2 Bijlage Subsidieverantwoording 2023 van De Ondersteuners

Subsidieverantwoording 2023 De Ondersteuners Onafhankelijke Cliëntondersteuning Gemeente Haarlem

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ...................................................................................................................... 3

2.

Onafhankelijke Cliëntondersteuning in 2023 ................................................................ 4

3.

Financieel overzicht ................................................................................................... 10

Blijf op de hoogte! We publiceren regelmatig verhalen op onze social media-kanalen. Ook kunt u zich opgeven voor onze nieuwsbrief, die vier keer per jaar kwartaal verschijnt. Kijk hiervoor op meewering.nl/actueel/nieuwsbrief

2/10

1.

Inleiding

Met veel genoegen presenteren wij u het jaarverslag 2023 van De Ondersteuners. Als ‘De Ondersteuners’, werken Cliëntbelang Amsterdam en MEE & de Wering sinds 2023 samen in het organiseren en aanbieden van Onafhankelijke Cliëntondersteuning voor alle inwoners in de gemeente Haarlem. In dit verslag nemen we u mee in de belangrijkste resultaten die wij hebben gerealiseerd en in de ontwikkelingen en uitdagingen die we zijn tegengekomen. Onafhankelijke cliëntondersteuning speelt een cruciale rol bij het waarborgen van de rechten en belangen van mensen in het zorg- en ondersteuningsproces. In dit verslag willen we het belang van onafhankelijke cliëntondersteuning benadrukken. Dit houdt in dat cliënten kun nen rekenen op ondersteuning die losstaat van enig belang bij de uitkomst van de zorg - en ondersteuningsbeslissingen die worden genomen. Het doel is om cliënten te helpen bij het verkrijgen van de benodigde informatie, het begrijpen van hun rechten en het maken van geïnformeerde keuzes. Onafhankelijke cliëntondersteuning kan variëren van praktisch advies en begeleiding tot het bijstaan van cliënten bij het opstellen van hun zorgplannen en het voeren van gesprekken met zorgaanbieders. Het is een essentiële katalysator voor het versterken van de positie van cliënten en het realiseren van persoonsgerichte zorg en ondersteuning.

Wij willen de gemeente Haarlem bedanken voor het in ons gestelde vertrouwen. Met de stijgende kosten, waaronder de CAO-gerelateerde salarisverhogingen, de krapte op de arbeidsmarkt en groei van het aantal inwoners met ondersteuningsvragen, zijn het voor u en ons uitdagende tijden. Door onze aanpak en goede samenwerking met de gemeente Haarlem en onze netwerkpartners, proberen we daar zo goed als mogelijk op te anticiperen. We vertrouwen erop dat we samen met u, ook de komende jaren tot de juiste keuzes en ontwikkelingen te komen.

Wilco Schild | Cliëntbelang Amsterdam Manager Individuele Belangenbehartiging

Peter Visscher | MEE & de Wering Regiomanager a.i.

3/10

2.

Onafhankelijke Cliëntondersteuning in 2023

Sinds dit jaar, 2023, vormen Cliëntbelang Amsterdam en MEE & de Wering in de gemeente Haarlem één centrale toegang voor de onafhankelijke cliëntondersteuning onder de naam ‘De Ondersteuners’. Cliëntbelang Amsterdam werkt daarbij in onderaannemerschap van MEE & de Wering. Dit jaarverslag is gebaseerd op het gehele activiteitenaanbod van ‘De Ondersteuners’ over het jaar 2023. Inwoners van de gemeente Haarlem kunnen zich via de ‘voordeur’ tot ons wenden voor onafhankelijke ondersteuning door het bieden van informatie of praktisch advies tot het bijstaan bij het opstellen van hun zorgplannen en het voeren van gesprekken met indicatiestellers of zorgaanbieders. In alle situaties is de ondersteuning gericht op het versterken van de positie en zelfstandigheid van cliënten en het realiseren van persoonsgerichte zorg en ondersteuning. Deze ‘voordeur’, de plek waar inwoners bij De Ondersteuners met vragen als eerste terecht komen, wordt vanuit beide organisaties ingevuld. Er is een website ontwikkeld (https://onafhankelijkeondersteuners.nl/) zodat inwoners ons via de digitale weg kunnen bereiken. Telefoontjes en ondersteuningsvragen via de mail worden in overleg en naar gelang de caseload en specifieke deskundigheid, opgepakt. Daarnaast komen nog veel vragen binnen via de voor inwoners ‘oude’ bekende route, namelijk via een aanmelding bij MEE & de Wering en Cliëntenbelang Amsterdam.

