2. Bijlage 1: Uitvoeringsprogramma ODIJ 2023
Tekst van het document
Uitvoeringsprogramma 2023
Inhoud Inleiding ........................................................................................................................ 1 1
Ontwikkelingen 2023 ................................................................................................... 2 1.1 Omgevingswet ........................................................................................................ 3 1.1.1 Bodemtaken .................................................................................................. 3 1.2 Interbestuurlijk programma: versterking VTH-stelsel milieu .......................................... 3 1.3 Energietransitie ....................................................................................................... 4 1.3.1 Energiebesparingsplicht .................................................................................. 4 1.3.2 Energielabel C bij kantoorgebouwen ................................................................. 4 1.4 Stikstof .................................................................................................................. 4 1.5 Nieuw beleidskader Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) ........................ 5 1.6 Wijziging gemeenschappelijke regeling ....................................................................... 5 1.7 Uitbreiding bouw- en woningtoezicht .......................................................................... 5 1.7.1 Wet kwaliteitsborging .....................................................................................
5
2
Overzicht uitvoeringstaken .......................................................................................... 6 2.1 Uitvoering regio IJmond ........................................................................................... 8 2.2 Uitvoering regio Zaanstreek-Waterland ...................................................................... 9 2.3 Uitvoering regio Zuid-Kennemerland ........................................................................ 10 2.4 Uitvoering provincie Noord-Holland .......................................................................... 11
3
VTH-milieu ................................................................................................................. 12 3.1 Hoofdprioriteiten en thema’s ................................................................................... 13 3.2 Milieubeleidskader: VTH-milieutaken uitgelicht .......................................................... 13 3.2.1 Leefbaarheid ............................................................................................... 13 3.2.2 Veiligheid .................................................................................................... 13 3.2.3 Gezondheid ................................................................................................. 14 3.2.4 Duurzaamheid ............................................................................................. 15 3.2.5 Financiële risico’s ......................................................................................... 15 3.2.6 Bestuurlijke risico’s ...................................................................................... 16 3.2.7 Extra deelthema’s in 2023 ............................................................................. 16 3.3 Risico ...................................................................................................................
17 3.4 Vernieuwend toezicht ............................................................................................. 18 3.4.1 Drones ....................................................................................................... 18 3.4.2 Pilot Forward Look InfraRed (FLIR) camera ..................................................... 18
4
VTH-bouw .................................................................................................................. 19 4.1 Toezicht en handhaving bouw ................................................................................. 20 4.1.1 Toeristische verhuur Zandvoort...................................................................... 20
5
Advisering ................................................................................................................. 21 5.1 Ruimtelijke ontwikkelingen onder Omgevingswet ....................................................... 22
5.1.1 Overgangsrecht en bruidsschat ...................................................................... 22 5.2 Bodemadvies ........................................................................................................ 23 5.3 Transitie externe veiligheid naar omgevingsveiligheid ................................................. 23 5.4 Milieuadvies Luchtkwaliteit ...................................................................................... 24 5.5 Milieuadvies Wet natuurbescherming en ruimtelijke ordening ...................................... 24 5.5.1 Toekomstbestendig bouwen (Natuur inclusief en duurzaam) .............................. 25 5.6 Geuradvies ........................................................................................................... 25 5.7 Geluidadvies ......................................................................................................... 25 5.8 Schiphol ............................................................................................................... 25 5.8.1 Regionale samenwerking............................................................................... 25 5.8.2 Actualisatie Strategische Nota ....................................................................... 26 6
Projecten duurzaamheid en energietransitie ............................................................. 27 6.1 Duurzame bedrijven ............................................................................................... 28 6.1.1 Uitvoering van het Energiebesparingsakkoord PNH ........................................... 28 6.1.2 Label C kantoorgebouwen ............................................................................. 28 6.1.3 Maatschappelijk vastgoed ............................................................................. 29 6.1.4 GreenBiz IJmond.......................................................................................... 29 6.1.5 Energiescan winkels en horeca- kleinverbruikers .............................................. 30 6.1.6 Begeleiding bij het aanvragen van subsidie ..................................................... 30 6.1.7 GreenDeal Zorg ........................................................................................... 30 6.1.8 Cluster Energie Strategie (CES) ..................................................................... 30 6.1.9 Just Transition Fund ..................................................................................... 30 6.2 Duurzame mobiliteit ...............................................................................................
31 6.2.1 IJmond Bereikbaar | Duurzame mobiliteit regio IJmond .................................... 31 6.3 Duurzame Warmte ................................................................................................. 31 6.3.1 Warmtenet IJmond....................................................................................... 31 6.3.2 Regionale Structuur Warmte (RSW)................................................................ 32 6.3.3 Wijk Uitvoerings Plan (WUP) .......................................................................... 32 6.3.4 Groen Thuis................................................................................................. 32 6.4 Energiebesparing en duurzame energie – bewoners ................................................... 32 6.4.1 Regionaal Energiebesparingsprogramma (REP) ................................................ 32 6.4.2 Duurzaamheidslening en advisering op duurzaamheid aan particulieren .............. 33 6.5 Elektriciteit: Grootschalige duurzame opwek “alle daken vol zonnepanelen” .................. 33 6.5.1 Greenbiz Energy .......................................................................................... 33 6.5.2 Zonnepanelen op grote daken-bedrijven .........................................................
33 6.6 Overzicht projecten 2023 ........................................................................................ 33 6.7 Uitvoering Energiebesparingsakkoord PNH: IJmond ................................................... 33 6.8 Uitvoering Energiebesparingsakkoord PNH: Zuid-Kennemerland .................................. 34 6.9 Uitvoering Energiebesparingsakkoord PNH: Zaanstreek-Waterland............................... 34
7
Bijlagen ..................................................................................................................... 36
Inleiding Voor u ligt ons Uitvoeringsprogramma 2023 (UP 2023). Dit programma geeft een overzicht van de taken die wij in 2023 voor onze deelnemers gaan uitvoeren. Hoofdstuk 1 geeft een overzicht van de ontwikkelingen binnen ons werkveld en die consequenties hebben voor de uitvoering. Hoofdstuk 2 geeft een overzicht van de geplande uitvoering per regio. Drietal kerngebieden met eigen dynamiek en kenmerken Ons werkgebied beslaat twee veiligheidsregio’s met ieder een verschillend karakter. Vanwege deze verschillen hebben wij onze programmering en uitvoering dan ook opgesplitst in drie regio's te weten IJmond, Zaanstreek-Waterland en Zuid-Kennemerland. Iedere regio heeft zijn eigen dynamiek en specifieke kenmerken. IJmond wordt gekenmerkt door de industrie en havens; Zaanstreek-Waterland door enerzijds de bedrijvigheid grenzend aan de Zaan, met daarnaast de veenweidegebieden met Purmerend als centrale stad; Zuid-Kennemerland door overwegend groene (kust) gemeenten, met Haarlem als centrale stad. De verschillende regio's kennen op milieugebied veel overeenkomsten echter gelet op de verschillende karakters wordt er ook maatwerk van ons verlangd. In hoofdstuk 3 en 4 gaan we kort in op onze prioriteringen vanuit het (nieuw) opgestelde milieubeleidskader milieu. Daarnaast een overzicht van de uitvoering van bouw- en brandveiligheid toezicht binnen ons werkgebied.
