2 Bijlage Rapport Benchmark huishoudelijk afval 2023
Tekst van het document
Haarlem
SAMENVATTING
Inhoud 1. Inleiding
3
2. Kernprestaties
4
3. Milieu
6
4. Kosten
11
5. Dienstverlening
12
6. Regievaardigheden
13
7. Basisgegevens
14
Datum: 6 oktober 2023 Status: definitief
De Benchmark Huishoudelijk Afval is een product van de NVRD, in samenwerking met Rijkswaterstaat en uitgevoerd door Cyclusmanagement.
Pagina 2 van 13
1. Inleiding De benchmark huishoudelijk afval is een prestatiemeting waarbij gemeenten en inzamelbedrijven aan de hand van vooraf vastgestelde indicatoren hun afval(scheidings)prestaties vergelijken. Doel van de benchmark is het inzicht in eigen functioneren en presteren te vergroten om op die manier handvatten voor verbetering te bieden.
De Benchmark kent vier prestatiegebieden: milieu, kosten, dienstverlening en vaardigheden. Per prestatiegebied zijn prestatie-indicatoren gedefinieerd. Het gemeentelijk afval- en grondstoffenbeheer beoogt over het algemeen zo min mogelijk ongescheiden restafval (te realiseren door preventie, reparatie en hoogwaardig hergebruik) tegen zo laag mogelijke beheerkosten. De hoeveelheid restafval en de totale beheerkosten zijn de belangrijkste prestatie-indicatoren in deze benchmark.
Vergelijkingsbasis Aan de benchmark peiljaar 2022 hebben 116 deelnemers meegedaan die in totaal 183 gemeenten vertegenwoordigen (sommige inzamelbedrijven doen voor meerdere gemeenten mee). In de benchmark worden de gemeenten en bedrijven zoveel mogelijk vergeleken op basis van dezelfde omstandigheden. Omdat het aandeel hoogbouw in een verzorgingsgebied zeer prestatiebepalend blijkt te zijn en hierop nauwelijks kan worden gestuurd, zijn de deelnemende organisaties gegroepeerd naar hoogbouwklasse. De volgende hoogbouwklasses zijn gedefinieerd: Klasse A 50 t/m 100% hoogbouw Klasse B 30 t/m 49% hoogbouw Klasse C 20 t/m 29% hoogbouw Klasse D 0 t/m 19% hoogbouw Haarlem heeft 63% hoogbouw en is ingedeeld in klasse A. In deze rapportage vindt de vergelijking plaats vanuit gemeentelijk perspectief. Dat wil zeggen dat Haarlem wordt vergeleken met vergelijkbare gemeenten (met of zonder eigen inzameldienst).
Leeswijzer Deze rapportage is een samenvatting van de benchmark. Per prestatiegebied wordt Haarlem op de belangrijkste prestatie-indicatoren vergeleken met het klasse A-gemiddelde. Voor een uitgebreide vergelijking wordt verwezen naar het hoofdrapport.
Pagina 3 van 13
2. Kernprestaties Hoe presteert Haarlem tov de benchmark? Op de vier prestatiegebieden van de benchmark is weergegeven hoe Haarlem presteert ten opzichte van de benchmark klasse A.
Milieu
Restafval (kg/inw)
Haarlem
KLASSE A
200
203
208
225
353
333
23
19
.
Kosten Afvalbeheerkosten (€/ aansl)
Dienstverlening Dienstverleningsniveau (score)
Regie Regievaardigheid (score) Legenda
Toelichting Restafval = de hoeveelheid afval die resteert na (na)scheiding en wordt afgevoerd naar de afvalverbranding (inclusief grof restafval en verbouwingsrestafval). Afvalbeheerkosten = de kosten die gemoeid zijn met de gemeentelijke zorgplicht, bestaande uit de inzamelkosten, overslag- en transportkosten, verwerkingskosten, en overige afvalkosten (wo beleidskosten, voorlichting, handhaving en perceptiekosten), minus de opbrengsten verkregen vanuit producentenverantwoordelijkheid. Dienstverleningsniveau = het gemak waarmee grondstoffen gescheiden kunnen worden aangeboden. In de benchmark wordt op basis van de intensiteit van de dienstverlening (inzamelfrequentie, voorzieningsdichtheid) een totaal score berekend. Regievaardigheid = de mate waarin de gemeente regie voert op het afval- en grondstoffenbeheer. In de benchmark worden 26 regieaspecten onderscheiden op 4 verschillende gebieden: beleid, burgerparticipatie, informatiesturing en circulariteit. De score wordt bepaald door de som van de van toepassing zijnde regievaardigheden (maximaal 26 punten).
