2 Bijlage 2 Trendontwikkelingen preventie en jeugdhulp

Bijlage 2. Trendontwikkelingen preventie en jeugdhulp Er zijn verschillende landelijke en lokale ontwikkelingen die van invloed zijn op preventie en jeugdhulp. In deze bijlage staan de belangrijkste trendontwikkelingen kort benoemd. 1. Landelijk beleid en de Hervormingsagenda Jeugd (HVAJ) De HVAJ benadrukt een verschuiving naar preventieve maatregelen binnen de jeugdzorg. Het doel is om problemen te voorkomen door vroegtijdige interventie, gezinsbrede ondersteuning en preventieve maatregelen. De focus op preventie is van belang om de ontwikkeling van kinderen positief te beïnvloeden en zwaardere zorg te verminderen. De HVAJ pleit daarom ook voor een versterking van de directe leefomgeving en sociale basis. Onder andere ouders, vrienden, familie, buren, sportcoaches, leerkrachten, jongerenwerkers zijn daarbij belangrijke sleutelfiguren. Daarnaast vraagt het ook aandacht voor een collectieve aanpak van mentale problemen, dichtbij in de leefomgeving van jongeren waarbij breed gekeken wordt naar wat de jongeren en het gezin in ondersteuning nodig hebben. Daarin passen ook de stevige lokale teams, zoals het CJG en de sociale wijkteams. Deze moeten dichtbij georganiseerd worden, zo laagdrempelig mogelijk zijn en voldoende kennis en expertise over jeugd bezitten.

In de ondersteuningslijn ‘Stevige lokale teams’ van de VNG (Stap voor stap het omgevingsplan ontwerpen (vng.nl)), staan de essentiële kenmerken van een stevig lokaal team benoemd. Het streven is onder andere dat deze lokale teams zelf ondersteuning en (jeugd)hulp aan gaan bieden aan gezinnen waarin zorgen zijn over de veiligheid en/of ontwikkelachterstanden. Dit betekent dat de ambulante begeleiding ook steeds meer naar het voorveld verschuift. 2. Strategisch partnerschap Een strategisch partnerschap is een langdurige samenwerking tussen verschillende partijen die hetzelfde doel delen en elkaar aanvullen. Zoals genoemd in de inleiding zijn er nog verbeteringen mogelijk met betrekking tot de samenwerking tussen de consortia en partijen in het voorveld. Er wordt onvoldoende collectief aanbod ontwikkeld en men weet elkaar niet goed te vinden. Dit vraagt om meer integraliteit binnen de opdrachten van consortia en partijen in 'Gewoon in de Wijk', maar ook om mogelijke investeringen. Oplossingen hiervoor worden onder andere gezocht in regelingen zoals de IZA (Integraal Zorgakkoord). 3. Toenemende bevolkingsgroei Het aantal 0 tot 23-jarigen in Haarlem is van 37.583 in 2010 gestegen tot 41.014 in 2023, dat is een stijging van 9%. De toenemende bevolkingsgroei in Haarlem heeft gevolgen voor het preventieve jeugdaanbod.

Ten eerste leidt de bevolkingsgroei tot een grotere vraag naar preventief aanbod, zoals druk op consultatiebureaus, jongerenwerk, vrijetijdsactiviteiten en jeugdhulp. Met de groei van het aantal jeugdigen in Haarlem en de kennis dat 1 á 2 % van de jeugd in de specialistische jeugdhulp terecht komt, betekent dit een extra druk op de reeds bestaande wachtlijsten. 4. Financiële uitdagingen Landelijke (aanstaande) bezuinigingen, zoals op de Specifieke Doeluitkeringen (SPUK’s), maken het moeilijker voor gemeenten om voldoende middelen toe te wijzen aan jeugdpreventie. Dit betekent dat, ondanks de groeiende vraag, de beschikbare middelen beperkter zijn en er mogelijk onvoldoende voorzien kan worden in de behoeften van de jeugd. In het verleden zijn er middelen uit het budget voor Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) gebruikt voor preventieprojecten. Door prijsstijgingen in de sector zijn er onvoldoende middelen om deze projecten te blijven financieren. 1

De verschuiving van ambulante begeleiding naar het voorveld vanuit de opdracht van de HVAJ betekent nog meer focus op preventieve maatregelen. Er zijn een aantal voorbeelden van samenwerkingen tussen het voorveld en de specialistische jeugdhulppartners die leiden tot kostenbesparingen. De inzet van Youz op middelbare scholen zorgt ervoor dat jongeren makkelijker over hun mentale gezondheid durven te praten en dit collectieve aanbod zorgt voor minder individuele jeugdhulp. Maar ook organisaties als Buurtgezinnen en Home-start zijn in beeld bij de consortia als het gaat om het afschalen van zorg. Dit zijn voorbeelden van hoe er met elkaar kan worden samengewerkt.

2