2 Bijlage 1 Veilig en Gastvrij uitgaan in Haarlem

Botermarkt terras

Veilig en Gastvrij uitgaan in Haarlem Actieprogramma 20242028 Mei 2024 Veiligheid & Handhaving

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

4

2.

Korte terugblik

5

2.1

Goed werkende inzet afgelopen jaren

5

2.2

Aard en omvang overlast en onveiligheid

6

2.3

Inzet aankomende jaren

6

3.

Thema's en acties 2024 - 2028

7

3.1 Bevorderen van de veiligheid van het publiek en horecapersoneel en (seksueel) overschrijdend gedrag Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.2

3.3

3.4

3.5

3.1.1

Horecapersoneel trainen

8

3.1.2

Horecabeveiligers voldoen aan kwaliteitseisen

8

3.1.3

Huisregels invoeren

8

3.1.4

Opgetreden tegen (seksueel) grensoverschrijdend gedrag

9

Bevorderen van de veiligheid van de woonomgeving en openbare ruimte

9

3.2.1

Pilot vrije openingstijden horeca

9

3.2.2

Aanpakken overlast van geluid

10

3.2.3

Invoering gedragsregels openbare ruimte

10

3.2.4

Overlast van rokers tegengaan

10

3.2.5

De kwaliteit en aantrekkelijkheid van de openbare ruimte verbeteren

10

Diversiteit en inclusie

11

3.3.1

Voeren van helder en transparant deurbeleid

12

3.3.2

Met alle partijen in gesprek en onderzoek initiatieven in den lande

12

Schadelijk middelengebruik

12

3.4.1

Alcoholgebruik onder jongeren tegengaan

13

3.4.2

Excessief alcoholgebruik onder jongvolwassenen tegengaan

13

3.4.3

Drugsgebruik tegengaan

13

Toezicht, handhaving en sanctionering

15

3.5.1

15

Toezicht en Handhaving borgen

2

4.

3.5.2

Inzet van horeca-sus-teams

15

3.5.3

Collectieve Horecaontzegging voortzetten en uitbreiden

15

3.5.4

Individuele aanpak notoire overlastgevers

16

3.5.5

Opstellen convenant uitwisseling gegevens politie en horecabeveiligers

16

3.5.6

Cameratoezicht voortzetten

16

Organisatie, planning, begroting

16

4.1

Afspraken over overleg en communicatie

16

4.2

Planning

17

4.2.1 Veiligheid, bescherming van het publiek en horecapersoneel en (seksueel) overschrijdend gedrag 17

4.3

4.2.2

Diversiteit en inclusie

18

4.2.3

Schadelijk middelengebruik

19

4.2.4

Veiligheid, bescherming van de woonomgevingFout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

4.2.5

Toezicht, handhaving en sanctionering

Begroting

19

20

3

1.

Inleiding Uitgaan in Haarlem behoort veilig en gastvrij te zijn. Gemeente Haarlem werkt samen met de horecaondernemers, de politie en andere partners om het uitgaansleven in Haarlem veilig te houden en de impact op omwonenden zoveel als mogelijk te beperken. De acties die de gemeente en betrokken partijen inzetten zijn vastgelegd in het actieprogramma 'Uitgaan in Haarlem' 2024 2028. De afgelopen jaren is de wereld veranderd. Door maatregelen die in gang werden gezet vóór de coronacrisis werd het uitgaansleven in Haarlem veiliger. Het aantal incidenten nam af en waren minder ernstig van karakter. In de bijlage van dit actieprogramma is inzichtelijk gemaakt welke maatregelen en projecten er de afgelopen jaren zijn gerealiseerd. Ook wordt een beeld gegeven van de geregistreerde aard en omvang van overlast en onveiligheid gelieerd aan het uitgaan in Haarlem. De coronacrisis heeft veel impact gehad op de horecaondernemers, het uitgaan en de beleefde overlast en onveiligheid van omwonenden. Met een nieuw actieprogramma willen we ons blijvend inzetten voor een veilig en gastvrij Haarlem tijdens het nachtleven. Hierbij komen de aanpak van uitgaansgeweld en overlast en het terugdringen van (schadelijk) middelengebruik aan bod. Ook zijn er actuele thema's die extra aandacht vragen zoals het aanpakken van grensoverschrijdend gedrag en het bevorderen van een inclusief uitgaansklimaat.

Elke partner draagt binnen de eigen mogelijkheden en op eigen wijze bij aan een gastvrij, gezellig en veilig en inclusief uitgaansklimaat. Er is de afgelopen jaren veel aandacht voor het Haarlemse uitgaansleven. In 2023 is daarom het Programma Nachtcultuur gestart, in eerste instantie voor de duur van 2 jaar. Het doel van dit programma is om het nachtleven in Haarlem de komende jaren een impuls te geven. Eén van de eerste projecten omvat het houden van een pilot met vrije openingstijden voor de horeca. Ook worden de mogelijkheden voor het uitbreiden van uitgaansmogelijkheden voor bezoekers in de leeftijd onder 18 jaar onderzocht.

4

2.

Korte terugblik Om tot het programma 'Uitgaan in Haarlem' voor de jaren 2024 - 2028 te komen, is teruggeblikt op de inzet die in de periode 2016 - 2022 is geweest en de resultaten van deze inzet. Ook zijn de veiligheidscijfers geanalyseerd. Dit hoofdstuk geeft hiervan een korte samenvatting. De bijlage bij dit actieprogramma geeft een uitgebreide terugblik op de afgelopen jaren weer.

