2 Bijlage 1 Voortgang opvolging adviezen burgerberaad vermindering CO2-uitstoot

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot

Zo is de gemeente een jaar aan het werk met de adviezen van het CO2-burgerberaad

Vooraf Hoe kan de gemeente inwoners helpen om CO2-uitstoot te verminderen voor 2030? Dat vroeg de gemeente in 2023 aan de 100 deelnemers aan het eerste Haarlemse burgerberaad. De groep werkte in vijf bijeenkomsten 25 adviezen uit. Begin 2024 verwerkte het college van Burgemeester en Wethouders deze adviezen tot 23 voorstellen en gaf daarbij ook aan hoe ze uitgevoerd konden worden. Daarna gingen medewerkers van de gemeente ermee aan het werk. De gemeente houdt bij wat er met de adviezen van het burgerberaad gebeurt. En bespreekt deze regelmatig met de zeven vaste deelnemers aan het burgerberaad, die betrokken zijn bij het uitwerken van de plannen om de CO2-uitstoot te verlagen. Ongeveer een jaar later, in maart 2025, is het tijd om terug te kijken. Naar adviezen die al zijn uitgevoerd. Adviezen die onderdeel zijn geworden van het beleid van de gemeente. En adviezen waar de gemeente nog aan werkt in een project of programma.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Vooraf

2

Inhoud 1

Voortgang mobiliteit

4

2

Voortgang Circulariteit (Consumeren)

13

3

Voortgang Groen

17

4

Voortgang Communicatie

22

5

Voortgang Wonen

27

6

Voortgang Algemeen

31

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Inhoud

3

1 Voortgang mobiliteit

Haarlem werkt stap voor stap aan beter en duurzaam verkeer in de stad. Zo kan de stad een bereikbare, veilige en schonere plek worden. De gemeente legt meer brede en veilige fietspaden aan en zorgt voor betere fietsvoorzieningen. Ook helpt de stad bedrijven overstappen op schone vervoermiddelen. Daarnaast ontstaan er speciale fietsstraten waar auto’s te gast zijn. De gemeente onderzoekt ook hoe snelle en langzame fietsers beter gescheiden kunnen worden. Daarnaast zoekt Haarlem naar oplossingen voor opgevoerde e-bikes en gevaarlijk rijgedrag. De stad wil dat het vrachtvervoer schoner en stiller wordt. Daarvoor werkt de gemeente aan de ­ Nul-emissiezone, met steeds meer elektrisch vervoer. Tot slot werkt Haarlem aan betaalbaar en toegankelijk openbaar vervoer. Daarvoor werkt de gemeente samen met de provincie en de Vervoerregio, die samen verantwoordelijk zijn voor het openbaar vervoer in Haarlem.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Mobiliteit

4

Advies 1. Maak OV een aanstrekkelijk alternatief voor de auto in de stad Wat zien we? Veel mensen gaan met de auto de stad in. OV kan een goed alternatief zijn, maar het is te duur en niet altijd praktisch. Daardoor lijkt de auto makkelijker en goedkoper. Wat willen we? We willen dat openbaar vervoer een betaalbaar en toegankelijk alternatief voor de auto wordt. Dan kopen minder mensen een auto en gebruiken ze die minder vaak. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Help OV-bedrijven om een aantrekkelijk tarief te bieden binnen de stad. Bijvoorbeeld door een symbolische prijs te rekenen voor stadsritten. Zorg ook dat mensen met een beperking het OV kunnen bereiken en gebruiken. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER Het college wil OV in Haarlem betaalbaarder maken. De gemeente werkt daarvoor samen met verschillende partijen en vraagt aandacht voor het onderwerp. In 2023 heeft Haarlem onderzocht of gratis OV mogelijk is in de omgeving rond Amsterdam (MRA). In Haarlem helpt de gemeente OV-bedrijven om kosten te besparen door bussen bij verkeerslichten voorrang te geven op auto’s. De provincie heeft geregeld dat kinderen tot en met 11 jaar gratis kunnen reizen met de bus in Haarlem en het IJmond-gebied. Connexxion biedt tijdens vakanties Kids-dagkaarten aan voor 1 euro.

Met subsidies van de provincie heeft de gemeente al veel bushaltes in Haarlem toegankelijker gemaakt. Bij het opknappen van wegen besteedt Haarlem extra aandacht aan het toegankelijk maken van bushaltes. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID De Commissie Beheer van de gemeente heeft eind mei 2024 een plan gemaakt voor de toekomst van het OV in Haarlem. Dit plan is besproken met de Provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam, die samen verantwoordelijk zijn voor het OV in Haarlem. Op dit moment zijn de provincie en de vervoerregio bezig om de aanbesteding voor te bereiden voor het Concessiegebied Haarlem-IJmond, waar Haarlem bij hoort. Binnenkort beginnen ze ook met de aanbesteding voor het Concessiegebied Amstelland/Meerlanden waar de snelle busverbindingen naar Amsterdam onder vallen. Haarlem blijft werken aan betaalbaar OV dat toegankelijk is voor mensen met een beperking. De gemeente wil dat deze punten worden meegenomen in de nieuwe concessies. Dit jaar worden er nog 25 bushaltes helemaal aangepast aan de geldende richtlijnen voor toegankelijkheid. De gemeente blijft letten op de kwaliteit en toegankelijkheid van bushaltes.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Mobiliteit

5

Advies 2. Maak de P+R de slimste optie Wat zien we? Mensen rijden vaak met de auto naar en door het centrum. Dat zorgt voor files, stilstaande auto’s en onnodige uitstoot van uitlaatgassen. Wat willen we? Zorgen dat Haarlem bereikbaar blijft en dat er minder auto’s in de stad komen. We willen dat mensen naar transferlocaties gaan en dan met het OV doorreizen. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Leg samen met buurgemeentes aan de randen van de stad makkelijk bereikbare transferlocaties (P+R) aan, of breid bestaande locaties uit. Zorg dan voor OV-verbindingen waarmee je snel en goedkoop naar de binnenstad of het strand kunt gaan. Bied op deze transferlocaties ook deel- of leenfietsen aan. Laat automobilisten die de stad inrijden weten dat de P+R een slimmere keuze is. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER. Het college vindt P+R-terreinen ook belangrijk. Ze helpen om anders te gaan reizen naar de stad. In het verkeersplan voor de lange termijn (mobiliteitsbeleid) van de gemeente staat dat de gemeente aan de rand van de stad plekken wil maken waar mensen kunnen overstappen op de fiets of het OV, zoals P+R-terreinen. De gemeente pakt kansen waar mogelijk. P+R-terreinen kosten echter ruimte en geld en die heeft de gemeente niet onbeperkt. De gemeente gaat in 2026 een plan maken voor meer P+R-terreinen. Ondertussen zoekt de gemeente al naar geschikte plekken.