Hoofdstuk 5 en 6 geven een weergave van onze adviseringstaken en projecten gericht op onder andere de uitvoering van het Klimaatakkoord voor onze deelnemende gemeenten. In hoofdstuk 7 vindt u overzichten per gemeente van onze VTH-taken en verdeling van de bijbehorende werkzaamheden, advisering en projecten.
1
Ontwikkelingen 2023
Uitvoeringsprogramma 2023
2
Wij werken, als onderdeel van het openbaar bestuur, samen met burgers, bedrijven en overheden aan een evenwichtige en duurzame ontwikkeling van onze leefomgeving. Naast vergunningverlening, toezicht en handhaving bij bedrijven, adviseren wij over de verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving en duurzaamheid binnen het ruimtelijke domein. De (maatschappelijke) landelijke ontwikkelingen die invloed hebben op onze werkzaamheden, volgen elkaar in snel tempo op en volgen wij als omgevingsdienst op de voet. In dit hoofdstuk schetsen wij naast het aankomende jaar, ook de ontwikkelingen die het meeste invloed hebben op onze uitvoeringstaken.
1.1 Omgevingswet Ten tijde van het opstellen van dit programma werd duidelijk dat de datum voor het in werking treden van de Omgevingswet opnieuw is uitgesteld naar 1 juli 2023. In 2022 hebben wij hard gewerkt om “Omgevingswet klaar” te zijn. Onze automatiseringssystemen zijn in overleg met onze deelnemers aangepast zodat wij voor al onze taken als behandeldienst in de systemen staan geregistreerd. Intern hebben wij een vertaling gemaakt van ons bedrijvenbestand naar milieubelastende activiteiten. Deze stappen zijn niet het eindpunt van de voorbereiding op de invoering van het nieuwe wettelijke stelsel, maar de start van een nieuwe fase in de transitie van het Omgevingsrecht die duurt tot 2030. 1.1.1 Bodemtaken De Aanvullingswet Bodem onder de Omgevingswet geeft aan dat gemeenten bevoegd gezag worden voor nieuwe bodemsaneringen. Daarnaast zijn voor een kleine groep bedrijven verschuivingen te verwachten in bevoegd gezag op basis van het Besluit activiteiten leefomgeving (BAL). Van provincie naar gemeenten en visa versa. In 2023 gaan wij de overdracht van de bodemtaken richting de implementatie van de Omgevingswet verder faciliteren.
Voor het inwerking treden van de Omgevingswet is tussen gemeenten en provincie afstemming en overeenstemming bereikt over de lijst met locaties die onder het bevoegd gezag van gemeenten gaat vallen en de lijst met locaties die onder het overgangsrecht onder het bevoegd gezag van provincie Noord-Holland blijft.
1.2 Interbestuurlijk programma: versterking VTH-stelsel milieu Het is de ambitie van het kabinet om de leefomgeving schoner, veiliger en gezonder te maken. Een belangrijk onderdeel daarvan is het voorkomen van milieuschade in plaats van deze achteraf te herstellen. Het kabinet stelt in haar memo van 22 augustus 2022 aan de Kamer dat dit vraagt om een sterker en onafhankelijker VTH-stelsel op het terrein van milieu. Hiertoe is een Interbestuurlijk programma (IBP) opgesteld waarin verschillende acties zijn geformuleerd. De primaire focus van het IBP is het op orde brengen van de uitvoering van de basistaken. Hiertoe heeft het kabinet €18 miljoen aan beleidsmiddelen voor versterking beschikbaar gesteld. Ten tijde van het opstellen van dit programma hebben wij in dit kader een specifieke uitkering (SPUK) een aanvraag van € 400.000 ingediend. Deze middelen gaan wij bij toekenning in 2023 inzetten voor het verbeteren
Uitvoeringsprogramma 2023
3
van onder andere datakwaliteit, het ontsluiten van omgevingsinformatie, landelijke uitwisseling van datagegevens, opleiding en arbeidsmarkt.
1.3 Energietransitie De klimaatambities betekenen dat vooral het energiesysteem ingrijpend moet worden veranderd (de energietransitie). Zo moet de uitstoot van broeikasgassen in de periode tot 2050 vergaand worden verminderd, wat geen eenvoudige opgave is. Bovendien kan het niet altijd win-win zijn; er moeten prioriteiten worden gesteld en keuzes worden gemaakt. Voor 2023 zien wij twee belangrijke projecten in ontwikkelingen voor de uitvoering: 1.3.1 Energiebesparingsplicht In 2022 hebben al onze deelnemers het provinciaal “Energiebesparingsakkoord” ondertekend. De gemeenten hebben daarin samen met de provincie en onze dienst afspraken vastgelegd om bedrijven te stimuleren energie te besparen. In dat kader heeft provincie Noord-Holland middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering door de omgevingsdiensten. Inmiddels zijn deze middelen aangevraagd en door de provincie toegewezen. Wij zijn inmiddels gestart met een inventarisatie, opleiding van medewerkers en het uitvoeren van pilots binnen verschillende branches. In 2023 zal dit project centraal staan in de uitvoering. In het verlengde daarvan heeft ook het kabinet middelen beschikbaar gesteld voor het intensiveren van toezicht op de energiebesparingsplicht bij bedrijven. Hiertoe heeft het kabinet een SPUK beschikbaar gesteld voor uitvoering.
Ten tijde van het opstellen van dit programma hebben wij hiertoe een aanvraag ingediend. De verwachting is dat de middelen worden toegekend zodat wij in 2023 met meer inzet kunnen plegen op toezicht en handhaving bij de toepassen van energiebesparende maatregelen. 1.3.2 Energielabel C bij kantoorgebouwen Per 1 januari 2023 geldt voor kantoren met een oppervlakte van meer dan 100 m² de verplichting om met een geregistreerd energielabel aan te tonen dat het kantoorpand minimaal aan de eisen van energielabel C voldoet. Als het kantoorgebouw op 1 januari 2023 niet voldoet aan deze plicht mag het pand niet meer als kantoor gebruikt worden. Met een aantal van onze deelnemende gemeenten zijn wij in overleg om hierop te gaan toezien. Hiertoe zal voor 2023 een plan van aanpak worden opgesteld.
1.4 Stikstof In het kader van algemene milieuadvisering bij planontwikkeling verzorgen wij voor onze gemeenten het integrale milieuadvies. Eén van de onderdelen waarop wij adviseren is de natuurvergunning. Een natuurvergunning is nodig voor ruimtelijke ontwikkelingen die significante gevolgen hebben voor een nabijgelegen natuurgebied (Natura 2000). Door verschillende uitspraken van de Raad van State in de afgelopen jaren zijn ruimtelijke plannen steeds moeilijker te realiseren. Het adviseren op natuurvergunningen en het op basis hiervan mogelijk maken van plannen is intensiever en vraagt om meer inzet en expertise. In 2023 verwachten wij dat deze inzet zal toenemen. Hiertoe zal extra formatie worden ingezet.
