2. Definitieve Jaarverslag en Jaarrekening 2021 HLM (incl. bijlagen)

R/S Effect indicator R/S Effect indicator

Het aantal subsidie-eenheden (se) met een indicatie op grond van de Wet Sociale Werkvoorziening dat werkzaam is in de sociale werkvoorziening (Gemeentelijke registratie). Eén subsidie-eenheid staat gelijk aan één persoon die fulltime begeleid werkt. 684 641 631 622 576 547 530 518 (2014) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Het aantal mensen met een indicatie Beschut werk dat werkzaam is op een beschut werk- plek (Gemeentelijke registratie). 17 23 37 58 40 70 (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Het aantal mensen werkzaam in een garantiebaan binnen de arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond (gemeentelijke registratie).

R/S

1.134 1.313 1.454 1.872 1.844 1.948 1.950 2012* (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) * In deze tabel is feitelijk het aantal banen opgenomen en niet het aantal werkzame mensen. Deze reeks zal bij de volgende begroting in lijn gebracht worden met de indicator.

Behouden van bestaande werkplekken voor medewerkers in sociale werkvoorziening

Wat hebben we gedaan? Sinds 1 januari 2015 is instroom in de sociale werkvoorziening niet meer mogelijk. Voor de groep mensen die voor deze datum al een SW- indicatie hadden, is ook in 2021 de werkplek beschikbaar gebleven bij Paswerk in Cruquius. Gemeente Haarlem en alle andere gemeenten die deelnemen aan de GR Paswerk hebben ook in 2021 toezicht gehouden op een financieel gezonde bedrijfsvoering, zodat de sw- plekken konden blijven bestaan voor deze doelgroep.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

86

Creëren van beschut werkplekken

Wat hebben we gedaan? Sinds 2015 bestaat de voorziening beschut werk binnen de Participatiewet. Deze voorziening is de opvolger van de sociale werkvoorziening. Ook in 2021 zijn kandidaten voorgedragen bij het UWV voor een indicatie beschut werk. Bij toekenning van een indicatie, is aan de kandidaten een dienstverband aangeboden bij de Werkpas Holding BV. Voldoen aan de regionale opgave voor de invulling van garantiebanen

Wat hebben we gedaan? In opdracht van de gemeenten en het UWV van onze arbeidsmarktregio ZuidKennemerland en IJmond, hebben het werkgeversservicepunt en de reintegratiepartners werkzoekenden met een arbeidsbeperking geplaatst op een garantiebaan. Mensen met een arbeidsbeperking blijven bovengemiddeld kwetsbaar en vragen blijvend aandacht en inzet van de gemeente. De gemeente heeft daarom geïnvesteerd in het verbeteren van de dienstverlening participatie instrumenten zoals de toekenning van loonkostensubsidie aan de werkgever en de begeleiding door een jobcoach. Indien nodig zijn extra maatwerkvoorzieningen ingezet zoals een aangepaste werkplek of een doventolk. Het WSP heeft gezorgd voor verbeteringen in de dienstverlening en informatie aan werkgevers die mensen uit deze groep in dienst nemen en heeft het aantal werkgevers in hun netwerk uitgebreid.

Wat hebben we niet gedaan? Het aantal plaatsingen op garantiebanen is in 2021 weer toegenomen ten opzichte van 2020 maar we hebben de werkzoekenden met een arbeidsbeperking nog niet voldoende laten profiteren van de krapte op de arbeidsmarkt. Prestatie indicator Het aantal mensen met een indicatie Beschut werk indicatie dat werkzaam is op een Beschut werk-plek (Gemeentelijke registratie). R/S

34 (2018)

37 (2019)

58 (2020)

40 S (2021)

70 R (2021)

Beleidsveld 3.2 Inkomen 1. Haarlemmers hebben een stabiele financiële situatie en zijn financieel redzaam Wat hebben we bereikt? De gemeente ondersteunt Haarlemmers die minder financieel redzaam zijn. Via de HaarlemPas ontvingen zij minimaregelingen en aanvullende inkomensondersteuning. De budgetcoaches hebben via trajectbegeleiding inwoners begeleid waardoor zij weer grip op geld hebben en rond konden komen. Ondernemers die de Tozo-regeling(en) hebben aangevraagd zijn actief benaderd en is hulp geboden bij financiële vragen en problemen. Vanaf maart 2021 kon de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke kosten (TONK) worden aangevraagd; in eerste instantie voor het eerste half jaar van 2021 en vervolgens is de regeling landelijk verlengd tot eind september. Haarlem heeft de gemeentelijke beleidsvrijheid gebruikt om daarna zelf de TONK te verlengen tot eind Jaarverslag en Jaarrekening 2021

87

2021. Om zoveel mogelijk inwoners te attenderen op deze tegemoetkoming, is via de (sociale) media ruim en regelmatig gecommuniceerd.