Binnenkort beslist de gemeente ook of en hoe het P+R-terrein bij station Haarlem Spaarnwoude kan blijven bestaan. Daarnaast helpt de gemeente ook bij het delen van vervoermiddelen zoals auto’s en fietsen (deelmobiliteit). STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID De gemeente maakt in 2026 een nieuw plan voor P+R-terreinen. Tot die tijd onderzoekt Haarlem of het huidige P+R-terrein bij station Haarlem Spaarnwoude kan blijven als onderdeel van de ontwikkeling van Oostpoort. De gemeente is nu bezig met de voorbereidingen om te beslissen of dit terrein behouden blijft en hoe het verbeterd kan worden. Grote projecten in de openbare ruimte kosten tijd en vragen om zorgvuldige afwegingen. In een stad als Haarlem, waar de beschikbare ruimte beperkt is, moet de gemeente keuzes maken die goed doordacht zijn. De ontwikkeling van Oostpoort verloopt daarom in een geleidelijk tempo, wat past bij de zorgvuldige aanpak die nodig is.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Mobiliteit

6

Advies 5. Houd het beleid en de uitvoering actueel Wat zien we? De gemeente maakt iedere 10 jaar een plan voor verkeer. Het laatste plan is van 2020. Het volgende komt in 2030. Daardoor lopen we achter bij nieuwe ontwikkelingen zoals fatbikes, e-bikes en elektrische auto’s. Ook wacht de gemeente vaak met het uitvoeren van plannen tot er andere werkzaamheden worden uitgevoerd. Wat willen we? We willen dat de gemeente haar plannen vaker bijwerkt en sneller uitvoert. Zo blijven we bij de tijd en spelen we beter in op nieuwe ontwikkelingen. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Bekijk elk jaar of iedere twee jaar de langetermijnvisie en pas deze aan als het nodig is. Bij het uitvoeren van de visie kijkt de gemeente of het gecombineerd kan worden met andere werkzaamheden. Als dat niet kan, wordt het zelfstandig uitgevoerd. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT. Het college houdt nieuwe ontwikkelingen in de gaten en past het beleid aan als dat nodig is. Het verkeersplan voor de lange termijn (mobiliteitsvisie) gaat over de periode tot 2030, maar de gemeente past de uitvoering tussentijds aan. Zo heeft de gemeente in het Actieplan Fiets opgenomen dat 30% van de nieuwe fietsenrekken geschikt moet zijn voor grotere fietsen zoals bakfietsen. De gemeente neemt het advies over de uitvoering van beleid serieus.

Haarlem blijft werken aan snellere uitvoering van fiets- en verkeersprojecten. Op de website maakt de gemeente duidelijker wat het beleid is, zoals het Fietsbeleid (2023) en het Deelmobiliteitsbeleid (2023) dat gaat over het delen van vervoermiddelen. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID. Beleid is niet iets dat je voor tien jaar vastlegt en pas daarna weer kunt aanpassen. De gemeente werkt met een beleidscyclus om plannen op tijd aan te passen als de samenleving verandert of wanneer er nieuwe inzichten zijn. De afgelopen jaren heeft de gemeente verschillende aanpassingen aan het beleid gemaakt, zoals het Mobiliteitsbeleid (2021/313959) en het Fietsbeleid (2023/595630). Een aantal van deze documenten vormt de basis van de stukken die dit jaar zijn of worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Denk aan het Uitvoeringsplan Fietsparkeren (2024/2122720) en de Strategische Laadvisie. Op deze manier voert de gemeente het advies van het burgerberaad uit.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Mobiliteit

7

Advies 6. Maak ruim baan voor fietsers Wat zien we? Mensen laten de fiets staan. Dat komt onder andere omdat fietspaden te smal zijn geworden. Er zijn de laatste jaren immers bredere en snellere fietsen bij gekomen. Ook zijn er te veel obstakels zoals stoplichten, kruisingen en pakjesbezorgers. Wat willen we? We willen fietsen aantrekkelijker maken en autorijden ontmoedigen. Fietsen is snel, veilig, gezond en milieuvriendelijk. Als meer mensen de fiets pakken in plaats van de auto, stoten we als stad minder CO2 uit. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Maak fietspaden breder wanneer je nieuwe paden aanlegt of bestaande paden opknapt. Gebruik daarvoor ruimte die nu voor auto’s is en bezuinig niet op groen. Onderzoek of je ‘snelle’ en ‘langzame’ stroken kunt maken op fietspaden. Maak waar het kan fietsstraten, waar auto’s te gast zijn. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER Het college vindt het ook belangrijk om fietsen aantrekkelijker te maken. Daarom heeft de gemeente in juli 2023 al een plan gemaakt om meer ruimte te maken voor fietsers, met bredere fietspaden en fietsstraten. Als het gaat om waar fietsers mogen rijden of hoe snel ze mogen gaan, heeft de gemeente te maken met landelijke regels. Die mag Haarlem niet zelf veranderen. De gemeente vraagt samen met andere steden wel om betere regels.

Een manier waarop de gemeente wel kan helpen is bijvoorbeeld door fietsers voorrang te geven bij kruispunten en verkeerslichten. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID Het advies van het burgerberaad past goed bij het fietsbeleid van de gemeente. De gemeente maakt fietspaden breder en legt fietsstraten aan waar auto’s te gast zijn. Dat doet Haarlem bij de Prins Bernhardlaan en de Noordzijde Boerhaavelaan. Bij elke herinrichting kijkt de gemeente ook of er een fietsstraat kan komen, zoals bij de Lodewijk van Deyssellaan en de Zuid Schalkwijkerweg. Het verbeteren van fietsroutes kost wel tijd omdat het technisch ingewikkeld en duur is. De gemeente heeft nu geen projecten om snelle en langzame fietsers te scheiden, maar volgt wel een proef in Amsterdam waar snelle fietsers op de rijbaan rijden. Ook vraagt Haarlem samen met andere gemeenten om maatregelen tegen opgevoerde e-bikes en gevaarlijk rijgedrag. De gemeente blijft werken aan betere fietspaden om fietsen veiliger, sneller en aantrekkelijker te maken.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Mobiliteit

8

Advies 7. Vertraag het verkeer Wat zien we? (Vracht)auto’s, motoren en scooters stoten te veel CO2 uit. We zien ook steeds meer gevaarlijke situaties ontstaan door meer verschillende voertuigen op de weg. Wat willen we? We willen duurzaam vervoer (fietsen, lopen, OV) aantrekkelijker maken. Dit moet op een veilige, gezonde en milieuvriendelijke manier gebeuren. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Stel een maximumsnelheid van 30 km/u in voor auto’s, motoren en scooters. Zo krijgen fietsers en voetgangers meer ruimte. Onderzoek ook of wegen veiliger worden door deze verandering, bijvoorbeeld door fietspaden en stoepen breder te maken. Dan kunnen mensen veilig en schoon door de stad reizen. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER Het college herkent deze zorgen en vindt verkeersveiligheid ook zeer belangrijk. In het verkeersbeleid van Haarlem staat dat 30 km/u de norm is in de stad. In april 2024 komt de gemeente met een voorstel aan de gemeenteraad over welke wegen in Haarlem naar 30 km/u gaan. De gemeente houdt de verkeersveiligheid voortdurend in de gaten. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID In mei 2024 heeft de gemeente richtlijnen opgesteld voor wegen met 30 km/u in het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR). Op 25 april 2024 heeft de gemeenteraad het plan voor het indelen van wegen goedgekeurd.

Hierin staat welke wegen wanneer een maximumsnelheid van 30 km/u krijgen. Bij nieuwe herinrichtingen past de gemeente wegen aan volgens de richtlijnen uit het HIOR. Vanaf 1 oktober 2025 voert Haarlem alvast op een groot deel van de Haarlemse wegen een maximumsnelheid in van 30 km/u, zelfs al zijn er nog niet overal aanpassingen gedaan.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Mobiliteit

9

Advies 8: Vlotter op de fiets Wat zien we? Mensen pakken snel de auto of de bus als fietsen niet prettig is. Bijvoorbeeld bij slecht weer of wanneer er omleidingen en oponthoud zijn door stoplichten. Wat willen we? We willen fietsen aantrekkelijker maken zodat mensen snel, veilig, gezond en milieuvriendelijk kunnen reizen. Als meer mensen de fiets pakken in plaats van de auto, stoten we als stad minder CO2 uit. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Dat kan op verschillende manieren: Maak doorfietsroutes met groene golven, tunnels of bruggen bij kruisingen en bredere fietspaden. Zo kunnen fietsers sneller doorrijden. Geef fietsers altijd voorrang. Maak omleidingen voor fietsers korter dan voor auto’s. Techniek kan ook helpen. Plaats bijvoorbeeld tellers die laten zien hoeveel fietsers er al langs zijn gekomen. Installeer regensensoren bij stoplichten, zodat fietsers bij regen sneller groen licht krijgen. Of laat auto’s zien hoeveel CO2 ze uitstoten als de motor stationair draait. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Het college vindt het belangrijk om fietsen aantrekkelijker te maken. In juli 2023 heeft de gemeenteraad het fietsbeleid ‘De fiets als vanzelfsprekende keuze binnen de stad’ vastgesteld.

