 3 miljoen. In 2021 is besloten om € 1,5 miljoen vrij te laten vallen. Het resterende bedrag dekt het risico af voor de nog te ontvangen rijksgelden vanwege de coronacrisis i.v.m. nacalculatie. Herstelsteun In het voorjaar van 2021 brak een periode van herstel aan. Met de nota ‘Bevorderen van het herstel na de coronacrisis’ d.d. 25 mei 2021 (2021/258003) werd bij Kadernota 2022 een half miljoen euro per jaar voor 2021 en 2022 beschikbaar gesteld. Dit herstelbudget werd in 2021 gecreëerd met het oog op het mogelijk maken van activiteiten en maatregelen op sociaal maatschappelijk, economischcultureel vlak en voor de omslag naar hybride werken. Onderdeel van het pakket vormt tevens een Jaarverslag en Jaarrekening 2021

35

initiatievenbudget (subsidieregeling) dat gericht is op het mogelijk maken van activiteiten met oog op het bevorderen van ontmoeting tussen Haarlemmers. De gemeente beoogde met de herstelmaatregelen ondersteuning te bieden aan al haar inwoners, van jong tot oud, van arm tot rijk, werkenden en niet-werkenden, van medewerker in loondienst tot (zelfstandig) ondernemer. Vastgesteld werd dat voor de periode van herstel verbinding en ontmoeting, in de breedste zin van het woord, tussen en binnen verschillende groepen in de samenleving centraal zou moeten staan. Vanuit een sociaal-maatschappelijke programmalijn ‘Iedereen doet (weer) meer’ zijn onder meer voorbereidingen getroffen om in aanmerking te komen voor een subsidie vanuit de provincie voor cofinanciering van activiteiten met als doel om in de postcoronatijd de maatschappelijke sector duurzaam te versterken. Deze subsidie wordt in het eerste kwartaal van 2022 aangevraagd. Vanuit de programmalijn voor herstel op economisch-cultureel vlak ‘Haarlem weer open en aantrekkelijk’ is bijgedragen aan het behoud van Haarlem als aantrekkelijke stad voor inwoners, ondernemers, bezoekers en werkenden. Inzet vanuit deze invalshoek was gericht op ondersteuning van ondernemers in de sectoren horeca en detailhandel, maar ook op de ondernemers in de cultuursector en de evenementen- en toeristenbranche.

Zo is onder meer ondersteuning op maat geboden aan verschillende winkelgebieden via de winkeliersverenigingen, zijn de horecaondernemers in 2021 opnieuw ondersteund door cofinanciering van warmtekussens, is subsidie verleend aan individuele cultuurmakers ter ondersteuning van het herstel van de beroepspraktijk, en zijn de campagnes ‘Koop Lokaal, Eet Lokaal, Haal alles uit Haarlem’ en ‘Haarlemsewinkels.nl’ ondersteund. Met de subsidieregeling ‘Corona Initiatievenbudget’ zijn initiatieven mogelijk gemaakt voor verschillende doelgroepen; kwetsbare kinderen, jongeren, senioren en Haarlemmers met een migratieachtergrond. De subsidieregeling ging eind augustus 2021 van start. Uit de toegekende beschikkingen is gebleken dat veel sportieve, sociale, culturele en duurzame activiteiten georganiseerd worden. Voorbeelden hiervan zijn clean-up dagen, of initiatieven waarbij men samen kookt, sport of zingt. Extra aandacht is hierbij uitgegaan naar kwetsbare wijken en doelgroepen. Waar kort na de zomer van 2021 de overgang van crisis naar herstel leek te zijn begonnen, de behoefte aan noodsteun minder leek te worden en het herstelpakket invulling kreeg, belandden we eind 2021 met groeiende besmettingsaantallen, druk op de ziekenhuizen, en verscherpte landelijke coronamaatregelen toch weer in een nieuwe crisisfase.