Wij hebben in 2023 als De Ondersteuners een verscheidenheid aan inwoners met een ondersteuningsvraag geholpen. Naast kwetsbare inwoners, deden ook mantelzorgers een beroep op ons en werden we regelmatig betrokken bij de gesprekken die deze inwoners met het Sociaal Wijkteam gingen voeren. Zeker in de eerste helft van het jaar heeft de wijziging van inrichting en werkwijze van de Sociale Wijkteams veel onzekerheid bij inwoners met zich meegebracht. Dit werd veroorzaakt door de beweging die gemaakt is van geïndiceerde maatwerkondersteuning naar ‘doen wat nodig is’. Was de verwachting vooraf dat dit alleen het eerste half jaar zou spelen, omdat dan alle ‘kantelgesprekken’ gevoerd zouden zijn met inwoners die voorheen een WMO-indicatie hadden, bleek toch dat ook in de tweede helft van het jaar nog veel van deze gesprekken gevoerd moesten worden. Hierdoor zagen wij door het hele jaar heen veel hieraan gerelateerde ondersteuningsvragen en meer dan we op voorhand hadden ingeschat. Onze cliëntondersteuners hebben hiermee een rol gespeeld dat inwoners een passende voorziening hebben gekregen bij de veranderingen in het sociaal domein van Haarlem. Behalve dat er veel vragen voor ondersteuning bij de kantelgesprekken en bij het aangaan van bezwaarprocedures kwamen, zagen we ook een toename in vragen voor ondersteuning bij het aanvragen van een WLZ-indicatie.

Zie de kaders 1 tot en met 4 voor voorbeelden van casuïstiek die we tegengekomen zijn.

4/10

Kader 1. Voorbeeldcasus 1. Mevrouw X belt voor haar twee volwassen zonen. Haar ene zoon is moeilijk lerend en heeft een psychische kwetsbaarheid. Hij kreeg altijd begeleiding vanuit de WMO. De huidige begeleiding moest stoppen vanwege de herinrichting van de sociale basis. Dit leverde zoveel stress en emotie op bij de zoon, waardoor hij geen ruimte voelde om te kijken naar de mogelijkheden die er vanuit het Sociaal Wijkteam werden geboden. Door naast hem te gaan staan, zijn behoefte te peilen en het gesprek aan te gaan over de huidige situatie is het gelukt om hem te motiveren de begeleiding vanuit Buurts te accepteren. De andere zoon van mevrouw X bleek meer en andere zorg nodig te hebben. De Ondersteuners hebben met succes geholpen bij de aanvraag van de WLZ -indicatie en het vinden van een passende woonvorm. Kader 2. Voorbeeldcasus 2. Een 83-jarige vrouw belt ons in tranen op. Haar steunkousen doen pijn, ze heeft ruzie met de leverancier en weet niet meer wat ze moet doen. Ze zegt dat ze niet meer wil leven. Tijdens een huisbezoek blijkt dat mevrouw moeilijk lerend en erg eenzaam is. Door trauma’s en haar beperking krijgt ze vaak ruzie en nemen mensen en instanties afstand van haar. We hebben bemiddeld tussen de leverancier van de steunkousen, de ergotherapeut en mevrouw. Daarnaast hebben we de huisarts ingeschakeld en mevrouw aangemeld bij het wijkteam. Kader 3.

Voorbeeldcasus 3. De moeder van een 5-jarige zoon belt ons omdat er geen zorg is voor haar zoon en hij binnenkort niet meer naar school kan. We hebben het CJG, het samenwerkingsverband, de onderwijsconsulenten en het consortium ingeschakeld. Alle betrokken partijen komen regelmatig bijeen voor een multidisciplinair overleg (MDO). We behartigen hierin de belangen van zowel moeder als haar zoon. We begeleiden hen bij intakes en gesprekken totdat de zorg voor hem geregeld is. Vanwege de wachtlijsten van meer dan twee jaar binnen de Jeugdwet, blijven we ook gedurende die periode betrokken. Kader 4. Voorbeeldcasus 4. De ouders van een 13-jarige dochter met een verstandelijke beperking nemen contact op voor een aanvraag voor de Wet Langdurige Zorg (WLZ). De consulent geeft hen informatie over de WLZ en de benodigde stappen voor de aanvraag. We bespreken de gevolgen van de WLZ-indicatie voor de huidige zorg, vooral het gat dat ontstaat tussen de toekenning van de WLZ en de aanvraag van het persoonsgebonden budget (PGB) binnen de WLZ. De consulent helpt het gezin om alles op een rijtje te zetten en weloverwogen keuzes te maken. Daarnaast ondersteun t zij hen bij het verzamelen van documenten en het indienen van de WLZ-aanvraag.

