2 Bijlage initiatiefvoorstel

Raadsvoorstel

Initiatiefvoorstel Fietsenbergingen in voor- en zijtuinen faciliteren Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Auteur Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten Ontwerp-besluit raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

2025/557972 F. Roduner 4.4 Ruimtegebruik Frank Visser, raadslid ChristenUnie griffiebureau@haarlem.nl Met dit voorstel worden de regels voor fietsenbergingen in voor- en zijtuinen in Haarlem verruimd zodat ze beter aansluiten bij de maatvoering van fietsen. Ook worden hiermee fietsenbergingen mogelijk in kleinere voortuinen. Daarnaast worden met dit voorstel de meeste fietsenbergingen in voortuinen vergunningvrij zolang ze aan de regels voldoen. Dit betekent dat inwoners geen kosten meer hoeven te maken voor bouwtekeningen en vergunningaanvraag. De commissie Ontwikkeling wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van initiatiefnemer en over de wijze van agendering van het raadsvoorstel in de raadsvergadering. Specifiek wordt de commissie gevraagd te adviseren over de voorgestelde maatvoering en de vraag of fietsenbergingen ook toegestaan kunnen worden in tuinen die minder dan 2 meter diep zijn. - Vaststellen Fietsbeleid 2023 (2023/595630), in de Gemeenteraad van 20 juli 2023 - Ter inzage leggen ontwerpwijziging Omgevingsplan Haarlem Centrum (2023/0352855) in de Commissie Ontwikkeling van 22 mei 2025 De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van initiatiefnemer Frank Visser, Besluit: 1.

Het college op te dragen een wijziging van het Omgevingsplan Haarlem voor te bereiden waarin de volgende wijzigingen worden doorgevoerd om de regels voor fietsenbergingen in voor- en zijtuinen te verruimen: a. In artikel 3.24 vervalt lid 5a: de eis van afwezigheid van een achterom voor het toestaan van fietsenbergingen in de voor- of zijtuin; b. In artikel 3.24 lid 5b wordt de diepte van de voortuin of breedte van de zijtuin aangepast van minimaal 2,5 meter naar minimaal 2 meter;

Kenmerk: 2025/

1/15

c. In artikel 3.24 vervalt in lid 5d de eis dat de oppervlakte van de berging maximaal 20% van de oppervlakte van de voor- of zijtuin mag bedragen (de eis van maximaal 4 m2 blijft staan); d. In artikel 3.24 lid 5f wordt de eis dat de gevels van de berging evenwijdig aan de voorgevel maximaal 30% van de breedte van die voorgevel mogen beslaan, vervangen door de eis dat de berging maximaal 2,5 meter van de breedte van de voorgevel mag beslaan; 2. In deze wijziging van het Omgevingsplan Haarlem fietsenbergingen in het voorerfgebied vergunningvrij te verklaren voor de omgevingsplanactiviteit mits wordt voldaan aan de toegestane maatvoering in artikel 3.24; 3. Het college op te dragen te lobbyen bij het Rijk voor het technisch vergunningvrij maken in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) van bijbehorende bouwwerken waarvan de vloer beperkt verdiept (tot maximaal 1 meter) onder het maaiveld ligt;

de griffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2025/

2/15

Een kwartiertje foto’s maken in het Vondelkwartier op zoek naar fietsenbergingen…

1. Aanleiding In Haarlem schieten de fietsenbergingen in voor- en zijtuinen als paddenstoelen uit de grond. Bewoners kunnen verschillende redenen hebben om hiervoor te kiezen. Bijvoorbeeld: • • • • •

Geen achtertuin aanwezig Te kleine schuur in de achtertuin voor alle fietsen van het huishouden Wens geen fietsen in de achtertuin te stallen Geen achterom aanwezig Achterom te smal voor de bakfiets

Wat veel inwoners niet weten is dat voor de bouw van een fietsenberging in de voor- of zijtuin in de meeste gevallen strikte bouwregels gelden en een omgevingsvergunning nodig is. Veel Haarlemse fietsenbergingen hebben geen vergunning én voldoen niet aan de regels en zijn dus illegaal. De onbekendheid met de bouwregels en de vergunningplicht blijkt uit het aantal vergunningaanvragen.