In het Actieplan Fiets staan verschillende maatregelen waarvan je de resultaten al kunt zien, zoals nieuwe bewaakte fietsenstallingen in de binnenstad. Het idee van een fietsenteller neemt de gemeente graag over. Haarlem plant een gesprek met de Taskforce Burgerberaad over dit idee. De gemeente wil ook onderzoeken of de Schwung-app gebruikt kan worden in Haarlem, waarbij fietsers bij bepaalde kruispunten sneller groen licht krijgen. Een CO2-meter voor auto’s is helaas niet praktisch uitvoerbaar. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID Haarlem werkt aan betere doorstroming voor fietsers. De gemeente geeft daarbij voorrang aan grotere projecten zoals doorfietsroutes. Daar werkt Haarlem met buurgemeenten aan. Deze grote projecten kosten veel geld en hebben tijd nodig. De komende vijf jaar werkt de gemeente zelf aan het aanpassen van 15 kruispunten voor fietsers. In het advies staan verschillende voorstellen. Niet ieder voorstel is praktisch of technisch haalbaar. De gemeente plaatst bijvoorbeeld geen regensensoren bij stoplichten, omdat langer groen voor fietsers ook handig is bij mooi weer. Haarlem heeft geen fietstellers geplaatst, omdat de gemeente denkt dat ze weinig invloed hebben op fietsgebruik. De gemeente heeft nog geen acties ondernomen om fietsroutes bij omleidingen korter te maken dan autoroutes, maar werkt wel aan logische en veilige omleidingen.

CO2 meten bij stilstaande auto’s doet de gemeente niet, omdat dit niet werkt bij elektrische auto’s.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Mobiliteit

10

Advies 9: Betere fiets parkeerplekken Wat zien we? Als meer mensen gaan fietsen komen er meer fietsen in de stad. Mensen parkeren hun fietsen overal. Mensen klagen dat er geen plekken zijn om grote fietsen te parkeren. Hierdoor staat de stad vol met wild geparkeerde fietsen. Wat willen we? Meer parkeerplekken voor alle soorten fietsen, zoals driewielers, e-bikes en bakfietsen. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Verander parkeerplekken voor auto’s in parkeerplekken voor fietsen. Zorg voor goed onderhouden fietsenstallingen met oplaadpunten voor elektrische fietsen. Maak ruimte om boodschappen achter te laten (dit helpt ook mensen met een beperking). Leg goed uit welke mogelijkheden er zijn en pak fout geparkeerde fietsen aan. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Het college voert de voorstellen al deels uit, zoals fietsrekken op parkeerplaatsen en oplaadpunten in stallingen. De gemeente onderzoekt of er bagagekluizen kunnen komen in twee stallingen in het centrum. In juli 2023 is het fietsbeleid vastgesteld met fietsparkeren als één van de drie hoofdpunten. Het college vindt het belangrijk dat fietsers hun fiets gemakkelijk, snel en veilig kunnen parkeren. In 2022 opende de fietsenstalling bij het Hortusplein met 1.000 plekken en 45 oplaadpunten voor elektrische fietsen.

Er komen twee grote overdekte fietsenstallingen: op het Houtplein (450 plekken) en onder Hudson Bay (800 plekken). Ook wordt het oude Jan Sikkes-pand in de Kruisstraat omgebouwd tot fietsenstalling met 750 openbare en 100 buurtplekken. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID Haarlem werkt actief verder aan betere voorzieningen voor fietsers. De gemeenteraad bespreekt in het eerste kwartaal van 2025 het Uitvoeringsplan Fietsparkeren. Dit plan gaat over betere aanpak van fout geparkeerde fietsen, nieuwe stallingen en parkeerplekken op straat. Er komen nieuwe fietsenstallingen. Op 16 mei 2025 opende de stalling op het Houtplein. De verbouw van het Jan Sikkes-pand en de kelder van het voormalige V&D-pand start in 2025. De gemeente voert regelmatig schoonmaakacties uit om lang geparkeerde fietsen en wrakken weg te halen. De gemeente heeft ook extra budget gereserveerd om de nieuwe regels goed bekend te maken.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Mobiliteit

11

Advies 17: Minder uitstoot bij bezorging en bevoorrading Wat zien we? Veel vrachtwagens en bestelbusjes op benzine of diesel leveren bestellingen af met draaiende motoren. Ze blokkeren de weg voor ander verkeer, dat ook moet wachten met draaiende motoren. Dit zorgt voor veel CO2-uitstoot. Wat willen we? Minder uitstoot bij het bevoorraden van winkels en het bezorgen van pakketten. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Reserveer nu al ruimte in bestemmingsplannen voor een overlaadplek aan de rand van de stad. Dan kan over ongeveer vijf jaar alle bevoorrading en bezorging gebeuren met elektrische bestelauto’s. Bij voorkeur met extra smalle bestelauto’s zoals die van Picnic, of nog beter met elektrische bezorgfietsen. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER De gemeente weet dat winkels bevoorraden en pakketten bezorgen zorgt voor uitstoot van CO2 en andere schadelijke stoffen. Dit advies ondersteunt het beleid voor de nul-emissiezone. Vanaf 1 januari 2025 wordt de huidige milieuzone een nul-emissiezone. Dan mogen alleen nog uitstootvrije vracht- en bestelwagens er in. Er zijn overgangsregelingen, dus verdwijnen niet direct alle benzine- en dieselvoertuigen. Spaarnelanden heeft een Goederenhub net buiten de Haarlemse binnenstad. Leveranciers kunnen hier alle spullen voor bedrijven in Haarlem brengen.

De goederen worden verzameld en vervolgens met elektrisch vervoer in de stad afgeleverd. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID Het advies past bij de plannen voor de nul-emissiezone die vanaf 1 juni 2025 ingaat. Daarmee worden vracht- en bestelwagens stap voor stap uitstootvrij. Een logistiek makelaar helpt ondernemers bij de overstap. De gemeente laat tegelijkertijd ook extra laadinfrastructuur aanleggen en biedt ondernemers subsidies aan. Voor schone stadslogistiek werkt Haarlem nauw samen met bedrijven. De gemeente is immers vaak niet de eigenaar van de grond die daarvoor nodig is. De gemeente neemt ruimte voor logistieke hubs mee in nieuwe ontwikkelzones en de Waarderpolder. Deze afspraken legt Haarlem vast in bestemmingsplannen of omgevingsplannen.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Mobiliteit

12

2 Voortgang Circulariteit (Consumeren)

Haarlem werkt aan een circulaire economie. Dat betekent dat er zo weinig mogelijk spullen worden weggegooid. In plaats daarvan worden ze opnieuw gebruikt, gerepareerd of in nieuwe producten verwerkt. De gemeente ondersteunt ondernemers die op deze manier werken. Het oude Jan Sikkes-pand aan de Kruisstraat wordt verbouwd tot werkruimte voor duurzame ondernemers. Zij komen er in 2025 werken. Eerder was er een tijdelijke Fair Fashion Pop-up winkel met meer dan 4.600 bezoekers. De gemeente kocht ook broedplaats De Greiner voor circulaire bedrijven. Er zijn drie nieuwe Repair Cafés geopend, nu zijn het er in totaal vijf. In februari 2024 startte het netwerk Haarlemse Waardemakers met meer dan 40 partners. Zij werken samen aan projecten zoals een reparatienetwerk voor de hele stad. In 2025 richten zij zich vooral op het repareren en opknappen van meubels. Haarlem stimuleert ook het hergebruiken van bouwmaterialen en investeert in circulaire woonprojecten. Om mensen bewuster te maken van duurzaam consumeren organiseert de stad campagnes en evenementen. Tijdens de Week van de Circulaire Economie kwam een circulaire markt met 1.300 bezoekers. Haarlem werkt samen met bedrijven en organisaties om de overgang naar een circulaire economie te versnellen. In 2024 startten verschillende projecten om horeca en bedrijven te verduurzamen, met hulp in de vorm van advies en geld van de gemeente.