2.1 Goed werkende inzet afgelopen jaren De gemeente, de horecaondernemers en de politie werken samen om overlast te voorkomen en onveiligheid aan te pakken. De afgelopen jaren zijn de volgende zaken gerealiseerd: • Horecateams van de politie zijn ingezet in de weekenden om overlast en onveiligheid adequaat te signaleren en aan te pakken. • Horecaondernemers hebben de mogelijkheid voor het doen van verkorte aangifte bij overtredingen en misdrijven. Hierdoor worden zij gestimuleerd om grensoverschrijdend gedrag en andere onveiligheid bij de politie aan te geven. • In sommige horecagelegenheden zijn horecakluizen aanwezig voor in beslag genomen drugs en wapens. Deze worden door de politie geleegd. • Sinds 2014 is calamiteitenverlichting in het uitgaansgebied van de Smedestraat en Lange Veerstraat aanwezig. De politie bepaalt in afstemming met de gemeente de inzet. Deze verlichting heeft tot doel de uitstroom en omgeving goed in beeld te hebben en heeft als neveneffect dat mensen sneller vertrekken naar huis en niet blijven rondhangen in de buurt. • Het horecaportofoonproject, waarbij horecabeveiligers rechtstreeks in contact staan met de horecacommandant van de politie, is voortgezet en recentelijk zijn de door de gemeente verstrekte portofoons vernieuwd. • De aanpak gebruik van oneigenlijke ID-bewijzen door jongeren is voortgezet. Hierbij wordt waar nodig doorgestuurd naar Halt.

• Er is inzet van handhaving geweest in de vorm van extra nachtdiensten gericht op het voorkomen van overlast en handhaven op overtredingen als (geluids)overlast en wildplassen. Ook handhaven zij de Alcoholwet. • Alle (nieuwe) horecabedrijven voeren de collectieve huisregels van KH. Zij zijn kenbaar gemaakt bij de toegangsdeur. • Er worden structureel individuele en collectieve horecaontzeggingen uitgedeeld aan uitgaanspubliek dat ernstig over de schreef gaat. Mensen die herhaaldelijk of ernstige overlast of onveiligheid veroorzaken in het uitgaansleven worden tijdelijk de toegang ontzegt tot de Haarlemse horeca. • Jaarlijks zijn trainingen georganiseerd door het Platform Veilig Ondernemen Noord-Holland (PVONH) voor de horecaondernemers en hun personeel. Ook vinden er multidisciplinaire horecatrainingen plaats.

5

2.2 Aard en omvang overlast en onveiligheid Zoals de cijfers in de bijlage laten zien neemt de geregistreerde uitgaansoverlast en veiligheidsproblematiek in Haarlem af tussen 2016 en 2019. De politiecijfers over de jaren 2020 en 2021 geven geen representatief beeld weer vanwege de toen geldende coronarestricties. In 2022 is het uitgaansleven weer op gang gekomen. Het aantal registraties in de stad, met name in de categorieën overlast/ruzie en geluidsoverlast ligt sindsdien op het niveau van 2019, vooralsnog met een afnemend karakter.

2.3 Inzet aankomende jaren Tijdens de coronaperiode heeft het Haarlemse uitgaansleven regelmatig stil gelegen. Sinds 2022 is het uitgaansleven weer opgestart. Inmiddels is het bestaande uitgaansaanbod uitgebreid met nieuwe initiatieven, met onder meer uitbreiding naar het Slachthuisterrein en de Skatebaan. Zoals de inzet en resultaten van de afgelopen jaren laten zien gaat er veel goed met betrekking tot het voorkomen en aanpakken van overlast en onveiligheid in het uitgaansleven in Haarlem. Er is een goede samenwerking tussen de gemeente, handhaving, politie, horecaondernemers en beveiliging en er zijn diverse goed werkende afspraken. Maar er gaan ook zaken minder goed. Zo wordt er in de omgeving van de Smedestraat veel overlast ervaren door omwonenden. Ook zijn er nieuwe ontwikkelingen in de samenleving die vragen om een andere aanpak. Het volgende hoofdstuk geeft weer welke inzet we de komende jaren willen plegen om het uitgaansleven in Haarlem veilig en leefbaar te houden. Vanwege de specifieke problemen in en rond de Smedestraat is hiervoor een apart plan van aanpak opgesteld, welke als bijlage aan dit Actieprogramma is gevoegd.

6

3.

Thema's en acties 2024 - 2028 In de intensieve samenwerking tussen de gemeente, de horecaondernemers, horecabeveiligers en de politie blijft aandacht voor het levendige uitgaan en het uitgaansgeweld. Er zijn maatregelen genomen waardoor het uitgaansgeweld minder en minder heftig is geworden. We zien na de afloop van de coronaperiode zorgelijke ontwikkelingen specifiek als het gaat om het jonge uitgaanspubliek. Zo lijkt er onder deze doelgroep sprake van een gebrek aan bekendheid met de (ongeschreven) uitgaansregels en van excessiever middelengebruik. Ook het borgen van een inclusief uitgaansleven en het tegengaan van grensoverschrijdend gedrag vragen aandacht. De vijf thema's waarop de komende jaren wordt ingezet zijn: • Bevorderen veiligheid, bescherming van het publiek en horecapersoneel en tegengaan (seksueel) grensoverschrijdend gedrag • Bevorderen veiligheid en bescherming van de woonomgeving • Bevorderen diversiteit en inclusie • Tegengaan schadelijk middelengebruik • Versterken toezicht, handhaving en sanctionering Per thema worden hieronder de doelstellingen en bijbehorende afspraken geformuleerd die de komende vier jaar in gezamenlijkheid (verder) worden uitgewerkt en uitgevoerd. Uitgangspunt blijft dat elke partner op zijn eigen wijze een wezenlijke bijdraagt levert aan een veilig uitgaansklimaat.