Uitvoeringsprogramma 2023
4
1.5 Nieuw beleidskader Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Op basis van de Wet VTH zijn onze deelnemers verplicht om een 4-jaarlijks beleidskader op te stellen waarin op basis van probleemanalyses een prioriteitstelling voor VTH kan worden opgesteld. Het huidige kader loopt tot en met 2022. Gelijktijdig aan het opstellen van dit programma loopt er een project voor het opstellen van een nieuw beleidskader 2023 en verder. Hiertoe zijn per regio (zie inleiding) inventarisaties gemaakt en besproken. Vanuit een nieuw (concept)beleidskader gaan wij onze inzet op VTH in 2023 uitvoeren.
1.6 Wijziging gemeenschappelijke regeling Per 1 juli 2022 is de Wet op de Gemeenschappelijke Regelingen gewijzigd. De wijziging beoogd dat raden en staten meer en betere handvatten krijgen om invloed uit te oefenen op de besluitvorming in de gemeenschappelijke regelingen. Voor ons is een wijziging ook van belang gelet op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Daarnaast is geconstateerd dat een aantal teksten verouderd is en aanpassing behoeft. Gelijktijdig aan het opstellen van dit programma loopt er een project voor aanpassing van de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond. Wij gaan ervan uit dat de nieuwe regeling voor 1 juli 2023 wordt vastgesteld door ons Algemeen Bestuur.
1.7 Uitbreiding bouw- en woningtoezicht Op basis van het bedrijfsplan 2021 – 2024 is het de verwachting dat, gelet op de komst van de Omgevingswet, het taakveld VTH meer integraal uitgevoerd gaat worden om zodoende invulling te geven aan de wens van deelnemende gemeenten ook bouw- en woningtoezichttaken onder te brengen bij onze dienst. In dat kader heeft de gemeente Beverwijk op 1 juli 2022 een deel van de uitvoering van haar bouw- en woningtoezichttaken bij ons ondergebracht. Ten tijde van het opstellen van dit programma loopt een verkenning met de gemeenten Heemskerk en Landsmeer om in 2023 deze taken bij ons onder te brengen. Ook een aantal andere deelnemers heeft aangegeven te overwegen om in 2023 ook deze stap te gaan zetten en gebruik te willen maken van de ODIJ VTH-professionals. 1.7.1 Wet kwaliteitsborging Naast de Omgevingswet staat er nog een ingrijpende verandering te wachten in het VTH-domein op het gebied van bouwen. De Wet kwaliteitsborging zal, zoals het er nu naar uitziet, gelijktijdig met de Omgevingswet in werking treden. Met deze wet verschuift de toets op de technische bouwkwaliteit en het toezicht hierop voor eenvoudige bouwwerken naar een private kwaliteitsborger. De gemeente blijft hierin wel bevoegd gezag en dus moet de initiatiefnemer verantwoording afleggen.
Hiermee ontstaat een interessant samenspel tussen marktpartijen (aannemer en kwaliteitsborger), de (soms particuliere) initiatiefnemer en de gemeente. Wij gaan namens de gemeenten deze rol vervullen.
Uitvoeringsprogramma 2023
5
2
Overzicht uitvoeringstaken
Uitvoeringsprogramma 2023
6
Basistakenpakket
Het basistakenpakket bestaat uit een lijst van activiteiten die, in het belang van de bescherming van het milieu, verplicht moeten worden ingebracht bij een Omgevingsdienst. Het betreft: complexe taken (vergunningverlening, toezicht en handhaving) die kritische massa, specifieke kennis en kunde vergen in grotere mate dan op gemeentelijk niveau geboden kan worden; activiteiten die een aanzienlijke milieu-impact hebben; activiteiten waar een uniforme aanpak belangrijk is met het oog op een gelijk speelveld; activiteiten die bovenlokale effecten kunnen hebben of onder deel vormen van een keten (afvalstoffen, asbest, grond en bouwstoffen). ODIJmond voert voor alle deelnemers aan de GR deze taken uit.
Specialistische wettelijke taken
Daarnaast voert ODIJmond voor haar gemeenten een aantal specialistische wettelijke taken uit. Wij voeren de uitvoering, advisering en beheer uit voor Wet bodembescherming (Wbb), luchtkwaliteit, - geluidhinder, Natuurbeschermingswetgeving, regelgeving Externe Veiligheid én de uitvoering en advisering van energievraagstukken.
VTH-plustaken
Naast onze basistaken voeren wij voor een groot aantal gemeenten zogenaamde plustaken uit. Het gaat daarbij om milieu gerelateerde vraagstukken bij VTH op bouw- en woningtoezicht, toezicht alcoholwet en brandveiligheid. Een overzicht per regio Op de volgende pagina’s volgt een overzicht van onze uitvoeringstaken per deelregio en daarbinnen per gemeente en een overzicht van onze uitvoering voor provincie Noord-Holland.
Uitvoeringsprogramma 2023
7
2.1 Uitvoering regio IJmond Takenpakket
Beverwijk
Heemskerk
Uitgeest
Velsen
Basistakenpakket VTH
X
X
X
X
Uitvoering advies Bodembescherming
X
X
X
X
Uitvoering advies Luchtkwaliteit
X
X
X
X
Uitvoering advies Geluid
X
X
X
X
Uitvoering advies Schiphol
X
X
X
X
Uitvoering advies Natuur
X
X
X
X
Uitvoering advies Externe Veiligheid
X
X
X
X
Uitvoering advies energievraagstukken
X
X
X
X
Milieu plustaken VTH
X
X
X
X
Toezicht op evenementen
X
X*
X
X
Milieuadvisering Ruimtelijk Projecten1
X
X
X
X
Bouw- en woningtoezicht**
X
X
X
Alcoholwet
X
Brandveiligheid
X
Advisering uitvoering energietransitie
X
X
X
X
Advisering uitvoering duurzame mobiliteit
X
X
X
X
Natuur- en milieueducatie (NME)***
X
X
Advisering uitvoering circulaire economie
X
X
Toezicht veiligheid havens (verordening)
X X
* Inclusief opstellen van een Duurzaam Evenementenbeleid. ** Ten tijde van het opstellen van dit programma loopt een verkenning met de gemeenten Heemskerk om per 1 januari 2023 deze taken bij ons onder te brengen. *** Voor de betreffende gemeenten Beverwijk en Heemskerk wordt een apart jaarverslag en werkprogramma NME opgesteld en voorgelegd aan de betreffende wethouders.