5/10

Tabel 1. Aantal unieke inwoners en unieke casussen die door MEE & de Wering en door Cliëntbelang Amsterdam in 2023 zijn uitgevoerd. 2023

# unieke inwoners

# unieke casussen

M&dW

391

522

Cliëntb.A’dam

41

44

432

566

Totaal

In totaal hebben we 566 verschillende casussen met een ondersteuningsvraag uitgevoerd (zie tabel 1). Dit zijn 56 casussen meer dan de 510 casussen die er in 2023 begroot waren om op te pakken. Gezien het aantal ondersteuningsvragen, mogen we de conclusie trekken dat we door inwoners dus goed gevonden worden. Het aantal casussen zijn niet altijd weer nieuwe inwoners; in 2023 zijn deze casussen te koppelen aan 432 unieke inwoners van Haarlem. Dit zijn alleen de inwoners waarvoor een dossier is aangemaakt, ofwel waarvoor veelal met meerdere contacten een traject is gestart. We tellen op dit moment niet het aantal telefonische contacten die met een kort advies of informatief gesprek weer op weg geholpen worden. In tabel 2 geven we een overzicht met welke vragen inwoners zich bij ons melden. Cliëntbelang Amsterdam en MEE & de Wering werken beiden met een eigen registratie - en dossiersysteem. Deze zijn niet aan elkaar gekoppeld en de wijze van registreren verschilt. Daarom zetten we de thema’s waarop de diverse casussen geregistreerd worden van de beide organisaties in deze tabel naast elkaar. Opvallend is het hoge aantal registraties op het onderwerp ‘geldzaken & regelgeving’ en ‘financiën/administratie’. We herkennen hier de landelijke zorg over bestaanszekerheid van grote groepen in onze samenleving.

Ook voor huisvestingsvraagstukken en hoe hiermee om te gaan worden we veel benaderd, wat in de registraties van zowel MEE & de Wering als bij Cliëntbelang Amsterdam naar voren komt. Uit de registraties van Cliëntbelang Amsterdam komt naar voren dat veel ondersteuningsvragen zich richten op ondersteuning bij aanvragen voor hulp vanuit WMO of WLZ. Voor ondersteuningsvragen van inwoners die een bezwaarprocedure willen aangaan over wel of niet toegekende zorg, zetten we sociaaljuridisch onderlegde medewerkers in om de inwoner te adviseren en zo nodig procedureel te ondersteunen.

Tevredenheid van onze klanten: 8,3 Jaarlijks wordt door de Cliëntenadvies van MEE & de Wering een uitvraag gedaan bij cliënten met wie we het ondersteuningstraject hebben afgesloten en die bereid zijn om over hun ervaring met onze ondersteuning feedback te geven. Op basis van deze uitvraag scoorden we in 2023 een 8,3 als waardering voor wat we doen. Dat is een hele mooie waardering. Met hun feedback proberen we steeds verder onze dienstverlening met onze partners te verbeteren om nog beter aan te kunnen sluiten op de behoefte van de inwoners.

6/10

Tabel 2. Aantal unieke casussen per thema ‘vraagverheldering’ (MEE & de Wering) en aantal unieke casussen per thema ‘hulpvraag’ (Cliëntbelang Amsterdam). Thema vraagverheldering M&dW