Kijk online voor meer informatie over het actieprogramma circulaire economie en de voortgangsrapportage.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Circulariteit

13

Advies 11: Groenstraat Wat zien we? Mensen willen graag “fun shoppen” en Haarlem ziet zichzelf als winkelstad. In het centrum zien we nu vooral grote winkelketens, die consumeren stimuleren. Tegelijkertijd staat er veel leeg in winkelstraten en verdwijnen de reparatiewinkels. Wat willen we? Een diverse en gezellige winkelstraat met duurzame restaurants, winkels en cafés. Zo wordt het makkelijker om duurzaam te winkelen en trekt Haarlem toeristen vanwege het diverse aanbod. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Ontwikkel langetermijnbeleid om duurzame ondernemers aan te trekken en bestaande ondernemingen duurzamer te maken. Dat kan in een ‘groenstraat’ die ondernemers en consumenten aantrekt met kringloopwinkels, Zero Waste stores, reparatiewinkels, meubelwinkels en vegetarische restaurants. Let ook op duurzame verpakkingen en houd winkeldeuren gesloten om energie te besparen. Geef bij leegstand voorrang aan ondernemers met een duurzaam aanbod. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER Het college begrijpt dat het belangrijk is dat duurzame en circulaire ondernemers beter zichtbaar zijn. Haarlem wil in 2040 volledig circulair zijn en heeft daarvoor het Actieprogramma Circulaire Economie gemaakt. De gemeente heeft zelf geen panden. Haarlem kan dus geen voorrang geven aan duurzame ondernemers of een complete groenstraat maken.

Wel maakt de gemeente duurzame ondernemers beter zichtbaar. Bijvoorbeeld met een groene route langs textielwinkels tijdens de Dutch Sustainable Fashion Week. De gemeente gaat ook verder met de campagne voor bordjes op gesloten voordeuren met ‘Natuurlijk zijn wij open. De deur is alleen dicht om energie te besparen.’ STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID De gemeente werkt verder aan de uitvoering. Bijvoorbeeld met de aankoop van het oude Jan Sikkespand. Daar komt halverwege 2025 130 m² ruimte voor duurzame ondernemers. Het pand werd ook gebruikt voor de Fair Fashion Pop-up winkel die ruim 4.600 bezoekers trok en waar meer dan 1.700 kledingstukken werden geruild. De gemeente heeft ook broedplaats De Greiner gekocht om meer ruimte te geven aan duurzame en circulaire ondernemers. Deze stappen laten zien dat de gemeente werkt aan langetermijnaanpak dat duurzame ondernemers ondersteunt en leegstand effectief invult.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Circulariteit

14

Advies 12: Haarlem Herstelt Hub Wat zien we? Er zijn al verschillende plekken in Haarlem waar je spullen kunt repareren, hergebruiken of recyclen. Deze initiatieven zijn tijdelijk, verspreid en eenmalig. Het aanbod is nog niet genoeg zichtbaar of toegankelijk voor inwoners. Wat willen we? Repareren en recyclen moet de gewoonste zaak van de wereld worden. Daarom stellen we voor dat er één vaste en toegankelijke plek komt waar je terecht kunt voor het repareren van schoenen, kleding of apparaten. Bijvoorbeeld in de Waarderpolder, bij het milieuplein, op een plek die goed bereikbaar is met fiets of auto. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? De gemeente kan helpen door een goede locatie te vinden en vergunningen te verstrekken. Ook kan de gemeente duidelijk communiceren om bekendheid te creëren en circulaire ondernemers subsidies aanbieden om zich hier te vestigen. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Het is makkelijker om iets te laten repareren als je in de buurt terecht kunt. Daarom kiest de gemeente voor een netwerk in plaats van één vaste plek, zodat repareren voor alle inwoners bereikbaar is. De gemeente werkt eraan dat er in elk stadsdeel een Repair Café komt. Haarlem ondersteunt deze vrijwilligersinitiatieven met gereedschap, reclame en het zoeken van vrijwilligers.

Als het netwerk aangeeft dat er behoefte is aan een circulaire hub op een vaste locatie, onderzoekt de gemeente die mogelijkheid. Via het Actieprogramma Circulaire Economie heeft Haarlem het circulaire ambachts­ netwerk Haarlemse Waardemakers opgericht. Zo wil de gemeente afvalstromen verminderen en producten beter hergebruiken. Denk aan het uitwisselen van materialen tussen makers en het repareren van kapotte spullen. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID Er zijn inmiddels vijf Repair Cafés waar inwoners maandelijks apparaten, kleding en meubels laten repareren. Het circulaire ambachtsnetwerk Haarlemse Waardemakers heeft inmiddels meer dan 40 partners die samenwerken om Haarlem circulair te maken. In 2025 ontwikkelt de gemeente het Reparatienetwerk verder. Dit brengt reparatie-initiatieven bij elkaar. Het project begint met het repareren van meubels die anders weggegooid zouden worden. Het project duurt twee jaar en wordt betaald uit een landelijke subsidie en met geld van de gemeente. Daarnaast onderzoeken de Haarlemse Waardemakers of ze reparatielessen kunnen geven op basisscholen en een groot Repair Café XL kunnen organiseren.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Circulariteit

15

Advies 15: Doorlopende campagne voor groene bedrijven en winkels Wat zien we? Duurzame winkels zijn minder zichtbaar, hebben hogere kosten en verkopen minder bekende producten. Daardoor kunnen ze moeilijk concurreren. Wat willen we? We willen dat de gemeente duurzame winkels beter zichtbaar maakt zodat mensen ze beter kunnen vinden. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Ondersteun duurzame winkels met een doorlopende campagne. Bijvoorbeeld met groene stickers (zoals de ‘gouden straatjes’), reclame in bushaltes voor duurzame producten en door Haarlem bekend te maken als duurzame winkelstad. Geef winkeliers een stappenplan om duurzamer te worden en voordeel te hebben van de marketing. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT De gemeente steunt het idee voor een campagne. In het Actieprogramma Circulaire Economie staat dat voorlichting aan bewoners en ondernemers belangrijk is. Er loopt een bewustwordingscampagne met goede voorbeelden over voedsel, textiel en andere producten. Deze campagne is onder andere te zien via bushaltes. De gemeente werkt samen met Haarlem Marketing om duurzaam ondernemen beter zichtbaar te maken. Haarlem helpt ondernemers ook met begeleiding, een stappenplan en een keurmerk voor duurzame bedrijven.

STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID De gemeente werkt er actief en doorlopend aan om groene bedrijven beter zichtbaar te maken. Haarlem werkt met Haarlem City Marketing samen om een overzicht te maken van duurzame winkels in Haarlem, een duurzaamheidspagina en een duurzame winkelroute. De gemeente organiseert regelmatig campagnes over duurzaamheid. Bijvoorbeeld twee campagnes in 2024 over repareren, delen, maken en minder voedsel verspillen. Tijdens de Week van de Circulaire Economie organiseerde de gemeente samen met Love for the Locals een circulaire markt met 30 lokale duurzame ondernemers en 1.300 bezoekers. In oktober en november 2024 was er de Fair Fashion Pop-up, met circulaire ondernemers die 56 workshops gaven over duurzaam textiel en gedragsverandering. Tijdens Bevrijdingspop (5 mei 2025) huurde de gemeente vijf marktkramen voor lokale makers en duurzame ondernemers. Zo konden zij hun producten laten zien aan een groot publiek.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Circulariteit

16

3 Voortgang Groen

Haarlem werkt hard aan meer groen in de stad. Dat is niet eenvoudig omdat er weinig ruimte is en de bodem niet overal geschikt is om te planten. Toch blijft de gemeente investeren in vergroening en stadslandbouw. Inwoners kunnen op een openbare kaart van de gemeente zien waar ze kunnen vergroenen. Bijvoorbeeld door tegels weg te halen en planten terug te zetten. Er zijn al verschillende succesvolle projecten, zoals het vergroenen van plantvakken en het planten van nieuwe bomen in Zuid-West, Oost en Schalkwijk. Inwoners doen actief mee. De stad werkt samen met scholen en organisaties zoals Meerbomen.nu om mensen te stimuleren. Zij planten bomen en krijgen gratis zaailingen. Haarlem organiseert elk jaar evenementen zoals het Springerfestival en het festival Haarlem Kleurt Groener om bewustwording te vergroten. In 2024 heeft de gemeente 52 subsidieaanvragen voor groene daken goedgekeurd. Hierdoor kwam er meer groen dakoppervlak bij. Ook werden regentonnen gesubsidieerd, wat helpt bij waterbesparing en het vergroenen van tuinen. Door al deze inspanningen heeft Haarlem de publieksprijs van de Lieven de Key penning 2024 gewonnen. Ook de Right to Challenge-projecten (waarbij inwoners gemeentelijke taken overnemen) blijven een belangrijk onderdeel.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Circulariteit

17

Advies 21: Groen/groente buurttuinen Wat zien we? In Haarlem zijn er veel stenen pleinen en verwaarloosde groene hoekjes. Die kunnen gebruikt worden voor groentetuinen. Er zijn veel mensen die een volkstuintje zouden willen hebben en de wachtlijsten zijn lang. Wat willen we? Bewoners werken samen aan groentetuinen en genieten samen van de opbrengst en een groene omgeving. Dit maakt mensen meer bewust (je weet waar je eten vandaan komt), brengt buren met elkaar in contact en zorgt voor gezond eten voor weinig geld. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Wijs plekken aan voor gratis groentetuinen, zoals tijdelijk braakliggend bouwterrein. Zorg voor buurtcoördinatoren die helpen met het aanleggen en onderhouden van groentetuinen en bekendheid geven aan het project. Inwoners betalen zelf voor zaadjes en planten. De gemeente zorgt voor een startbudget. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Haarlem heeft volkstuinen, doetuinen en schooltuinen. De gemeente gaat onderzoeken waar er nog ruimte is voor groentetuinen of stadslandbouw. Het college vindt het belangrijk dat Haarlem een groenere stad wordt. Stadslandbouw hoort daar bij. Tegelijkertijd is er maar beperkt ruimte in Haarlem. De gemeente werkt al op verschillende manieren aan het vergroenen. Met werk in de openbare ruimte of door bewoners te helpen.

Ruimte maken voor het verbouwen van groente is ingewikkeld. Je hebt er schone grond voor nodig. STATUS MEI 2025: AFGEROND Helaas is het moeilijk om ruimte te vinden voor extra groentetuinen. Er is weinig ruimte in Haarlem en de bodem is er niet altijd geschikt voor. Daarom is de gemeente voorzichtig met het aanwijzen van permanente plekken voor stadslandbouw. De gemeente wil dat iedereen van de plekken kan genieten. Om mogelijkheden te verkennen heeft de gemeente studenten gevraagd om te onderzoeken waar er in Schalkwijk fruitbomen geplant kunnen worden. Deze informatie is gedeeld met Platform Groen. Vanaf 2025 vindt een bredere verkenning plaats in het kader van het Actieprogramma Circulaire Economie. Platform Groen is uitgenodigd om samen met de gemeente nieuwe kansen voor stadslandbouw te onderzoeken. Inwoners kunnen op kaart.haarlem.nl zien waar kansen liggen om verharding te vergroenen. De website haarlem.nl biedt richtlijnen voor het bijdragen aan vergroening.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Circulariteit

18

Advies 22: CO2 Absorptie / Haarlem Bomenstad Wat zien we? Haarlem richt zich vooral op het verminderen van CO2-uitstoot. Tegelijkertijd is het ook een goed idee om te kijken naar het opnemen van CO2-uitstoot die er nu eenmaal is. Wat willen we? Een groene bomenstad zijn. Haarlem plant elk jaar minimaal evenveel bomen als er Haarlemmers geboren worden. In onderhoudsplannen houdt de gemeente rekening met bestaande bomen en groen, en vervangt omgewaaide bomen. De gemeente communiceert hoeveel CO2 de bomen opnemen. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Breng in kaart waar bomen geplant kunnen worden. Pas bestemmingsplannen aan als die beplanting en bebossing in de weg staan. Informeer buurten proactief via wijkplatforms. Kies voor streekeigen bomen en planten die veel CO2 opnemen. Leg bossen, parken of velden aan en onderhoud ze. Organiseer boomfeestdagen waarbij vrijwilligers en jongeren meehelpen. Plant voor elke baby in Haarlem een boom. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Het college vindt bomen planten belangrijk. De afgelopen jaren heeft de gemeente bomen geplant waar ruimte was en Haarlem heeft een bomenverbeterprogramma dat groeiomstandigheden verbetert en slechte bomen vervangt. Elk jaar doet de gemeente mee aan de Nationale Boomfeestdag waarbij basisschoolkinderen bomen planten.

Haarlem houdt bij waar voldoende ruimte is voor extra bomen. Op die plekken plant de gemeente de komende jaren nieuwe bomen. De gemeente werkt samen met Meerbomen.nu die zaailingen oogst die Haarlemmers gratis kunnen ophalen. Haarlem wil dit voortzetten onder de naam ‘adopteer een Haarlemse boom’. In parken moet 80-100% van de bomen inheems zijn, voor stedelijk groen minimaal 50%. STATUS MEI 2025: AFGEROND In Zuid-West zijn er 683 groeiplaatsen verbeterd, 50 extra bomen aangeplant en 2.800 m² plantvakken beplant. In Oost worden 468 groeiplaatsen verbeterd, 179 extra bomen aangeplant en 5.000 m² plantvakken toegevoegd. In Schalkwijk worden 126 bomen vervangen, 219 groeiplaatsen verbeterd en 25 extra bomen aangeplant. De gemeente heeft samen met Meerbomen.nu uitgiftedagen georganiseerd waarbij 5.323 zaailingen, bomen en struiken gratis zijn uitgedeeld aan inwoners voor hun eigen tuinen. Haarlem keurt 2.500 populieren om mogelijk te planten in 2026-2027. Bij ruimtelijke ingrepen weegt de gemeente belangen af, waaronder vergroening. Dit past bij het Groenbeleidsplan met het ‘groen tenzij’-principe. De beperkte ruimte in Haarlem blijft wel een uitdaging.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Circulariteit

19

Advies 23: Haarlem omgroent Wat zien we? Haarlem wil minder CO2 uitstoten, maar moet zich ook richten op het opnemen van CO2. Er is te veel steen in de stad. Dat zorgt voor slechte afwatering en minder verkoeling in de zomer. Wat willen we? Een groene stad met groene muren, daken en erfafscheidingen. Hulp bij het vergroenen van privétuinen en tuinen van woningcorporaties. Maak duidelijk hoeveel CO2-reductie het omgroenen oplevert. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Bied via wijkplatforms en buurtcoaches hulp en voorlichting over vergroening. Geef inwoners gratis planten voor het omgroenen van tegeltuinen en ondersteun tegelwipacties. Geef meer praktische en financiële steun aan groene stadmakers, die helpen bij aanleg en onderhoud. Woningcorporaties moeten in nieuwe huurcontracten zetten dat huurders een bepaald percentage in de tuin groen houden (bijvoorbeeld 30%). Help huurders om betegelde tuinen te vergroenen. De gemeente kan via logeertuinen of kweekkassen gratis planten doneren. Ondersteun groene stadmakers bij het verspreiden van informatie. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Het college vindt vergroenen belangrijk. De gemeente vraagt daar op verschillende manieren aandacht voor. Haarlem geeft tot 2026 subsidie voor groene daken. Vanaf 2024 kan ook een regenton gesubsidieerd worden.