Kenmerk: 2025/

3/15

De afgelopen jaren zijn in de stad naar schatting honderden fietsenbergingen gerealiseerd. In de periode januari 2019 t/m september 2022 werden binnen de gemeente echter slechts 14 bouwvergunningen aangevraagd. Hiervan werden er 4 verleend, zie tabel 1. Jaar

Aantal nog in

Verleend passend

Geweigerd

Buiten

Ingetrokken

Verleend strijdig

behandeling

binnen

behandeling

met

bestemmingsplan

gesteld

bestemmingsplan

2019

-

-

2

-

-

-

2020

-

3

1

2

1

-

2021

-

1

1

2

-

-

2022

1

-

-

-

-

-

Tabel 1: Aantal vergunningaanvragen voor fietsenbergingen t/m september 2022 (Bron: antwoord op technische vragen ChristenUnie) 2. Beoogd resultaat Dit voorstel beoogt het bergen van fietsen in voortuinen van woningen in de gemeente Haarlem beter te faciliteren. Dit wordt gedaan door: •

• •

•

Het verruimen van de maximaal toegestane maatvoering van fietsenbergingen in het voorerfgebied zodat standaardfietsen en ook veel bakfietsen passen binnen deze maatvoering ook als fietsen parallel aan de gevel van de woning worden gestald. Het toestaan van fietsenbergingen tot maximaal 4 m2 in kleinere voortuinen zoals al mogelijk is in grotere voortuinen (uniformeren van de maatvoering). Het vergunningvrij maken van de bouw van fietsenbergingen in het voorerfgebied voor de omgevingsplan activiteit in gevallen waarin wordt voldaan aan de maximale maten zoals opgenomen in het Omgevingsplan zodat tijdrovende en kostbare vergunningprocedures in de meeste gevallen niet meer nodig zijn. Het college te vragen te lobbyen bij het Rijk dat de technische bouwactiviteit, die grotendeels al vergunningvrij is, ook vergunningvrij te maken als een fietsenberging deels verdiept onder het maaiveld ligt.

De effecten van dit voorstel zijn lastig te meten. De verwachting is dat dit voorstel in ieder geval bijdraagt aan het vergroten van het gebruik van de fiets door inwoners in de stad en aan een afname van fietsendiefstal uit voortuinen. Ook is de verwachting dat het aanzien van voor- en zijtuinen zal verbeteren omdat mensen zullen kiezen voor kwalitatief betere stallingen omdat er geen risico meer is op handhaving als de fietsenberging binnen de maximale maatvoering blijft. Er ontstaat een uniforme begrenzing van de mogelijkheden voor fietsenbergingen in voortuinen waarmee ook gehandhaafd kan worden op excessen.

Kenmerk: 2025/

4/15

Na goedkeuring van dit voorstel moet het college het Omgevingsplan Haarlem aanpassen. Dat kan met de eerstvolgende wijziging (deelgebied Centraal Stedelijk Gebied) zodat hiervoor geen afzonderlijke procedure nodig is. Verder zal op de website van de gemeente duidelijke informatie moeten worden geplaatst over de nieuwe regels. 3. Onderbouwing voorstel a. Ruimte voor fietsenbergingen stimuleert duurzame mobiliteit Haarlem wil volgens de nota “Fietsbeleid 2023, de fiets als vanzelfsprekende keuze” het fietsen stimuleren. Veel inwoners hebben echter geen of te weinig ruimte in het achtererfgebied voor het veilig en droog stallen van fietsen. Door de opkomst van e-bikes is de fiets ook aantrekkelijk geworden voor langere reisafstanden. Tegelijkertijd zijn de aanschafkosten van fietsen fors toegenomen en daarmee ook de behoefte om deze veilig te kunnen stallen. Door het mogelijk te maken fietsen veilig en beschut in de eigen voortuin te stallen in een (eventueel af te sluiten) fietsenberging kan het gebruik van de fiets worden gestimuleerd. Dit sluit aan bij een duidelijke behoefte van inwoners in de stad blijkens de vele fietsenbergingen die in de stad al zijn gerealiseerd, veelal zonder vergunning en/of niet passend binnen de geldende maximale maatvoering. b.

Uiterlijk van stad blijft beschermd De regels in het omgevingsplan en de omgevingsvergunningplicht voor bouwwerken in voortuinen zijn ingesteld omdat het uiterlijk van de leefomgeving door dergelijke bouwwerken aanzienlijk kan worden aangetast. Daarom is het belangrijk dat regels worden gesteld over de maximale omvang. Er wordt daarom niet voorgesteld om voortuinen compleet vogelvrij te verklaren. De huidige regels voor de maatvoering zijn echter op dit moment zo strak dat deze in veel gevallen niet bruikbaar zijn omdat deze niet aansluiten bij de minimaal benodigde ruimte voor fietsen en de omvang van veel tuinen in Haarlem. Daarom wordt met de nieuw voorgestelde regels een balans gezocht tussen het beschermen van het uiterlijk van de stad aan de ene kant en het bieden van ruimte voor een functionele fietsenberging aan de andere kant. In artikel 3.24 van de ontwerpwijziging Omgevingsplan Haarlem Centrum wordt geregeld dat fietsenbergingen in de voor- of zijtuin niet in, aan, op of bij een gemeentelijk monument, voorbeschermd gemeentelijk monument, provinciaal monument, voorbeschermd provinciaal monument, rijksmonument of voorbeschermd rijksmonument mogen worden gebouwd. Dit initiatiefvoorstel wijzigt dit niet.