Wat hebben we niet bereikt? Ondanks de verlenging en de intensieve communicatie is er weinig gebruik gemaakt van de TONK regeling.De economische gevolgen van corona en ook het doorstijgen van de vaste lasten(energiekosten) zorgden er voor dat inwoners in toenemende mate merkten minder financieel redzaam te zijn. Dit blijkt uit onderstaande cijfers uit de gemeentelijke monitor (inwonerspeiling). Effect indicator R/S

Percentage Haarlemmers dat aangeeft in het dagelijks leven beperkt te worden door de eigen financiële situatie (Inwonerspeiling). 25% (2013)

21% (2016)

17% (2017)

17% (2018)

16% (2019)

15% (2020)

<20% S (2021)

21% R (2021)

De gemeente zorgt direct en via partners in de stad voor kwalitatief voldoende ondersteuning van inwoners

Wat hebben we gedaan? De gemeente heeft ook in 2021 samengewerkt met het Jeugdfonds Sport en Cultuur en stichting Leergeld die beiden in natura hulp bieden aan kinderen die opgroeien in minimagezinnen. Vanuit de sociaal wijkteams is er nauw samengewerkt met het Fonds Urgente Noden. Het fonds ondersteunt financieel kwetsbare inwoners die direct hulp nodig hebben. In het najaar is de Haarlemse Alliantie tegen kinderarmoede getekend. Diverse maatschappelijke- en-, zelfzorgorganisaties en de gemeente hebben zich ingezet om de armoede onder kinderen terug te dringen. Bij iedere Tozo- en TONK-aanvraag is door de gemeente aan ondernemers waar nodig en gewenst hulp geboden bij financiële vragen en problemen. Afhankelijk van de aard van het probleem zijn zij doorverwezen naar Schulddienstverlening. Ook is voor hen desgewenst de HaarlemPas aangevraagd.

Wat hebben we niet gedaan? Door corona waren locaties regelmatig gesloten of was inloop niet mogelijk. Hierdoor zijn mogelijk inwoners met vragen en zorgen onder de radar gebleven.

2. Het vergroten van financiële zelfstandigheid en participatie inwoners met minimuminkomen Wat hebben we bereikt? In 2021 hebben 3415 Haarlemmers die (tijdelijk) niet in hun eigen levensonderhoud konden voorzien, ontvangen op grond van de Participatiewet. De verwachte stijging heeft zich niet voorgedaan. Dit kwam mede door verlenging van de landelijke ondersteuningsmaatregelen, zoals de Tozo en NOW-regeling. Vanaf mei 2021 nam, als gevolg van beëindiging van diverse corona-beperkingen, het aantal aanvragen voor een bijstandsuitkering onder jongeren substantieel af. De gemeente heeft de Tozo-regeling voor levensonderhoud en/of bedrijfskrediet uitgevoerd. In totaal zijn 1.806 aanvragen voor levensonderhoud Tozo 3, 4 en 5 toegekend en 38 aanvragen bedrijfskapitaal Tozo 3, 4 en 5. Deze latereTozo-regelingen Jaarverslag en Jaarrekening 2021

88

kenden meer voorwaarden, waardoor er substantieel minder aanvragen ingediend zijn. Aan 107 huishoudens is de TONK toegekend. In 2021 zijn 240 Haarlemmers met hun kinderen overgestapt naar de Gemeentelijke zorgpolis; een groei van 6 %. In totaal waren het afgelopen jaar 4.117 volwassenen en 1.699 kinderen verzekerd via deze polis. Volwassen deelnemers hadden door de gemeentelijke bijdrage geen wettelijk eigen risico. Daardoor hoefden zij geen zorg te mijden en kwamen ze niet voor onverwacht hoge kosten te staan. Aan alle kinderen met een HaarlemPas zijn in totaal 2.400 Fashioncheques verstrekt. Het bedrag van de Fashioncheque was verhoogd naar € 65 per kind. Wat hebben we niet bereikt? Het aantal HaarlemPassen is weliswaar gestegen ten opzichte van 2020, maar minder toegenomen dan verwacht. Het aantal aanvragen van de minimaregelingen is navenant achtergebleven. Eind 2020 was de inschatting dat door de gevolgen van corona het aantal inwoners met een laag inkomen zou toenemen. Mogelijk dat door de landelijke ondersteuningsmaatregelen voor veel Haarlemmers het inkomen op peil is gebleven. Effect indicator