Dit heeft een enorme impact gehad op de mogelijkheden voor activiteiten gericht op ontmoeting en herstel. Vanuit de sectoren horeca, detailhandel, sport en cultuur werd een grote behoefte aan ondersteuning geuit bij het voldoen aan de landelijke maatregelen en het helpen opvangen van de gevolgen ervan (noodsteun). Eind 2021 zijn om die reden voorbereidingen gestart voor een meer flexibele inzet van steunmaatregelen (nood- dan wel herstelsteun), met het oog op het kunnen meebewegen met de veranderende omstandigheden naar aanleiding van de ontwikkeling in de pandemie. Financiële effecten herstelsteun Herstelsteun Programmalijn ‘Iedereen doet (weer) mee’ Programmalijn ‘Haarlem weer open en aantrekkelijk’ Corona Initiatievenbudget Overig (inhuur, communicatie) Totaal

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Begroot 125 125 200 50 500

Gerealiseerd 0 85 115 46 246

Restant budget 125 40 85 4 254

36

1.4 Versterkers Duurzaam Doen In oktober 2021 zijn de Versterkers Duurzaam doen: incidentele impuls voor 2021 t/m 2023 (2021/483988) vastgesteld in de raad. Aanleiding voor de versterkers waren de incidentele voordelen voor de jaren 2020 en 2021 naar aanleiding van de Meicirculaire 2021. In onderstaande tabel worden de werkelijke uitgaven ten opzichte van de begrote weergegeven. Indien de besteding in 2021 niet gerealiseerd is wordt het vervolg toegelicht. Programma 1 1 1 Subtotaal 3 3 Subtotaal 4

4 Subtotaal 5

Subtotaal 6 6

6

6 Subtotaal

Versterker Meer jongerenwerk in Noord en Oost Sport en beweging in de openbare ruimte Pilot mantelzorgcompliment Impuls aan armoedebeleid n.a.v. corona Impuls aan armoedebeleid: verhoging vergoeding JFSC

Begroot 75 15 200* 290 50

Werkelijk 75 15 200* 290 50

350

350

400

400

Uitvoeren Uitvoeringsagenda woonvisie 230

0

50

0

280

0

100

0

100 Terugdraaien meerjarige incidentele 250 bezuiniging op handhaving Vergroten veiligheid Reinaldapark: ruimtelijke aanpassingen 125

0

Projectbudget voor uitvoering onderzoek Frans Hals museum Extra impuls werk met werk budget

0

0

Herstelmaatregelen Gravenzaal

Nota internationaal

150

161

20 545

20 181

Toelichting

Niet uitgegeven naar bestemmingsresultaat; het project vroeg qua voorbereiding en vrijmaken capaciteit meer tijd en zal daardoor in 2022 tot uitgaaf komen. Voorstel voor budgetoverheveling; medewerker is 1 januari 2022 gestart Een grote geplande uitgave was voor de Nagtzaamstraat dat project is doorgeschoven. Niet uitgegeven door openstaande vacatures Voorstel voor budgetoverheveling; het project vroeg qua voorbereiding en vrijmaken capaciteit meer tijd en zal daardoor in 2022 tot uitgaaf komen. Als gevolg van de overspannen bouwmarkt is er een lichte overschrijding op de versterker duurzaam doen voor de gravenzaal. Deze overschrijding wordt gedekt vanuit de reguliere budgetten

Totaal 2021 1.615 871 *Het mantelzorgcompliment is toegevoegd op basis van een aangenomen amendement met dekking uit de algemene middelen.