In artikel 4.35 van de ontwerpwijziging Omgevingsplan Haarlem Centrum (bruidsschat artikel 22.28) wordt geregeld dat de vrijstelling van de vergunningplicht voor omgevingsplanactiviteiten niet voor monumenten en voor wat betreft voor- en zijtuinen ook niet voor gebouwen in het beschermd stadsgezicht geldt. Het voorstel voor het vergunningvrij maken van fietsenbergingen geldt dan ook niet voor beschermd stadsgezicht. De ruimere maatvoering wel.

Kenmerk: 2025/

5/15

c. Kosten omgevingsvergunning staan niet in verhouding tot bouwkosten fietsenberging Het aanvragen van een omgevingsvergunning is een behoorlijk tijdrovende procedure voor burgers. Het is ook relatief kostbaar als je het afzet tegen de kosten van de bouw van een fietsenberging. Inwoners betalen voor een vergunningaanvraag immers niet alleen leges, maar moeten hiervoor ook een bouwtekening laten maken zowel van de bestaande als van de nieuwe situatie inclusief een geveltekening, plattegrondtekening en doorsnedetekening. Bij de aanvraag moet ook een opgave van materiaal- en kleurgebruik worden gevoegd en actuele foto’s. Veelal zal het maken van tekeningen uitbesteed moeten worden wat al snel 500 tot 750 euro kost. Bij een simpele zelfgebouwde fietsenberging zijn de kosten voor leges en tekeningen zelfs een veelvoud van de bouwkosten. d. Ambtelijke capaciteit behandeling vergunningaanvragen is beperkt De gemeente heeft te maken met beperkte ambtelijke capaciteit voor vergunningverlening. Het is onwenselijk dat veel van deze capaciteit opgaat aan vergunningverlening voor kleine zaken als fietsenbergingen als deze voldoen aan de eisen uit het omgevingsplan en het bouwbesluit. Het is wenselijk deze capaciteit zo veel mogelijk in te zetten voor woningbouwprojecten. Een voor inwoners heldere set van regels waarbinnen fietsenbergingen vergunningvrij zijn kan daarbij helpen. 4.

Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s a. Verdiepte stallingen blijven voorlopig vergunningplichtig voor de technische bouwactiviteit Zolang het Rijk de regels niet aanpast blijven fietsenbergingen die deels verdiept onder maaiveld liggen voor de technische bouwactiviteit vergunningplichtig. Gezien de maximale bouwhoogte van 1,4 meter boven maaiveld zullen veel bewoners de fietsenberging enkele decimeters onder het maaiveld willen realiseren. Dit vraagt goede communicatie naar inwoners als de omgevingsplanactiviteit voor een fietsenberging die aan de nieuwe ruimere maatvoering van artikel 3.24 voldoet conform dit initiatiefvoorstel wel vergunningvrij wordt. b. Nieuwe regels gelden niet gelijk voor hele stad Door de gefaseerde uitrol van het Omgevingsplan Haarlem over de stad zullen de nieuwe regels niet gelijk in de hele stad gelden. Dat betekent dat in sommige wijken de ruimere maatvoering al wel zal gelden en fietsenbergingen vergunningvrij zullen zijn, terwijl andere wijken nog te maken hebben met de oude regelgeving en vergunningplicht. Zodra de wijziging van het Omgevingsplan Haarlem is vastgesteld is wel duidelijk wat de nieuwe maatvoering in de hele stad zal worden. De periode dat de regels formeel in sommige wijken nog niet gelden is van beperkte duur.

Kenmerk: 2025/

6/15

4.2 Kanttekeningen a. Mogelijk wens meer bouwwerken vergunningvrij in Haarlem De Raad kan onderzoek doet naar welke bouwwerken zij in het nieuwe Omgevingsplan eventueel nog meer vergunningvrij wil maken en onder welke voorwaarden. Dit wordt niet geregeld in dit initiatiefvoorstel. b. Niet alle huidige fietsenbergingen zullen passen binnen de nieuwe regels Door de nieuwe regels zullen veel fietsenbergingen die reeds in Haarlem zijn gerealiseerd gelegaliseerd worden. Dit geldt echter niet voor alle fietsenbergingen. In principe zal de gemeente hierop moeten handhaven als er meldingen binnenkomen. Deze situatie is echter niet anders dan de huidige situatie. Voordeel van het aannemen van dit initiatiefvoorstel is dat het aantal illegale situaties aanmerkelijk zal afnemen. c. Voor kappen van bomen blijft meestal vergunning nodig Dit initiatiefvoorstel gaat niet over de regels voor bomen in voortuinen. Waar nu een kapvergunning nodig is, is dat ook na aanname van dit initiatiefvoorstel het geval. 5. Consequenties en uitvoering Na goedkeuring van dit voorstel moet het college dit verwerken in een wijziging van het Omgevingsplan Haarlem. Dat kan met de eerstvolgende wijziging (deelgebied Centraal Stedelijk Gebied) zodat hiervoor geen afzonderlijke procedure nodig is. Bij de besluitvorming over deze wijziging van het Omgevingsplan Haarlem kan de Raad de uitwerking beoordelen.

