2 Bijlage Plan van aanpak Femicide staat nooit op zichzelf

Femicide staat nooit op zichzelf Plan van aanpak voor het herkennen, voorkomen en beter beschermen van vrouwen tegen geweld 11 maart 2025 Marieke Kleinjan/ Cathalijn van Langevelde Kleinjan…….. MO

Inhoudsopgave 1.

2.

Inleiding

3

1.1

Inleiding

3

1.2

Integraal samenwerken aan veiligheid en herstel

3

1.3

Plan van aanpak – verbeteracties en randvoorwaarden

4

Verbeteracties

5

VERBETERLIJN 1: Herken de signalen | patronen eerder en beter in beeld

5

Actie 1. Start bewustwordingscampagne voor alle inwoners van Haarlem

5

Actie 2. Veiligheids- en risicobeoordeling beter benutten bij gezamenlijke beoordeling van risico’s en in te zetten interventies 6

VERBETERLIJN 2: Voorkom escalatie | versterken van hulp en bescherming

7

Actie 3. Versterken aanbod voor plegers in het vrijwillig en strafrechtelijke kader

7

Actie 4. Verbeter inzet van veiligheidsplan na het opleggen van tijdelijk huisverbod

8

Actie 5. Versterk bescherming van slachtoffers

9

VERBETERLIJN 3: Doe het samen | verbeter de gezamenlijke aanpak op zorg en veiligheid 10 Actie 6. Versterk de vroegtijdige afstemming bij samenloop zorg-straf

3.

11

Randvoorwaarden

12

RANDVOORWAARDE 1: Inzicht in aard en omvang

12

RANDVOORWAARDE 2: Gendersensitiviteit

12

RANDVOORWAARDE 3: Kennis en deskundigheid

13

2

1.

Inleiding 1.1 Inleiding Femicide, de moord op vrouwen door een (ex-)partner of familielid, staat nooit op zichzelf. Er gaat vaak een patroon van geweld aan vooraf en het komt in alle lagen van de samenleving voor. De aandacht voor dit vraagstuk groeit. En niet onterecht: elke acht tot tien dagen wordt een vrouw in Nederland vermoord door haar (ex-)partner of familielid. Een stevige en integrale aanpak is nodig om femicide te voorkomen en slachtoffers beter te kunnen beschermen. Op 25 november 2024 startte de gemeente Haarlem met de aanpak van femicide met de opening van de fototentoonstelling Stop femicide aan de Kruisstraat, die ruim 400 bezoekers trok. Begin december 2024 begonnen medewerkers van de gemeente, politie, Veilig Thuis, Reclassering Nederland en Blijf Groep hun gesprek over het plan van aanpak onder leiding van Marieke Kleinjan. Zij is landelijk bekend van onder andere het adviesrapport ‘Het tijdelijk huisverbod vanuit een nieuw perspectief' voor het ministerie van Justitie en Veiligheid. Duidelijk is dat er beter en eerder moet worden samengewerkt binnen het zorg- en het veiligheidsdomein. Samen met de vier kernpartners pakt de gemeente haar verantwoordelijkheid en presenteert in dit plan van aanpak voor 2025 zes concrete acties die worden uitgevoerd om dit te verbeteren.

In 2026 borgen we de gemaakte afspraken die bij de uitgevoerde acties horen en werken we samen aan de uitvoering van de vervolgacties. Begin 2027 ronden de kernpartners dit plan van aanpak af, borgen we de gemaakte afspraken en plannen evaluaties om deze afspraken en samenwerking actueel te houden.

1.2 Integraal samenwerken aan veiligheid en herstel Om femicide te kunnen voorkomen is betere samenwerking, regievoering en communicatie nodig tussen de verschillende organisaties uit de verschillende sectoren en domeinen, zoals zorg, straf, sociaal en veiligheid. Signalen moeten beter op elkaar worden afgestemd en gezamenlijk moet worden beoordeeld wat nodig is om de veiligheid van vrouwen te herstellen en escalatie te voorkomen. Gemeenten hebben een belangrijke regierol in de lokale en regionale aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Een visie die breed wordt omarmd door politie, zorg- en justitiepartners in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling is de visie ‘Gefaseerd samenwerken aan veiligheid’. De visie is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten uit de forensische zorg en beschrijft een aanpak in drie stappen: 1. Samen werken aan directe veiligheid met een veiligheidsbeoordeling, veiligheidsvoorwaarden en een veiligheidsplan. 2. Dan risicogestuurde zorg inzetten om de risicofactoren voor herhaling van geweld en onveiligheid aan te pakken. 3. Vervolgens ondersteuning of behandeling bieden voor herstel.

