2 Bijlage 1 Voortgangsrapportage Actieprogramma Impact Ondernemen

1.

Voortgangsrapportage Actieprogramma Impact Ondernemen 20 juni 2024 Christiana van Lammeren en Ruud Meijer i.s.m. de Stadsgarage

Inhoudsopgave 1.

Samenvatting: wat is er bereikt?

3

2.

Inleiding: impact ondernemen in Haarlem

5

2.1

5

3.

Uitgevoerde en lopende acties

6

3.1

Service: een gemeentelijk aanspreekpunt Impact Ondernemen

6

3.1.1

Kernteam

6

3.1.2

Kennemer Impact Helpdesk

7

3.2

3.3

3.4 3.5

4.

5.

Werkwijze: samenwerking Stadsgarage, gemeente Haarlem en de regio

Netwerk: Samenwerken via Knooppunt Impact Ondernemen

8

3.2.1

Training: van Impact Booster naar Kennemer Impact Coaching

8

3.2.2

Impact ondernemen bestendigen in bestaande netwerken

9

3.2.3

Versterken link impact ondernemen en circulaire economie

10

3.2.4

Deelname City Deal Impact Ondernemen

11

3.2.5

Samen met Europa: C

12

Handel: Impact via inkoop en aanbesteding

12

2.3.1 Doorontwikkeling Kennemer Inkoop Platform en SROI

12

3.3.1

13

Overige ontwikkelingen inkopen met Impact

Investeren: Aantrekken van Financiering en Fondsen

14

3.4.1

14

Naar een Sociaal Impact Fonds voor Zuid-Kennemerland & IJmond.

Communiceren: Vergroten van herkenning en zichtbaarheid

15

3.5.1

Kennemer Impact: communicatie middelen en samenwerking

15

3.5.2

Landelijke Impact Days nu lokaal jaarrond opgepakt

16

Wat hebben we geleerd?

17

4.1.1

Arbeidsparticipatie maakt hergebruik aantrekkelijker

17

4.1.2

Uitbreiding ondernemersdienstverlening is nodig

18

4.1.3

Impact ondernemen nog beperkt voor nieuwkomers

18

Financiën

19

2

1.

Samenvatting: wat is er bereikt? Met het Actieprogramma Impact Ondernemen werken we sinds 2020 aan de hand van vijf actielijnen aan de positionering, professionalisering en de zichtbaarheid van impact ondernemers in de regio Zuid-Kennemerland. Impact ondernemers komen met oplossingen voor de uitdagingen van deze tijd: de uitputting van natuurlijke hulpbronnen, klimaatverandering, een groeiende ongelijkheid en vergrijzing. Daarom is het essentieel om in te zetten op impact ondernemen voor een toekomstbestendige economie. Vanaf 2023 is er extra budget beschikbaar voor de uitvoering van het actieprogramma. Daarmee zijn bestaande acties geïntensiveerd en uitgebreid, daarnaast zijn er verschillende nieuwe acties gestart en uitgevoerd. Deze voortgangsrapportage rapporteert over de resultaten van opschaling tot nu toe. Geïntensiveerde en uitgebreide acties: De dienstverlening richting impact ondernemers is verbeterd middels de lancering van een regionaal informatie platform: de Kennemer Impact Helpdesk. Het trainingsaanbod voor ondernemers is uitgebreid met één op één coaching voor ondernemers die hun bedrijf verder willen ontwikkelen.. De website van het Kennemer Inkoop Platform is verbeterd en het aantal deelnemende impact ondernemers is uitgebreid naar 96.

Er worden jaarrond meer meet ups en workshops georganiseerd voor impact ondernemers en reguliere ondernemers die impact willen (gaan) maken. Nieuwe acties: Er is een haalbaarheidsonderzoek voor een revolverend Sociaal Impact Fonds (SIF) uitgevoerd en afgerond. Een impact ambassadeur introduceert impact ondernemen in reguliere ondernemersnetwerken. Om de zichtbaarheid van impact ondernemers te vergroten communiceert de gemeente samen met de Stadsgarage vanuit de naam: Kennemer Impact.

Kennemer Inkoop Platform 3

Het Actieprogramma biedt ecosysteem voor waarin impact ondernemerschap kan groeien In de vorige Voortgangsrapportage beschreven we de oprichting van het bedrijf Tommy Tomato. Het bedrijf maakt jongeren bewust van de noodzaak van gezond voedsel door het aanbieden van warme maaltijden op basisscholen. De obstakels die het bedrijf ondervond bij haar oprichting hebben mede bijgedragen aan de heldere actielijnen van het Actieprogramma. Deelname van Haarlem in de landelijke City Deal Impact Ondernemen heeft geholpen om Tommy Tomato landelijk op de kaart te zetten. Tommy Tomato heeft van dit netwerk gebruik gemaakt en levert nu in Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en een deel van Flevoland en Noord-Brabant. Om te kunnen opschalen heeft Tommy Tomato gebruik gemaakt van een Social Impact Fonds(zie hoofdstuk 3.4.1). Je kunt zeggen dat de doorontwikkeling van Tommy Tomato synchroon loopt met de doorontwikkeling van het actieprogramma Impact Ondernemen. Het Kennemer Inkoop Platform als landelijk voorbeeld in de City Deal Impact Ondernemen Het Kennemer Inkoop Platform heeft model gestaan voor de ontwikkeling van vijf andere regionale inkoop platforms in de regio Groningen, Friesland, Drenthe, Gelderland en Overijssel.