Overwogen is de wijziging gelijk via een amendement door te voeren bij de reeds lopende wijzigingsprocedure (deelgebied Haarlem Centrum). Dit zou echter afwijken van de eerder vastgestelde uitgangspunten dat de huidige regelingen in deze lopende wijzigingsprocedure beleidsneutraal worden overgezet. Bovendien zou er over de wijziging ten aanzien van de fietsenbergingen dan geen participatie mogelijk zijn. Daarom is in dit initiatiefvoorstel afgezien van deze versnelde route. 5.1 Financiën • Omdat de wijziging mee kan lopen bij een reguliere wijziging van het Omgevingsplan Haarlem zijn hier geen verdere kosten aan verbonden. • Theoretisch loopt de gemeente Haarlem leges mis omdat het realiseren van fietsenbergingen vergunningvrij wordt. Omdat de afgelopen jaren echter nauwelijks vergunningen zijn aangevraagd en verstrekt heeft dit per saldo geen negatief effect op de begroting. • Handhaving wordt eenvoudiger omdat er uniforme regels komen voor heel Haarlem. Binnen de afdeling VTH moet worden afgewogen in hoeverre handhaving op fietsenbergingen die niet voldoen aan deze regels prioriteit heeft.

Kenmerk: 2025/

7/15

•

Bewoners besparen legeskosten en hoeven geen kosten meer te maken voor bouwtekeningen. De bouw van fietsenbergingen wordt hierdoor aanzienlijk goedkoper.

5.2 Communicatie • Zodra het Omgevingsplan Haarlem is aangepast zal de juiste informatie over de regels voor fietsenbergingen ook zichtbaar worden in het Omgevingsloket. • Op de website van de gemeente kan daarnaast informatie worden geplaatst over de nieuwe regels. Aandachtspunt is daarbij dat de regels niet in heel Haarlem tegelijkertijd van kracht worden, zie paragraaf 4.1 en 5.8. • Eventueel kan via een campagne aandacht worden gevraagd voor de nieuwe regels. Dit kan vanuit bestaande communicatiebudgetten. 5.3 Participatie • Participatie vindt plaats als onderdeel van de participatie over de wijziging van het Omgevingsplan Haarlem. Hierdoor zijn hier geen extra kosten aan verbonden. • Binnen de kaders van dit initiatiefvoorstel kunnen belanghebbenden in de participatie meedenken over de juiste maximale maatvoering van fietsenbergingen in het Omgevingsplan Haarlem. • Wijkplatforms, Platform Groen, Fietsersbond en andere vaste partners zullen actief worden geïnformeerd over het voorstel zodat zij hierop kunnen reageren. 5.4 Juridisch • Het voorstel past binnen de kaders van de Omgevingswet. • Voor inwoners die het niet eens zijn met de voorgestelde aanpassing van het Omgevingsplan Haarlem, staat in het kader van de behandeling van deze wijziging de weg van beroep bij de Raad van State open.

• Voor buren vervalt de mogelijkheid van bezwaar- en beroep voor fietsenbergingen die vergunningvrij worden. 5.5 Duurzaamheid • Het voorstel draagt bij aan het stimuleren van het fietsgebruik en daarmee aan de doelstelling van de gemeente om de mobiliteit te verduurzamen. 5.6 Groen en natuur • Fietsenbergingen kunnen bijdragen aan klimaatadaptatie en biodiversiteit door deze te combineren met ondergrondse wateropvang en/of groene sedumdaken. Ze kunnen op deze manier meer groen toevoegen dan wanneer fietsen zonder overkapping op tegels worden gestald.

Kenmerk: 2025/

8/15

•

•

•

•

Tegelijkertijd kan verruiming van de regels voor een fietsenberging zorgen voor het verwijderen van groen uit voortuinen. Dit kan ook negatieve gevolgen hebben voor het groene aanzicht van de straat. Er is overwogen om regels voor te stellen over het toepassen van groene daken en eisen over de inpassing van bergingen in het groen (bijvoorbeeld een heg). Dit is in de ogen van de initiatiefnemer echter juridisch niet haalbaar. Voor voor- en zijtuinen zonder bebouwing worden ook geen regels gesteld over de hoeveelheid groen. Dergelijke regels zouden ook niet handhaafbaar zijn. De foto’s in dit initiatiefvoorstel laten zien dat veel bewoners die reeds een fietsenberging hebben gerealiseerd kiezen voor een groene invulling. Bewoners willen dat hun woning er aan de voorkant mooi uitziet. Ook wordt groen vaak gebruikt om de fietsenberging aan het zicht te onttrekken. In dien zin stimuleren fietsenbergingen ook de aanplant van groen. Indiener geeft in overweging dat de gemeente op haar website bij de informatie over de regels voor fietsenbergingen goede voorbeelden plaatst van een groene uitvoering (dak, waterberging en beplanting) ter inspiratie.