1
Milieuparagraaf en advisering planontwikkeling, bestemmingsplannen en bouwplannen
Uitvoeringsprogramma 2023
8
2.2 Uitvoering regio Zaanstreek-Waterland Takenpakket
Purmerend
Edam/Volendam
Waterland
Wormerland
Landsmeer
Oostzaan
X*
X
X
X
X
X
Uitvoering advies Bodembescherming
X
X
X
X
Uitvoering advies Luchtkwaliteit
X
X
X
X
Basistakenpakket VTH
Uitvoering advies Geluid
X**
X
X
X
X
Uitvoering advies Natuur
X**
X
X
X
X
Uitvoering advies EV
X**
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Bouw- en Woningtoezicht
X
X***
X
Alcoholwet
X
X
X
Brandveiligheid
X
X
X
Advisering uitvoering energietransitie
X
X
X
Hosting Open Wave3
X
X
X
Energieadvies Milieu plustaken VTH
X**
Toezicht op evenementen Milieuadvisering Ruimtelijk Projecten2
X
*
Gemeente Beemster is per 1 januari 2022 gefuseerd met de gemeente Purmerend, echter blijven we wel nog t/m 1 januari 2024 het oude pakket uitvoeren op het grondgebied van de Beemster. ** Voor gemeente Purmerend voeren wij advies taken, deze taak loopt tot 1 mei 2023 *** Voor gemeente Landsmeer voeren wij BWT-taken, deze taak loopt tot 1 april 2023
Milieuparagraaf en advisering planontwikkeling, bestemmingsplannen en bouwplannen Open Wave is een opensource automatiseringspakket door ODIJmond geoptimaliseerd en geïnstalleerd bij en voor gemeenten. 2 3
Uitvoeringsprogramma 2023
9
2.3 Uitvoering regio Zuid-Kennemerland Takenpakket
Bloemendaal
Haarlem
Heemstede
Zandvoort
Basistakenpakket VTH
X
X
X
X
Uitvoering advies Bodembescherming
X
X
X
X
Uitvoering advies Luchtkwaliteit
X
X
X
Uitvoering advies Geluid
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Uitvoering advies Schiphol
X
Uitvoering advies Natuur
X
Uitvoering advies Externe Veiligheid
X
Uitvoering advies energievraagstukken
X
Milieu plustaken VTH
X
Toezicht op evenementen Milieuadvisering Ruimtelijke Projecten4
X
X X
X
Bouw- en woningtoezicht
X
Alcoholwet
X
Advisering uitvoering energietransitie
X
Advisering uitvoering duurzame mobiliteit Toezicht opkopersregister
X X
X
X
X
X
X
X
X
Toezicht toeristische verhuur
4
X
Milieuparagraaf en advisering planontwikkeling, bestemmings- en bouwplannen
Uitvoeringsprogramma 2023
10
2.4 Uitvoering provincie Noord-Holland Takenpakket
Toelichting
Basistakenpakket VTH
Vergunningverlening, toezicht en handhaving bij provinciale bedrijven.
Vergunningverlening & toezicht Wet bodembescherming (Wbb)5 en Besluit bodemkwaliteit (Bbk)6*
Inclusief spoedlocaties, meldingen Wbb en BUS-meldingen en opsporing niet gemelde Wbb (vrije veld inspecties). Toepassen bouwstoffen, toepassen grond en baggerspecie en afhandelingen meldingen Besluit bodemkwaliteit (Bbk) bij provinciale inrichtingen binnen het gebied van ODIJmond Inschrijven in het kadaster van relevante besluiten Wbb en BUS BUS Tu 5 dagen, BUS Tu 5 weken, BUS Mobiel, BUS Immobiel, saneringsplan, calamiteiten (nieuw geval/ ongewoon voorval)
Het beheren van het bodeminformatiesysteem (BIS)* Nazorg*
De locaties die in aanmerking komen voor de periodieke controle
* Per 1 juli 2023 geeft de Omgevingswet aan dat gemeenten bevoegd gezag worden voor nieuwe bodemsaneringen.
5 6
https://wetten.overheid.nl/BWBR0003994/2021-07-01 https://wetten.overheid.nl/BWBR0022929/2022-05-06
Uitvoeringsprogramma 2023
11
3
VTH-milieu
Uitvoeringsprogramma 2023
12
Wij dragen namens onze deelnemers bij aan het bereiken en in stand houden van een veilige en duurzame fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit binnen het werkgebied. Inleiding uitbreiden en toevoegen dat het kader en de strategie de basis voor VTH zijn.
3.1 Hoofdprioriteiten en thema’s Zoals in het hoofdstuk ontwikkelingen geschetst, actualiseren we op dit moment ons VTHbeleidskader en onze VTH-strategie. Hiertoe hebben wij ons huidige kader geëvalueerd en deze als input voor het nieuwe kader gebruikt. Vaststelling van dit nieuwe kader staat geprogrammeerd voor begin 2023. De prioriteiten die wij in het conceptdocument hebben opgenomen, geven wij een plek in dit UP. In het conceptbeleidskader hebben wij de prioriteiten gekoppeld aan onderstaande thema’s: •
Leefbaarheid;
•
Veiligheid;
•
Gezondheid;
•
Duurzaamheid;
•
Financiële risico’s;
•
Bestuurlijke risico’s.
3.2 Milieubeleidskader: VTH-milieutaken uitgelicht De prioriteiten die benoemd zijn voor 2023 hebben we hieronder, gekoppeld aan de thema’s, toegelicht. 3.2.1 Leefbaarheid De mate waarin mensen en dieren (sociale leefomgeving) hinder zouden kunnen ondervinden, denk hierbij aan visuele, licht-, stank- en geluidshinder. Prioriteit: Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS); Wettelijk kader: Wet milieubeheer; Scope: blootstelling, gezondheidsschade. Bedrijven zijn verplicht hun lozingen en uitstoot van ZZS naar lucht en water te vermijden. Als dat niet haalbaar is, moeten de emissies zoveel mogelijk worden beperkt (minimalisatieverplichting). 2022 is gericht geweest op kennisontwikkeling en een eerste inventarisatie van bedrijven met een mogelijke ZZS-emissie. Op basis hiervan wordt voor 2023 een selectie gemaakt van bedrijven die op de verplichting zullen worden gecontroleerd. 3.2.2 Veiligheid Risico’s van bijvoorbeeld productie en opslag van gevaarlijke stoffen, of van de uitstoot van een bedrijf bij een woonwijk. Dit vertaalt zich onder andere in het opstellen van
Uitvoeringsprogramma 2023
13
vergunningsvoorschriften, analyse/interpretaties van diverse opslagnormen en het houden van toezicht. Prioriteit: Ondermijning voorkomen; Wettelijk kader: Milieuwetgeving | Strafrecht Scope: Bedreiging van de Rechtstaat De aanpak van ondermijnende criminaliteit staat hoog op de agenda, zowel landelijk als bij onze deelnemende gemeenten. In de afgelopen tijd zien wij dat bedrijven steeds vaker een dekmantel zijn voor criminele activiteiten. Daarnaast is van een groot aantal bedrijfspanden, stallen en loodsen het feitelijk gebruik onbekend. Afvalstromen (asbest, grond, e-waste, gevaarlijk afval) vormen een risico op crimineel gedrag. Bedrijven krijgen vaak betaald voor het innemen van afval zonder dat de verwerking is geregeld. Dit levert grote milieu- en gezondheidsrisico’s op omdat de bedrijven het afval onjuist verwerken of dumpen. Het aanpakken van deze milieucriminaliteit is arbeidsintensief en vraagt een regio-overstijgende ketenaanpak. In 2023 zullen wij op verzoek van onze deelnemers participeren in projecten om ondermijning op te sporen en tegen te gaan.