Aan het einde van elk jaar elk jaar monitoren we gezamenlijk de gepleegde inzet en de effecten hiervan op de veiligheid en overlast en worden binnen de kaders van het actieprogramma speerpunten voor het komende jaar benoemd, op basis van de dan geldende actualiteit.

3.1 Bevorderen veiligheid, bescherming van het publiek en horecapersoneel en tegengaan (seksueel) grensoverschrijdend gedrag De veiligheid van het uitgaanspubliek, van omwonenden, van medewerkers in de horeca en van overheidsdiensten is in ieders belang. Goed gastheerschap en duidelijkheid over regels dragen bij aan deze veiligheid. Hieronder staan de afspraken die zijn gemaakt tussen de partners van het actieprogramma, met het doel om de veiligheid en bescherming van het publiek en horecapersoneel te waarborgen. De onderwerpen die volgen, ‘schadelijk middelengebruik’ en ‘diversiteit/inclusie’ en ‘(seksueel) grensoverschrijdend gedrag’, zijn ook bepalend voor het veiligheidsgevoel van publiek en personeel, maar worden in deze programmaperiode als aparte thema’s benoemd.

7

3.1.1 Getraind horecapersoneel Het is van belang dat het horecapersoneel regelmatig getraind wordt zodat ook zij ervoor zorgen dat uitgaan in Haarlem gezellig, gastvrij en veilig is. Het Platform Veilig Ondernemen Noord-Holland (PVONH) en KHN verzorgen hiertoe elk jaar verschillende trainingen. • Horecaondernemers en hun personeel krijgen door het PVONH trainingen aangeboden ten aanzien van onder andere agressie, weerbaarheid, herkennen vals ID, en het omgaan met grensoverschrijdend gedrag. • KHN biedt trainingen aan ten aanzien van onder andere bedrijfshulpverlening, (in samenwerking met Brijder verslavingszorg) alcohol- en drugsgebruik, in het omgaan met agressie en in overvalpreventie. • Verder wordt er voortdurend gemonitord welke andere trainingen er van toepassing zijn die passen in de actualiteit. 3.1.2 Horecabeveiligers voldoen aan kwaliteitseisen Elk in Haarlem werkzaam particulier beveiligingsbedrijf beschikt over het kwaliteitslabel veiligheidsdomein1 en/of het keurmerk horecabeveiliging2. Deze keurmerken bieden waarborgen voor een meer effectieve inzet van horecabeveiligers. De horecabeveiligers zijn specifiek opgeleid om de problemen in het uitgaansgebied het hoofd te bieden.

• Om de kwaliteit van horecabeveiligers te borgen moeten bedrijven die particuliere horecabeveiligers leveren ten behoeve van de horecabeveiliging in Haarlem, naast de vereisten op grond van de Wet Particuliere Beveiliging en Recherchebureaus, in het bezit zijn van het kwaliteitslabel veiligheidsdomein en/of het keurmerk horecabeveiliging. • De landelijke branchevereniging Vereniging Veiligheidsdomein Nederland (VVNL) ziet, in samenwerking met de vakbonden, toe op de naleving van de CAO en op de integriteit van de in Haarlem werkzame bedrijven. • Elk horecabedrijf met een beveiliger aan de deur zorgt ervoor dat dit te allen tijde een gecertificeerde beveiliger (met grijze of blauwe (horeca)pas) betreft3. 3.1.3 Huisregels De meeste Haarlemse horecabedrijven voeren collectieve huisregels van de KH die gaan over gedrag binnen de horecabedrijven4. Deze huisregels zijn tevens de grondslag voor het opleggen van individuele- of collectieve horeca ontzeggingen. • Horecabedrijven in het uitgaansgebied voeren de collectieve huisregels. Deze worden door middel van het schildje bij de ingang bekend gemaakt. Naast deze huisregels staat het de horecaondernemer vrij om extra huisregels (normen) toe te voegen. • Onderzocht wordt of er collectief huisregels kunnen worden gevoerd waarin normen en waarden worden opgenomen en waarin (seksueel) overschrijdend gedrag wordt tegen gegaan.

• Bij iedere collectieve horeca ontzegging die wordt opgelegd wordt tevens getoetst of deze persoon in aanmerking komt voor een verblijfsontzegging. 1 https://jouwveiligheidsdomein.nl/wp-content/uploads/2023/11/Regeling-Kwaliteitslabel-Veiligheidsdomein-2023.pdf 2 https://d1p3jfjj2ztqji.cloudfront.net/wp-content/uploads/2020/06/09092710/keurmerken.pdf 3 https://www.khn.nl/kennis/portiers-in-de-horeca

4

KHN | Huis- en gedragsregels 'Onze huisregels!'

8

3.1.4 Aanpak (seksueel) grensoverschrijdend gedrag Het is belangrijk dat (seksueel) grensoverschrijdend gedrag adequaat wordt aangepakt. Verschillende horecabedrijven en culturele organisaties hebben zich hiervoor recent uitgesproken. De volgende acties worden de komende jaren ingezet op dit thema: • Bij constatering van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag (op straat of in de horeca) wordt door de ondernemer of beveiliger altijd de politie geïnformeerd. • De politie neemt de benodigde actie. Bij strafbare feiten wordt de verdachte aangehouden. Ook er kan een collectieve horecaontzegging worden uitgereikt en/of een verblijfsontzegging worden opgelegd. • Bij constatering van een overtreding door een ondernemer wordt aangifte gedaan bij de politie. Bij (seksueel) grensoverschrijdend gedrag van een medewerker wordt dit aangepakt en, wanneer binnen de wettelijke kaders mogelijk, de ondernemer hierover geïnformeerd. • Er wordt onderzocht welke andere mogelijkheden er zijn om dit thema aan te pakken, waaronder het initiatief 'Ask For Angela'.