5.8 Planning • De voorbereiding van de wijziging van het Omgevingsplan Haarlem deelgebied Centraal Stedelijk Gebied start in Q3-2025. Dat betekent, dat als dit initiatiefvoorstel spoedig wordt behandeld door de Raad, de wijziging van de regels voor fietsenbergingen relatief snel kan worden doorgevoerd. Anders schuift het door naar de wijziging voor het volgende deelgebied. • Naar verwachting kunnen de ruimere mogelijkheden voor fietsenbergingen in Haarlem dan in de loop van 2026 in werking treden in de eerste deelgebieden. 5.9 Evaluatie • Omdat het om een relatief kleine wijziging gaat is een evaluatie niet nodig. Wel zou voor het ingaan van het nieuwe beleid in een deel van Haarlem een nulmeting kunnen worden gedaan van het aantal aanwezige fietsenbergingen en in hoeverre deze voldoen aan de nieuwe maximale maatvoering en zou na een aantal jaar in dat gebied de ontwikkeling van het aantal fietsenbergingen in kaart kunnen worden gebracht. Dit kan nuttige informatie zijn niet alleen voor de gemeente Haarlem maar ook voor andere gemeenten. 6. Bijlagen Bijlage 1: Analyse regelgeving Fietsenbergingen in voor- en zijtuinen Bijlage 2: Voor de behandeling in de commissie Ontwikkeling wordt de collegereactie toegevoegd

Kenmerk: 2025/

9/15

Bijlage 1: Analyse regelgeving Fietsenbergingen in voor- en zijtuinen a. Voor fietsenberging veelal een “dubbele” vergunning nodig In de Omgevingswet wordt voor het bepalen of een omgevingsvergunning nodig is een knip gemaakt tussen technische bouwactiviteiten en omgevingsplanactiviteiten. Het realiseren van een fietsenberging is zowel een technische bouwactiviteit als een omgevingsplanactiviteit. Technische bouwactiviteiten worden getoetst aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), de opvolger van het Bouwbesluit. Omgevingsplanactiviteiten worden getoetst aan het Omgevingsplan, de opvolger van het bestemmingsplan en de Nota ruimtelijke kwaliteit. Het is mogelijk dat voor technische bouwactiviteit van een fietsenberging een vergunningplicht geldt terwijl, afhankelijk van de keuzes in het Omgevingsplan, de omgevingsplanactiviteit vergunningvrij is en andersom. Ook als een activiteit vergunningvrij is moet wel aan de regels worden voldaan. In paragraaf b t/m f van deze bijlage wordt nader ingegaan op de regels voor omgevingsplanactiviteiten. In paragraaf g wordt nader ingegaan op de regels voor technische bouwactiviteiten. b.

Regels omgevingsplanactiviteit fietsenbergingen verschillen op dit moment per wijk Of een fietsenberging is toegestaan hangt af van de vraag of het een gebouw is of een overig bouwwerk en van de vraag wat de specifieke regels zijn voor gebouwen of overige bouwwerken. Deze regels verschillen in Haarlem per wijk omdat in elk bestemmingsplan andere regels gelden. Deze bestemmingsplannen vormen volgens de wet gezamenlijk het Omgevingsplan Haarlem en zullen stapsgewijs middels een wijziging volledig in het Omgevingsplan Haarlem worden geïntegreerd. Volgens artikel 1.1, lid 1, onder c van de Woningwet en ook volgens de ontwerpwijziging Omgevingsplan Haarlem Centrum wordt onder een gebouw verstaan: "elk bouwwerk, dat een voor mensen toegankelijke overdekte geheel of gedeeltelijk met wanden omsloten ruimte vormt." Dit betekent dat een bouwwerk een gebouw is als het: een dak heeft, minimaal één wand bevat, en bedoeld is voor gebruik door mensen. Dit wil echter nog niet zeggen dat een fietsenberging met bijvoorbeeld meerdere wanden niet is toegestaan als het bouwen van een gebouw niet is toegestaan. De volgende situaties zijn mogelijk nu er op dit moment nog sprake is van een groot aantal bestemmingsplannen: •

Fietsenberging als gebouw In het algemeen zijn gebouwen niet toegestaan in voortuinen. De meeste fietsenbergingen zijn daarom niet toegestaan omdat ze meerdere wanden hebben en dus een gebouw zijn. Uitzonderingen zijn die locaties waar binnen de bestemming Tuin-1 op die specifieke locatie

Kenmerk: 2025/

10/15

een aanduiding staat dat hier gebouwen zijn toegestaan. In dat geval is een omgevingsvergunning nodig voor deze omgevingsplanactiviteit. Als de aanduiding gebouwen er niet is dan is voor een fietsenberging dat een gebouw is een omgevingsvergunning nodig om af te mogen wijken van het bestemmingsplan. Deze worden over het algemeen in Haarlem niet verstrekt voor voortuinen. •