De City Deal Impact Ondernemen biedt de kans om de door schaal beperkte inkoopkracht van regionale platforms te vergroten door hen te bundelen in een overkoepelend landelijk platform met behoud van regionale identiteit. Dat maakt het aanbod voor grotere inkopers beter toegankelijk en aantrekkelijk omdat het volume sterk wordt vergroot. Een revolverend Sociaal Impact Fonds voor Zuid-Kennemerland Een Sociaal Impact Fonds kan gezien worden als een 'revolverend' werkgelegenheidsfonds dat gericht is op het genereren van meetbare sociale impact, naast financieel rendement. Het geïnvesteerde kapitaal komt, zij het met enig risico, altijd weer terug en kan opnieuw worden ingezet voor hetzelfde beleidsdoel. Dit versterkt de positie van impact ondernemers voor de lange termijn. Haarlem staat positief tegenover de oprichting van een SIF en doet nader onderzoek naar (financiële) mogelijkheden in de regio om een SIF te starten. Het college verwacht in de tweede helft van 2024 met concrete voorstellen te komen.

Oprichters Bas en Erik van Tommy Tomato (Foto: Claudia Rison | The Originals Photography)

4

2.

Inleiding: impact ondernemen in Haarlem In 2020 is het Actieprogramma Impact Ondernemen 2020-2024 vastgesteld. Voor de uitvoering van het programma werd een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de Stadsgarage. Het Actieprogramma richt zich op het versterken van maatschappelijk betekenisvol ondernemen door bedrijven te faciliteren en te stimuleren. Dit initiatief komt voort uit de groeiende erkenning van de waarde van sociale, duurzame en circulaire ondernemingen. Bedrijven die zich richten op maatschappelijke impact worden gezien als katalysatoren voor innovatie en groei, en dragen bij aan het behalen van maatschappelijke doelen zoals inclusiviteit, duurzaamheid en leefbaarheid. In 2020 en 2021 was er €35.000,- aan middelen beschikbaar voor de uitvoering van het actieprogramma Impact Ondernemen. In 2022 was dit eenmalig €60.000,- . Er is veel bereikt middels vrijwillige bijdragen uit de stad, onder andere van de Stadsgarage. Voor een duurzame samenwerking en doorontwikkeling van het programma was er structureel meer budget nodig. In 2022 is de eerste Voortgangsrapportage Actieprogramma Impact Ondernemen 2020-2024 vastgesteld. Hierin worden de resultaten van de uitvoering van de eerste twee jaar actieprogramma gedeeld. In het Coalitieakkoord "Actie! is gekozen voor een forse opschaling van het programma om te versnellen, te experimenteren en te innoveren.

In 2023 was vanuit de begroting een budget van €125.582,- beschikbaar voor de uitvoering van het actieprogramma. In 2024 is dit bedrag vanuit de begroting geïndexeerd naar €130.480,-. Er is tot en met 2026 een bedrag van €130.480,- beschikbaar voor de uitvoering van het actieprogramma. Dankzij dit budget zijn bestaande acties voortgezet, geïntensiveerd en uitgebreid. Daarnaast zijn er verschillende nieuwe acties gestart en uitgevoerd. Deze voortgangsrapportage rapporteert over de resultaten van opschaling tot nu toe. Zie hoofdstuk 3 voor meer informatie over de uitgevoerde en lopende acties uit het actieprogramma. Concrete resultaten worden per actielijn in paarse blokjes weergegeven. Daarnaast zijn er groene blokjes met inspirerende praktijkvoorbeelden van impact ondernemers en kansen voor de komende jaren.

2.1 Werkwijze: samenwerking Stadsgarage, gemeente Haarlem en de regio Voor de coördinatie en implementatie van het Actieprogramma is een samenwerkingsovereenkomst met de Stadsgarage gesloten. Er is minimaal tweewekelijks overleg tussen de gemeente en de Stadsgarage over de voortgang van het programma. Tijdens dit overleg worden uitvoerende taken tussen de gemeente en de Stadsgarage verdeeld. Jaarlijks worden er afspraken gemaakt over de prioritering in de actielijnen en het te verdelen budget. De regionale samenwerking met de gemeente Zandvoort, Heemstede en Bloemendaal is geïntensiveerd. Waar de samenwerking tot en met 2022 gering was is er nu regionaal ambtelijk overleg waarin kennis wordt gedeeld en initiatieven voor zowel impact ondernemen als circulaire economie gezamenlijk worden opgepakt. Kleinere gemeenten uit de regio hebben (nog) geen

5

beleid op impact ondernemen, maar wel doelstellingen op het gebied van circulariteit, duurzaamheid en brede welvaart. Dit geeft een gezamenlijke basis. Zo gaan ondernemers in Heemstede en Zandvoort aan de slag met Green Dish om onder andere voedselverspilling tegen te gaan, verkent Heemstede de mogelijkheden voor een White label voor bedrijfsafval en onderzoeken Haarlem, Zandvoort, Heemstede en Bloemendaal gezamenlijk de mogelijkheden voor impact ondernemers om aan te sluiten bij de reguliere markten. Haarlem werkt samen met de G3, G40 en partners als Social Enterprise NL aan de versteviging van het ecosysteem Impact Ondernemen in de regio, daarnaast neemt Haarlem samen met de Stadsgarage deel aan de landelijke City Deal Impact Ondernemen. In paragraaf 2.2 gaan we hier verder op in.

3.