3.2 Bevorderen van de veiligheid van de woonomgeving en openbare ruimte en het verminderen van overlast Wonen in de binnenstad van Haarlem geeft een bepaalde mate van reuring in de directe woonomgeving. Wanneer reuring overgaat naar overlast is dit niet acceptabel. Daarom wordt de komende jaren extra aandacht besteed aan het voorkomen en aanpakken van overlast en onveiligheid die ervaren wordt door Haarlemmers die wonen in het uitgaansgebied. 3.2.1 Pilot vrije openingstijden horeca Al geruime tijd bestaat bij de horecaondernemers de wens dat er vrije openingstijden worden ingevoerd. Als onderdeel van het 'programma nachtcultuur' zijn in 2022 de kaders ontworpen voor een experiment met vrije openingstijden. Dit experiment, de 'pilot vrije openingstijden horeca', wordt in 2023 en 2024 uitgevoerd. Vrije openingstijden kunnen bijdragen aan het spreiden van uitgaanspubliek en daarmee aan het verminderen van overlast. Maar dat is niet per definitie zo, het effect van de pilot vrije openingstijden in Haarlem wordt daarom getoetst. • Horecaondernemers nemen onder voorwaarden deel aan dit experiment. Onderdeel van de voorwaarden is het opstellen van een veiligheidsplan. • Elke deelnemende horecaondernemer geeft in dit veiligheidsplan aan hoe de leefbaarheid voor buurt wordt geborgd.

• De effecten van de vrije openingstijden op de omgeving worden voor de deelnemende locaties op verschillende momenten gemeten. • Na afloop van het experiment vindt een evaluatie plaats waarbij ook de ervaringen van omwonenden worden meegenomen.

9

3.2.2 Aanpakken overlast van geluid Meldingen van geluidsoverlast veroorzaakt door uitgaanspubliek of horecabedrijven worden gezamenlijk aangepakt. Hierbij worden de volgende acties ingezet: • Handhaving en politie acteren op meldingen van geluidsoverlast op straat. • Haarlemse horecabedrijven zetten zich in, eventueel bijgestaan door beveiligers en/of portiers, voor het bewaren van orde en rust in de horecagelegenheid en de daarbij horende terrassen. • De gemeente sanctioneert horecabedrijven die regels overtreden volgens het horecasanctiebeleid5 • KHN bemiddelt bij extreme klachten van omwonenden tussen de horecaondernemer en de betrokken bewoner(s), en betrekt hierbij de gemeente. 3.2.3 Invoering gedragsregels openbare ruimte Naast de bestaande huisregels kunnen gedragsregels in de openbare ruimte ervoor zorgen dat bij bezoekers bekend is wat wel en niet is toegestaan op straat en hoe men zich dient te gedragen. • Onderzocht wordt of uitgaansregels in de openbare ruimte kunnen worden ingevoerd voor het uitgaansgebied. Hier kan door middel van een campagne ruchtbaarheid aan worden gegeven. • De politie kan bij een aantal ernstige feiten namens de burgemeester een verblijfsontzegging van enkele weken opleggen voor het centrum van Haarlem6. Ook kan zij bij lichtere overtredingen een 24-uursontzegging opleggen.

• Mensen die een verblijfsontzegging opgelegd krijgen vanwege hun gedrag binnen het horecagebied komen ook in aanmerking voor een collectieve horecaontzegging. 3.2.4 Overlast van rokers tegengaan In september 2019 is het landelijk verbod op het hebben van een rookruimte in de horeca ingegaan, waardoor rokende horecabezoekers zich naar buiten moeten verplaatsen als zij willen roken. Hierdoor zijn er tijdens het uitgaan meer mensen aanwezig op straat. Dit geeft meer (risico op) geluidsoverlast. • Horecaondernemers spannen zich in om te voorkomen dat uitgaanspubliek dat buiten gaat roken extra druk in de omgeving veroorzaakt. Bijvoorbeeld door het aantal mensen dat tegelijkertijd aan het roken is voor de horecagelegenheid te beperken. • Ook kunnen zij in overleg met de gemeente voor hun zaak tijdelijk een plek aanwijzen, al dan niet voorzien van hekken, ten behoeve van de rokers. • Het roken wordt zo min mogelijk gefaciliteerd. 3.2.5 De kwaliteit en aantrekkelijkheid van de openbare ruimte verbeteren De kwaliteit en de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte hebben invloed op het gedrag en het gevoel van veiligheid van mensen. Zaken als openbare verlichting, de beschikbaarheid van toiletten, de locatie van taxistandplaatsen en parkeerfaciliteiten voor fietsers dragen hier aan bij. 1. Verlichting 5 6

Horecasanctiebeleid Haarlem Beleidsregels ex artikel 2:75a van de Algemene Plaatselijke Verordening Haarlem