1.5 Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn gelden die de gemeente vrij kan besteden met inachtneming van wet- en regelgeving. Deze gelden zijn voornamelijk afkomstig uit de algemene uitkering en belastingen. In de tabel hieronder zijn de algemene dekkingsmiddelen gespecificeerd.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

37

Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Precariobelasting overig

Rekening 2020 Begroting 2021 Rekening 2021 gewijzigd 513 599 359

Beleidsveld 51 Openbare ruimte en mobiliteit Naheffing parkeren

513 1.262

599 1.205

359 1.544

Parkeerbelasting

9.611

9.941

9.767

Parkeeropbrengst Schalkwijk

277

493

239

Beleidsveld 52 Parkeren Precariobelasting overig

11.150 475

11.639 329

11.550 580

475 574

329 578

580 599

OZB niet woningen eigenaren

11.287

11.652

11.637

OZB niet woningen gebruikers

7.745

7.966

8.178

OZB woningen

23.274

25.169

25.205

Precario kabels en leidingen

5.933

5.865

5.952

223

530

396

Beleidsveld 63 Hondenbelasting

Openbare orde en veiligheid

Precariobelasting overig Reclamebelasting Binnenstad

-1

Reclamebelasting Cronjéstraat

52

60

60

Roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting

57

62

58

1.274

1.901

1.901

50.418 353.481

53.781 349.894

53.985 363.898

675

781

784

2.034

240

389

356.190 418.747

350.915 417.262

365.071 431.545

Toeristenbelasting Beleidsveld 71 Lokale belastingen & heffingen Algemene uitkering Beleggingen Financieringsfunctie Beleidsveld Totaal

72

Algemene dekkingsmiddelen

1.6 Taakstellingen In de Programmabegroting 2021 is een fors pakket aan taakstellingen verwerkt van € 8,4 miljoen in 2021 waarvan € 5,5 miljoen incidenteel. Alle taakstellingen zijn -net als taakstellingen 2021 waartoe eerder is besloten- volgens plan ingevuld door verlaging van budgetten op het desbetreffende programma. De bezuinigingen zijn gerealiseerd waarbij wordt aangetekend dat voor de maatregel “verhoging van baten parkeren” geldt dat de maatregel is doorgevoerd maar de daadwerkelijke opbrengst parkeren als verantwoord in de jaarrekening mede door het effect van corona lager was dan geraamd. Er resteren in 2021 geen taakstellingen meer afgezien van een nog in te vullen efficiency-taakstelling van € 65.000 in 2021 oplopend tot € 115.000 in 2022 en verder waartoe bij de Programmabegroting 2019 is besloten. Vanaf 2022 wordt deze taakstelling volgens plan ingevuld door verlaging van budgetten. Voor de € 65.000 taakstelling uit 2021 is dat incidenteel niet gebeurd waarbij wordt aangetekend dat in 2021 voor veel budgetten geldt dat er op realisatiebasis minder is uitgegeven dan begroot.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

38

1.7 Investeringen In dit jaarverslag wordt verantwoording afgelegd over de realisatie van investeringen in 2021 in relatie tot de verwachte investeringen en de beschikbare kredieten. Verwachte investeringen 2021 De jaarschijf 2021 is voor het laatst geactualiseerd bij het vaststellen van de Programmabegroting 2022. Bij deze actualisatie is de jaarschijf vastgesteld op € 56,2 miljoen. Hiervan is € 41,6 miljoen gerealiseerd. De € 41,6 miljoen aan netto uitgaven is het saldo van € 45 miljoen aan uitgaven waar € 3,4 miljoen aan inkomsten of bijdragen van derden tegenover staan. Een netto besteding van € 41,6 miljoen is iets hoger dan de netto besteding over 2018, 2019 en 2020 (respectievelijk € 39,8 miljoen, € 39,3 miljoen en € 38,9 miljoen). De hogere netto besteding wordt volledig veroorzaakt door de hogere bruto uitgaven. De bijdragen van derden in het afgelopen jaar waren vrijwel gelijk aan de bijdragen in 2020. De bruto investering afgelopen jaar was € 2,5 miljoen hoger dan in 2020. Over 2021 is met de investeringen ten opzichte van de laatst vastgestelde jaarsnede een realisatiepercentage van 74% behaald. Realisatiepercentage investeringen per programma Programma

IP 2021 Realisatie 2021

Percentage

1. Maatschappelijke participatie 2. Ondersteuning en Zorg 4. Duurzame Stedelijke Vernieuwing 5. Beheer en onderhoud 6. Burger, bestuur en veiligheid 7. Algemene dekkingsmiddelen