Pagina 4 van 13
Kosten-effectiviteit In de onderstaande figuur zijn alle gemeenten uit KLASSE A weergegeven, waarbij de hoeveelheid restafval is afgezet tegen de totale afvalbeheerkosten. De positie van de bol geeft een indicatie van de kosten-effectiviteit van het afval- en grondstoffenbeheer. De kleur van de bol geeft de toegepaste inzamelstrategie weer. 290
280
Rotterdam Den Haag
270
260
250 Amsterdam
Restafval incl. grof (kg/inw)
240
230
220 Rijswijk 210
Haarlem
200 Delft 190
Leidschendam-V Capelle Utrecht a/d IJssel
Leiden Vlaardingen
180 Schiedam
170 Amstelveen 160
150
140
130 170
Groningen
180
190
200
210
220
230
240
250
260
270
280
290
Afvalbeheerkosten (€ per huish) Tariefdifferentiatie Servicedifferentiatie Tarief- en servicedifferentiatie Basis-systeem
Toelichting Tariefdifferentiatie (diftar) = gemeenten die een variabel tarief voor restafval hebben ingevoerd: hoe meer of hoe vaker restafval wordt aangeboden, hoe meer een huishouden betaalt. Servicedifferentiatie (omgekeerd inzamelen) = gemeenten die hun serviceniveau hebben verlegd van afval naar grondstoffen: grondstoffen worden met een hoog serviceniveau ingezameld (inzameling aan huis, hoge ophaalfrequentie) en restafval wordt met een laag serviceniveau ingezameld (lage ophaalfrequentie of met verzamelcontainers op buurtniveau). Tarief- en servicedifferentiatie = gemeenten die zowel tariefdifferentiatie als servicedifferentiatie hebben toegepast. Basis-systeem = gemeenten die noch tariefdifferentiatie, noch servicedifferentiatie hebben toegepast.
Pagina 5 van 13
3. Milieu Hoe presteert Haarlem op de milieu-indicatoren huishoudelijk afval, afvalscheiding en restafval ten opzichte van de benchmark?
Afvalscheiding (%)
51%
48%
Restafval (kg/inw)
200
203
.
Restafval
kg per inwoner
%
kg per inwoner
500
60
300
400
50
250
40
200
30
150
300 200
2017
2022
2021
2020
2019
2018
2017
2022
0
2021
0 2020
0 2019
50
2018
100
10 2017
20
100
2019
Afvalscheiding
2018
Huishoudelijk afval
Servicedifferentiatie
203
192
279
Rotterdam
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
KLASSE A
273
Den Haag
242
Amsterdam
217
Rijswijk
200
Haarlem
196
Capelle a/d IJssel
197
196
Utrecht
Delft
189
Leiden
196
185
Vlaardingen
Gemiddelde Basis-systeem Tarief- en servicedifferentiatie
Leidschendam-V
171
Groningen
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
Schiedam
.
164
kg per inwoner
Amstelveen
.
139
Restafval
214
Haarlem KLASSE A
Tariefdifferentiatie
Toelichting Huishoudelijk afval = de totale hoeveelheid aan afval en grondstoffen die bij huishoudens vrijkomt (inclusief grof afval). Afvalscheiding % = het aandeel van het van het huishoudelijk afval dat (na)gescheiden wordt ten behoeve van hergebruik en nuttige toepassing. Restafval = de hoeveelheid afval die resteert na (na)scheiding en wordt afgevoerd naar de afvalverbranding (inclusief grof restafval en verbouwingsrestafval).