Tijdens tegelwipactiedagen kunnen inwoners tegels inruilen voor plantjes. Voor informatie over duurzaam tuinieren kunnen bewoners terecht bij het Groen spreekuur in de Haarlemmer Kweektuin. Met woningcorporaties houdt de gemeente kennissessies over vergroenen. Haarlem neemt daarbij ook huurcontracten mee en hoe de gemeente huurders helpt vergroenen. STATUS MEI 2025: AFGEROND In 2024 heeft de gemeente 52 van de 56 subsidieaanvragen voor groene daken goedgekeurd. Dat leverde 1.520 m² nieuw groen dakoppervlak op. Bij zes aanvragen werd ook een regenton gesubsidieerd. Haarlem eindigde op de 13e plek bij het NK Tegelwippen, één plaats hoger dan in 2023. Dit succes kwam door nieuwe groene buurtinitiatieven (100 m²), groene proefwijken (3 nieuwe locaties), de tegeltaxi (802 m²) en het vergroenen van verharding (1.290 m²). De bewustwording over vergroening is versterkt door evenementen zoals het Springerfestival en het Haarlem kleurt groener festival. Samen met woning­ corporaties zijn kennisbijeenkomsten georganiseerd om vergroening bij huurwoningen te bevorderen. Deze inspanningen hebben geleid tot erkenning: Haarlem won de publieksprijs van de Lieven de Key penning 2024.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Circulariteit

20

Advies 24: Help de groencommissie Wat zien we? Gemeente Haarlem stimuleert bewoners om in hun wijk extra groen aan te leggen en te verzorgen. We zien dat het onderhoud daarvan aandacht vraagt. Wat willen we? We willen de wijken helpen het groen beter te onderhouden. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Geef groencommissies structureel budget voor onderhoud en stel vrijwilligersvergoedingen beschikbaar voor mensen die zich inzetten voor het aanleggen en onderhouden van groen. Stimuleer dat elke wijk een groencommissie opricht. Zorg dat groencommissies duidelijke taken en verantwoordelijkheden hebben. Zorg dat buurtbewoners weten hoe ze de groencommissie kunnen vinden. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER Het college begrijpt wat een groencommissie inhoudt, maar denkt dat er meer manieren zijn om groen te onderhouden. Via het Haarlemse Groenbeleid kunnen inwoners een deel van het groen in de openbare ruimte beheren. Bewoners kunnen ook aangeven dat ze groenbeheer van een plek van de gemeente willen overnemen. Als ze een goed plan indienen waarbij ze het voor hetzelfde budget beter kunnen doen, krijgen ze de verantwoordelijkheid en middelen. De gemeente kan ook buurtactiviteiten subsidiëren via het Leefbaarheid- en initiatiefbudget. Daarbij is het helaas niet mogelijk om vrijwilligersvergoedingen te krijgen.

Wel kan Haarlem zo activiteiten organiseren met buurtbewoners die groen gaan onderhouden. Bij de overgang van wijkraden naar wijkplatforms geeft de gemeente ondersteuning om een platform op te richten waar inwoners terecht kunnen die iets willen opzetten in de wijk. Er zijn al veel werkgroepen en commissies rondom groen. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID Haarlem doet de eerste ervaringen op met inwoners die het groenonderhoud overnemen. Dat gebeurt op de Esplanade waarbij inwoners taken overnemen als groenbeheer en onderhoud. Daarnaast doen Haarlemmers vanuit diverse groene buurtinitiatieven en groene proefwijken actief mee aan het vergroenen van hun wijken. Deze betrokkenheid past bij de visie van de gemeente op een leefbare en groene stad en is een kernpunt van het Groenbeleidsplan.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Circulariteit

21

4 Voortgang Communicatie

Haarlem werkt actief aan communicatie over CO2-reductie en duurzaamheid. Een van de adviezen van het burgerberaad ging over het ontwikkelen van een kunstwerk dat duurzaamheid en bewustwording stimuleert. Het verzamelen van actuele data bleek ingewikkeld, dus wordt nu ingezet op een artistiek en informatief ontwerp. Dit gebeurt samen met een Haarlems kunstcollectief, ondersteund door een commissie met vertegenwoordigers van het burgerberaad en de gemeente. De gemeente werkt aan communicatie die concrete duurzame handelingsmogelijkheden biedt en gedragsverandering richting een duurzame stad stimuleert. Vinger aan de Pols (leden van het burgerberaad die de voortgang volgen) zal worden betrokken om goed aan te sluiten bij wat inwoners en ondernemers nodig hebben. Op dit moment brengt Haarlem de bestaande duurzaamheidsloketten in kaart. Deze zijn nu nog verspreid en werken voor verschillende groepen mensen. Het doel is één centraal loket te maken – fysiek én digitaal – waar iedereen terecht kan met vragen over verduurzaming. Het NME-gebouw in de Kweektuin is hierbij de voorgenomen locatie. Om inwoners beter te informeren is in oktober 2024 het platform Haarlem Duurzaam gelanceerd. Hierin zijn bestaande duurzaamheidswebsites samengevoegd. Dit platform geeft een overzicht van verduurzamingsinitiatieven en wordt in 2025 uitgebreid met nieuwe thema’s zoals duurzame mobiliteit.

Daarnaast is de gemeente in gesprek met de organisatie van het bloemencorso om het evenement te verduurzamen. Bijvoorbeeld door lokale bloemen te gebruiken en elektrische wagens in te zetten. De gemeente blijft in gesprek om verdere verbeteringen door te voeren.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Communicatie

22

Advies 26: Kunstwerk groene gedrag Wat zien we? Gemeente en inwoners doen veel om de CO2-uitstoot te verlagen. Het effect van deze acties is nog niet goed zichtbaar. Wat willen we? We willen met een actueel ‘weerbericht’ ons groene gedrag in Haarlem zichtbaar maken, zodat we het kunnen zien en bijsturen. Zo worden we bewust van onze positieve impact en stimuleren we groen gedrag. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Maak een informatief kunstwerk dat luchtkwaliteit en duurzaam gedrag toont en stimuleert. Bijvoorbeeld op de Grote Markt of een andere centrale plek. Om het interactief te maken kunnen Haarlemmers helpen met het verzamelen van informatie. Het kunstwerk kan cijfers zichtbaar en tastbaar maken over de invloed van gedrag op CO2-uitstoot. Het geeft complimenten voor goed gedrag (‘Goed dat je met de fiets bent gekomen’). Via een QR-code kunnen inwoners informatie krijgen en zelf toevoegen. Denk aan informatie over zonnepanelen, verkeersbewegingen, gewipte tegels, geplante bomen, verwerkt groen afval en huizen aangesloten op het warmtenet. Maak er een wedstrijd van tussen Haarlemse wijken. Als extra idee: bij verkeerslichten kunnen fietsers op een bordje lezen ‘Wat goed dat je op de fiets bent!’.

REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Het college vindt dit een goed idee omdat het op creatieve manier inzichtelijk maakt wat de CO2-uitstoot in de stad is en wat het effect is van maatregelen die inwoners en ondernemers nemen. Het college stelt voor een haalbaarheidsstudie uit te voeren naar de mogelijkheden voor plaats en vorm. De leden van de taskforce denken hierover mee. STATUS MEI 2025: IN UITVOERING Er is een haalbaarheidsstudie gedaan naar het verzamelen van actuele data. Er zijn kunstenaars benaderd en er zijn vervolggesprekken geweest met de taskforce om de visie en het doel van het kunstwerk concreet te maken. Het bleek ingewikkelder dan verwacht om actuele data te verzamelen voor Haarlem. Betrouwbare, ontsluitbare, actuele en frequent geüpdatete data voor de gevraagde thema’s, te weten mobiliteit, afval, bomen/groen en gasverbruik en de hieraan gekoppelde CO2-uitstoot is beperkt beschikbaar. De voornaamste beschikbare bronnen van duurzaamheidsdata over Haarlem worden veelal slechts jaarlijks en met vertraging bijgewerkt. Daarom is er opnieuw nagedacht over het doel van het kunstwerk. Het kunstwerk zal gaan over CO2-reductie en dit vraagstuk zichtbaar maken. Het combineert informatie en kunst. Het wordt interactief, opvallend en is geschikt om buiten te staan.