3.2.3 Gezondheid In ons werkgebied is er de ontwikkeling opgave van enerzijds grote woningbouw en anderzijds economische groei/belang. Schaarste noopt tot scherpe keuzes, waarbij gezondheid steeds weer centraal staat. Prioriteit: Afvalstoffen/Afvalwater; Wettelijk kader: Wet milieubeheer; Scope: Gezondheidsschade; financieel. Bedrijven zijn verplicht bedrijfsafval zoveel mogelijk te voorkomen, gescheiden in te zamelen en af te geven aan een afvalinzamelingsbedrijf. Wij besteden hier, tijdens de bedrijfscontroles, aandacht aan. Afvalstoffen die vrijkomen via de lucht of het water, zogenaamde emissies, dienen ook zoveel mogelijk voorkomen te worden. In de omgevingsvergunning die op een bedrijf van toepassing is, kunnen regels worden opgenomen die hen verplichten om doelmatig om te gaan met afvalstoffen. Ook brengen we in kaart welke afvalstromen geschikt zijn als grondstof met het project GreenBiz Circulair (zie hoofdstuk 6) van GreenBiz IJmond. Grip op indirecte lozingen Het onderwerp staat als speerpunt benoemd in samenwerkingsovereenkomst Noorderkwartier. In het bestuurlijk overleg hiervan is besproken om de samenwerking met de 3 OD”S, de provincie
Uitvoeringsprogramma 2023
14
en RWS te zoeken. Er wordt gezamenlijk in 2023 een pilot gestart om kennis bij toezicht te intensiveren.
3.2.4 Duurzaamheid Ontwikkelingen binnen duurzaamheid betekenen vooruitgang en levert de omgeving een hoop mooie projecten op. Maar duurzaamheid betekent ook een belangrijke maatschappelijke verantwoording. Prioriteit: Energiebesparingsplicht; Wettelijk kader: Wet milieubeheer; Scope: Uitputting grondstoffen. In 2022 hebben wij op basis van het provinciaal Energiebesparingsakkoord een inventarisatie afgerond van alle bedrijven en instelling waarop de energiebesparingsplicht van toepassing is. Daarnaast zijn toezichtpilots uitgevoerd binnen verschillende branches. Wij verwachten dat een door ons aangevraagde SPUK (zie hoofdstuk 1) bij het Rijk ten behoeve van het intensiveren van de energiebesparingsplicht zal worden gehonoreerd. In 2023 zal een toezichtteam worden geformeerd dat projectmatig de controles op de energiebesparingsplicht gaat uitvoeren.
3.2.5 Financiële risico’s Met onze werkzaamheden willen we ervoor zorgen dat verontreinigingen en overtredingen worden voorkomen, of in ieder geval tot een minimum worden beperkt. Om gemeenten niet onnodig met financiële risico’s (na eventuele schade) te confronteren. Prioriteit: Asbest Wettelijk kader: Asbestverwijderingsbesluit Scope: Verspreiding asbestvezels; blootstelling; financieel. Bij het saneren van asbest treden bijzonder grote risico’s op voor de volksgezondheid. Asbestsaneerders en personen in de omgeving kunnen bij slecht uitgevoerde asbestsaneringen asbestvezels inademen. Landelijk kader is het Asbestverwijderingsbesluit. Dit besluit heeft als doel de emissie van asbestvezels te beperken bij het afbreken van gebouwen of objecten of het verwijderen van asbest bevattende materialen uit gebouwen of objecten. Op basis hiervan beoordelen wij in 2023 de sloopplannen/asbestverwijderingsplannen van onze deelnemers en zien wij toe op een juiste verwijdering. Dit is een basistaak van omgevingsdiensten.
Uitvoeringsprogramma 2023
15
3.2.6 Bestuurlijke risico’s Het is belangrijk om onze bestuurders mee te nemen in onze afwegingen, motivatie, procedures en sancties, zodat zij in staat zijn zorgvuldig en adequaat een bestuurlijke afweging maken. Prioriteit: Luchtkwaliteit; Wettelijk kader: Wet milieubeheer | Programma Gezondheid & Luchtkwaliteit Scope: Blootstelling; gezondheidsschade; reputatieschade. Toenemende bezorgdheid over gezondheid en leefbaarheid, in relatie tot de luchtkwaliteit met name in verstedelijkt gebied, vragen om een actieve overheid die maatregelen treft om de luchtkwaliteit te verbeteren. Hiernaast spelen er ontwikkelingen zoals de energietransitie en het woningtekort die allen een beslag zullen doen op de bestaande milieuruimte. Wij ondersteunen en adviseren onze gemeenten in het zoeken naar maatregelen om de luchtkwaliteit en daarmee de kwaliteit van de leefomgeving en gezondheid te verbeteren. Zo is in de IJmond gemeenten het programma Gezondheid & Luchtkwaliteit vastgesteld, waarin concrete maatregelen én impulsen worden vastgelegd. Naast de uitvoering van het programma zijn voor dit thema, het wettelijk adviseurschap op vergunningen van Tata Steel en advisering op eigen vergunningverlening belangrijke thema’s voor 2023.
3.2.7 Extra deelthema’s in 2023 Er zijn doorlopende werkzaamheden die we hieronder graag nog uitlichten vanwege het belang in de openbare ruimte, maar desondanks vaak niet als prioriteit worden opgevoerd (vraag gestuurd). Prioriteit: Klachten; Wettelijk kader: Wet milieubeheer; Scope: Gezondheidsschade; onprettige leefomgeving. Wanneer inwoners situaties signaleren die een gevaar kunnen opleveren voor het milieu, of wanneer zij hinder ervaren van een bedrijf, dan kunnen zij dit melden bij ons. Een medewerker neemt direct maatregelen om een klacht te verhelpen. In sommige gevallen is nader onderzoek nodig. In dat geval onderzoeken wij of de veroorzaker de milieuwetgeving overtreedt. Is dat het geval dan spreken we de veroorzaker aan en ondernemen we actie om de overtreding en daarmee een klacht, te beëindigen. Wij verwachten in 2023 eenzelfde aantal klachten te ontvangen en te behandelen als voorgaande jaren.
Uitvoeringsprogramma 2023
16
Prioriteit: Calamiteiten en incidenten; Wettelijk kader: Wet milieubeheer; Scope: Milieu-incident /calamiteit; gezondheidsschade; blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Het kan gebeuren dat een bedrijf wordt geconfronteerd met een storing of incident binnen de eigen bedrijfsvoering. Wanneer daarmee schade aan het milieu zou kunnen ontstaan, spreken we over een ongewoon voorval. Denk hierbij aan brand, asbest, lekkage of bodemverontreiniging. De Wet milieubeheer verplicht bedrijven om een ongewoon voorval met ernstige gevolgen voor het milieu te melden. Binnen de taken die in omgevingsdienstverband worden uitgevoerd, wordt vanuit ons voorzien in een 24 uurs bereikbaarheid.