3

Dit plan van aanpak om femicide te voorkomen gebruikt de visie en uitgangspunten die breed worden omarmd in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Bron: VNG; Veiligheid voorop (2021) Het stoppen van geweld en het doorbreken van structurele geweldspatronen vergt niet alleen specialistische kennis maar ook samenwerking vanuit een gezamenlijke visie om vanuit verschillende perspectieven de feitelijke onveilige gebeurtennissen bij elkaar brengen. Dat kan alleen als integraal wordt samengewerkt en gezamenlijk wordt afgewogen op basis van de gecombineerde informatie welke interventies en/of (veiligheids)maatregelen nodig zijn. Gemeenten hebben een belangrijke regierol als het gaat om de lokale en regionale aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Gemeenten kunnen integrale samenwerking bevorderen door hun bestuurlijke opgave(n) veel meer vanuit samenhang te bezien en met daadkracht verbeteracties te realiseren door gericht te ondersteunen en daarmee de kwaliteit van de aanpak te versterken.

1.3 Plan van aanpak – verbeteracties en randvoorwaarden De aanpak is geordend langs die verbeterlijnen. Te weten: Verbeterlijnen Bij de verbeterlijnen gaat het om het versterken en verbeteren wat al is of innoveren wat kansrijk is. Het gaat hierbij om de volgende drie verbeterlijnen: • Herken de signalen | patronen eerder en beter in beeld Signalen van langdurig en structureel psychisch en/of fysiek geweld wordt niet altijd tijdig herkend of gesignaleerd. Belangrijk is dat patronen eerder en beter in beeld komen, zodat tijdig kan worden geïntervenieerd. • Voorkom escalatie | versterken van hulp en bescherming Hulp en bescherming is nodig voor zowel slachtoffers als plegers om verdere escalatie te kunnen voorkomen. Belangrijk is hierop te investeren en verder te versterken. • Doe het samen | verbeter de gezamenlijke aanpak op zorg en veiligheid Domeinoverstijgende samenwerking is noodzakelijk om integraal te kunnen samenwerken vanuit de verschillende domeinen als sociaal, straf, zorg en veiligheid.

Randvoorwaarden Dit plan van aanpak kan alleen maar succesvol uitgevoerd worden als alle betrokkenen kunnen en willen begrijpen wat het verschil maakt in het werken aan het voorkomen van femicide.

4

2.

Verbeteracties VERBETERLIJN 1: Herken de signalen | patronen eerder en beter in beeld Beschrijving

Allereerst is het belangrijk dat de signalen die mogelijk leiden tot femicide worden herkend. Deze moorden volgen vaak na een periode van fysiek en/of psychisch geweld en gaan vooraf aan het isoleren, controleren, intimideren en vernederen van het slachtoffer. Het is belangrijk dat deze patronen worden herkend, zodat hierop geacteerd kan worden en gezamenlijk beoordeeld wordt, op basis van de informatie die is verzameld, wat nodig is voor veiligheid, hulp en herstel.

Doel

Investeer in meer bewustwording, signalering en betere beoordeling om een goed beeld van de situatie en het geweldspatroon te krijgen, zodat professionals van Veilig Thuis, politie, maatschappelijke en justitiële organisaties op basis daarvan de juiste beslissingen kunnen nemen over de hulp en interventies die moeten worden ingezet.

Resultaat

De aanpak is effectief, omdat patronen van geweld die voorafgaan aan femicide eerder worden herkend en gesignaleerd en passende hulp en bescherming wordt geboden om escalatie te voorkomen.