R/S Effect indicator R/S Effect indicator R/S Effect indicator

R/S

Het aantal uitkeringsgerechtigden dat een Participatiewet-uitkering ontvangt (Gemeentelijke registratie). De prognose van het aantal uitkeringsgerechtigden is gebaseerd op scenario's van het CPB en wel op scenario 1 basisraming/matig herstel. 2.536 3.695 3.760 3.580 3.507 3.553 4.090 3.415 (2009) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Het aantal huishoudens dat gebruik maakt van een minimaregeling via een gemeentelijke aanvraag (Gemeentelijke registratie). 2.580 3.960 4.460 4.807 4.876 5.062 5.500 4.838 (2014) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen (CBS) (BZK). 8% 6% 6% 6% 6% 5% 5,7% n.n.b. (2000) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Aantal personen (18 jaar en ouder) met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners (CBS) (BZK). In verband met een verkeerde berekening door VNG/ABF zijn gegevens ook voor voorgaande jaren met terugwerkende kracht aangepast en wijken daarom af van voorgaande begrotingen en jaarstukken. 371,9 355,7 493,8 370 413,9 (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021)

Tijdig afhandelen van aanvragen inkomensondersteuning

Wat hebben we gedaan? In 2021 hebben Haarlemmers die (tijdelijk) niet in hun eigen levensonderhoud konden voorzien, tijdig en rechtmatig inkomensondersteuning ontvangen op grond van de Participatiewet.

Wat hebben we niet gedaan? In 2021 was het contact met de klant door coronamaatregelen meestal telefonisch. Dat zorgde ervoor dat het compleet maken van het dossier meer tijd kostte dan wanneer fysiek was gesproken met mensen. De hersteltermijn is minder strak toegepast om mensen meer tijd te geven om informatie en bewijsstukken aan te leveren. Het aantal uitkeringsaanvragen Participatiewet, dat binnen de wettelijke termijn van acht werken is afgehandeld, is daarom gedaald met 14%. Dit is ook de Jaarverslag en Jaarrekening 2021

89

reden van de daling in percentage van de verwerking van de aanvragen bijzondere bijstand. Waar nodig zijn voorschotten verstrekt. De afhandeling van de aanvragen voor de minimaregelingen liep in de eerste helft van het jaar vertraging op door personele onderbezetting. Met inhuur is de achterstand in het laatste kwartaal volledig ingelopen. De afhandeling van de aanvragen voor bijzondere bijstand liep ook vertraging op. De overschrijdingen van de afhandelingstermijnen waren over het geheel genomen niet heel groot. Er zijn in 2021 voor zowel de minimaregelingen als bijzondere bijstand geen dwangsommen verbeurd. Samen met partners vergroten van de bekendheid van minimaregelingen

Wat hebben we gedaan? De gemeente heeft vanwege corona de netwerkpartners en inwoners vooral digitaal geïnformeerd via nieuwsbrieven en webinars. Ook dit jaar waren er actieweken om de tegemoetkoming school- en zorgkosten onder de aandacht te brengen bij Haarlemmers. Tijdens deze actieweken zijn de doelgroepen rechtstreeks geïnformeerd over het aanvragen van deze regelingen. Daarnaast is extra ingezet op communicatie in de stad door middel van posters in de Abri’s, nieuwsberichten en via sociale media. In samenwerking met de netwerkpartners waren er twee podcasts over geldzaken.

Wat hebben we niet gedaan? De netwerkpartners konden door de corona-maatregelen de inwoners regelmatig niet fysiek spreken en er werden veel minder activiteiten georganiseerd. De geplande opening van de ‘geldzaken’-loketten is vanwege corona uitgesteld. Door corona was het niet mogelijk om inloopspreekuren te organiseren voor de hulp bij het overstappen naar de Gemeentelijke zorgpolis. Ook was het door de coronamaatregelen in 2021 niet mogelijk om te flyeren bij bijeenkomsten. Makkelijk maken aanvragen minimaregelingen

Wat hebben we gedaan? Ingezet is op het makkelijk maken van de aanvragen door verkorte formulieren toe te sturen aan inwoners, hen na te bellen en een telefonisch spreekuur op te zetten voor hulp bij de aanvragen van de Gemeentelijke zorgpolis.Onze inwoners hebben de dienstverlening vanuit de gemeente het afgelopen jaar als goed beoordeeld.