10

De gemeente draagt zorg voor goed werkende verlichting in de uitgaansgebieden en in het uitgaansgebied aanwezige calamiteitenverlichting wordt regelmatig gecheckt en zo mogelijk uitgebreid om een zo goed mogelijk verlichtingsniveau te creëren indien zich een incident of calamiteit voordoet. 2. Terrassen In 2023 zijn de Algemene regels voor horecaterrassen geactualiseerd en vastgesteld. Op basis van deze actualisatie worden enkele terrasseninrichtingsplannen aangepast. Door handhaving wordt gehandhaafd op de maatvoering van de terrassen, het tijdsbestek waarin terrassen uitgezet mogen zijn en of objecten op het terras conform de regels zijn. 3. Beschikbaarheid toiletvoorzieningen Wildplassen leidt tot stank, tast het veiligheidsgevoel aan en de urine tast bouwwerken aan. Er worden diverse maatregelen genomen om wildplassen tegen te gaan. Er wordt onderzocht of er meer openbare toiletvoorzieningen kunnen worden gecreëerd, zowel vaste voorzieningen als tijdelijke voorzieningen specifiek voor de uitgaansnachten. 4. Afvalvoorzieningen Naast zwerfvuil wordt tijdens en na de uitgaansnachten ook glas op straat aangetroffen. Dit geeft overlast en kan leiden tot onveilig situaties. De gemeente plaatst extra afvalvoorzieningen in de openbare ruimte, zowel voor zwerfvuil als voor glas. Horecaondernemers zorgen voor afvalvoorzieningen in en om de horecagelegenheid en op de terrassen.

Tijdens de uitgaansnachten wijzen horecabeveiligers en handhavers het uitgaanspubliek erop dat er geen afval in de openbare ruimte mag worden achtergelaten. Ondernemers welke snacks en voedsel verkopen zijn verantwoordelijk om binnen een straal van 25 meter van hun bedrijf het zwerfvuil afkomstig van hun producten op te ruimen. Ondernemers en handhavers zien er op toe dat dit gebeurt. 5. Fietsparkeren Verkeerd geparkeerde fietsen leiden tot een verstoord straatbeeld en een verstoord straatbeeld draagt bij aan een negatief beeld van de straat. Daarbij beperkt het de doorstroming. Onderzocht wordt of de beschikbare fietsenstallingen aantrekkelijker gemaakt kunnen worden voor de horecabezoeker om te gebruiken. Te denken valt aan ruimere openingstijden, het bieden van een centralere functie en gratis beschikbaarheid. 6. Aanpak donkere hoeken Donkere hoeken in de openbare ruimte en donkere portieken geven het risico op onveiligheid en zijn van negatieve invloed op veiligheidsgevoelens. De gemeente zorgt voor een aanpak van donkere hoeken binnen het horecagebied in de openbare ruimte.

3.3 Diversiteit en inclusie Haarlem moet iedereen zichzelf mogen zijn en zich welkom voelen bij het Haarlemse uitgaansleven. Sinds 2012 is Haarlem Regenboogstad, onder het motto ‘Trots zijn op wie je bent, vieren van wie je houdt’. Binnen de horeca is aandacht voor het voorkomen van discriminatie op grond van beperking, seksuele geaardheid of gender identiteit en herkomst (etniciteit/ras). Een

11

inclusief, duidelijk en transparant deurbeleid hoort hier bij. Ook wordt onderzocht wordt welke initiatieven er in den lande al zijn en welke passen bij Haarlem. Het gekozen initiatief wordt uitgerold. 3.3.1 Voeren van helder en transparant deurbeleid Haarlem streeft naar een veilig uitgaansklimaat voor iedereen. Om dit te realiseren worden de volgende zaken uitgevoerd: • Ondernemers en personeel van Haarlemse horecabedrijven discrimineren niet. Bezoekers van uitgaansgelegenheden worden niet geweigerd op basis van etniciteit, huidskleur, geloofsovertuiging, levensovertuiging, politieke gezindheid, geslacht, nationaliteit, seksuele geaardheid, burgerlijke staat, handicap of chronische ziekte. • Horecaondernemers en hun personeel voldoen niet aan discriminerende wensen, eisen en opdrachten van bezoekers of opdrachtgevers. • Ondernemers, personeel en politie verwijzen naar Bureau Discriminatiezaken Kennemerland als een bezoeker een klacht wil indienen met betrekking tot discriminatie. Voor strafrechtelijke vervolging neemt de politie een aangifte op. • Bureau Discriminatiezaken Kennemerland hoort op basis van gemelde klachten de klager en, wanneer een ondernemer betrokken is, de betreffende ondernemer horen en zet zich in om tot afspraken voor de toekomst te komen. • Indien signalen daar aanleiding toe geven wordt overwogen om een ‘Panel Deurbeleid’, op te richten.

Dit Panel toetst het deurbeleid van de aangesloten horecagelegenheden en neemt klachten in behandeling. In het Panel zitten vertegenwoordigers met een achtergrond in, of namens, gemeente, politie, KHN en Bureau Discriminatiezaken. 3.3.2 Met alle partijen in gesprek en onderzoek initiatieven in den lande De afgelopen jaren zijn in verschillende gemeenten initiatieven ondernomen om de horeca te faciliteren zoveel mogelijk ‘aan de voorkant’ problematiek op het gebied van inclusie of (seksueel) grensoverschrijdend gedrag te voorkomen. De volgende acties ondernemen we de komende jaren om dit onderwerp op een adequate manier aan te pakken: • Met alle partijen (gemeente, politie, horecaondernemers) aan tafel worden (bijvoorbeeld onder begeleiding van een organisatie als 'Sexmatters') gesprekken gevoerd over wat er nodig is om Haarlem een inclusieve en sociaal veilige stad te maken en te houden. • Onderzocht wordt welke initiatieven er in den lande al zijn en welke passen bij Haarlem (bijvoorbeeld ‘Ask for Angela’ of 'Celebrate Safe'). Het gekozen initiatief wordt uitgerold.