Uitgevoerde en lopende acties 3.1 Service: een gemeentelijk aanspreekpunt Impact Ondernemen Ondernemers die impact maken richten zich op maatschappelijke problemen. Hierdoor hebben ze vaker en op zeer diverse manieren te maken met de overheid. De acties binnen deze actielijn helpen ondernemers om hun weg te vinden binnen de gemeente en de stad. Doel is het wegnemen van obstakels, de aanpak vereenvoudigen en stimuleren op samenhangende wijze. Vanuit de actielijn service is de dienstverlening richting ondernemers verbeterd. Er zijn intake gesprekken, er is een kernteam voor specialistische vragen en een digitaal platform in de vorm van de Kennemer Impact Helpdesk. Deze acties zullen we blijven voortzetten en verbeteren, er zullen geen nieuwe vormen van dienstverlening meer worden toegevoegd binnen dit actieprogramma. 3.1.1 Kernteam Binnen het team van Economie & Toerisme, zijn twee accountmanagers actief voor impact ondernemen. Zij beschikken over een netwerk van contacten binnen de gemeentelijke organisatie in zowel het fysieke als het sociale domein. Afhankelijk van de vraag van de impact ondernemer raadplegen de accountmanagers dit netwerk (kernteam impact ondernemen) om de impact ondernemen optimaal te bedienen.

Haarlem ziet zowel de bedrijven die maatschappelijke impact voorop stellen als reguliere bedrijven die met hun bedrijfsvoering meer maatschappelijke impact willen maken als impact ondernemers. Het actieprogramma richt zich op ondernemers in de regio Zuid- Kennemerland, vanuit de regionale samenwerking worden collega's betrokken waar relevant. Resultaat intake gesprekken: Er zijn 23 intake gesprekken gehouden met impact ondernemers. 5 daarvan waren vervolg gesprekken op eerder gehouden intakes van ondernemers die na het vinden van een samenwerking nieuwe vragen en uitdagingen hadden. Daan Sport Daan Handgraaf startte met Daan Sport een sportschool in een tijdelijke anti - kraak ruimte in Schalkwijk. Door de lage huur was Daan in de gelegenheid om naast betaalde sportabonnementen, lagere scholen te interesseren voor sportlessen en verbinding te leggen tussen oude en nieuwe inwoners van Schalkwijk. Hiermee toonde Daan aan dat ook met sport impact gemaakt kan worden: sport legt nieuwe verbindingen en draagt bij een aan gezonde levensstijl. Met deze nieuwe inzichten heeft Daan via één op één coaching, een traject uit het actieprogramma, zijn businessmodel aangepast. Daarmee maakte Daan inzichtelijk wat hij nodig had om financieel zelfstandig te zijn en toch impact te maken.

Collega's van Team Bedrijfshuisvesting hebben meegewerkt aan het vinden van geschikte huisvesting voor Daan Sport. De collega's van de afdeling Sport werken aan een opdracht voor Daan die hem in staat 6 stelt sport in de wijk te promoten.

3.1.2 Kennemer Impact Helpdesk Er was bij ondernemers behoefte aan een duidelijke landingsplek waar alle informatie over impact ondernemen samen komt en waar veel gestelde vragen makkelijk beantwoord worden. Daarom is op 24 november 2022 de Kennemer Impact Helpdesk gelanceerd. Hier vinden ondernemers informatie over samenwerking met de gemeente, financieringsvormen en mogelijkheden voor coaching om een impact bedrijf verder te ontwikkelen of de overstap te maken van regulier naar impact ondernemen. Daarnaast worden netwerken actief gedeeld en is er een uitgebreid programma met activiteiten en bijeenkomsten rondom impact en circulair ondernemen. Net als bij het Kennemer Inkoop Platform, is ook hier bewust gekozen voor een regionale aanpak. Op dit platform vinden ook doorverwijzingen plaats naar gemeentelijke organisaties in de arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland & IJmond.

Lancering Kennemer Impact Helpdesk Resultaat Kennemer Impact Helpdesk: • Er waren 1878 unieke gebruikers, in totaal 2773 sessies • De veel gestelde vragen zijn 105 keer bekeken • Er is 9 keer een vraag gesteld via het formulier op het platform

7

3.2 Netwerk: Samenwerken via Knooppunt Impact Ondernemen Ons huidige economische systeem is gebaseerd op snelle groei en maximale winst. De impact die je op je omgeving maakt meenemen in je bedrijfsvoering vraagt om een andere aanpak. Om hierin succesvol te zijn, zijn impact ondernemers gebaat bij een sterk netwerk. Een netwerk waarmee ze in nauwe relatie met de gemeente staan, kunnen terugvallen op onderwijs en kennisinstellingen en zijn verbonden met andere ondernemers in de stad. Aanvankelijk zette Haarlem in op één knooppunt voor Impact Ondernemen, in de vorm van een fysieke locatie. Inmiddels blijkt een digitaal platform zoals de Kennemer Impact Helpdesk en aandacht voor impact ondernemen bestendigen in bestaande netwerken beter te werken. 3.2.1 Training: van Impact Booster naar Kennemer Impact Coaching In 2023 is er opnieuw een Impact Booster georganiseerd. Tijdens deze training komen impact ondernemers drie dagen fysiek bij elkaar om onder begeleiding van SE.Lab aan hun onderneming te werken. Deze focus bleek goed te werken om kennis en ervaring uit te wisselen tijdens de opdrachten waardoor nieuwe samenwerkingen ontstaan. Daarnaast is er vanuit Social Enterprise Lab een Impact Booster gericht op deelnemers in Schalkwijk en Den Haag ZuidWest.