Wat hebben we niet gedaan? Op de locaties van de negen sociaal wijkteams was vanwege corona geen inloop mogelijk. Inwoners konden alleen op afspraak terecht en dit werkte mogelijk drempelverhogend. Prestatie indicator Het percentage aanvragen Participatiewet-uitkering dat binnen de wettelijke termijn van acht weken is afgehandeld (gemeentelijke registratie). R/S

83% 91% 88% 89% 86% 86% 98% 83% (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Prestatie indicator Het percentage aanvragen bijzondere bijstand dat binnen de wettelijke termijn van acht weken is afgehandeld (gemeentelijke registratie). R/S

98% (2015)

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

94% (2016)

98% (2017)

96% (2018)

91% (2019)

80% (2020)

98% S (2021)

89% R (2021)

90

Prestatie indicator Het percentage aanvragen minimavoorzieningen dat binnen de wettelijke termijn van acht weken is afgehandeld (gemeentelijke registratie). R/S

82% 78% 82% 85% 90% 98% 99% 64% (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Prestatie indicator Het aantal huishoudens en het aantal kinderen (4-18jr) met een HaarlemPas (Gemeentelijke registratie). R/S Huishoudens

4.240

5.896

7.222

7.302

7.162

7.023

7.800

7.355

Kinderen

1.857 2.229 2.587 2.522 2.580 2.385 2.850 2.540 (2014) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Prestatie indicator Het aantal gezinnen dat gebruik maakt van de schoolkostenregeling (gemeentelijke registratie). R/S

1.207 1.269 1.254 1.500 1.255 (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Prestatie indicator Het rapportcijfer van klanten voor dienstverlening minimavoorzieningen (Klanttevredenheidsonderzoek Werk, Inkomen en Schulden). R/S

6,7 (2018)

6,7 (2019)

7,6 (2020)

7,0 S (2021)

7.6 R (2021)

3. Misbruik en oneigenlijk gebruik uitkeringen en niet nakomen van inlichtingenplicht signaleren en voorkomen Wat hebben we bereikt? Signalen van misbruik en oneigenlijk gebruik van uitkeringen zijn onderzocht met inachtneming van de menselijke maat. Onterecht betaalde bijstand is teruggevorderd. a. Onderzoeken misbruik en oneigenlijk gebruik uitkeringen

Wat hebben we gedaan? Ook in 2021 is op verschillende manieren onderzoek gedaan naar mogelijke uitkeringsfraude. De toename van het aantal gestarte fraude-onderzoeken is toe te schrijven aan het aantal uitgevoerde onderzoeken (132) naar misbruik van de Tozoregeling.

Wat hebben we niet gedaan? Als gevolg van corona is het niet altijd mogelijk geweest om gebruik te maken van de benodigde onderzoeksinstrumenten, zoals huisbezoeken en/of persoonlijke gesprekken. Dit heeft ertoe geleid dat het aantal gestarte reguliere fraudeonderzoeken nagenoeg gelijk is aan het aantal dat het jaar daarvoor is uitgevoerd. b. Beëindigen en terugvorderen onrechtmatig verstrekte uitkeringen

Wat hebben we gedaan? In een aantal gevallen heeft onderzoek naar onrechtmatigheden geleid tot beëindiging of wijziging van de uitkering. Teveel betaalde bijstand is teruggevorderd. Prestatie indicator Het aantal gestarte fraudeonderzoeken Participatiewet/Ioaw/Ioaz (gemeentelijke registratie). R/S

388 439 349 404 268 311 320 430 (2015) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Prestatie indicator Het aantal beëindigde uitkeringen op basis van onrechtmatigheid (gemeentelijke registratie). R/S

147 (2015)

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

89 (2016)

81 (2017)

85 (2018)

22 (2019)

46 (2020)

85 S (2021)

48 R (2021) 91

Beleidsveld 3.3 Schulden 1. Het voorkomen en vroeg signaleren van schulden bij inwoners Wat hebben we bereikt? In vergelijking met 2020 is het aantal aanmeldingen bij schulddienstverlening gestegen, maar de verwachting was dat de coronacrisis voor een forse stijging zou hebben gezorgd. De stijging is vooral te zien in de aanmeldingen voor kwetsbare doelgroepen en jongeren. Vanaf januari 2021 is Vroegsignalering van schulden in de vaste lasten een wettelijke taak geworden van de gemeente. De gemeente heeft huishoudens actief benaderd voor hulp bij geldzorgen. Hierdoor zijn in 2021 veel huishoudens met geldzorgen en/of schulden eerder bereikt zodat schulden niet verder opliepen. Haarlemmers met een forse betalingsachterstand bij de zorgverzekeraar zijn aangemeld bij het Centraal Administratie Kantoor (CAK). Zij zijn door de budgetcoaches benaderd. Zij kregen hulp in de vorm van een betalingsregeling en hebben waar mogelijk verdere ondersteuning gehad. Het ging om ruim 1400 inwoners waarvan ongeveer 250 bijstandsgerechtigden. Ondernemers met financiële problemen die zich aanmeldden met schulden kregen een adviesgesprek bij de gemeente. De gemeente werkte samen met OverRood en 155 Help een bedrijf om de financiële situatie in kaart te brengen en een passende oplossing te zoeken. In totaal zijn 29 adviesgesprekken gevoerd.