De gemeente werkt aan een gefaseerde uitvoering van het advies, met inzet van lokale expertise op het gebied van kunst en maatschappelijke thema’s. In de komende maanden wordt samen met betrokkenen onderzocht welke vorm en werkwijze het meest passend is. Een van de mogelijkheden die daarbij wordt verkend, is een mobiele of verplaatsbare vorm van het kunstwerk. Deze optie biedt ruimte voor bewustwording rond het thema, zonder de beperkingen die kunnen gelden bij een vaste locatie.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Communicatie

23

Advies 27: Mensen voorlichten en motiveren om CO2 te verminderen Wat zien we? Er wordt te weinig aandacht besteed aan mogelijkheden voor CO2-besparing en bestaande initiatieven in de stad. Veel inwoners en bewonersgroepen doen nog niet mee en ook op scholen is nog winst te behalen. Wat willen we? Maak maatregelen en mogelijkheden zichtbaar en bereik meer mensen. Zo vergroot je het bewustzijn en maak je bestaande informatie beter vindbaar. En krijgen inwoners hulp bij het verkleinen van hun CO2-voetafdruk. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Zorg voor goede marketing en communicatie met een heldere boodschap en duidelijke informatie. Ontwikkel lesprogramma’s die gekoppeld zijn aan bestaande activiteiten zoals de Dag van de Duurzaamheid. Organiseer buurt- of wijkklimaatdagen. Stuur gerichte informatie naar verschillende doelgroepen. Maak een duurzaamheidscentrum voor vragen en advies met voorbeelden, subsidieinformatie en demonstraties. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Het college vindt het een goed idee om te werken aan één aanpak van communicatie over duurzaam­ heid vanuit een doordachte strategie. De gemeente werkt nu aan communicatie over warmte, energietransitie en duurzaamheid. Die communicatie wil Haarlem nu op één plek bundelen.

Natuur en Milieu Educatie (NME) Haarlem heeft een goed aanbod met lessen, programma’s en workshops voor basisscholen. Voor het voortgezet onderwijs biedt de gemeente maatwerk. Haarlem wil meer bekendheid geven aan het aanbod van NME. Een eigen stedelijke klimaatdag organiseert de gemeente niet. Haarlem sluit aan bij landelijke evenementen zoals de Fair Fashion Week. Een grootschalig jaarlijks evenement vraagt veel inzet en de gemeente twijfelt aan de meerwaarde. Mensen persoonlijk informeren is niet haalbaar vanwege privacyregels. De gemeente ziet wel kans voor een brief aan alle Haarlemmers. Voor het duurzaamheidscentrum biedt het vernieuwde NME-centrum in de kweektuin mogelijkheden als fysieke plek. STATUS MEI 2025: IN UITVOERING De gemeente werkt aan communicatie die duurzame handelingsmogelijkheden biedt en gedragsverandering stimuleert. En aan beter zichtbare en vindbare informatie over het verkleinen van de CO2-voetafdruk. Hierover wordt met alle Haarlemmers gecommuniceerd. De gemeente volgt actief hoe de aanpak in de praktijk uitpakt en gebruikt die inzichten om bij te sturen.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Communicatie

24

Advies 28: Online en offline duurzaamheidsloket Wat zien we? Informatie over verduurzaming en CO2-besparing staat op verschillende plekken. Daardoor kunnen mensen lastig informatie vinden om aan de slag te gaan. Wat willen we? Maak het makkelijk voor mensen om informatie fysiek en digitaal te vinden en te gebruiken. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Maak één platform over verduurzaming en een experience center voor vragen, advies, voorbeelden, subsidie-informatie en demonstraties. Voor woningeigenaren, huurders, bedrijven, verenigingen van eigenaren en scholen. Laat zien waarom verduurzaming belangrijk is en wat voor plannen er zijn. Geef concrete voorbeelden. Zorg voor duidelijke links tussen online en offline. Maak een communicatieplan voor het platform. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Het college is het eens met de adviezen en werkt aan betere communicatie met een doordachte strategie. Er zijn nu twee duurzaamheidswebsites naast haarlem.nl. Door deze samen te voegen ontstaat een plek waar Haarlemmers alle informatie over duurzaamheid kunnen vinden. Communicatie is echter wel ingewikkeld. Mensen hebben verschillende behoeftes en er zijn ook verschillen per wijk of buurt. Informatie is de ene keer heel algemeen en de andere keer heel specifiek.

STATUS MEI 2025: IN UITVOERING Eind 2024 heeft Haarlem twee duurzaamheidswebsites samengevoegd tot één platform: Haarlem Duurzaam. Deze website geeft informatie over isolatie, zonnepanelen, verwarming, circulaire economie, vergroening en klimaatadaptatie. Inwoners en organisaties vinden zo sneller informatie. In 2025 wordt Haarlem Duurzaam het centrale online loket voor duurzaamheidsinformatie. Het platform ondersteunt campagnes, geeft inzicht in gemeentelijke diensten en stimuleert duurzame keuzes. Er komen nieuwe thema’s bij zoals duurzame mobiliteit. De gemeente ontwikkelt een duurzaamheidsexperience center. Daarvoor wordt het NME-gebouw omgebouwd tot een duurzaamheidscentrum met ruimte voor duurzaamheidsthema’s. Het NME-gebouw zelf wordt een goed voorbeeld. Het experience center inspireert bezoekers om duurzame keuzes te maken. Ze krijgen ook informatie over gemeentelijke ondersteuning en duurzame initiatieven in de stad. Nu wordt het plan gemaakt voor de expositieruimte en het fysieke loket. Ook wordt gekeken naar de benodigde mensen en financiën voor de langere termijn. Het vernieuwde gebouw wordt in 2026 opgeleverd.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Communicatie

25

Advies 29: Bloemenstad Haarlem Wat zien we? Haarlem ziet zichzelf als bloemenstad. Hoewel het er prachtig uitziet worden bloemen niet verbouwd op een manier die energie en CO2 bespaart en natuurinclusief is. Wat willen we? Haarlem ziet zichzelf als groene stad. Een toonbeeld van energie- en CO2-besparing. Wanneer de stad deelneemt aan programma’s en initiatieven zijn deze CO2-neutraal. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Kijk kritisch naar alle programma’s en initiatieven en begin bij ‘Bloemenstad Haarlem’. Stel een plan op om dit programma CO2-neutraal te maken en deel dit met de inwoners. Onderdelen kunnen zijn: telers die kweken op een energie- en CO2-besparende en natuurinclusieve manier, bloemen die lokaal geteeld zijn, een afvalvrij Bloemencorso waarvan de bloemen hergebruikt kunnen worden voor boeketten. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER De gemeente gebruikt zo veel mogelijk biologische planten in de openbare ruimte. Hierdoor is de milieubelasting zo klein mogelijk. Het is nog niet mogelijk om 100% biologische bollen in te kopen omdat deze maar beperkt beschikbaar zijn. De gemeente streeft ernaar dat het biologisch aandeel groter wordt. Haarlem heeft geen directe invloed op bloemenkwekers en het bloemencorso. Als netwerkende gemeente vraagt de gemeente wel aan partners om het Bloemencorso en de teelt duurzamer te maken.