Dit project wordt door Social Enterprise NL gefinancierd om gelijke kansen te creëren voor sociaal ondernemers met een migratieachtergrond. Met de Kennemer Impact Meet-ups en Masterclasses nemen we de deelnemers direct mee in het aanbod van het Actieprogramma. De Impact Booster richt zich op startende ondernemers. Ondernemers die een stap verder zijn hebben vaak gerichte vragen om hun onderneming verder te helpen. Daarom is Haarlem in 2023 gestart met éen op éen coaching. Er zijn 9 coaches die zich hebben verbonden aan het programma. Ondernemers kunnen bij deze coaches terecht met lastige vraagstukken rondom de ontwikkeling van hun impactbedrijf. Wanneer zij zelf niet tot een oplossing komen of voor een belangrijke beslissing staan, kunnen zij een beroep doen op de ‘Kennemer Impact Coaching’ voor een afgebakende boost van drie sessies met een ervaren coach. Het traject begint met een startsessie waarin de doelen worden bepaald, gevolgd door een vervolgsessie en een eindsessie waarin conclusies worden getrokken over hoe verder te gaan. De eindsessie resulteert in een kort verslag van de bevindingen met conclusies en advies. Resultaat coaching trajecten: • Impact Booster: 22 deelnemers. • Kennemer Impact Coaching: 8 deelnemers.

Ondernemers geven aan dat hun leiderschapsvaardigheden zijn versterkt, wat leidt tot concrete resultaten zoals de doorgroei van start up naar scale up, het winnen van een aanbesteding voor nieuwe bedrijfsruimte en het aantrekken van financiering. De coaches hebben twee keer per jaar een gezamenlijke sessie waarin zij hun ervaringen delen om hun aanpak verder te verbeteren. Zo versterken zij onderling de samenwerking en worden verbindingen om ondernemers verder te helpen makkelijker gelegd.

Reactie Kennemer Impact Coaching: deelnemer Tim Broersen ( HiWork) ‘Kennemer Impact heeft een compleet aanbod voor alle thema’s rondom sociaal ondernemerschap. Daarnaast is het fijn om gelijkgestemden te ontmoeten, elkaar te inspireren en te delen waar je tegen aanloopt. Ook heb ik via het actieprogramma het Kennemer Impact Coaching traject gevolgd. Ik ben geholpen met het opstellen van een businessplan en verdienmodel. Mede dankzij die inkomsten kunnen we zorgen dat Station Zuidwest een blijvende plek is, waar dingen in gang worden gezet die écht impact maken.’ 8

3.2.2 Impact ondernemen bestendigen in bestaande netwerken Vanuit het Actieprogramma is de verbinding gelegd met diverse ondernemersnetwerken in Haarlem. Reguliere ondernemersnetwerken zien het belang van impact ondernemen. In 2023 hebben de netwerken Beter Business, Into Business, Sparkz, Sociëteit de de Vereeniging en MKB Haarlem, ieder op eigen wijze aandacht gegeven aan impact ondernemerschap. Er zijn meerdere bijeenkomsten en Meet-ups georganiseerd om de verschillende doelgroepen van het Actieprogramma met elkaar in contact te brengen om elkaar verder te helpen. Doel: een community van ondernemers, trainingsalumni, maatschappelijke organisaties en inkopers die van elkaar leren, elkaar weten te vinden en samen meer impact maken. Resultaat impact ondernemen bestendigen netwerkbijeenkomsten: • Er is een SROI lunch georganiseerd voor inkopers en impact ondernemers, om inkopen met impact te stimuleren en vraag en aanbod te verbinden. • Er zijn drie Kennemer Impact Meet-ups georganiseerd, onder andere over online profilering. • Er is een presentatie over impact ondernemen gegeven bij de Businessborrel in Socitiet de Vereeniging en bij Beter Business in de Koepel. • Er is een masterclass georganiseerd: verdienmodel met impact. • Er is een Sparkz Netwerk kennis en netwerkbijeenkomst georganiseerd over de De Corporate Sustainability Reporting Directiv (CSRD) richtlijn.

• Er zijn workshops georganiseerd bij Stadsmakerscongres, het Innovatiecafé en op het C- the Future event op het C-district.

Kennemer Impact Meet-up

9

3.2.3 Versterken link impact ondernemen en circulaire economie Impact ondernemers zijn ondernemers die met hun onderneming een bijdrage leveren aan circulariteit, duurzaamheid of een andere maatschappelijke opgave. Impact ondernemers kijken naar de impact van hun dienst of product in de hele keten en leveren daarmee de producten en diensten die nodig zijn in een circulaire economie. Ondernemerschap binnen een circulaire economie zien we daarom als impact ondernemen. Een circulaire economie is meer dan alleen ondernemerschap, het gaat bijvoorbeeld ook om onze eigen organisatie en inwonerinitiatieven. Impact ondernemen is een middel om een circulaire economie te realiseren. Resultaat versterken link circulaire economie: Haarlem bundelt krachten door activiteiten, projecten en bijeenkomsten voor beiden onderwerpen via zowel de gemeente, de partners in de stad als de gezamenlijk op te pakken. Circulaire ondernemers doen bijvoorbeeld mee aan het trainingsaanbod van het actieprogramma en circulaire ondernemers die meedoen aan de circulaire activiteiten, zoals de Fair Fashion Pop Up, zijn ook impact ondernemer. Daarnaast wordt er een Kennemer Impact Meet-up georganiseerd over de Haarlemse Waardemakers.