In de laatste maanden van het jaar is het aantal aanvragen schuldhulpverlening in Haarlem wel toegenomen en zijn er in totaal 505 kennismakingsgesprekken gevoerd. Ter voorbereiding op de Wet Inburgering is de pilot Z-route uitgevoerd. De budgetcoaches zorgden voor het budgetbeheer van de statushouders. Dit om rust te geven, het ontstaan van schulden te voorkomen en de focus op inburgering te kunnen leggen.

Wat hebben we niet bereikt? De verwachting was dat in 2021 1.000 kennismakingsgesprekken gevoerd zouden worden. De gevolgen van de coronacrisis voor inwoners zijn beperkter dan verwacht en daarom heeft de verwachte piek in aanmeldingen en kennismakingsgesprekken bij schuldhulpverlening zich niet voorgedaan. Dit is overigens conform de landelijke trend. Effect indicator

Het aantal kennismakingsgesprekken over geldzorgen en/of schulden (Gemeentelijke registratie).

R/S

61 (2017)

334 (2018)

240 (2019)

628 (2020)

1.000 S (2021)

505 R (2021)

Het vergroten van de bekendheid van mogelijkheden van hulp bij geldzorgen

Wat hebben we gedaan? De gemeente heeft vanwege corona uitsluitend digitaal de netwerkpartners en inwoners geïnformeerd over de mogelijkheden van hulp bij geldzorgen via nieuwsbrieven en webinars. Inwoners met betalingsachterstanden in de vaste Jaarverslag en Jaarrekening 2021

92

lasten zijn door de sociaal wijkteams of budgetcoaches benaderd en kregen hulp aangeboden. In samenwerking met de netwerkpartners zijn er twee podcasts geweest over geldzaken en geldzorgen. Eind 2021 is Haarlem aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute. Dit is een platform om inwoners met geldzorgen te vinden, te bereiken en toe te leiden naar passende hulp. Ook ondernemers met geldzorgen ontvangen zo advies en worden desgewenst doorgeleid naar OverRood of het gemeentelijke Bbz-loket

Wat hebben we niet gedaan? De netwerkpartners konden door corona de inwoners niet fysiek spreken en ook konden er veel minder activiteiten georganiseerd worden. De geplande opening van de ‘geldzaken’-loketten is vanwege corona uitgesteld. Vergroten van de kennis en vaardigheden in het omgaan met geld

Wat hebben we gedaan? De verplichte cursus ‘Grip op geld' is ook in 2021 aangeboden. In totaal hebben 38 klanten deze cursus gevolgd. Vanwege corona waren de meeste lessen digitaal. Ook 60 statushouders hebben tijdens het introductieprogramma (veelal online) de cursus Grip op geld gevolgd. In het voortgezet onderwijs heeft MoneyStart online en fysiek lessen verzorgd voor in totaal 561 leerlingen. Vanwege corona zijn alternatieve lessen bedacht en uitgevoerd. Kikid heeft voorstellingen gegeven aan kleinere klassen en als alternatief voor de twee voorstellingen die niet konden doorgaan hebben zij een intensief programma gemaakt van tien lessen. Hier hebben 362 jongeren aan deelgenomen.

Wat hebben we niet gedaan? Ondanks de alternatieven en de extra inzet zijn de gestelde doelen niet geheel behaald. Zo zijn veel lessen van Grip op geld fysiek niet doorgegaan en bleken de genodigden voor de cursus lang niet allemaal digitaal vaardig genoeg om de lessen te volgen. Ook de gastlessen op basisscholen tijdens de Week van het geld werden geannuleerd. Fysieke bijeenkomsten Grip op geld werden voor een kleiner aantal deelnemers georganiseerd of moesten worden geannuleerd. Ook voor NewFuture hebben slechts enkele fysieke groepsbijeenkomsten kunnen plaatsvinden. Prestatie indicator Het aantal deelnemers aan preventieve voorlichtingsbijeenkomsten (gemeentelijke registratie). R/S

525 (2014)

850 (2016)

918 (2017)

1.450 (2018)

1.627 (2019)

567 (2020)