Prioriteit: Toezicht op en beheer van (verontreinigde) bodemlocaties: Wettelijk kader: Wet Bodembescherming; Scope: Verspreiding van verontreiniging; blootstelling, gezondheidsschade; financieel. Bodem (grondwater) verontreiniging is in het verleden vooral veroorzaakt door bedrijven. Bijvoorbeeld door chemische wasserijen, verffabrieken of autosloperijen die zware metalen en chemische stoffen gebruikten. Of landbouwbedrijven die met bestrijdingsmiddelen en meststoffen werkten. In de afgelopen 30 jaar zijn veel verontreinigde locaties in ons werkgebied die een humaan risico vormden, gesaneerd. Daarnaast zijn er in het verleden in veel van onze deelnemende gemeenten stortplaatsen gecreëerd die vanwege hoge kosten niet zijn gesaneerd en zijn afgedekt met een grondlaag. Ook zijn er op vele (verontreinigde) locaties bouwwerken w.o. woningen gerealiseerd waarop een gebruiksbeperking van de bodem rust, om te voorkomen dat gebruikers een gezondheidsrisico lopen. Doorlopend toezicht op deze voormalige stortplaatsen en toezicht op de gebruiksbeperking zal ook in 2023 projectmatig worden opgepakt.
3.3 Risico De hierboven genoemde thema’s komen voort uit verschillende probleemanalyse per regio. Naast de activiteiten en inrichtingen die een hoge prioriteit hebben, zijn er in ons werkgebied 15.000 bedrijven en instellingen die onder de werkingssfeer vallen van de milieuwetgeving. De indeling die wij hanteren is; type A met zeer geringe milieubelasting en weinig risico, type B milieubelastend en met risico of type C met zware milieubelasting en een groot risico. In 2021 zijn we gestart met het maken van risico-analyses op basis van de bij ons bekende data. Dit om onze toezichtcapaciteit doelmatig in te zetten op branches, individuele bedrijven en instellingen waar met regelmaat overtredingen worden geconstateerd. Ook maken wij gebruik van dataregistratiesystemen van andere overheidsorganisaties zoals het LMA (Landelijk Meldpunt Afvalstoffen). Door deze systemen te verbinden met onze eigen systemen, ontstaan beelden waarop een toezichtstrategie kan worden bepaald.
Uitvoeringsprogramma 2023
17
In 2022 is een data-analist aangesteld om te beoordelen welke data er nodig is om de stap naar informatiegestuurd en risicogericht toezicht/handhaving te maken. In 2023 wordt, aan de hand van pilots, in deze manier van programmeren de volgende stap gezet door het resultaat van ons werk in de buitenwereld te kunnen visualiseren. Dit is een doorlopend proces van beheer van ons bedrijvenbestand en het op orde houden van data en samenwerking met partners.
3.4 Vernieuwend toezicht ODIJmond ondersteunt zijn toezichthouders vanzelfsprekend met de juiste hulpmiddelen om hun werk naar behoren en veilig te kunnen uitvoeren. Voor 2023 staan er weer een paar mooie ontwikkelingen te wachten. 3.4.1 Drones Twee jaar geleden zijn wij als een van de eerste omgevingsdiensten gestart met de inzet van drones bij toezichtcontroles. Drie toezichthouders hebben een vlieglicentie behaald en kunnen de twee aangeschafte drones inzetten bij toezichtcontroles. Er worden diverse missies uitgevoerd ter ondersteuning van milieucontroles waarbij zaken zijn opgelost die anders niet zo eenvoudig aangetoond konden worden. Denk hierbij aan cacao-emissies, opslag van materialen en grond op achtererven, opslag van staalslakken en asbestverdachte werkzaamheden. Drones hebben hun toegevoegde waarde bewezen. Inmiddels beschikken we over een meer geavanceerde drone die is voorzien van een warmtebeeldcamera. Voor de inzet van aankomend jaar betekent het een uitbreiding van de toezichtmogelijkheden met inzet op het effect van duurzaamheidsmaatregelen en het beoordelen van grond en materiaalhopen. 3.4.2 Pilot Forward Look InfraRed (FLIR) camera In 2022 hadden wij een FLIR-infraroodcamera op proef, waarmee onzichtbare gaslekkages bij bedrijven konden worden opgespoord.
Denk daarbij aan een eventuele toegevoegde waarde voor het meten van benzine- of gasdampen bij tankstations. Ter pilot is een tweetal tankstations bezocht in de gemeente Heemskerk. Uit de controles bleek dat er bij één tankstation een continue emissie van brandstofdampen uit de ontluchtingsleidingen plaatsvond. Bij het tweede tankstation vonden wij zes lekkages bij de lpg-installatie. De pilot met de camera had dus direct een meerwaarde waarna we tot aanschaf zijn overgegaan. Vanuit toezicht wordt er in 2023 dan ook ingezet op het opleiden en gebruik van de camera. Hiervoor is wederom een SPUK aangevraagd. De camera zal worden ingezet bij inspectie van tankstations, maar bijvoorbeeld ook bij op- en overslagbedrijven.
Uitvoeringsprogramma 2023
18
4
VTH-bouw
Uitvoeringsprogramma 2023
19
Wij voeren voor zeven gemeenten naast milieutoezicht ook taken uit op het gebied van bouw- en woningtoezicht en brandveiligheid. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet treedt ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking. Vanwege de grote veranderingen die de wet met zich meebrengt, zal de inzet op het opleiden, aanpassen van systemen, herzien van samenwerkingsafspraken en het leren werken met de Omgevingswet nog veel tijd in beslag nemen.
4.1 Toezicht en handhaving bouw Voor de gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Landsmeer, Oostzaan, Uitgeest, Wormerland en Zandvoort houden we bouwtoezicht. Voor gemeente Haarlem voeren we signaaltoezicht uit voor brandveiligheid. Voor de gemeente Landsmeer controleren we op brandveiligheid. Ook adviseren we op vraagstukken Ruimtelijke Ordening (RO) en bouw- en woningtoezicht en zijn we het secretariaat van de welstandscommissie in gemeente Zandvoort. Gebiedscontroles Het aantal bouwprojecten en de verleende bouwvergunningen vormt de basis voor het aantal toezichtmomenten. Naast de toezichtcontroles op de verleende bouwvergunning vinden jaarlijks gebiedscontroles plaats. Tijdens deze controles wordt de huidige situatie vergeleken met de bestaande situatie. Vergunningaanvragen, controle op kwaliteit Het aantal vergunningaanvragen kende in de gemeenten de afgelopen jaren een stijgende lijn. Kijkend naar de aanvragen die het afgelopen jaar zijn binnengekomen, verwachten wij voor 2023 een stabilisatie door de marktomstandigheden. De gemeenten hebben in de huidige woningbouwcrisis veel ambitie voor het realiseren van woningen. Er is nog veel plancapaciteit dat veel van onze inzet zal vragen. 4.1.1 Toeristische verhuur Zandvoort Per 1 januari 2023 is de overgangstermijn van de Wet op de toeristische verhuur van woonruimte verlopen.