Fair Fashion Pop Up Haarlem

10

3.2.4 Deelname City Deal Impact Ondernemen Haarlem doet mee aan de City Deal Impact Ondernemen. Ministeries, provincies, gemeenten, kennisinstellingen en ondernemers experimenteren hier met nieuwe samenwerkingsvormen. Partijen spreken af om elkaar ruimte te bieden voor het experiment om zo van elkaar te leren en knelpunten in het betekenisvol ondernemen weg te nemen. In 2023 is de City Deal Impact Ondernemen verlengt tot en met 2026 omdat deelnemende partijen de City Deal als nuttig en waardevol ervaren.

Resultaat City Deal Impact Ondernemen : • Naar aanleiding van het Kennemer Inkoop Platform zijn meer regionale platforms gelanceerd, zowel in de regio Groningen, Friesland en Drenthe als Gelderland, Overrijssel. • In samenwerking met deze regio's, Rotterdam en Buy Social wordt een landelijk platform ontwikkeld. Dit maakt het regionale aanbod beter toegankelijk voor landelijke inkopers en vergroot het bereik van het Kennemer Inkoop Platform. • In samenwerking met Social Enterprise NL en Impact Noord is in 2023 een werkbezoek voor de ministeries van Economische Zaken en Klimaat, Sociale Zaken en Buitenlandse Zaken georganiseerd in Haarlem rond de regionale aanpak van het Actieprogramma Impact Ondernemen. Dit heeft er mede toe geleid dat het versterken van regionale netwerken een hoofdthema is geworden in de City Deal. • Wethouder Robbert Berkhout uit Haarlem is coördinerend wethouder van de City Deal 2.0.

Bezoek Europarlementariër Lara Wolters aan impact ondernemen in Haarlem

11

3.2.5 Samen met Europa: Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) richtlijn helpt Sinds 1 januari is de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) richtlijn van kracht. Met deze nieuwe richtlijn zijn steeds meer bedrijven vanaf 2024 verplicht om te rapporteren over de impact van hun activiteiten op mens en milieu. De CSRD-richtlijn vereist van grote bedrijven dat ze rapporteren over zaken als CO2-uitstoot en het sociaal kapitaal, maar ook over de impact die je als bedrijf hebt op biodiversiteit en mensenrechtenschendingen in de keten. Voor niet-beursgenoteerde mkb-bedrijven wordt gekeken naar een lichtere CSRD-variant die voor hen beter uitvoerbaar is. Deze regelgeving werkt door in het reguliere MKB. MKB bedrijven die producten of diensten aanbieden aan bedrijven die vallen onder de CRSD richtlijnen, zullen deze bedrijven een verantwoording vragen van hun toeleveranciers. Hierdoor neemt de belangstelling vanuit het reguliere MKB voor het maken van impact toe.

3.3 Handel: Impact via inkoop en aanbesteding 2.3.1 Doorontwikkeling Kennemer Inkoop Platform en SROI Inkopen met impact betekent dat er bij de aanschaf van een product of dienst niet alleen gekeken wordt naar de prijs, kwaliteit en levertijd, maar ook naar de effecten van een product of dienst op mens en milieu. Social Return On Investment ( SROI) betekent letterlijk ‘iets teruggeven aan de samenleving’ en is net als duurzaam inkopen onderdeel van maatschappelijk verantwoord ondernemen(MVO). SROI is het opnemen van sociale voorwaarden in subsidies en inkoop- of aanbestedingstrajecten met als doel dat de investering die de gemeente doet een sociale winst oplevert voor de doelgroep, namelijk mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Ook kan de voorwaarde ‘in natura’ worden ingevuld. Zowel overheden als reguliere bedrijven kiezen steeds vaker voor inkopen met impact. Dit biedt kansen voor lokale impact ondernemers. Die moeten dan wel bekend zijn bij inkopende partijen. Om lokale impact ondernemers zichtbaar te maken en inkopers een platform te bieden is in 2020 het Kennemer Inkoop Platform opgericht. Op dit online platform presenteren impact ondernemers hun goederen en diensten. Dit platform is ook een hulpmiddel voor bedrijven met een SROI verplichting. Deze verplichting geldt bij gemeentelijke aanbestedingen vanaf € 200.000.

(en ook bij subsidies vanaf € 500.000) De afname van een product of dienst bij een bedrijf op dit platform voorzien van een SROI badge, mag in mindering gebracht worden op de SROI verplichting van de koper. Zo bevordert het platform handel met impact.. De SROI accounthouders van de gemeente Velsen en Haarlem werken samen bij de beoordeling welke bedrijven op het platform worden toegelaten. Om een dergelijke SROI badge te behalen moet een aanbieder aan een aantal voorwaarden voldoen. Denk daarbij aan een inschrijving als sociaal bedrijf bij de Code Sociaal Ondernemen of het voeren van het B-corps keurmerk. Dit vraagt vaak om maatregelen in de bedrijfsvoering of financiële structuur. Het platform geeft impact bedrijven twee jaar de tijd deze erkenning te halen. Zo stimuleert het platform bedrijven zich daadwerkelijk als Impact bedrijf te gaan organiseren en wordt 'window dressing' tegen gegaan.

12

Resultaat Kennemer Inkoop Platform: • Er staan 96 impact ondernemingen op het Kennemer Inkoop Platform (t.o.v. 53 in 2022) • 70 ondernemers hebben een SROI badge (t.o.v. 40 in 2022) omdat zij voldoen aan de criteria of in staat zijn daar binnen twee jaar aan te voldoen. • Sinds het oprichten van het platform in 2019 tot en met december 2023 hebben 3792 unieke bezoekers meerdere malen het platform bezocht. ( totaal 5854 sessies) • In 2023 is er 14 keer contact gezocht met de gemeente en de stadsgarage via het platform.