Pagina 6 van 13
2022
393
2021
KLASSE A
410
2020
Haarlem Huishoudelijk afval (kg/inw)
Fijn huishoudelijk kg per inwoner Haarlem
KLASSE A
Fijn restafval
186
180
Groente-, fruit- en tuinafval
40
30
Oud papier en karton
35
29
Plastic, metalen en drankenkartons
34
24
Glas verpakkingen
21
17
Textiel
4
3
Klein chemisch afval
1
1
Luiers
0
0
Frituurvet
0
0
Minerale stoffen
0
3
Metalen uit bodemas
1
2
Biogranulaat (onf)
1
15
Fijn huishoudelijk totaal
323
305
Scheidings% fijn huishoudelijk afval
42%
41%
Grof (verbouwings-)restafval
15
23
Grof tuinafval
3
5
Kringloopgoederen
4
2
Oud IJzer
2
4
Elektr(on)ische apparatuur
3
4
Hout A en B
21
17
.
Grof huishoudelijk kg per inwoner
Hout C
1
1
Puin
15
12
Overig brongescheiden
4
6
Nagescheiden
18
16
Grof huishoudelijk totaal
87
88
Scheidings% grof huishoudelijk afval
83%
74%
410
393
Totaal kg per inwoner Huishoudelijk afval totaal
Toelichting Per materiaalstroom is weergegeven hoe Haarlem presteert ten opzichte van de benchmark. De hoeveelheid restafval (fijn en grof) is gecorrigeerd voor nascheiding. Minerale stoffen, metalen uit bodemas en biogranulaat zijn uit nascheiding verkregen stoffen.
Pagina 7 van 13
Trend
Haarlem KLASSE A
2022
0
2022
0
2021
10
2020
10
2017
20
2022
20
2021
30
2020
30
2019
40
2018
40
2017
50
2020
kg per inwoner
50
2019
kg per inwoner
2019
Oud papier en karton
2018
Groente-, fruit- en tuinafval
2021
In de onderstaande figuren is weergegeven hoe de afvalscheidingsresultaten van Haarlem zich in de afgelopen 7 jaar hebben ontwikkeld ten opzichte van de benchmark.
Haarlem KLASSE A
Plastic, metalen en drankenkartons
Glas
kg per inwoner
kg per inwoner
35
25
30
20
25 20
15
15
10
10 5
5
Haarlem KLASSE A
2018
2017
2022
2021
2020
2019
2018
0 2017
0
Haarlem KLASSE A
Pagina 8 van 13
Grondstoffen in het restafval kg per inwoner Haarlem
KLASSE A
Groente-, fruit- en tuinafval
73
79
Oud papier en karton
17
21
Plastic, metalen en drankenkartons
3
12
Glas verpakkingen
10
10
Textiel
11
8
Totaal
114
129
39% overig
40% gft
2% pmd 6% textiel
5% glas
.
Haarlem heeft 114 kilogram per inwoner aan grondstoffen (gft, pmd, glas, papier en textiel) in het fijn restafval zitten. Dat is 61% van de totale hoeveelheid fijn restafval.
9% opk
CO2-reductie kg per inwoner CO2-reductie (kg/inw)
Haarlem
KLASSE A
107
82
.
Toelichting Grondstoffen in het restafval = geeft een indicatie van het afvalscheidingspotentieel. Het geeft aan hoeveel kilogram aan gft, oud papier en karton, pmd, glas en textiel nog in het restafval zit. Dit is bepaald op basis van de meest recent gehouden sorteeranalyse van het fijn huishoudelijk restafval. Eventuele nagescheiden grondstoffen zijn hierop in mindering gebracht. Ook de procentuele samenstelling is gecorrigeerd voor nagescheiden grondstoffen. Hierdoor kunnen de percentages afwijken van sorteeranalyseresultaten. CO2-reductie = de gereduceerde hoeveelheid CO2 als gevolg van het recyclen van grondstoffen (gft, pmd, oud papier, glas, textiel, hout, grof tuinafval, frituurvet en luiers). Bij het bepalen van deze indicator is gebruik gemaakt van de geactualiseerde CO2-kentallen van adviesbureau CE-Delft (2021).