1.250 S (2021)

961 R (2021)

2. Het vergroten financiële zelfredzaamheid van inwoners met schulden Wat hebben we bereikt? In 2021 zijn 113 Haarlemmers succesvol uitgestroomd na een driejarige schuldregeling. Het slagingspercentage bedroeg 92%. In het laatste jaar van het driejarige traject volgden klanten de cursus ‘Grip op geld’ en de budgetcoaches begeleidden hen zodat zij zelfstandig met hun financiën leerden omgaan met als doel duurzaam uit de schulden te blijven. Als zelfredzaamheid niet haalbaar bleek, werd een klant naar beschermingsbewind begeleid. Met 38 bewindvoerderskantoren is een convenant afgesloten met samenwerkingsafspraken over in-, door- en uitstroom van klanten in schuldenbewind. Jaarverslag en Jaarrekening 2021

93

In 2020 en 2021 hebben 377 mensen uit Haarlem zich gemeld bij de Belastingdienst voor compensatie na de kinderopvangtoeslagaffaire. Deze ouders zijn bij de Belastingdienst/Toeslagen bekend als aanvrager van de kinderopvangtoeslag. De gemeente heeft aanvullende hulp geboden als het gaat om gezinssituatie, inkomen, eventuele schulden, gezondheid of opvoeding van de kinderen. Via diverse kanalen zijn ouders opgeroepen om van de ondersteuning gebruik te maken. Het in het leven geroepen hulpteam toeslagenaffaire van de gemeente heeft 234 ouders gesproken en 120 brieven gestuurd aan ouders die telefonisch niet bereikbaar waren. Het 023 Steunfonds is ingezet als sprake is van een belemmerende schuld voor de toegang tot de reguliere schulddienstverlening. Waar geen andere oplossingen mogelijk bleken, is de schuld van de klant vanuit het 023 Steunfonds opgekocht en is een leenovereenkomst afgesloten. In 2021 zijn 54 klanten geholpen. De budgetcoaches maken ook gebruik van het 023 Steunfonds om klanten met kleine achterstanden te helpen. Ook in deze situatie wordt de lening via budgetbeheer aan de gemeente terugbetaald.

Wat hebben we niet bereikt? Het absolute aantal klanten dat succesvol is uitgestroomd na drie jaar schuldbemiddeling is 113. Deze uitstroom is lager dan in 2020. De redenen hiervoor zijn divers. Soms is er bijvoorbeeld sprake geweest van uitstel van uitstroom of is het traject voortijdig beëindigd. Effect indicator

Het percentage succesvolle uitstroom van klanten met geldzorgen en/of schulden die geholpen zijn (Gemeentelijke registratie).

R/S

80% 80% 83% 86% 95% 85% 92% (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Het aantal klanten dat succesvol uitstroomt na drie jaar reguliere schuldbemiddeling (Gemeentelijke registratie).

Effect indicator R/S

70 (2014)

81 (2016)

116 (2017)

151 (2018)

164 (2019)

156 (2020)

140 S (2021)

113 R (2021)

Het zorgen voor een drempelloze toegang naar schulddienstverlening

Wat hebben we gedaan? De schulddienstverlening is ook tijdens corona gewoon doorgegaan en door de inwoners als goed beoordeeld. Er waren geen wachtlijsten, kennismakingsgesprekken vonden plaats binnen twee weken en de consulenten hebben zelf de dossiers op orde gemaakt in perioden dat Humanitas was gesloten. Het intakegesprek voor schulddienstverlening is fysiek bij de gemeente gehouden als de coronamaatregelen dit toestonden, tenzij de klant dit zelf niet veilig vond. Dan werd het aanbod gedaan om dit telefonisch of via beeldbellen te doen. Het bieden van nazorg

Wat hebben we gedaan? Nazorg aan inwoners was gericht op het niet opnieuw maken van schulden. Na uitstroom is ruimte voor maximaal een jaar begeleiding. In 2021 hebben 113 klanten die een regulier schuldbemiddelingstraject succesvol hebben afgerond, nazorg gehad. Ook hebben 30 inwoners die uitstroomden uit de wettelijke schuldsanering (Wsnp) nazorg gehad.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

94

Prestatie indicator Het aantal klanten gestart in een regulier schuldbemiddelingstraject (Gemeentelijke registratie). R/S

123 181 147 168 212 146 175 130 (2014) (2016) (2017) (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Prestatie indicator Het rapportcijfer van klanten voor schulddienstverlening (Klanttevredenheidsonderzoek Werk, Inkomen en Schulden). R/S

7,8 7,8 8,1 7,5 8.0 (2018) (2019) (2020) S (2021) R (2021) Prestatie indicator Het aantal klanten dat nazorg heeft gekregen na geslaagde schuldbemiddeling (Gemeentelijke registratie). R/S

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

105 (2018)

98 (2019)

95 (2020)