Kennemer Giftcard en Kennemer Gift Box: Op initiatief van de Stadsgarage zijn in 2023 de Kennemer Giftcard en de Kennemer Gift Box geïntroduceerd. De Kennemer Gift Card is een cadeau kaart waarmee producten kunnen worden gekocht bij regionale impact bedrijven. De Kennemer Gift Box is een kerstpakket bestaande uit producten van regionale impact bedrijven. Beide producten voldoen aan de criteria van de Code Sociaal Ondernemen. Bedrijven die deze producten als kerstgeschenk voor hun personeel inkopen kunnen de waarde hiervan van hun SROI aftrekken. Zo worden bedrijven ontzorgd en wordt de handel voor impact ondernemers gestimuleerd.

3.3.1 Overige ontwikkelingen inkopen met Impact In 2023 heeft de gemeente Haarlem opnieuw een aanbesteding gedaan voor het onderhoud van de stad. Vanuit het Actieprogramma is er een Ronde Tafel georganiseerd met de contractpartijen. Zij zijn wegwijs gemaakt in de regels van de SROI en de kansen die impact ondernemers hen kunnen bieden bij het invullen van hun SROI

13

3.4 Investeren: Aantrekken van Financiering en Fondsen Het vinden van financiering vormt vaak een obstakel bij startende impact ondernemers. Immers, daar waar winstmaximalisatie geen prioriteit is, neemt de belangstelling van financiers snel af. Aan de andere kant is er een groeiende groep investeerders en fondsen dat hun kapitaal maatschappelijk willen laten renderen. 3.4.1 Naar een Sociaal Impact Fonds voor Zuid-Kennemerland & IJmond. In het coalitieakkoord Actie! 2022 - 2026 is het volgende opgenomen over een revolverend fonds: 'We onderzoeken hoe een revolverend werkgelegenheidsfonds tot stand kan komen, in samenwerking met het midden- en kleinbedrijf.' Een Sociaal Impact Fonds kan gezien worden als een 'revolverend' werkgelegenheidsfonds dat gericht is op het genereren van meetbare sociale impact, naast financieel rendement. Het doel van een SIF is om positieve veranderingen in de samenleving te bewerkstelligen door te investeren in bedrijven, projecten of organisaties die sociale, circulaire of duurzame doelen nastreven. Een SIF investeert een bedrag in impact ondernemingen, dat na verloop van tijd terugbetaald wordt, waarna het opnieuw ingezet kan worden voor een financiering van een andere impact onderneming. Het fonds keert leningen onder gunstige voorwaarden uit.

Het geïnvesteerde kapitaal komt, zij het met enig risico, altijd weer terug en kan opnieuw worden ingezet voor hetzelfde beleidsdoel. Hierdoor wordt het effect op de lange termijn vergroot. Dit is nodig om de positie van impact ondernemers op de arbeidsmarkt te versterken. SIF is ook een instrument dat kan helpen de ambities van de regionale arbeidsmarktagenda ZuidKennemerland & IJmond 2023-2027 te realiseren. Specifiek kan het fonds bijdragen aan het invullen van de banenafspraak, door een aantal van de banen die door de impact ondernemingen worden gerealiseerd, toe te wijzen aan mensen die vallen onder de banenafspraak. Resultaat start Sociaal Impact Fonds (SIF) voor Zuid - Kennemerland & IJmond: In Rotterdam zijn goede resultaten behaald met een SIF. In 2023 is vanuit het Actieprogramma opdracht gegeven voor een haalbaarheidsonderzoek van een SIF in Haarlem of de regio. Conclusie van dit onderzoek is dat een dergelijk fonds haalbaar is mits de schaal vergroot wordt naar de gehele regio Zuid-Kennemerland & IJmond. Ook werd geconcludeerd dat het al bestaande ROMinWest, wat ook functioneert als een revolverend fonds, niet kon voorzien in de behoefte. De ROMinWest richt zich alleen op circulaire en duurzame initiatieven, en niet op sociale initiatieven.

In het Regionaal Beraad Arbeidsmarkt, waar de Haarlemse wethouder Werk & Inkomen voorzitter van is, zijn de uitkomsten van het onderzoek gedeeld en positief bevonden. Er wordt nader onderzoek gedaan naar (financiële) mogelijkheden om een SIF in de regio te starten. Deelname van gemeenten in een dergelijk fonds wordt (hoe klein die deelname ook is) gezien als belangrijk om ‘de markt’ te verleiden.

14

Global Asset In het voorjaar van 2023 presenteerde het bedrijf Global Asset Services een plan om meer bruikbare metalen uit e-waste te winnen. Cruciaal daarbij was de factor arbeid. Het bedrijf vroeg medewerking van de gemeente Haarlem bij het vinden van geschikte arbeidskrachten. Vanuit het Actieprogramma is contact gelegd met het Sociaal Innovatie Fonds van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ( SZW). Dit fonds investeert in bedrijven die arbeidsplaatsen creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met het Werkgevers Servicepunt Zuid- Kennemerland en IJmond zijn afspraken gemaakt over de toeleiding van kandidaten. Het resultaat is dat Global Asset Services een vergoeding krijgt voor iedere Haarlemse kandidaat die vanuit een bijstandsuitkering naar een vast dienstverband stroomt. Deze vergoeding gebruikt Global Asset om haar lening uit het Sociaal Innovatie Fonds af te betalen. Deze driehoek deal wordt ook wel een Social Impact Bond genoemd. Het Sociaal Innovatie Fonds van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is een experiment. De ervaringen hiermee opgedaan dienen als basis voor de verkenning van een Sociaal Impact Fonds Zuid-Kennemerland en IJmond (SIF-ZKIJ).