Pagina 9 van 13
4. Kosten € per aansluiting Haarlem
KLASSE A
91
121
Overslag- en transportkosten
9
10
Verwerkingskosten
50
66
Overige kosten
67
40
Vergoedingen producentenverantwoordelijkheid
-9
-13
Totale afvalbeheerkosten
208
225
Inzamelkosten
Gemiddelde Basis-systeem Tarief- en servicedifferentiatie
Servicedifferentiatie
Tariefdifferentiatie
225
KLASSE A
Den Haag
Rotterdam
Rijswijk
0
Amstelveen
100
232
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
217
280
242
Amsterdam
261
232
Utrecht
253
231
Leidschendam-V
226
Capelle a/d IJssel
227
221
Vlaardingen
Schiedam
209
Groningen
187
Delft
208
185
Leiden
200
184
300
.
Haarlem
Totale afvalbeheerkosten
.
Kosten per materiaalstroom € per aansluiting Haarlem
KLASSE A
Fijn restafval
83
108
Groente-, fruit- en tuinafval
24
20
Oud papier en karton
4
8
Plastic, metalen en drankenkartons
11
14
Glas verpakkingen
2
3
Textiel
0
0
Grof huishoudelijk afval
23
39
Fijn restafval
193
245
Groente-, fruit- en tuinafval
293
362
Oud papier en karton
50
150
Plastic, metalen en drankenkartons
161
245
Glas verpakkingen
42
106
Textiel
-10
52
.
€ per ton
Toelichting Totale afvalbeheerkosten = de kosten die gemoeid zijn met de gemeentelijke zorgplicht, bestaande uit de inzamelkosten, overslag- en transportkosten, verwerkingskosten, en overige afvalkosten (wo beleidskosten, voorlichting, handhaving en perceptiekosten). Kwijtscheldingsbeleid, btw-compensatie en kosten voor zwerfafval en bedrijfsafval maken geen deel uit van deze kosten. Om die reden kunnen de totale afvalbeheerkosten lager uitvallen dan de afvalstoffenheffing. De kosten per materiaalstroom zijn de kosten voor inzameling, overslag en transport, en verwerking.
Pagina 10 van 13
5. Dienstverlening Het dienstverleningsniveau wordt in de benchmark gekwantificeerd met behulp van een vragen-score methodiek. Afhankelijk van de intensiteit (inzamelfrequentie, voorzieningsdichtheid) en de omvang (% huishoudens dat gebruik kan maken van de service) worden scores toegerekend. Er worden twee scores berekend: één voor de dienstverlening op grondstoffen (inclusief milieustraat) en één voor de dienstverlening op (grof) restafval. Een lage score voor restafval hoeft niet per definitie slecht te zijn (ivm het stimuleren van afvalscheiding). Haarlem
KLASSE A
Dienstverlening grondstoffen (score)
353
333
Dienstverlening restafval (score)
80
84
Groente-, fruit- en tuinafval
26
32
Oud papier en karton
26
17
Plastic-, metalen en drankenkartons
26
26
.
Halen aan huis aantal ophaalrondes per jaar
Glas verpakkingen Textiel Fijn restafval
5 0
30
Groente-, fruit- en tuinafval
0
111
Oud papier en karton
117
230
Plastic, metalen en drankenkartons
127
195
Glas verpakkingen
682
506
Textiel
1602
1568
Milieustraat
78486
49965
Fijn restafval
54
46
Brengvoorzieningen aantal huishoudens per voorziening
Afvalscheiding gestapelde bouw % gestapelde bouw waar bij het perceel gescheiden wordt ingezameld Groente-, fruit- en etensresten (gfe)
53%
Oud papier en karton
100%
87%
Plastic, metalen en drankenkartons
100%
77%
Aantal afvalstromen milieustraat
27
26
Openingsuren doordeweeks
42
41
Openingsuren zaterdag
8
8
Milieustraat
Pagina 11 van 13
6. Regie In welke mate voert de gemeente of het inzamelbedrijf regie op het afval- en grondstoffenbeheer. In de benchmark worden 26 regieaspecten onderscheiden op 4 verschillende gebieden: beleid, burgerparticipatie, informatiesturing en circulariteit. De regiescore wordt bepaald door de som van de van toepassing zijnde regievaardigheden (maximaal 26 punten). Het percentage geeft aan hoeveel % van de gemeenten de betreffende regievaardigheid hebben toegepast. Haarlem
KLASSE A
23
19
Score regievaardigheden
.