95 S (2021)

143 R (2021)

95

Financiën per programma Bel. Programma 3 Werk, Inkomen en Schulden veld

Rekening 2020

Primaire begroting 2021

Begroting na wijz. 2021

Rekening 2021

Lasten (exclusief mutaties reserves) Werk Inkomen Schulden

23.190 103.337 1.777

21.833 76.469 2.283

26.559 84.507 2.482

22.558 81.426 2.238

Totaal lasten

128.304

100.585

113.548

106.223

Baten (exclusief mutaties reserves) Werk Inkomen Schulden

-328 -100.547 -219

-65.949 -223

-74.295 -223

-210 -72.756 -728

Totaal baten Totaal saldo excl. mutaties reserves

-101.094 27.211

-66.172 34.413

-74.518 39.030

-73.694 32.529

1.994 -2.849

2.134 -2.554

38.175

32.110

31 32 33

31 32 33

Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

4.819 -1.392

Totaal saldo incl. mutaties reserves

30.637

34.413

Analyse saldo per programma: Verschillenanalyse Primaire begroting 2021

34.413

Gewijzigde begroting 2021

38.175

Verschil primaire - gewijzigde begroting

3.762 n

Rekening 2021

32.110

Verschil gewijzigde begroting - rekening

-6.065 v

Specificatie verschil primaire - gewijzigde begroting: Aanvullende voorstellen begroting 2021 Amendementen begroting 2021 Bestuursrapportage 2020

-150 v 0 n 0 n

Voortgangsrapportage 2021

3.341 n

Bestuursrapportage 2021

571 n

Raadsbesluiten Totaal

0 n 3.762 n

Een specificatie van de verschillen tussen de gewijzigde begroting en de jaarrekening is opgenomen in bijlage 6.5 Analyse en toelichting per beleidsveld.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

96

2.2 Cluster Fysiek

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

97

Inleiding en context Haarlem staat ook 2021 in de Atlas voor gemeenten stabiel op de vierde plek in de woonaantrekkelijkheidsindex van de vijftig grootste gemeenten. De economische impact van de coronacrisis is groot geweest en duurt nog altijd voort. Voor 2021 was gehoopt op herstel na de grote economische gevolgen in 2020. Dit is maar zeer beperkt het geval geweest, de beperkingen hadden nog steeds de overhand met als gevolg lage aantallen dagbezoekers en overnachtingen in Haarlem, met de nodige gevolgen voor de inkomsten van ondernemers en de gemeente. De gemeente heeft zich ook in 2021 proactief en flexibel opgesteld om waar mogelijk te ondersteunen. Er kan nog weinig gezegd worden over blijvende, langere termijn effecten op de fysieke stad, bijvoorbeeld in gebruik van de openbare ruimte of veranderingen in mobiliteit.

Onderliggende programma's Het cluster Fysiek bestaat uit twee programma’s: Programma 4: Duurzame stedelijke vernieuwing gaat over de ontwikkeling van Haarlem: een mooie leefomgeving, passend aanbod van woningen en duurzaamheid. Het gaat ook over een goed klimaat voor (duurzame) ondernemers, grip op toerisme en een goed cultuuraanbod. Programma 5: Beheer en onderhoud gaat over de openbare ruimte die schoon, heel en veilig is en groener en klimaatbestendiger wordt en over een verschuiving naar duurzame mobiliteit en meer ruimte voor voetganger, fiets en openbaar vervoer.

Hoofdkoers Duurzaamheid In 2021 zijn stappen gezet in en op weg naar verduurzaming en klimaatadaptatie. Bij de Kadernota 2022 (link) is voor het eerst de duurzaamheidsbegroting opgeleverd. Hiermee heeft de gemeente inzicht gekregen in de CO2 uitstoot binnen de gemeentegrenzen. Daarnaast is de CO2 uitstoot van de eigen organisatie in beeld is gebracht. Haarlem is hiervoor als één van de eerste G40-gemeenten gecertificeerd op de CO2-Prestatieladder. In 2021 is gewerkt aan de Routekaart duurzaamheid waarin uitgeschreven wordt met welke projecten de gemeente de doelstellingen Aardgasvrij 2040 en Circulair 2040 gaat halen. Met de Haarlemse transitievisie Warmte is de ambitie vastgelegd dat in 2030 12.700 woningen en andere gebouwen aardgasvrij zullen zijn. In 2021 zijn stappen in de uitvoering gezet. Zo hebben veel inwoners gebruik gemaakt van de mogelijkheid kleine maatregelen te nemen om de energierekening te beperken; zijn er pilots uitgevoerd met verenigingen van eigenaren om aardgasvrij in de meerjaren onderhoudsplannen op te nemen en is gestart met een wijkgerichte aanpak met collectieve inkoop van hybride warmtepompen, isolatie en zonnepanelen. De gemeente staat garant voor het zonnewarmtenet in het Ramplaankwartier en daarnaast is een subsidie aangevraagd voor de Proeftuin aardgasvrije wijken.