3.5 Communiceren: Vergroten van herkenning en zichtbaarheid Impact Ondernemers pionieren en werken daardoor vaak aan een product of dienst in ontwikkeling. Het maken van impact is daarom lastig aantoonbaar. Hierdoor zijn zij minder zichtbaar en worden zij onvoldoende herkend en erkend. Middels deze actielijn ondersteunt Haarlem impact ondernemers door hen beter zichtbaar te maken in de stad en daarover te communiceren. In 2023 lag het zwaartepunt van deze actielijn bij het activeren en benutten van de De Kennemer Impact Helpdesk en het Kennemer Impact Platform door de zichtbaarheid en bekendheid van deze platforms te vergroten. Daarnaast communiceren de gemeente en de stadsgarage gezamenlijk onder de naam Kennemer Impact. 3.5.1 Kennemer Impact: communicatie middelen en samenwerking met andere netwerken Sinds december 2023 communiceert de gemeente samen met de Stadsgarage vanuit Kennemer Impact. Voorheen werd vanuit het Actieprogramma gecommuniceerd via de kanalen van de Stadsgarage. In de actualiteitenrubriek van de Kennemer Impact Helpdesk verschijnen wekelijks berichten en updates rondom impact ondernemen. Tien keer per jaar verschijnt een nieuwsbrief over impact ondernemen in Haarlem en Kennemerland. Lezers worden op de hoogte gehouden van evenementen, trainingen, relevante informatie en inspirerende voorbeelden. De verbinding met bestaande netwerken (o.a.

Sparkz Networking Kennemerland, Sociëteit Vereeniging / SO Business, Goede Zaken, MAAK Haarlem, Ondernemersplatform Zandvoort) wordt actief gelegd en relevante informatie wordt gedeeld. Samenwerking met MEO Samen met MEO is in 2023 een succesvolle pilot gedraaid om de positie van de Impact Helpdesk en het Inkoop Platform in de Google zoekresultaten te verbeteren. Deze samenwerking wordt in 2024 doorgezet en uitgebreid om ook content op social media een groter bereik te geven.

15

Samenwerking met Goede Zaken Onder de naam Kennemer Impact is ruimte ingekocht op de pagina Goede Zaken van het Haarlems Dagblad. In samenwerking met Goede Zaken worden in 2024 tien artikelen gepubliceerd over impactvol ondernemerschap in Haarlem en Kennemerland. In deze artikelen krijgen onderscheidende impact ondernemers een podium en wordt het aanbod van het Actieprogramma uitgelicht, om daarmee een breder publiek te inspireren, informeren en het bereik van het Actieprogramma te vergroten. Daarnaast zijn 12 oortjes ingekocht ten behoeve van de bekendheid en zichtbaarheid van het Kennemer Inkoop Platform en de Impact Helpdesk.

Kennemer Impact Tour 3.5.2 Landelijke Impact Days nu lokaal jaarrond opgepakt De afgelopen jaren zijn landelijk de Impact Days georganiseerd. In deze dagen, doorgaans in november, stond bewust consumeren centraal. Lokaal en regionaal bleek de behoefte vanuit gemeenten erg verschillend. Daarom is besloten om niet meer jaarlijks landelijk drie dagen aan impact ondernemen te besteden maar lokaal jaarrond. Dit doen we door het hele jaar rond bijeenkomsten en activiteiten te organiseren, zoals hierboven beschreven in deze rapportage. Daarnaast zijn de impact ondernemers die zich richten op duurzaam textiel zijn onderdeel van de Groene Textiel route tijdens de Dutch Sustianable Fashion Week.

16

4.

Wat hebben we geleerd? De uitvoering van het Actieprogramma Impact Ondernemen is een leertraject. Er zijn nieuwe samenwerkingen ontstaan met Stadsmakers, omliggende gemeenten en groeien diverse beleidsvelden naar elkaar toe. Door de landelijke samenwerking in de City Deal Impact Ondernemen, leren we ook van andere praktijk voorbeelden. In de voortgangsrapportage van 2022 concludeerde Haarlem dat impact ondernemen een hoofdzaak is in de transitie naar een circulaire economie en voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Daarom is met beide beleidsvelden de samenwerking geïntensiveerd. Daar komen weer nieuwe kansen voor doorontwikkeling bij naar boven. Deze worden in dit hoofdstuk kort toegelicht en vanaf 2024 meegenomen in de uitvoering van het actieprogramma. 4.1.1 Arbeidsparticipatie maakt hergebruik aantrekkelijker Impact ondernemen zet in op nieuwe bedrijfsmodellen, waarin impact op sociaal en circulair of duurzaam gebied gecombineerd worden. Hergebruik is in traditionele modellen op dit moment in de meeste gevallen niet winstgevend. Immers, het ontmantelen van gebruiksgoederen is nog niet geautomatiseerd en arbeid is nog erg kostbaar. Hierdoor is het repareren duurder dan nieuw kopen.