# unieke casussen

Thema hulpvraag Cliëntb.A’dam

# unieke casussen

Geldzaken&Regelgeving

190

Informatie en Advies

12

Huisvesting/Wonen

87

Aanvraag huishoudelijke hulp

10

Financiën/administratie

44

Hulp bij wonen en huisvesting 10

Geestelijke gezondheid

41

Ondersteuning bij gesprek met gemeente

4

Maatsch.participatie

27

Aanvraag ambulante ondersteuning

2

Gezondheid & zorg

25

Hulp bij administratie

2

Cognitieve ontwikkeling

18

Aanvraag hulpmiddelen

2

Juridische kwesties

16

Ondersteuning aanvraag WLZ

2

Casemanagement

12

Lichamelijke gezondheid

11

Psychosociale problematiek

11

Uitkeringen

11

Eenzaamheid

10

Huiselijke relatie

9

Samenwerken in de keten, versterken van zichtbaarheid en bekendheid Naast ons te richten op de ondersteuningsvragen van uw inwoners, hebben wij ons actief ingezet om met ketenpartners afstemming en verbinding te zoeken. In de eerste helft van dit jaar werden we nog vooral in beslag genomen door de hoeveelheid individuele ondersteuningsvragen, in de tweede helft van dit jaar hebben we ons meer naar buiten kunnen richten. Vanuit De Ondersteuners hebben wij de organisaties waar wij veel mee te maken hebben uitgenodigd voor een netwerkbijeenkomst. Samen met de informele cliëntondersteuners, de Participatieraad en de RIBW is teruggekeken op de ontwikkelingen van het afgelopen jaar en zijn er plannen gemaakt om de samenwerking in 2024 te verbeteren. We hebben een whatsapp-groep opgericht om elkaar makkelijker en sneller te kunnen informeren en verbindingen te leggen. Ook hebben we nieuwe contacten gelegd met andere relevante partners, zodat we nog beter gevonden worden en uw inwoners nog beter de ondersteuning kunnen bieden die ze nodig hebben. In een aantal formele netwerken zijn we actief en betrokken ter vergroting van kennis en expertise van collega’s en onszelf en/of om complexe casuïstiek te delen. 7/10

Voorbeelden van deze netwerken zijn: • • • • • •

Haarlemse Alliantie Tegen Kinderarmoede (HATKA). Binnen deze alliantie wordt gewerkt met gidsen, waarvan MEE & de Wering er binnen Haarlem één levert; Stuurgroep Zorg en Veiligheid. Netwerk LVB Zuid-Kennemerland (zie het kader 5). Projectgroep LVB-steunpunt van Buurts. Het Autismenetwerk SASSKAM (zie het kader 6). Projectgroep Robuuste Rechtsbescherming van de gemeente Haarlem (zie het kader 7).

Ook hebben we gewerkt aan de bekendheid en werkwijze van De Ondersteuners door op verschillende plekken presentaties te geven, zoals bij: • • • •

de Participatieraad van de gemeente Haarlem; de WMO-consulenten; de Sociale Wijkteams en de Centrale Brede Toegang.

Het op deze wijze actief profileren van De Ondersteuners in het professionele netwerk, draagt bij om onze dienstverlening en de onderscheidende rol die wij hebben in het sociaalmaatschappelijke veld bij inwoners onder de aandacht te brengen. De gemeente Haarlem heeft ons daarin extra ondersteund middels het toekennen van een eenmalige extra subsidie gericht op het versterken van de onafhankelijke cliëntondersteuning in de gemeente (met SPUK financiering door het rijk). Ook in 2024 gaan we hier nog extra op inzetten, onder meer door publiekscampagnes te organiseren.

Kader 5. Het LVB-netwerk Kennemerland LVB-netwerk Kennemerland Mensen met een Licht-Verstandelijke Beperking (LVB) zijn over het algemeen minder goed in staat hun weg te vinden in de mogelijkheden die de maatschappij te bieden heeft. Net als ieder ander hebben ook zij te maken met instanties en organisaties in verschillende sectoren en domeinen. Vaak wordt dit niet gezien en komen deze mensen hierdoor (onnodig) in (extra) problemen en/of dreigen zij door wet- en regelgeving tussen de wal en het schip te geraken. Omdat de verschillende organisaties en instanties niet of onvoldoende samenwerken ten aanzien van deze doelgroep is er onvoldoende zicht op de vraagontwikkeling van deze groep voor ondersteuning en ook niet op de vraag of het beschikbare aanbod passend en/of voldoende is. Om te zorgen dat kennis tussen professionals wordt gedeeld en de deskundigheid snel en adequaat gevonden wordt, is in de regio Kennemerland in 2023 het LVB-netwerk 18+ gevormd. In dit netwerk zijn diverse organisaties die in deze regio met deze doelgroep werken vertegenwoordigd. MEE & de wering is hierbij aangesloten. In 2024 zullen zij zich via een convenant aan elkaar verbinden. De ambitie van het netwerk is het faciliteren van passende zorg en ondersteuning voor volwassenen met een LVB in Kennemerland