Voor het warmtenet Meerwijk is de gemeente in gesprek gegaan met de woningcorporaties en is het Haarlems Warmte Netwerk (HWN) opgericht. Er is budget beschikbaar gesteld voor een voorlichtingscampagne over het warmtenet in Schalkwijk, een vergoeding om met inductie te gaan koken en een informatieloket. Voor het warmtenet Waarderpolder is een marktconsultatie gehouden ter voorbereiding op de aanbesteding.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

98

De Regionale Energiestrategie 1.0 (RES) voor Noord-Holland Zuid is in 2021 vastgesteld. In Haarlem wordt in de toekomst 20 tot 25% van het toekomstig elektriciteitsverbruik lokaal opgewekt. Om dat voor elkaar te krijgen zijn de initiatiefnemers van een zonneweide en van windmolens bij Schoteroog door de gemeente gefaciliteerd. De mogelijkheden voor zonnepanelen op eigen gemeentelijk vastgoed zijn geïnventariseerd. Het beleid voor zonnepanelen in het beschermd stadsgezicht is herzien en toegankelijk gemaakt met de kansenkaart. Om begin 2022 het strategisch plan Klimaatadaptatie vast te stellen zijn de opgaven uitgewerkt waarin de opgaven van Haarlem richting een Klimaatbestendige stad in 2050 staat beschreven. Natuur- en Milieueducatie (NME) heeft in 2021 5000 Haarlemse scholieren van het basis- en voortgezet onderwijs bereikt op het gebied van duurzaamheidseducatie door projecten te organiseren over de thema’s klimaatadaptatie, energietransitie en circulaire economie. Duurzame stedelijke ontwikkeling Haarlem is in 2021 aan de slag gegaan met een ambitieus woningbouwprogramma, zonder randvoorwaarden zoals stedelijke kwaliteit, betaalbaarheid werkgelegenheid, voorzieningen en duurzaamheid uit het oog te verliezen, net als de opgaven rondom mobiliteit en bereikbaarheid. In 2021 lag de focus op de zones Oostpoort, Europaweg en Zuidwest.

In het collegebesluit Vaststellen plan van aanpak ontwikkelgerichte organisatie is een eerste stap gezet met het vergroten van de slagkracht van de gemeentelijke uitvoeringsorganisatie in het brede fysiek domein, bijvoorbeeld met uitbreiding van ambtelijke capaciteit Deze capaciteit kon in 2021 niet helemaal worden opgevuld: de arbeidsmarkt binnen het fysiek domein is krap. Binnen de prioritaire zones starten grondeigenaren inmiddels projecten om ontwikkelingen te realiseren. Een aantal initiatieven buiten de prioritaire zones, kon niet in behandeling worden genomen. In 2021 zijn pilots gestart om te onderzoeken of het planproces versneld kan worden door de ontwikkelaar zelf producten voor besluitvorming te laten maken. De woningbouwopgave is in Haarlem vooral een ingewikkelde inbreidingsopgave: verdichting, sloopnieuwbouw, renovatie, woningsplitsing en transformatie. Het Rijk heeft met een impulsregeling (Besluit Impuls Versnelling Woningbouw) geld beschikbaar gesteld om woningbouw te versnellen en om bij te dragen aan de zogeheten publiek onrendabele top. In 2020 is de aanvraag voor de zone Europaweg al gehonoreerd en in 2021 zijn de aanvragen voor de zones Zuidwest en Oostpoort toegekend. Hiermee is een investeringsvolume van ruim €20 miljoen beschikbaar gekomen, met de verplichting dat de bouw start binnen drie jaar na de indiening van de aanvraag.

Daarnaast zijn, mede dankzij investeringen in de organisatie van het fysiek domein en een versterkte inzet op lobby en belangenbehartiging, andere subsidies binnengehaald zoals voor de ontwikkeling van de Koepel en voor de inzet van flexibele capaciteit (Metropoolregio Amsterdam), waardoor in totaal circa € 25 miljoen aan middelen is verkregen. In aansluiting op de beoogde groei van Haarlem is de verdere ontwikkeling van de OV-knoppunten Stationsgebied, Oostpoort en Haarlem Nieuw-Zuid essentieel om de stedelijke opgaven en verdichting te laten slagen. Voor het Stationsgebied is in 2021 de integrale visie voor de transformatie vastgesteld door de gemeenteraad. Voor Haarlem Nieuw-Zuid is besloten twee varianten verder te onderzoeken zodat in de eerste helft van 2022 besloten kan worden over een definitieve variant.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

99