Fietsenberging in bestemmingsplan met specifieke regels voor fietsenbergingen Als een fietsenberging een overig bouwwerk is dan is deze met een omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit toegestaan als deze voldoet aan de eisen in het bestemmingsplan. In enkele bestemmingsplannen en ook in de ontwerpwijziging Omgevingsplan Haarlem Centrum is specifiek geregeld binnen welke afmetingen fietsenbergingen in Tuin-1 zijn toegestaan als overig bouwwerk (zie volgende paragraaf). Een fietsenberging die voldoet aan deze afmetingen is toegestaan. Wel geldt ook in dat geval dat een omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit nodig is. Ook hier is in theorie met een omgevingsvergunning afwijking van het bestemmingsplan mogelijk. In Haarlem wordt echter voor een dergelijke afwijking in het algemeen geen omgevingsvergunning verstrekt.

•

Afdakje binnen regels voor overige bouwwerken In sommige bestemmingsplannen staan geen regels voor fietsenbergingen maar wel in het algemeen voor overige bouwwerken. Zo staat in artikel 10.2 van het bestemmingsplan Sinnevelt en Planetenwijk dat op gronden met bestemming Tuin-1 een dergelijk bouwwerk, als het niet gaat om een erfafscheiding, niet hoger mag zijn dan 3 meter. Een afdakje voor fietsen van bijvoorbeeld 2,5 meter breed, diep en hoog is een overig bouwwerk en geen gebouw als het dak alleen steunt op palen en er geen sprake is van wanden. Omdat het lager is dan 3 meter is dit toegestaan in dit bestemmingsplan. Een fietsenafdak met slechts 1 wand bevindt zich in een grijs gebied. Dit wordt meestal beschouwd als een overig bouwwerk. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft bijvoorbeeld in een uitspraak uit 2014 geoordeeld dat een carport met één wand niet als gebouw kan worden aangemerkt. Opmerkelijk genoeg is een dergelijk afdakje met maximaal 1 wand niet toegestaan in het bestemmingsplan Vondelkwartier, Vogelbuurt en Dietsveld omdat hier fietsenbergingen specifiek geregeld zijn. Volgens deze specifieke regels voor fietsenbergingen is een afdakje van 2,5 x 2,5 x 2,5 meter te hoog en is de oppervlakte voor de meeste voortuinen te groot.

•

Fietsenberging voor mensen niet toegankelijk Een fietsenberging met meerdere wanden kan in sommige gevallen toch beschouwd worden als een overig bouwwerk in plaats van een gebouw. Dit kan als deze berging niet voor mensen toegankelijk is. Bij de beantwoording van de vraag of het bouwwerk voor mensen toegankelijk is, zijn, naar vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad

Kenmerk: 2025/

11/15

van State (o.a. in LJN AP5044), de buitenmaten van doorslaggevende betekenis. Hierdoor kreeg een bewoner in een zaak tegen de gemeente Heemstede gelijk bij de rechter. De in geding zijnde fietsenberging in deze zaak was aan drie zijden met wanden omsloten en tussen de 80 en 96 centimeter hoog. Het bebouwde oppervlak was ongeveer 5 m². De rechter oordeelde dat de fietsoverkapping aan de buitenzijde een hoogte had waarin een volwassen persoon niet normaal kan staan of lopen en dat daarom geen sprake was van een gebouw. Dat de grond onder de overkapping was uitgegraven, waardoor een volwassen persoon er in dit geval net wel kan staan, deed hier volgens de rechter niet aan af1. Deze fietsenberging was daarom volgens de rechter een overig bouwwerk. Als deze uitspraak in Haarlem wordt toegepast op Sinnevelt en Planetenwijk zijn fietsenbergingen met wanden en met een grote oppervlakte mogelijk, mits ze maar geen stahoogte hebben. Wel geldt ook hier weer dat wel een omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit nodig is. De vraag is of deze ruime bouwmogelijkheden wenselijk zijn. In bijvoorbeeld het bestemmingsplan Koninginnebuurt geldt nog de eis dat de gronden voor niet meer dan 10% bebouwd mogen worden (fietsenbergingen: 20% met een maximum van 4 m2). In Indische Buurt Noord is dit 20% met een maximum van 15 m2 (en fietsenbergingen: 4 m2).