Op basis van deze wetgeving kunnen gemeenten in hun huisvestingsverordening artikelen opnemen, waarmee de toeristische verhuur gereguleerd wordt. De grootste verandering in gemeente Zandvoort is dat er een nachtenteller verplicht is gesteld als aanvulling op de meldingsplicht. Dit houdt in dat verhuurders verplicht zijn bij elke nieuwe huurder deze te melden tot een maximum van 120 nachten. Voor gemeente Zandvoort handhaven we op onttrekkingen van woonruimte samenhangend met toeristisch gebruik. De focus ligt vooral op het tegengaan van toeristische verhuur zonder dat de verhuurder daar zelf zijn hoofdverblijf heeft. Het college heeft de wens uitgesproken de woonruimtevoorraad te beschermen. Met de invoering van de nieuwe verordening is hierin naar buiten toe niet veel veranderd.
Uitvoeringsprogramma 2023
20
5
Advisering
Uitvoeringsprogramma 2023
21
Veel vraagstukken die bij ons binnenkomen op het gebied van milieutaken en de energietransitie zijn afhankelijk van de ontwikkelingen binnen gemeenten. Bij alle planvorming en bouwinitiatieven moet er aan de milieu wet- en regelgeving worden getoetst. Thema’s zoals PFAS en stikstof hebben de afgelopen jaren voor een groot deel de ruimtelijke (milieu)agenda gedomineerd. Daarnaast zijn natuurwaarden en de nabijheid van natuurgebieden, luchtkwaliteit, bodemverontreiniging, geluidemissies van vliegverkeer, drukke (rijks)wegen, spoorwegtracés en industrie, factoren die in 2023 veel inzet en creativiteit van ons gaan vragen. De komst van de Omgevingswet heeft ook invloed op onze advisering bij ruimtelijke ontwikkelingen. Met het inwerking treden van de Omgevingswet wordt ook het basis-takenpakket (milieuuitvoeringstaken die gemeenten verplicht moeten onderbrengen bij omgevingsdiensten) uitgebreid. Dit heeft consequenties voor een aantal van onze deelnemende gemeenten dat deze taken voor een deel nog zelf uitvoert. In 2023 gaan wij in overleg met deze gemeenten de taakomvang in kaart brengen en afspraken maken over de wijze van overdracht.
5.1 Ruimtelijke ontwikkelingen onder Omgevingswet In 2023 zal op bovengenoemde dossiers veel inzet van ons worden gevraagd bij plannen voor ruimtelijke ontwikkeling. Een extra taak die daarbij komt, is de implementatie van de Omgevingswet die op 1 juli 2023 in werking treedt. Een van de uitgangspunten van de Omgevingswet is meer bestuurlijke afwegingsruimte voor lokale overheden bij ruimtelijke ontwikkelingen. Gemeenten krijgen meer regie bij het maken en uitvoeren van beleid over de fysieke leefomgeving. Daarnaast is het zaak om niet langer sectoraal te toetsen maar moet er een integrale afweging worden gemaakt. De milieuadvisering in de ruimtelijke ordening maakt een transitie door waarbij het niet langer voldoende is om enkel te toetsen aan de wettelijk vastgelegde grenswaarde. Met oog op het beschermen van de gezondheid en het benutten van de bestuurlijke afwegingsruimte is het nodig om ook de cumulatieve effecten van de diverse milieuthema`s te beoordelen en tot een integraal advies te komen over de milieueffecten van ontwikkelingen en de milieukwaliteit van het plangebied. Wij gaan hierom de adviezen ombouwen naar leefomgevingsadviezen waarin, naast een toets aan juridische haalbaarheid, ook getoetst wordt aan het beleid, de omgevingsvisie, de effecten op de gezondheidsbescherming en de milieukundige wenselijkheid van de ontwikkeling.
Dit advies kan vervolgens onderdeel uitmaken van de integrale afweging bij ruimtelijke plannen. 5.1.1 Overgangsrecht en bruidsschat Vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet valt veel regelgeving nog onder het overgangsrecht. Het overgangsrecht bestaat van rechtswege uit alle vigerende (al bestaande, nog lopende) bestemmingsplannen, de set aan landelijke regels die in de vorm van de bruidsschat zijn overgegaan naar de lokale overheid en vigerende gemeentelijke verordeningen. Dit is echter niet het eindpunt van de voorbereiding op de invoering van het nieuwe wettelijke stelsel. Het is de start van een nieuwe fase in de transitie van het Omgevingsrecht die duurt tot 2030. Voor onze deelnemers betekent het bijvoorbeeld dat het beleid in nieuwe kaders vorm gaat krijgen,
Uitvoeringsprogramma 2023
22
bestaande uit de Omgevingsvisie en de integrale, het gehele grondgebied omvattende Omgevingsplan.
5.2 Bodemadvies Beheren van kwalitatieve bodemgegevens Op basis van ons bodeminformatiesysteem en de bodemkwaliteitskaart wordt bij ieder ruimtelijk initiatief een bodemadvies gevraagd. Dit om te voorkomen dat ontwikkelingen plaatsvinden op een bodem die niet geschikt is voor een bepaalde functie. Ons bodeminformatiesysteem is digitaal voor eenieder inzichtelijk. Vooral makelaars (bodeminfo bij een woningtransactie) en nutsbedrijven (bodeminformatie bij graafwerkzaamheden ten behoeve van bekabeling) maken gebruik van dit systeem. Met ingang van 2023 behandelen we deze meldingen ook voor gemeente Haarlem. Bodeminformatiesysteem ODIJmond beheert voor de deelnemers het Bodemkundig Informatie System (BIS). Dit systeem biedt onze deelnemers, burgers en bedrijven digitaal toegang tot kwalitatieve bodemgegevens. Het systeem bevat informatie over de bodemkwaliteit in ons werkgebied. ODIJmond houdt dit systeem actueel door nieuwe informatie en/of wijziging van regelgeving, hierin door te voeren. Bodemkwaliteitskaart De Bodemkwaliteitskaart is een kaart waarop de diffuse bodemkwaliteit (achtergrondkwaliteit) in zones binnen ons werkgebied is gedefinieerd. In bepaalde gevallen is het mogelijk om op basis van de bodemkwaliteitskaart, het toepassen van grond zonder aanvullende kwaliteitsbepaling toe te passen.
ODIJmond houdt de kaart actueel door nieuwe informatie en/of wijziging van regelgeving hierin door te voeren.