3.4 Schadelijk middelengebruik Uit landelijke én lokale cijfers blijkt dat het alcoholgebruik onder jongeren sinds de coronaperiode toeneemt. Alcohol- en middelengebruik is één van de belangrijkste oorzaken van uitgaansgewelden overlast. Daarom spannen de gemeenten en de horecaondernemers zich gezamenlijk in om alcoholgebruik onder jongeren terug te dringen en excessief gebruik onder jongvolwassenen te voorkomen. In 2023 is nalevingsonderzoek (naleving NIX18 en verbod op doorschenken) uitgevoerd in de Haarlemse horeca. Ook wordt er gewerkt aan een nieuw gemeentelijk Preventie-

12

en Handhavingsplan alcohol. Er zullen in dit plan nadere afspraken worden gemaakt gericht op het terugdringen van alcoholgebruik onder jeugd (18-) en het terugdringen van excessief alcoholgebruik onder jongvolwassenen (18 - 30 jaar). 3.4.1

Alcoholgebruik onder jongeren tegengaan

Met ingang van 1 januari 2014 geldt in Nederland de minimumleeftijd van 18 jaar voor de verstrekking van alcohol. Het aanbieden van alcohol aan jongeren onder de 18 jaar is strafbaar. De gemeente controleert de naleving van deze wetgeving. De volgende acties gelden met betrekking tot het tegengaan van alcoholgebruik onder jongeren: • Horecaondernemers spannen zich in om te voorkomen dat jongeren beneden de leeftijd van 18 jaar alcohol kunnen verkrijgen in hun onderneming of dat wederverstrekking plaats vindt. • Horecaondernemers hebben duidelijk zichtbaar de leeftijdsgrenzen voor vestrekking van alcohol in de inrichting hangen. • Bij mensen van wie niet onmiskenbaar de leeftijd van 25 kan worden vastgesteld wordt de leeftijd gecontroleerd (ID-check). Bij het aantreffen van een oneigenlijk ID-bewijs wordt de politie op de hoogte gesteld. • De gemeente voert regelmatig controles uit op drankverstrekking aan minderjarigen of het aanwezig hebben van drank bij minderjarigen, zowel in de openbare ruimte als binnen in de horecagelegenheden. • Bij het in bezit hebben van alcohol door minderjarigen of het weder verstrekken van 18-plussers van alcohol van minderjarigen wordt ook opgetreden. • Haarlem maakt gebruik van de landelijke campagnes NIX18. 3.4.2

Excessief alcoholgebruik onder jongvolwassenen tegengaan

Het schenken van alcohol aan personen in kennelijke staat van dronkenschap is strafbaar. Ook verbiedt de Alcoholwet het om ‘een persoon in kennelijke staat van dronkenschap of kennelijk onder invloed van andere psychotrope stoffen in de inrichting aanwezig te hebben’. • Horecaondernemers spannen zich in om te voorkomen dat zij personen in kennelijke staat van dronkenschap in hun inrichting aanwezig hebben of tot hun inrichting toelaten. • Horecaondernemers spannen zich in om te voorkomen dat door hun personeel wordt geschonken aan mensen die al in kennelijke staat van dronkenschap zijn. • Waar nodig wordt een gezamenlijke aanpak dronkenschap en doorschenken ontwikkelt. 3.4.3

Drugsgebruik tegengaan

Drugsgebruik en drugshandel kunnen tot onveiligheidsgevoelens bij uitgaanspubliek en omwonenden leiden. Ook kan drugsgebruik zorgen voor ernstige gezondheidsproblemen. Dit is onwenselijk en de komende jaren voeren we de volgende acties uit om drugsgebruik tegen te gaan: • Door horecabeveiligers wordt extra gelet op afwijkend en norm-overschrijdend gedrag dat kan duiden op drugsgebruik of het in bezit hebben van drugs.

13

• Bij de ontdekking van handel van drugs in een horecagelegenheid zal op basis van de gedeelde huisregels worden opgetreden door de ondernemer. Indien sprake is van handel in drugs wordt altijd de politie ingeschakeld. • Wanneer de politie bezit of handel van harddrugs (of andere overtredingen van de Opiumwet) ontdekt wordt opgetreden. Aangetroffen drugs worden in beslag genomen. Indien een gebruiker en/of bezitter minderjarig is, wordt altijd een zorgmelding opgemaakt en worden de ouders in kennis gesteld. Elke verdachte die tijdens het uitgaan voor een geweldzaak wordt aangehouden, wordt getest op zowel alcohol- als drugsgebruik. Dit kan bij een veroordeling als strafverzwarende omstandigheid worden aangerekend. • Sommige bedrijven beschikken over horecakluizen voor het deponeren van aangetroffen drugs en wapens. De politie leegt deze kluizen regelmatig. De hoeveelheid en soorten aangetroffen drugs en wapens wordt geregistreerd in het politiesysteem en vervolgens vernietigd. Signalen dat er behoefte is aan meer horecakluizen bij horecagelegenheden worden gemonitord.