8/10

Kader 6. Het Regionaal Autismenetwerk SASSKAM. Het Regionaal Autismenetwerk SASSKAM. Dit regionale netwerk en het hieraan gekoppelde Regionaal Autisme Centrum is door gebrek aan (financieel) draagvlak vanuit de diverse convenantpartijen eind 2023 opgeheven. Hiervoor in de plaats zijn vanuit deelnemende partners in de regio Zuid-Kennemerland drie Autismesteunpunten opgericht, waaronder één in “De Passant” in Haarlem. Iedere donderdag in de oneven weken van 10 tot 12 uur kunnen inwoners van Zuid -Kennemerland hier binnenlopen met vragen over autisme. Het autisme steunpunt is een samenwerkingsverband van de Nederlandse Vereniging voor Autisme, Voorzet, De Pas sant en MEE & de Wering. Het team, bestaande uit ervaringsdeskundigen en professionals, organiseert dit inloopmoment gezamenlijk, gecoördineerd door MEE & de Wering.

Kader 7. De Projectgroep Robuuste Rechtsbescherming. Projectgroep Robuuste Rechtsbescherming Mede door de toeslagenaffaire kwam de vraag naar voren of de rechtsbescherming van inwoners van de gemeenten Haarlem en Zandvoort wel goed geregeld is. Zo is het project Robuuste Rechtsbescherming van start gegaan. Via de projectgroep Robuuste Rechtsbescherming slaan gemeenten Haarlem en Zandvoort met de maatschappelijke organisaties de handen ineen voor passende en laagdrempelige sociaaljuridische informatie, advies en ondersteuning voor al hun inwoners. Vanuit De Ondersteuners nemen we deel aan deze projectgroep en komen meerdere keren per jaar in Haarlem bijeen. Dilemma’s, signalen en probleemsituaties die we niet als enkelvoudige organisatie kunnen oplossen agenderen we hier, met als doel om vanuit de gezamenlijke kracht tot een passende (systeem)oplossingen te komen.

9/10

3.

Financieel overzicht

Opdrachtgever

Gemeente Haarlem

Subsidie

€ 587.000

Referentie opdrachtgever

MO/2022/1625800

Realisatie

€ 587.000

Referentie opdrachtnemer

23.610.s.01

Tot en met periode

dec-23

Productie MEE & de Wering

Opmerking

Trajecten Onafhankelijke Ciëntondersteuning (incl. Sociaal-Juridische Dienstverlening) Totaal

% aandeel

Realisatie Bedrag

Eenheden 566 trajecten

Budget Bedrag Eenheden € 587.000 510 trajecten

Verschil

€ 587.000

€0

Zoals hierboven beschreven hebben we in 2023 te maken gehad met een grotere vraag naar onafhankelijke cliëntondersteuning dan vooraf ingeschat; we hebben 56 trajecten, boven de gebudgetteerde 510 trajecten geboden, ofwel 11% meer. In verhouding tot het beschikbare budget van € 587.000, is dat gelijk te stellen aan een overschrijding van € 64.455. Om het ontstaan van wachtlijsten te minimaliseren, hebben we dan ook extra inzet geleverd. Het budget dat de gemeente Haarlem beschikbaar heeft gesteld, is daarmee volledig en meer dan dat uitgenut. In 2023 is voor de gedeeltelijke dekking nog een eenmalig resterend bedrag uit 2022 beschikbaar van € 20.859,27 (subsidiebeschikking Cliëntenbelang 2022). Komend jaar zullen we opnieuw moeten bezien hoe de vraag naar onafhankelijke cliëntondersteuning zich verder ontwikkelt. Enerzijds gaan we ervan uit dat de wijziging van aanpak door de Sociale Wijkteams zich in 2024 heeft uitgekristalliseerd en daardoor minder ondersteuningsvragen onze kant op gaan komen. Anderzijds zetten de toenemende wachtlijsten in de zorg, de verschuiving van zorg naar welzijn, personeelskrapte en toenemende kosten daar andere parameters tegenover die wellicht meer van De Ondersteuners gaan vragen.

Met elkaar, samen met gemeente Haarlem en de ketenpartners willen wij als De Ondersteuners ook in 2024 dit weer aangaan en zoeken naar passende oplossingen voor uw inwoners.

10/10