Beleidsregie Haarlem
KLASSE A
Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerige beleidsevaluatie plaatsgevonden
86%
Er is een actueel afvalbeleidsplan voor huishoudelijk afval vastgesteld
86%
Bewoners zijn betrokken bij opstellen beleidsplan
57%
Er is een afvalpreventieplan of -paragraaf opgesteld
71%
Er worden regelmatig sorteeranalyses voor fijn restafval uitgevoerd
86%
Er worden regelmatig sorteeranalyses voor grof restafval uitgevoerd
14%
Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerig bewonersonderzoek plaatsgevonden
93%
Burgerregie Er wordt jaarlijks een communicatiekalender opgesteld
86%
Er wordt regelmatig een communicatiecampagne rond afvalscheiding uitgevoerd
93%
Er wordt regelmatig een communicatiecampagne rond afvalpreventie uitgevoerd
64%
Gemeente maakt gebruik van afvalcoaches
64%
Er is een mobiele afval-app voor bewoners
93%
Met de mobiele app kun je een grofvuilafspraak maken
57%
Met de mobiele app kunnen bewoners klachten doorgeven
79%
Informatiesturing Inzamelgegevens worden per deelstroom en inzamelwijze geregistreerd Er vindt registratie van aanbiedgedrag plaats (containermanagement)
21%
Er wordt jaarlijks een afval-grondstoffenmonitor opgesteld
36%
Prestatie-indicatoren maken deel uit van de Planning & Control cyclus
86%
Er vindt uren en kostenregistratie per inzamelactiviteit plaats
86%
Gemeente voert actief contractmanagement met verwerkers en leveranciers
86%
Circulariteit Er is een actueel beleidsplan Circulaire Economie opgesteld
86%
Er is binnen de organisatie een ketenregisseur aangesteld
29%
Er vindt registratie plaats op circulaire indicatoren
57%
Circulariteit maakt onderdeel uit van contracten met ketenpartners De inzameldienst doet aan circulaire inkoop De inzamelmiddelen zijn vervaardigd van circulair materiaal
93%
Pagina 12 van 13
7. Basisgegevens Algemeen Haarlem
KLASSE A
Aantal inwoners
162898
237181
Aantal aansluitingen
78486
121172
Aandeel hoogbouw (in %)
63%
65%
Gemeentelijk beleid Doelstelling restafval (grof + fijn) Jaartal restafvaldoelstelling Doelstelling afvalscheiding Jaartal afvalscheidingsdoelstelling Doelstelling huishoudelijk afval Jaartal huishoudelijk afvaldoelstelling Tariefdifferentiatie Restafval op afstand Frequentieverlaging restafval Scheidingsmethode PMD laagbouw
Uitsluitend bronscheiding
Scheidingsmethode PMD hoogbouw
Bron- en nascheiding
Nascheiding grof huishoudelijk
Bij gehaald en gebracht grof (verbouwings)restafval
Tarieven Tariefsysteem Afvalstoffenheffing (gemiddeld vastrecht in €/ aansl)
Vast tarief 347
336
Verwerkingstarief restafval (€/ton) incl. stortbelasting
107
108
Verwerkingstarief gft (€/ton)
79
67
Verwerkingstarief oud papier en karton (€/ton)
-149
-142
Verwerkingstarief glas (€/ton)
-8
-9
Diftar-tarief restafval (in €/100 liter) Diftar-tarief gft (in €/ 100 liter)
Pagina 13 van 13