Actie 1. Start bewustwordingscampagne voor alle inwoners van Haarlem

Een brede publiekscampagne in Haarlem helpt bij de bewustwording over geweld tegen vrouwen en femicide. Hoe meer mensen zich bewust zijn van signalen en risicofactoren (rode vlaggen) voor femicide en wat ze kunnen doen om het te laten stoppen of waar ze terechtkunnen voor advies en ondersteuning, hoe meer kans er is dat signalen bij de juiste partijen terechtkomen, zodat dodelijk geweld voorkomen kan worden. Bijdragen die de betrokken partijen leveren in 2025: Gemeente Veilig Thuis Blijf Groep

Bereiden gezamenlijk de bewustwordingscampagne voor. Bij de postercampagne hoort een webpagina met achtergrondinformatie en een handelingsperspectief. Met aanvullende flyers en folders wordt het onderwerp femicide en intieme terreur breed onder de aandacht gebracht van inwoners en professionals. Een strategisch communicatieplan maakt onderdeel uit van de communicatie rondom dit plan van aanpak.

5

Politie

Elk politiebureau heeft extra geschoolde collega's met kennis van huiselijk geweld en stalking die aangifte kunnen opnemen. Zij verwijzen actief door naar de kernpartners.

Actie 2. Veiligheids- en risicobeoordeling beter benutten bij gezamenlijke beoordeling van risico’s en in te zetten interventies

Een goede veiligheids- en risicobeoordeling is belangrijk om een goede inschatting te kunnen maken van de situatie en het geweldspatroon, zodat tijdig en effectief ingegrepen kan worden in een risicovolle situatie. Het verschilt echter per instrument in welke mate de rode vlaggen voor femicide, geweldspatronen en -historie zijn opgenomen. Belangrijk is dat de betrokken instanties zoals Veilig Thuis, politie, Reclassering Nederland en Blijf Groep de rode vlaggen voor femicide in de huidige veiligheids- en risicotaxaties nog beter meenemen zodat deze signalen eerder als onveilig of risicovol worden ingeschat. Bijdragen die de betrokken partijen leveren in 2025: Gemeente

Organiseert een gesprek met de kernpartners over het gebruik van de verschillende veiligheids- en risicotaxatie instrumenten. Samen maken zij afspraken over hoe en wanneer de informatie en inzichten gedeeld kunnen worden bij een gezamenlijke beoordeling van de risico’s en de in te zetten ondersteuning en interventies.

Politie

Gebruikt de SASH bij alle stalkingszaken; dit is een vast onderdeel bij hun registratie. Zij deelt de scores met de kernpartners zoals VT en Blijf Groep en stemt af over interventies. Elk politiebureau heeft extra geschoolde collega's met kennis van huiselijk geweld en stalking die eventueel een melding of aangifte kunnen opnemen.

Veilig Thuis

Heeft een expertiseteam stalking/femicide/intieme terreur. In 2025 wordt een aantal medewerkers getraind om het instrument Masic te kunnen gebruiken.

Reclassering

Heeft aandachtsfunctionarissen huiselijk geweld en stalking. En gebruikt haar eigen risicotaxatie- en adviesinstrument RISC. En B safer bij verdieping in huiselijk geweld.

Blijf Groep

Er is een aantal medewerkers getraind in het gebruik van Masic. Deze groep wordt uitgebreid in 2025. Blijf Groep en politie hebben sinds 2022 een convenant gesloten zodat in specifieke situaties politiegegevens kunnen worden verstrekken aan de Blijf Groep, om zo een effectieve aanpak van huiselijk geweld mogelijk te maken.

Interessant bronnen

Factsheet intiem terreur: rode vlaggen en kenmerken van intieme terreur. De acht fasen die voorafgaan aan femicide volgens Jane Monckton.

Landelijke ontwikkelingen

In opdracht van de staatssecretaris van het ministerie van VWS en de minister voor Rechtsbescherming wordt in 2024/2025 wetenschappelijk onderzocht of en hoe een veiligheids- en

6

risicobeoordeling door onder andere Veilig Thuis en politie eerder en beter kan plaatsvinden.

VERBETERLIJN 2: Voorkom escalatie | versterken van hulp en bescherming Beschrijving

Een gezamenlijke analyse en een gefaseerd plan van aanpak gericht op hulp en bescherming is nodig om structureel geweld te stoppen en eventuele escalatie naar dodelijk geweld te voorkomen. Daarbij is het van belang om niet alleen te kijken naar de hulp en bescherming voor slachtoffers, maar ook hoe plegers van partnergeweld zo snel mogelijk kunnen werken aan gedragsverandering. Concrete acties die hieraan kunnen bijdragen zijn onder meer: aanpak plegers, inzet tijdelijk huisverbod, opvang en hulp en beschermingsmaatregelen.