Een dergelijke bepaling geldt niet in Sinnevelt en Planetenwijk. c. Maatvoering en meetvoorschrift fietsenbergingen verschilt per bestemmingsplan Als specifieke regels zijn opgenomen voor fietsenbergingen als overig bouwwerk binnen de bestemming Tuin-1 verschilt de toegestane maatvoering per bestemmingsplan. Zo is in het bestemmingsplan Vondelkwartier, Vogelbuurt en Dietsveld een bouwhoogte van 1,4 meter toegestaan en in de bestemmingsplannen Indische Buurt Noord en Bomenbuurt 1,3 meter. Ook de manier waarop deze hoogte wordt gemeten kan verschillen. Dat hangt in principe af van de meetvoorschriften die in het bestemmingsplan zijn opgenomen. Meestal wordt de hoogte gemeten vanaf peil (dus bovengronds). De hoogte van 1,40 meter geldt dan dus voor de bovengrondse hoogte. In een aantal bestemmingsplannen is ook een maximale maat opgenomen voor ondergronds bouwen (bijvoorbeeld maximaal 6 meter ondergronds). In het bestemmingsplan Vondelkwartier, Vogelbuurt en Dietsveld geldt geen regel voor de verticale diepte onder het maaiveld. In de bestemmingsplannen Koninginnebuurt en Indische Buurt Noord geldt dat de verticale diepte maximaal 1 meter mag zijn. Met de komst van het Omgevingsplan Haarlem worden deze regels geüniformeerd. d. Eis afwezigheid achterom niet eerlijk 1 https://jure.nl/ecli%3Anl%3Arbhaa%3A2009%3Abh3942

Kenmerk: 2025/

12/15

In artikel 3.24 van de ontwerpwijziging Omgevingsplan Haarlem Centrum staan de nieuwe regels die uiteindelijk overal in Haarlem gaat gelden voor fietsenbergingen in de voortuin. De eerste eis is dat er geen achterom aanwezig is. Deze eis is niet eerlijk omdat sommige huishoudens met een achterom een dusdanig kleine achtertuin hebben dat er onvoldoende ruimte is voor fietsen én rolcontainers. Ook geldt dat sommige achtertuinen door de maatvoering van de achterom niet bereikt kunnen worden met bakfietsen. Het is lastig uit te leggen dat in identieke voortuinen in de ene voortuin een fietsenberging wel is toegestaan en in de andere voortuin niet. Uit een steekproef van de initiatiefnemer in Haarlem Noord blijkt tenslotte dat veel fietsenbergingen zijn gerealiseerd in een voortuin terwijl er wel sprake is van een achterom. Hieruit valt af te leiden dat veel inwoners hieraan behoefte hebben. ➢ Voorgesteld wordt daarom in artikel 3.24 de eis dat er geen achterom aanwezig mag zijn te schrappen. e. Maatvoering fietsenbergingen in nieuwe Omgevingsplan Haarlem niet realistisch In het genoemde artikel van de ontwerpwijziging Omgevingsplan Haarlem Centrum staat ook de maximale maatvoering van fietsenbergingen. De verticale diepte van een berging mag maximaal 1 meter bedragen. In combinatie met de maximum hoogte van 1,4 meter vanaf maaiveld leidt dit tot een hoogte van 2,4 meter.

Dit is ruim voldoende voor het stallen van fietsen. Als niet de grond in wordt gegaan is de hoogte van 1,4 meter wel krap, zie paragraaf g. Andere eisen zijn wel te beperkend. Zo moet de diepte van de voortuin of de breedte van de zijtuin minimaal 2,5 meter zijn. Veel Haarlemse voortuinen zijn net iets minder diep. De oppervlakte van de berging mag daarnaast maximaal 20% van de oppervlakte van de voor- of zijtuin bedragen met een maximum van 4 m². Bij een woning van 5,5 meter breed met een voortuin van 2,5 meter diep (13,75 m2) mag dus een fietsenberging van 2,75 m2 worden gerealiseerd. Een grote stadsfiets is volgens de normen van Fietsparkeur 1,92 meter lang. Dat betekent dat een fietsenberging tenminste 2 meter diep moet zijn. De fietsenberging uit het voorbeeld mag dan niet breder zijn dan 1,38 meter. Fietsparkeur hanteert als norm voor een grote stadsfiets een stuurbreedte van 0,67 meter. De hart op hart afstand voor het parkeren van fietsen is volgens deze norm daarnaast minimaal 0,375 meter. Dat betekent dat bij een breedte van 1,38 meter je slechts 2 fietsen zou kunnen stallen. Als de fietsenberging in dit voorbeeld 2 meter breed mag zijn dan kunnen er 4 fietsen in gestald worden. ➢ Voorgesteld wordt daarom de maximale maten voor fietsenbergingen te verruimen door ze toe te staan in tuinen van minimaal 2 meter.

Daarnaast wordt voorgesteldalleen een maximum van 4 m2 te hanteren. Het percentage van de oppervlakte van de voor- of zijtuin wordt dus als maximum losgelaten. ➢ Initiatiefnemer geeft in overweging de eis voor de diepte van de tuin helemaal los te laten maar is benieuwd naar de visie van de overige leden van de Gemeenteraad hierover.