14

3.5 Toezicht, handhaving en sanctionering We blijven de komende jaren inzetten op toezicht en handhaving in en rond de Haarlemse uitgaansgebieden. Gemeente en politie zijn verantwoordelijk voor het toezicht en de handhaving van de openbare orde. Op vrijdag- en zaterdagnacht zijn politieteams aanwezig in het horecagebied onder leiding van een horecacommandant. 3.5.1

Toezicht en Handhaving borgen

Toezicht en handhaving op de naleving van geldende wet- en regelgeving vindt plaats door de gemeente (in samenwerking met de politie). Hierbij hebben de volgende onderwerpen de komende jaren prioriteit: • Voorkomen en aanpakken van uitgaansgeweld • Aanpak van uitgaan gerelateerde overlast • Voorkomen en aanpakken van alcoholgebruik op straat • Handhaven op wildplassen • Aanpak van ondermijning • Aanpak van alcoholschenken aan minderjarigen. • Monitoren en handhaven op geluid in de openbare ruimte 3.5.2

Inzet van horeca-sus-teams

Vanuit het Actieprogramma Smedestraat wordt een pilot gestart met horeca-sus-teams. Deze susteams bestaan uit twee particuliere beveiligingsbeambten met kennis van het Haarlemse uitgaansleven. Zij treden preventief op door het uitgaanspubliek vroegtijdig te sussen, te corrigeren en te wijzen op de gedragsregels. Deze sus-teams worden met name ingezet om (geluids)overlast, openlijk alcoholgebruik en wildplassen aan te pakken. De gemeente start samen met de horecaondernemers en KHN een pilot met sus-teams in de Smedestraat. Bij gebleken succes wordt overwogen deze inzet uit te breiden. 3.5.3

Collectieve Horecaontzegging voortzetten en uitbreiden

De Collectieve Horecaontzegging is door Koninklijke Horeca Nederland het leven geroepen om overlast gevende bezoekers collectief te kunnen weren uit horecagelegenheden. In Haarlem werkt het systeem sinds 2012. Er zijn momenteel 24 horecabedrijven deelnemer. De gemeente en betrokken partijen zijn positief over de werking van de Collectieve Horeca Ontzegging. De komende jaren wordt de Collectieve Horecaontzegging daarom gecontinueerd, in lijn met het nieuwe landelijke protocol en met goedkeuring van de Autoriteit Persoonsgegevens.

15

3.5.4

Individuele aanpak notoire overlastgevers

Notoire overlastgevers in de horeca worden in kaart gebracht. Bij herhaalde of ernstige feiten kunnen diverse sancties of aanpakken volgen. • Notoire overlastgevers bij wie, naast strafbare feiten, ook sprake is van persoonlijke problematiek kunnen voor een individuele aanpak worden aangemeld bij het Zorg- en Veiligheidshuis. • Bij overtreding van de APV kan de politie namens de burgemeester een verblijfsontzegging opleggen. Ook kan zij direct 24-uursontzeggingen voor het centrumgebied op om acute overlast of ordeverstoringen direct op te lossen. • Bij alle mensen die een Collectieve Horeca Ontzegging ontvangen wordt getoetst of zij tevens in aanmerking komen voor een (voorwaardelijke) verblijfsontzegging voor het centrumgebied. • Bij alle mensen die een verblijfsontzegging krijgen wordt getoetst of zij tevens in aanmerking komen voor een Collectieve Horeca Ontzegging. • Er worden meerdere actienachten per jaar georganiseerd waarbij vanuit politie, gemeente, beveiliging en KHN extra inzet wordt gepleegd om overlast en onveiligheid aan te pakken. Een top 5 van meeste klachten en overtredingen uit de actualiteit worden hierbij, samen met hotspotlocaties, als leidraad gebruikt . 3.5.5

Opstellen convenant uitwisseling gegevens politie en horecabeveiligers

Een convenant uitwisseling gegevens politie en horecabeveiligers zou de informatiepositie en daarmee de effectiviteit van de horecabeveiligers verbeteren. De samenwerking kan hierdoor verder worden geïntensiveerd. In 2024 wordt daarom onderzocht of het wettelijk mogelijk is om een dergelijk convenant te organiseren. 3.5.6

Cameratoezicht voortzetten

Na een pilot in 2016 en 2017 is de inzet van het cameratoezicht in het horecakerngebied positief geëvalueerd. Daarom is het cameratoezicht voortgezet. De gemeenteraad heeft in 2023 via de Kadernota geld vrijgemaakt om het cameratoezicht te verbeteren en uit te breiden. In 2024 vindt een aanbesteding plaats om het bestaande camerasysteem te herzien en uit te breiden.

4.

Organisatie, planning, begroting 4.1 Afspraken over overleg en communicatie De gemeente werkt samen met de politie, horecabedrijven en (door hen ingehuurde) particuliere beveiligingsbedrijven om ervoor te zorgen dat de acties in het actieprogramma worden uitgevoerd. De gemeente overlegt daartoe regelmatig met deze partners over de stand van zaken van de uitvoering, en monitort de ervaren overlast en onveiligheid. De volgende procesafspraken zijn gemaakt:

16

• De gemeente, politie en horecabedrijven komen zes keer per jaar (of zoveel vaker als nodig) bijeen om de voortgang van het actieprogramma te bespreken. • De gemeente faciliteert overleggen tussen bewoners, ondernemers en de politie over overlast en onveiligheid gelieerd aan uitgaan in Haarlem. • Als er sprake is van ontwikkelingen die leiden tot andere acties, wordt dit met betrokkenen afgestemd. Als eventuele ontwikkelingen of nieuwe acties grote impact maken op de huidige werkwijze of grote financiële consequenties hebben wordt dit gedeeld met de raad.