Doelen

• Het versterken van hulp en bescherming aan slachtoffers die te maken hebben met (structureel) (ex-) partnergeweld. • Het verbeteren van maatregelen die bijdragen aan betere bescherming en inzet van hulp aan zowel slachtoffers als plegers.

Actie 3. Versterken aanbod voor plegers in het vrijwillig en strafrechtelijke kader

De belangrijkste factoren die het risico op het plegen van huiselijk geweld verhogen zijn: toename van middelenmisbruik, gezondheidsproblemen, criminele activiteiten, zelf geweld in de jeugd hebben ervaren en weinig opleiding.1 Het direct oppakken van intensief en outreachend contact met een pleger van huiselijk geweld blijkt een belangrijke succesfactor te zijn.2 Ook uit andere onderzoeken (bijvoorbeeld Barendregt et al., 20213)3 komt naar voren dat het belangrijk is om (vermeende) plegers op heel korte termijn een concreet hulpverleningsaanbod te doen en aan gedragsverandering te werken. Bijdragen die de betrokken partijen leveren in 2025: 1 Steketee, M. J., Tierolf, B., Lünnemann, K. D., & Lünnemann, M. K. M., Kwestie van lange adem. Kan huiselijk geweld en kindermishandeling echt stoppen? Verwey-Jonker Instituut, 2020 p.15 2 Van Arum, S., Mobach, C., Focus op ‘de pleger’ – deel van het geheel; Geweld Hoort Nergens Thuis, een nationaal meerjarenprogramma in opdracht van de ministeries van VWS en JenV en de VNG, 2021. 3 Barendregt, C., T. Martinelli, B van Straaten, T. Collij & G. Nagelhout. Acceptatie van vrijwillige hulpverlening door plegers van huiselijk geweld. Exploratie van hulpaanbod en (rand)voorwaarden van goede hulpverlening. IVO, Rotterdam, 2021

7

Gemeente

Onderzoekt samen met de kernpartners aan de aan de hand van de bouwstenen voor plegeraanbod welk aanbod er ontwikkeld er versterkt kan worden vrijwillig en strafrechtelijk. En werken de resultaten samen uit tot een actieplan.

Politie

Zorgt dat zij (beoogde) plegers en slachtoffers verwijst voor advies en ondersteuning naar de kernpartners.

Veilig Thuis

Werkt voor haar registratie aan het beter herkennen en erkennen van psychisch geweld, zodat de dossieropbouw wordt verbeterd.

Reclassering

Biedt BORG individueel en in groepsverband aan. Werkt samen met De Waag voor meer gedragsbehandelingen. Bij (een vermoeden van) intieme terreur vragen zij als toezichthouder via een voorlopige opdracht een verplichte training aan.

Blijf Groep

Werkt aan een integrale aanpak van huiselijk geweld, zodat zowel slachtoffers, getuigen als plegers passende ondersteuning krijgen om duurzaam geweld te doorbreken. Vanuit het vrijwilliger kader, wat betekent dat plegers die openstaan voor verandering hulpverlening en trajecten wordt geboden. De volgende experimenteren lopen: • Ambulante trajecten voor gemotiveerde plegers die willen werken aan gedragsverandering. • Trajecten als achterblijver vrouw in de opvang, voor gemotiveerde plegers die willen werken aan gedragsverandering en duurzame veiligheid • Methodiekontwikkeling en experimenteren met nieuwe vormen van ondersteuning aan plegers.

Actie 4. Verbeter inzet van veiligheidsplan na het opleggen van tijdelijk huisverbod Uit de evaluatie van opgelegde tijdelijk huisverboden blijkt dat het een doorlopende lijn voor de veiligheid te vaak ontbreekt; het volhouden van hulpverlening en ondersteuning door het huishouden blijkt kwetsbaar waardoor het instrument niet leidt tot duurzame veiligheid. Verbeteren nazorgtraject na opleggen tijdelijke huisverbod voor uithuisgeplaatste en achterblijver(s) door een veiligheidsplan op te stellen en de uitvoering te begeleiden. Het tijdelijk huisverbod is een bestuursrechtelijke interventie dat kan worden opgelegd door de burgemeester op basis van een Risicotaxatie-instrument Huiselijk Geweld (RiHG) aan de hand van informatie van o.a. Veilig Thuis en de politie. De uithuisgeplaatste wordt op last van de burgemeester voor 10 of (bij een verlenging) 28 dagen uithuisgeplaatst. Het doel van het tijdelijk huisverbod is om directe bescherming te bieden aan personen die het slachtoffer zijn van huiselijk geweld, om verdere escalatie te voorkomen en om de juiste hulp op te starten voor zowel het slachtoffer als de pleger, als de kinderen. Het biedt een adempauze en een veilige omgeving voor alle