Kenmerk: 2025/

13/15

Er geldt nog een beperking. De gevels van de berging evenwijdig aan de voorgevel, mogen maximaal 30% van de breedte van die voorgevel beslaan. Bij een huis van 6 meter breed kan een fietsenberging waarin fietsen parallel aan de gevel worden gestald hierdoor slechts 1,80 meter diep zijn. Dat is net te krap voor een stadsfiets. Probleem is dat veel huizen in Haarlem smaller zijn dan 6 meter. In dat geval zal een fietsenberging alleen passen als de fietsen haaks op de gevel worden geplaatst. Een afsluitbare berging is dan echter niet mogelijk vanwege de draaicirkel van fietsen of de deur van de berging moet direct aan de openbare weg grenzen. Juist dat is onwenselijk want dan wordt de erfafscheiding doorbroken. ➢ Voorgesteld wordt daarom te bepalen dat de gevels van de berging evenwijdig aan de voorgevel maximaal 2,5 meter mogen beslaan. Dit is ruim voldoende voor een stadsfiets en ook veel bakfietsen passen binnen deze lengte. Het percentage van de breedte van de voorgevel wordt dus als maximum losgelaten. f. Raad kan fietsenbergingen voor omgevingsplanactiviteit vergunningvrij maken In artikel 3.12 van de ontwerpwijziging Omgevingsplan Haarlem Centrum staan de omgevingsplanactiviteiten die vrijgesteld zijn van de vergunningplicht voor de omgevingsplanactiviteit mits wordt voldaan aan de overige regels van het Omgevingsplan.

Deze bouwactiviteiten zijn overgenomen uit artikel 22.27 van de bruidsschat van het Omgevingsplan en maken ook nu al van rechtswege deel uit van het Haarlemse Omgevingsplan zolang de ontwerpwijziging Omgevingsplan Haarlem Centrum nog niet is vastgesteld. De vrijstellingen gelden op grond van artikel 4.35 van de ontwerpwijziging Omgevingsplan Haarlem Centrum (bruidsschat artikel 22.28) niet voor monumenten en voor wat betreft voor- en zijtuinen ook niet voor gebouwen in het beschermd stadsgezicht. Op basis van dit artikel zijn o.a. kleine bouwwerken in het achtererfgebied en dakkapellen vergunningvrij. Fietsenbergingen staan niet in deze opsomming en zijn op dit moment dus vergunningplichtig voor de omgevingsplanactiviteit. De Gemeenteraad kan besluiten de lijst in het Omgevingsplan aan te vullen en zo meer bouwwerken voor de omgevingsplanactiviteit vergunningvrij te maken zoals fietsenbergingen. Daarbij kan de Gemeenteraad ook de voorwaarden opnemen waaronder een fietsenberging in de voor- of zijtuin vergunningvrij is. ➢ Voorgesteld wordt de omgevingsplanactiviteit bouwen van fietsenbergingen vergunningvrij te maken, met uitzondering van het beschermd stadsgezicht. g.

Fietsenbergingen voor technische bouwactiviteit vergunningvrij mits bovengronds De Rijksoverheid heeft via het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bepaald voor welke technische bouwactiviteiten een vergunning of een melding nodig is. Bijbehorend bouwwerken met

Kenmerk: 2025/

14/15

een dak zoals fietsenbergingen zijn voor de technische bouwactiviteit vergunningvrij als ze op de grond staan, niet hoger zijn dan 5 meter en niet voorzien zijn van een dakterras of balkon (artikel 2.25, https://iplo.nl/thema/bouw/bouwen-vergunning-melding/bijbehorende-bouwwerken/). Dit betekent dat fietsenbergingen die voldoen aan de voorgestelde maatvoering in artikel 3.24 van het Omgevingsplan Haarlem voor de technische bouwactiviteit vergunningvrij zijn, tenzij ze deels onder het maaiveld worden gerealiseerd. Initiatiefnemer verwacht wel dat er veel behoefte zal zijn aan verdiepte fietsenbergingen. Het is ook niet voor niets dat in artikel 3.24 een fietsenberging wordt toegestaan tot 1 meter diepte. Een verdiepte berging tast immers het uiterlijk van de voortuin minder aan en zorgt ook voor behoud van meer uitzicht vanuit de woning. Bovendien geldt voor de bouwhoogte boven maaiveld een grens van 1,4 meter. Hierin past een fiets maar net, daarom zullen bewoners al snel kiezen voor een stuk uitgraven. Een alternatief is een hogere bouwhoogte toestaan, bijvoorbeeld 1,8 meter. Dit maakt echter dat het uitzicht vanuit woningen aanzienlijk wordt beperkt en het tast ook het aanzicht van de openbare ruimte aan. Dit is daarom onwenselijk.

De gemeente mag niet zelf bepalen dat fietsenbergingen tot 1 meter diep zoals opgenomen in artikel 3.24 voor de technische bouwactiviteit vergunningvrij worden. ➢ Voorgesteld wordt dat Haarlem dit knelpunt onder de aandacht gaat brengen van het Rijk en het Rijk gaat voorstellen bouwwerken die slechts beperkt verdiept worden gebouwd technisch vergunningvrij te maken in het Bbl. Een goede grens daarvoor zou een diepte van 1 meter zijn aansluitend bij artikel 3.24 van het Omgevingsplan.

Kenmerk: 2025/

15/15