4.2 Planning 4.2.1

Veiligheid, bescherming van het publiek en horecapersoneel en (seksueel) overschrijdend gedrag Thema Wat Wanneer Wie Hoe Getraind Horecaonderneme Jaarlijks Politie, gemeente, Aanbod horecapersoneel rs en hun KHN, diversiteit aan personeel volgen horecaondernemer training gericht trainingen s op omgaan met uitgaanspubliek Beveiligers Horecabeveiligers Doorlopen Horecaonderneme Controle passen voldoen aan eisen voldoen aan d rs, en toetsing bij kwaliteitslabel / horecabeveiliging, KCT7 keurmerk politie Huisregels Huisregels worden Doorlopen KHN, Voeren en gevoerd d horecaondernemer kenbaar maken s huisregels Aanpak (seksueel) Uitspreken en Doorlopen Politie, gemeente, Training, duidelijk grensoverschrijde trainen, d KHN, beveiliging en en eenduidigheid nd gedrag informeren politie, ondernemers uitdragen en aanpak via uitstralen evt via strafrecht, campagne. Zero bestuursrecht en tolerance, horecaverbod. Strafvervolging en bestuurlijke aanpak waar mogelijk, CHO, Verblijfsontzeggin g. 4.2.2 Bevorderen van de veiligheid van de woonomgeving en openbare ruimte Thema Wat Wanneer Wie Hoe Pilot vrije Uitvoeren pilot 2023-2024 Gemeente, Vrije openingstijden vrije horecaondernemers openingstijden openingstijden en voeren gedurende 7

Korpschef taken Noord-Holland

17

onderzoek naar effect

Aanpakken overlast van geluid

Huis- en gedragsregels openbare ruimte Overlast rokers tegengaan

Aanpak overtredingen, preventieve inzet, inzet horecasantiebeleid, bemiddeling Handhaven gedragsregels, extra gedragsregels openbare ruimte uitgaansgebieden Preventieve inzet overlast door roken

Doorlopend

Gemeente, horecaondernemers, KHN en politie

Doorlopend

Gemeente, horecaondernemers, KHN

Invoering extra gedragsregels, handhavend optreden

Doorlopend

Ondernemers

Preventieve inzet middels bijvoorbeeld max rokers, ontmoedigen

4.2.3 Verbeteren kwaliteit en aantrekkelijkheid openbare ruimte Thema Wat Wanneer Wie Verbeteren Verbeteren Doorlopend Gemeente leefbaarheid leefbaarheid door door aanpassen fysieke verbeteren omgeving openbare ruimte

4.2.4 Bevorderen diversiteit en inclusie Thema Wat Wanneer Helder en Voorkomen Doorlopend transparant en aanpakken deurbeleid discriminatie

Nieuwe kansrijke initiatieven

Nieuwe kansrijke initiatieven

twee jaar, onderzoek naar (neven)effect op onder meer overlast Handhavend optreden

2024

Hoe (Calamiteiten)verlichting, handhaven terrassen, beschikbaarheid toiletvoorzieningen, aanpak afval, fietsparkeren, aanpak donkere hoeken

Wie Bureau Discriminatiezaken, gemeente, waar nodig horecaondernemers Gemeente, KHN, politie en ondernemers

Hoe Normafspraken, overleg, signaalaanpak

Onderzoeken en toepassen

18

4.2.5 Schadelijk middelengebruik Thema Wat Alcoholgebruik Preventie en onder jongeren aanpak tegengegaan alcoholgebruik minderjarigen

Excessief alcoholgebruik onder jongvolwassenen wordt tegengegaan Drugsgebruik wordt tegengegaan

Wanneer Doorlopend

Wie Gemeente, horecaondernemers, KHN, politie

Preventie en aanpak excessief alcoholgebruik jongvolwassenen

Doorlopend

Gemeente, horecaondernemers, KHN, politie

Preventie en aanpak drugsgebruik

Doorlopend

Gemeente, horecaondernemers, KHN, politie

4.2.6 Toezicht, handhaving en sanctionering Thema Wat Wanneer Borgen toezicht Prioriteren inzet Doorlopen en handhaving politie en d handhaving Horeca-sus-teams

Voortzetten en uitbreiden collectieve horecaontzegging en Aanpak notoire overlastgevers

Convenant politie / beveiliging

Cameratoezicht

Preventieve inzet van sus teams Sanctioneren overlastgevend en/of onveilig gedrag middels horecaontzeggin g. Integrale aanpak van ernstige overlastplegers Gegevens uitwisseling tussen politie en beveiliging Voorzetten cameratoezicht uitgaan

Vanaf 2024

Doorlopen d, Twee wekelijks overleg

Wie Gemeente, politie

Gemeente, horecaonderneme rs KHN, horecaonderneme rs, politie, gemeente

Hoe Inspanning, IDcontrole, gemeentelijke controle, campagne, NIX18 Inspanning, gezamenlijke aanpak

Inspanning, gezamenlijke aanpak, strafrechtelijke vervolging, kluizen

Hoe Focus op specifieke vormen van uitgaansoverlast- en onveiligheid Pilot Smedestraat

Inspanningsverplichting van alle deelnemers

Doorlopen d, Twee wekelijks overleg 2025

Gemeente, politie, ondernemers en KHN

Inspanningsverplichti ng van alle deelnemers

Politie, beveiliging

Afsluiten convenant

Doorlopen d

Gemeente

Vervangen camerasysteem

19

4.3 Begroting Voor de uitvoering via het Actieprogramma Veilig Uitgaan is jaarlijks € 50.000,-per jaar gereserveerd uit het Actieprogramma Integrale Veiligheid Haarlem.

20

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, April 2024 Tekst: Afdeling Veiligheid en Handhaving, Fotografie: gemeente Haarlem ________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl

21