8

betrokkenen om te beslissen over verdere stappen. In maart 2024 is een adviesrapport uitgebracht voor een verbeterde werkwijze van het tijdelijk huisverbod, waaronder zorgen voor een doorlopende lijn door de inzet van een veiligheidsplan na het THV. Bijdragen die de betrokken partijen leveren in 2025: Gemeente, politie, Veilig Thuis, Blijf Groep en Reclassering

Start in juli met een proef waarbij de uitvoering van het veiligheidsplan wordt overgedragen aan Blijf Groep. Zo zorgen we voor een verbeterde (uniforme) nazorg om escalatie te voorkomen. Waarbij het huishouden wordt begeleid (Oranje Huis Thuis-traject).

Reclassering

Krijgt als begeleider van de uithuisgeplaatste vanaf juli op maat een actieve rol in de nazorg, naast het traject van Blijf Groep.

Actie 5. Versterk bescherming van slachtoffers De bescherming van slachtoffers is een fundamenteel onderdeel van de aanpak om femicide te voorkomen. Bescherming van slachtoffers gebeurt onder meer door voldoende opvang en hulpverlening, door de aanpak van stalking te verbeteren en door technologische middelen als Aware en het slachtofferdevice in te zetten. Bijdragen die de betrokken partijen leveren in 2025: Gemeente Werkt aan de hand van de handreiking aanpak stalking en het bij behorende werkproces samen met de kernpartners uit waar mijn verbeteringen kunnen worden aangebracht in de aanpak van stalking en intieme terreur in onze gemeente en stellen samen hier afspraken voor op en borgen deze. Politie Heeft vaste contactpersonen voor slachtoffers in stalkingszaken. Veilig Thuis Zie gemeente. Reclassering Zie gemeente. Blijf Groep Is de uitvoerder van Aware werkt hiervoor samen met alle kernpartners. En maakt hiervoor aanvullende afspraken. Interessant bronnen

Landelijke ontwikkelingen

• Adviesrapport tijdelijk huisverbod vanuit een nieuw perspectief (2024) • Handreiking aanpak stalking (2023) De effectiviteit van de BORG-training (2022) • Er is een EU Richtlijn ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (14 mei 2024), waar Nederland aan moet gaan voldoen. • De reclassering (3RO) verbetert de BORG-training in 2024 en 2025, op basis van de bevindingen en aanbevelingen van het WODC-onderzoek naar de effectiviteit van deze training. • De Rijksoverheid gaat samen met gemeenten en uitvoeringsorganisaties uitzoeken wat gemeenten nodig hebben om ervoor te zorgen dat er in alle regio’s een passend hulpaanbod voor plegers is. De verwachting is

9

dat er eind 2025 een compleet en passend aanbod voor plegers is, waar gemeenten gebruik van kunnen maken. • Het vroegtijdig inzetten van het tijdelijk huisverbod. Ook als er geen sprake is van een recent incident. In 2025 zijn vier pilotregio’s gestart om een verbeterde werkwijze te beproeven in opdracht van ministerie JenV. Wij wachten de resultaten af voor 2026.

VERBETERLIJN 3: Doe het samen | verbeter de gezamenlijke aanpak op zorg en veiligheid Beschrijving

Bij complexe vormen van geweld, zoals intiem terreur, stalking, (ex)partnergeweld en/of non-fatale wurging is domeinoverstijgende samenwerking noodzakelijk, omdat integraal inzet nodig is op verschillende domeinen, zoals (straf)recht, bescherming, zorg (medisch, psychisch, sociaal) en herstel.