Bij de Koninklijke Algemene Vereeniging voor Bloembollencultuur benadrukt Haarlem bij bestuurlijke gesprekken het belang van duurzaamheid in de bollencultuur. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID De gemeente werkt samen met de organisatie van het bloemencorso om het evenement duurzamer te maken. Dit heeft al tot verschillende verbeteringen geleid. De organisatie gebruikt bij voorkeur bloemen van lokale telers en kiest zoveel mogelijk voor nietverkoopbare bloemen. Waar mogelijk worden biologische telers gebruikt, maar er is maar één biologische teler in de regio. Afwegingen omtrent duurzaamheidseisen voor evenementen zoals het bloemencorso zijn ook onderdeel van het nieuwe nog door de raad vast te stellen evenementbeleid. Tijdens het evenement wordt al het afval gescheiden. Er rijden alleen elektrische wagens mee. Na afloop kunnen inwoners de gebruikte bloemen meenemen. Boeketten maken van de bloemen is niet haalbaar vanwege de slechte staat van de bloemen na het evenement. De gemeente blijft werken aan verdere verduurzaming van het bloemencorso.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Communicatie

26

5 Voortgang Wonen

Haarlem werkt actief aan het verduurzamen van woningen en helpt inwoners bij de overstap naar schone energie. Een belangrijk onderdeel is het Warmteprogramma, een bijgewerkte versie van het warmteplan. Dit programma komt beschikbaar als een digitale kaart waarop inwoners kunnen zien welke warmtevoorzieningen in hun wijk de voorkeur hebben. De kaart laat de stappen zien richting een toekomst zonder aardgas en wordt in 2025 gepubliceerd. Naast informatie zet de gemeente in op ondersteuning. De gemeente organiseert informatieavonden en een pop-up energieloket. Daarnaast werkt de gemeente aan een centraal fysiek loket waar inwoners terechtkunnen voor verduurzamingsadvies. Op financieel gebied biedt de gemeente een duurzaamheidslening. Ook is er voor Haarlemmers met energiearmoede een subsidieregeling. Voor verenigingen van eigenaren geldt sinds juli 2024 een subsidieregeling, die binnenkort wordt uitgebreid en verlengd. Daarnaast helpt Haarlem deze verenigingen bij het vinden van deskundige begeleiding.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Wonen

27

Advies 30: Help Haarlemmers van het gas af Wat zien we? Het grootste deel van de woningen in Haarlem gebruikt nog gas. Voor veel Haarlemmers is het moeilijk om te kiezen voor een duurzamere energiebron. Dat komt omdat de infrastructuur nog niet klaar is, door ingewikkelde procedures en hoge kosten. Wat willen we? Dat Haarlemmers kiezen voor een duurzame energiebron. Als alle Haarlemmers dit doen verlaagt dit de CO2-uitstoot met 27%. Dit moet met minimale kosten. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Maak in een plan duidelijk wanneer, hoe en waar de infrastructuur geschikt is voor aansluiting op een duurzame energiebron. Werk per wijk, buurt en straat en geef advies en voorlichting met informatieavonden, mailingen en brieven. Voor bewoners die individueel willen verduurzamen bied je een adviesloket en een dienst die bij mensen thuis komt. Geef financiële steun door leningen met lage rente. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Het college vindt dat iedereen de overstap moet kunnen maken naar schone energie. Los van je inkomen moet je in een goed geïsoleerd huis kunnen wonen en vóór 2040 van het gas kunnen. Eind 2024 weet de gemeente voor buurten, straten en individuele bewoners wat er gaat gebeuren. Of het een gezamenlijke of individuele oplossing wordt en wat dat betekent.

Ook wordt dan duidelijker hoe de gemeente kan helpen bij verschillende doelgroepen. Het digitale platform moet dan klaar zijn. Het college vindt dit een goed advies en stelt voor eind 2024 een brief aan alle Haarlemmers te sturen met informatie over waar ze hulp, regelingen en informatie kunnen vinden. STATUS MEI 2025: VAST ONDERDEEL VAN HET BELEID De gemeente werkt aan een update van het warmteplan. Bij dit nieuwe ‘Warmteprogramma’ hoort een digitale kaart die volgend jaar beschikbaar komt. Zo kunnen inwoners zien wat er in hun wijk gebeurt. In 2025 stuurt de gemeente een brief naar alle inwoners met informatie over waar ze terechtkunnen voor hulp, regelingen en uitleg over de energietransitie. De gemeente organiseert ook activiteiten zoals een pop-up energieloket en informatieavonden waar inwoners persoonlijk advies kunnen krijgen. Ook komt er een vast informatieloket voor persoonlijk advies over verduurzaming. Voor financiële ondersteuning biedt de gemeente de duurzaamheidslening aan. Hiermee kunnen inwoners tegen een aantrekkelijk rentetarief geld lenen voor energiebesparende maatregelen. Voor Haarlemmers met energiearmoede komt er dit jaar een subsidieregeling. Hiermee kunnen zij de kosten deels vergoed krijgen. Naast gemeentelijke regelingen zijn er ook landelijke opties zoals de energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds en de ISDE-subsidie.

Voortgangsrapportage Burgerberaad vermindering CO2-uitstoot | Wonen

28

Advies 31: Duurzaamheidsshop (loket) gericht op maatwerk Wat zien we? De informatie over de verduurzaming van woningen is voor inwoners onduidelijk, moeilijk toegankelijk, versnipperd en onbekend. Kosten speelt hierbij een belangrijke rol. Wat willen we? Goede en duidelijke informatie en zo min mogelijk belemmeringen voor verduurzaming door maatwerk te leveren. De gemeente neemt verantwoordelijkheid om inwoners te ondersteunen bij het aanvragen van subsidies. Niet verwijzen naar mogelijkheden, maar daadwerkelijk helpen bij het invullen. Een centraal loket voor informatie, beschikbare subsidies, ondersteuning en bemiddeling. Hoe kan de gemeente daarbij helpen? Maak een platform met een fysiek loket (bijvoorbeeld in de bibliotheek), een website, app en telefonische hulp voor inwoners. Eén overzichtelijke plek in plaats van vele kleine onduidelijke initiatieven. Zorg voor actuele informatie die de gemeente proactief bijhoudt. Wees transparant over de kosten. Iedereen moet in aanmerking komen voor subsidie zonder minimumeisen – elke vierkante meter verduurzaming telt. REACTIE JANUARI 2024: HET COLLEGE NEEMT HET ADVIES OVER EN WERKT HET UIT Het college vindt ook dat informatie en advies makkelijk toegankelijk moeten zijn. Een fysiek loket voor heel Haarlem kan onderdeel uitmaken van een experience center.

Daarnaast werkt de gemeente steeds meer op wijkniveau, bijvoorbeeld met isolatie of warmtenetten. Een informatiepunt in de wijk waar bewoners terecht kunnen voor vragen en advies op maat bij subsidieaanvragen is een goed idee. In veel wijken bestaan al loketten waar inwoners hulp krijgen bij formulieren. Misschien kan die hulp uitgebreid worden. Er zijn wel beperkingen. De gemeente mag geen commerciële rol aannemen en kan dus geen bemiddelende rol spelen naar aannemers of producenten. STATUS MEI 2025: IN UITVOERING Een centraal, fysiek loket voor het verduurzamen van woningen past bij een nieuwe Europese richtlijn. Daarmee zijn gemeenten verplicht om zo’n loket op te zetten. De loketten zijn nu nog verspreid en gericht op verschillende doelgroepen. Daarom brengt de gemeente in kaart welke loketten er zijn. Het doel is één centraal loket waar iedereen terecht kan voor advies dat past bij hun specifieke situatie. Het is een plek die online is en waar je naar toe kunt gaan. De gemeente onderzoekt of het NME-gebouw in de kweektuin geschikt is. De gemeente werkt ook aan één aanpak voor de communicatie. Zo kan de gemeente een heldere boodschap overbrengen en weten alle Haarlemmers waar ze terecht kunnen voor persoonlijk advies over duurzaamheid.