Bedrijfsmodellen waarbij een deel van de factor arbeid wordt gesubsidieerd door arbeidskrachten in te zetten met een afstand tot de arbeidsmarkt maken daarmee recycling of hergebruik betaalbaar. Global Asset Service (pagina 16) het United Repair Centre (pagina 18) zijn hier voorbeelden van. United Repair Centre United Repair Centre is een impact onderneming, gericht op het produceren van duurzame kleding. De medewerkers zijn statushouders die een kans krijgen op de arbeidsmarkt. United Repair Centre voert kledingreparaties voor kledingmerken uit , zodat deze kleding langer gebruikt kan blijven worden. Patagonia is de launching customer. De ambitie van United Repair Centre is om in de komende 5 jaar (tot en met eind 2026) 106 (FTE) banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te realiseren, waarvan 85 banen voor statushouders en 21 banen voor de doelgroep banenafspraak. Om deze ambitie te kunnen realiseren, was United Repair Centre op zoek naar financiering, onder meer ter dekking van de aanloopkosten, harde investeringen in machines, voorraden en infrastructuur en zachte investeringen (voorfinanciering) voor het vinden en begeleiden van de doelgroep. Onderdeel van de begeleidingskosten die gemaakt worden is het opzetten van een speciaal trainingsprogramma voor mensen met een arbeidsbeperking.

Dit initiatief is vanuit een revolverend SIF (Sociaal Innovatie Fonds) gefinancierd; zoals beschreven onder 2.4.1.

17

United Repair Centre Amsterdam 4.1.2 Uitbreiding ondernemersdienstverlening is nodig om meer ondernemers te bereiken De gemeentelijke service naar impact ondernemers is verbeterd via de Kennemer Impact Helpdesk. Reguliere ondernemersnetwerken hebben het afgelopen jaar in verschillende vormen aandacht besteed aan het maken van impact. Dat klinkt hoopvol maar is niet voldoende. Met het Kennemer Inkoop Platform en de Kennemer Inkoop Helpdesk bereikt Haarlem de ondernemer met een intrinsieke motivatie om impact te maken. Via de bestaande netwerken bereiken we de mogelijke koplopers onder het reguliere MKB. Er zijn nog grote stappen te maken om de individuele ondernemer te bereiken. Daar is meer voor nodig. Haarlem onderzoekt of ondernemersdienstverlening via de gemeentelijke website kan lopen en verkent eventuele andere mogelijkheden, bijvoorbeeld in samenwerking met Haarlem Marketing. Hier is behoefte aan bij (impact) ondernemers en we zien dit goed werken in andere steden, zoals Amsterdam en Rotterdam. 4.1.3 Impact ondernemen nog beperkt voor nieuwkomers Ondernemers met een migratie achtergrond blijken moeilijk bereikbaar. Deze ondernemers zijn vanuit verschillende achtergronden niet gewend dat de overheid hen kan helpen bij het ondernemen. Er zijn onbenutte kansen bij de begeleiding van statushouders naar zelfstandig ondernemerschap dan wel impact ondernemerschap.

Oekraïners die hier tijdelijk verblijven en alles erop gericht is dat ze weer terug gaan, waardoor er minder mogelijkheden zijn om te starten met ondernemerschap. Andere nieuwkomers hebben andere financieringsvormen vanuit hun geloofsovertuiging en komen niet snel in contact met de gemeente. In 2024 gaat Haarlem met partners als onder andere het COA aan de slag om het trainingsaanbod voor impact ondernemen ook actiever aan te bieden aan statushouders.

18

5.

Financiën In het Coalitieakkoord "Actie! Aan de slag voor een sociale, groene en leefbare stad 2022-2026" is impact ondernemen een belangrijke pijler in economisch beleid. Het Actieprogramma Impact Ondernemen loopt tot en met 2024. In 2023 was vanuit de begroting een budget van €125.582,beschikbaar voor de uitvoering van het actieprogramma. In 2024 is dit bedrag vanuit de begroting geïndexeerd naar €130.480,-. Het resterende budget van 2023 is in 2024 onder andere ingezet voor masterclasses en het ontwikkelen van een regionale impact tool voor inkopers. Daarnaast wordt de samenwerking met circulaire economie en bestaande ondernemersnetwerken verder versterkt. Tot slot zet het Actieprogramma zich nog meer in om Impact Ondernemers voor een bredere groep ondernemers toegankelijk te maken.

Uitgaven 2023 : Uitvoering Actieprogramma Impact Ondernemen Actielijn 0: Coördinatie Tweewekelijks programmacoördinatie Kwartaalmonitoring Interne afstemming en relatiebeheer (potentiële) partners Jaarplan 2023 Administratie / Rapportage Actielijn 1: Service Beheer en doorontwikkeling Kennemer Impact Helpdesk Klantcontact MEO Helpdesk Gezamenlijke activiteiten en netwerken Communicatie succesvolle cases Actielijn 2: Netwerk & training Deelname City Deal Impact Ondernemen Impact Booster Netwerkevents platforms in de stad Kennemer Impact Meet-ups Kennemer Impact Coaching Actielijn 3: Handel Beheer en doorontwikkeling KIP Werving aanbieders KIP SROI-lunch / matchmaking event Actielijn 4: Investering Haalbaarheidsonderzoek revolverend fonds Ontwikkeling revolverend fonds (SIF-ZKIJ) Actielijn 5: Zichtbaarheid & communicatie Contentcreatie, strategie en kalender MEO Google Add budget en MEO Google Add campagne Hosting + domeinnaam Promotie Kennemer Impact Helpdesk en Kennemer Impact Platform Totaal:

€ 19.269

Resterend budget 2023 (ingezet in 2024)

€ 13.607

€ 7.183

€ 24.579

€ 17.751

€ 14.000

€ 29.193

€ 111.975

19

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem

Tekst: Christiana van Lammeren en Ruud Meijer i.s.m. de Stadsgarage Fotografie: Stadsgarage, Claudia Rison | The Originals Photography Ontwerp: n.v.t. Drukwerk: n.v.t. ________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl 20