24.253 225 3.526 25.842 38 2.342

19.513 41 1.953 18.949 1 1.125

80% 18% 55% 73% 3% 48%

Eindtotaal

56.226

41.582

74%

Beschikbare kredieten Ultimo 2021 is er € 75,3 miljoen aan restant kredieten. Van de op dat moment vrijgegeven kredieten van € 207,8 miljoen is € 132,5 miljoen tot en met 2021 uitgegeven. Investeringskredieten totaal Prog nr 1 2 4 5 6 7

Programma

Krediet

Realisatie t/m 2020

Realisatie 2021

Restant krediet

Maatschappelijke participatie Ondersteuning en Zorg Duurzame stedelijke ontwikkeling Beheer en onderhoud Burger, bestuur en veiligheid Algemene dekkingsmiddelen

76.741 1.000 7.502 114.301 235 8.072

21.591 0 1.539 61.169 142 6.253

19.513 41 1.953 18.949 1 1.125

35.636 959 4.009 34.184 92 694

Totaal

207.851

90.694

41.583

75.574

De beschikbare kredieten betreffen de kredieten inclusief de geraamde inkomsten die, afhankelijk van hun status, zijn vrijgegeven door college of raad. In bijlage 6.6 van deze jaarrekening is een nadere specificatie hiervan opgenomen. In paragraaf 4.7 kadernota rechtmatigheid van deze jaarrekening worden eventueel overschrijdingen van kredieten nader toegelicht. Jaarverslag en Jaarrekening 2021

39

1.8 Onderzoeken vanuit verordening artikel 213a Zoals door de raad is vastgesteld in de Verordening Gemeentewet art.213a voert het college jaarlijks 213a-onderzoeken uit. Dit zijn onderzoeken naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het door het college gevoerde beleid. In 2021 is de achterstand in de uitvoering van 213a onderzoeken ingelopen. Het 213a onderzoek naar het SROI beleid, wat gepland was voor 2018, is begin 2022 opgeleverd (2021/674151). De twee onderzoeken die gepland stonden voor 2021 (Legessystematiek en Overhead) zijn aan het einde van het jaar aangevangen. De onderzoeksresultaten en -rapporten worden verwacht in Q1 (legessystematiek) en Q2 (Overhead) van 2022. Daarmee is de achterstand in 213a onderzoeken ingelopen.

1.9 Interbestuurlijk toezicht Kader De Wet revitalisering generiek toezicht (zie ook de informatienota Interbestuurlijk toezicht 2013/393816) is de basis voor het door het kabinet gewenste interbestuurlijk toezicht (IBT): het toezicht van de ene overheid op de andere. Het uitgangspunt van de wet is het vertrouwen in een goede taakuitoefening door de gemeente. Daarbij hoort dat de horizontale verantwoording (college aan raad) en het horizontale toezicht (raad op college) in orde zijn. Het toezicht op de uitvoering van al deze medebewindstaken door het college ligt primair bij de raad. Invulling interbestuurlijk toezicht door provincie Ook in 2021 hield de provincie Noord-Holland op de volgende medebewindstaken in dit kader voor Haarlem expliciet toezicht op: 1. Ruimtelijke ordening; 2. Omgevingsrecht; 3. Archiefbeheer (vastgelegd in de provinciale informatieverordening). Hier moet het college jaarlijks verantwoording over afleggen. Daarnaast heeft het interbestuurlijk toezicht ook betrekking op incidentele onderdelen. De provincie heeft daarin een reactieve houding en treedt alleen op als daar aanleiding voor is, zoals bij een klacht of media-aandacht. Het stelsel van financieel toezicht wijzigt daardoor overigens niet. Toezichtsgebieden In 2021 heeft de gemeente Haarlem voldaan aan de specifieke informatieplicht van de provincie over dat jaar. Ad 1.