Doelen

• Vanuit een gezamenlijke visie samenwerken aan veiligheid en herstel • Het versterken van de vroegtijdige afstemming bij samenloop zorgstraf • Het voorkomen van stagnerende samenwerking bij complexe problematiek De aanpak is effectief omdat integraal wordt samen gewerkt vanuit verschillende domeinen en daardoor passende hulp en bescherming kan worden geboden aan zowel slachtoffers als plegers om escalatie te voorkomen

Resultaat

Werk volgens de Visie gefaseerd samen werken aan veiligheid wordt verder versterkt met uitvoeren van het regionaal koersplan aanpak HGKM vanaf 2025 De Visie gefaseerd samenwerken voor veiligheid (Vogtländer, Van Arum, 2016) is een erkende, gedragen en geaccordeerde methodiek voor handelen om samen te werken aan directe en stabiele veiligheid in gezinnen. De Visie gefaseerd samenwerken voor veiligheid beschrijft een aanpak in drie fasen: • Samen werken aan de directe veiligheid. • Dan risicogestuurde zorg inzetten om de risicofactoren voor herhaling van geweld en onveiligheid aan te pakken. • Vervolgens ondersteuning of behandeling bieden voor herstel. Daarbij is het nodig dat de problemen gezamenlijk worden geordend, geconcretiseerd, geprioriteerd en vervolgens aangepakt. Dat vraagt samenwerking over organisaties en over sectoren heen. Deze drie fasen hoeven overigens niet lineair te worden opgepakt, soms is acute traumazorg (herstel) nodig, alvorens ingezet kan worden op directe en stabiele veiligheid. Het stoppen van geweld is een belangrijke voorwaarde voor een gezonde ontwikkeling van het kind, de gehechtheid tussen ouder en kind en vermindering van trauma en stress bij slachtoffers.

Over het algemeen is één tot twee jaar nodig om stabiele veiligheid te kunnen realiseren, waarbij het van belang is om aandacht te blijven houden op de directe veiligheid in de volgende fasen van duurzame veiligheid en herstel, omdat terugval onderdeel is van het proces tot verandering.

10

Gemeente(n) & partners

Komen dit jaar met het regionaal koersplan waarin zij uitwerken hoe het samenwerken met deze visie wordt versterkt.

Actie 6. Versterk de vroegtijdige afstemming bij samenloop zorg-straf Het fundament van de aanpak, zoals genoemd in het landelijke plan van aanpak Stop Femicide en stalking, is de vroegtijdige samenwerking zorg-straf binnen de aanpak van Veiligheid Voorop4. Er wordt gezamenlijk een veiligheidsbeoordeling uitgevoerd, waarna afgewogen wordt welke maatregelen of interventies passend zijn voor de directe veiligheid. Deze vroegtijdige samenwerking vindt plaats op de volgende vier belangrijke momenten van afstemming5: • Samen op in Acuut - bij (vermoeden van) acute onveiligheid in crisissituaties (in de praktijk tekent zich steeds meer een beweging af naar een regionale geïntegreerde crisisinterventie van 0-100, zie ook: Marathons acuut onveilig (2023) en Big Five acuut onveilig (2024) • Actieoverleg - bij dreigend gevaar of risico op gevaar, als er geen verdachte is aangehouden • Gezamenlijke aanpak van huiselijk geweld door VT en ZSM - als een verdachte is gehoord of aangehouden • Samenwerken bij strafbare kindermishandeling - bij vermoeden van of geconstateerd psychisch of lichamelijk letsel bij kinderen. Maak duidelijke afspraken bij stagnerende samenwerking in 2026 Goede samenwerking is cruciaal als problemen groter worden.

De gezamenlijke ambitie in de Aanpak ter Voorkoming van Escalatie AVE-aanpak is het voorkómen, beperken en beëindigen van een escalerende situatie (escalatie binnen een gezin of huishouden en/of opschaling van interventie). AVE heeft een opschalingstructuur en bestaat uit vier fasen (prioriteiten stellen). De AVE-aanpak maakt helder wie de regie heeft bij (dreigende) escalatie van problemen en wie verantwoordelijk is voor de uitvoering van de regie (wie kan wat bijdragen op welk moment). AVE beoogt stagnerende samenwerking en ineffectiviteit in de hulpverlening te voorkomen. Bijdragen die de betrokken partijen leveren in 2026: Gemeente(n) en kernpartners

Werken in 2026 uit hoe en op welke wijze het AVE-model kan worden toegepast bij de aanpak van femicide door kernpartners en maken hierbij gebruik van het landelijke ontwikkelingen.

Interessant bronnen

AVE-model - boekje Visie Gefaseerd samenwerken aan veiligheid Aanpak Veiligheid voorop Er worden vanuit de aanpak Veiligheid voorop regioadviseurs aangesteld om de regio’s te ondersteunen in het verder vlottrekken van de kernactiviteiten, dit in afstemming met de regionale netwerken zorg-straf.

Landelijke ontwikkelingen

4 https://vng.nl/artikelen/aanpak-veiligheid-voorop 5 https://vng.nl/sites/default/files/2023-11/2023_avv_strategische-kernboodschap.pdf

11

3.

Randvoorwaarden De kernpartners vormen voor de uitvoering van dit plan van aanpak en de Lerende Praktijk van Movisie een werkgroep. Samen zijn aan de slag met de zes acties van de drie verbeterlijnen, zoals hierboven beschreven. Hieronder worden de drie randvoorwaarden die onderdeel zijn van het fundament voor een stevig aanpak van intieme terreur en femicide toegelicht.

RANDVOORWAARDE 1: Inzicht in aard en omvang Beschrijving

Doel

Resultaat

Iedere organisatie heeft een eigen werkwijze als het gaat om het bijhouden van data en gegevens. Dit betekent dat het lastig is om cijfers met elkaar te vergelijken ofwel bij elkaar te voegen. Het is bijvoorbeeld niet eenduidig wat organisaties verstaan onder (pogingen tot) femicide/fataal geweld en hoe deze wordt geregistreerd. Een duidelijk beeld van de omvang van casuïstiek op (pogingen tot) femicide is dan moeilijk te krijgen. En duidelijke cijfers in frequentie en omstandigheden zijn nodig om te kunnen inschatten welk inzet nodig is. Het is van belang dat er duidelijke afspraken worden gemaakt hoe er wordt geregistreerd en op welke wijze er wordt gemonitord, om zodoende een eenduidig beeld te kunnen krijgen van aard en omvang. Uniforme en/of eenduidige registratie als het gaat om ‘rode vlaggen’ voorafgaand aan femicide en (pogingen tot) dodelijk geweld. Inzicht in aard, omvang, frequentie en omstandigheden van (pogingen tot) dodelijk geweld in huiselijke kring wordt landelijk eenduidig geregistreerd, zodat inzet daarop kan worden afgestemd.

RANDVOORWAARDE 2: Gendersensitiviteit

Beschrijving

Gender is één van de factoren die maakt dat huiselijk geweld kan ontstaan en voortduren. Dit plan van aanpak richt zich op dodelijk gendergerelateerd geweld tegen vrouwen, waarbij de pleger een (ex)partner of familielid is. Dat betekent dat gendersensitief handelen een belangrijke randvoorwaarde is voor een effectieve aanpak op het voorkomen van femicide. Augeo heeft met betrokken partners een digitale special inclusief animatie over de rol van gender bij partnergeweld uitgewerkt. De special gaat in op hoe beelden, opvattingen en verwachtingen die

12

we hebben van mannelijkheid en vrouwelijkheid een rol spelen bij het feit dat huiselijk geweld ontstaat en blijft bestaan. Ook beschrijft de special hoe professionals hier rekening mee kunnen houden. Doel

Gendersensitiviteit is structureel in de aanpak ingebed

Resultaat

Door oog te hebben voor gender en de verwachtingen, patronen en rollen die hiermee samenhangen kan huiselijk geweld en/of (ex)partner geweld effectief en duurzaam worden gestopt.

RANDVOORWAARDE 3: Kennis en deskundigheid

Beschrijving

Professionals hebben een belangrijke rol in het voorkomen van femicide, onder andere door op tijd de rode vlaggen voor femicide te herkennen, maar ook daarnaar weten te handelen. Kennis en deskundigheid is nodig om hier blijvend aandacht voor te vragen en te zorgen dat de kwaliteit van handelen aansluit op de behoeften van betrokkenen. Bovendien is het belangrijk dat professionals vanuit verschillende domeinen en perspectieven met elkaar reflecteren hoe de aanpak ter voorkoming van femicide kan worden verbeterd en wat nodig is om dat verder te versterken.

Doel

Het bevorderen van kennis en deskundigheid op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling, gendersensitief handelen en voorkomen van femicide.

Resultaat

Professionals zijn goed opgeleid en worden ondersteund met kennis en er is een lerend netwerkstructuur om de aanpak blijvend te kunnen verbeteren.

13

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, 11 maart 2025

Tekst: Cathalijn van Langevelde/ Marieke Kleinjan

________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl 14