5.3 Transitie externe veiligheid naar omgevingsveiligheid In ons werkgebied worden gevaarlijke stoffen geproduceerd, opgeslagen, vervoerd en verwerkt. Wanneer deze stoffen onbedoeld vrijkomen, kan dat gevolgen hebben voor de omgeving. Zeker daar waar mensen wonen en werken. Wij adviseren hierin, niet alleen bij nieuwe ontwikkelingen, maar ook bij bestaande situaties, op de risico’s van voornoemde activiteiten, om risico’s van het vrijkomen van gevaarlijke stoffen zo veel als mogelijk uit te sluiten. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet verandert het beleid rondom omgevingsveiligheid. Het plaatsgebonden risico blijft onveranderd7. De invulling en verantwoording van het groepsrisico (de impact van een calamiteit met veel dodelijke slachtoffers tegelijk) gaat veranderen. Nieuw daarbij is de komst van aandachtsgebieden en voorschriftengebieden.
7
De kans per jaar dat één persoon overlijdt door een ongeluk met een gevaarlijke stof. In theorie zou die persoon zich onafgebroken en onbeschermd op één bepaalde plaats moeten bevinden. Deze kans mag niet groter zijn dan één op de miljoen.
Uitvoeringsprogramma 2023
23
5.4 Milieuadvies Luchtkwaliteit Vooral de grenswaarden voor luchtkwaliteit zijn vaak beperkend bij ruimtelijke plannen. Uitgangspunt is dat een ruimtelijk project niet leidt tot overschrijding van luchtkwaliteitsnormen. Als er wel sprake is van een overschrijding, mag een project de luchtkwaliteit niet in betekenende mate verslechteren. Specifiek in het IJmondgebied is op een aantal plaatsen vanwege industrie, scheepvaart en een hoge verkeersintensiteit, de luchtkwaliteit boven de norm. Luchtkwaliteit is ook direct gelieerd aan gezondheid. Alle ruimtelijke plannen in 2023 worden getoetst aan de grenswaarden voor luchtkwaliteit waarbij in overleg met de GGD ook het gezondheidsaspect zal worden meegenomen. Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit IJmond In de IJmond gemeenten werken we samen aan het verbeteren van de luchtkwaliteit via het 4jaren programma Gezondheid en Luchtkwaliteit IJmond 2021-2025. Het programma richt zich op de stoffen stikstofdioxide en fijnstof. Als omgevingsdienst voeren wij de programmacoördinatie uit en hebben de in het programma opgenomen maatregelen met een Agenda 2023 geprioriteerd voor het aankomende jaar. De voortgang op het programma wordt volgens afspraak naast onze eigen rapportagecyclus, ook vier maandelijks gerapporteerd aan de gemeenteraad.
Voor gemeente Uitgeest stellen wij daarnaast in 2023 in samenwerking met de gemeente een programma op om uitvoering te geven aan de ondertekening van het Schone Luchtakkoord (SLA).
5.5 Milieuadvies Wet natuurbescherming en ruimtelijke ordening Wanneer door een plan of project sprake is van emissie van ammoniak of stikstof kan dat nadelige gevolgen hebben voor beschermde natuurgebieden. Beschermde natuurgebieden zijn onder andere Natura 2000-gebieden. Emissies van ammoniak of stikstof ontstaan bijvoorbeeld bij het houden van vee, door verbranding van brandstoffen en bij verkeersbewegingen. Voor plannen en projecten waarbij sprake is van emissies van stikstof of ammoniak geldt een onderzoekplicht. Daarbij wordt getoetst of er nadelige effecten optreden en beoordeeld of er een toestemming in het kader van de Wet Natuurbescherming nodig is. Doordat de druk op de woningen hoog is, is er vanuit gemeenten ook de behoefte om binnenstedelijk woningen te ontwikkelen. Vaak zijn dit locaties die milieukundig ingewikkeld zijn, waardoor de gemeenten advies vragen over wat er wel en wat niet mogelijk is op deze locaties. Er wordt een groot beroep gedaan op de adviseurs milieu op ruimtelijke ordening van ODIJmond om te adviseren of deze locaties voldoende veilig zijn om te wonen. Daarnaast moet het minimale niveau van gezondheidsbescherming gewaarborgd worden en moet hinder door en voor bedrijven voorkomen worden. Het komende jaar wordt een toename verwacht van het aantal adviesvragen door deze druk.
Uitvoeringsprogramma 2023
24
5.5.1 Toekomstbestendig bouwen (Natuur inclusief en duurzaam) Wij gaan volgend jaar op verzoek het beleidsstuk natuur inclusief bouwen van Heemskerk verder uitwerken tot een integraal beleid, dat zal voortborduren op het convenant van de Metropool Regio Amsterdam.
5.6 Geuradvies Geur van bedrijven kan gevolgen hebben op het woon- en leefklimaat. Geurhinder wordt door ODIJmond standaard betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen. Specifiek de geuremissies afkomstig van agrarische als industriële activiteiten, kunnen een belemmering zijn voor onder andere woningbouw. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet kunnen gemeenten ook zelf regels gaan opnemen in het omgevingsplan.
5.7 Geluidadvies Hinder van geluid speelt ook in het werkgebied van ODIJmond. Vooral in de buurt van wegen, spoorwegen, industrieterreinen en rond Schiphol kunnen mensen overlast ondervinden van geluid. ODIJmond adviseert haar deelnemers op al deze gebieden waar het gaat om nieuwe ontwikkelingen, maar ook op het gebied van sanering van geluidhinder in bestaande gebieden. Zonemodellen rondom de industrieterreinen en verkeersmodellen vormen een belangrijke input voor de adviezen van ODIJmond. Deze modellen worden periodiek geactualiseerd, waaronder de Regionale geluidbelastingkaarten. In opdracht van de gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Velsen, Bloemendaal, Heemstede en Zandvoort stellen wij in navolging van de geactualiseerde geluidkaarten, volgend jaar nieuwe actieplannen geluid op. In dit actieplan is aangegeven hoe burgemeester en wethouders de geluidhinder van spoor- en wegverkeerslawaai willen beperken. Gemeenten kunnen zelf bepalen (eigen beleid) bij welke grens van geluidbelasting zij maatregelen willen treffen.
5.8 Schiphol Ons werkgebied ligt onder de aan- en uitvliegroute van de Polderbaan. Afgelopen jaren tot aan Covid-19 nam het aantal vliegbewegingen steeds meer toe. Groei van Schiphol stond hoog op de landelijke agenda. We constateerden dat daarmee een gezonde leefomgeving in de regio onder druk kwam te staan. Hoewel het aantal vluchten sinds de pandemie is afgenomen, wordt er binnen ons werkgebied nog steeds veel overlast ervaren van vliegverkeer. Belangrijke factor daarin is dat de Polderbaan, net als de Kaagbaan, geldt als preferente baan. Dat betekent dat zoveel mogelijk vluchten op deze twee banen worden afgehandeld. 5.8.1 Regionale samenwerking Inwoners binnen ons werkgebied ervaren onder meer geluidoverlast en gezondheidseffecten van vliegverkeer. Om deze problematiek op de agenda te krijgen en te houden, werken negen gemeenten samen; de gemeenten Alkmaar, Bergen, Beverwijk, Castricum, Haarlem, Heemskerk, Heiloo, Uitgeest en Velsen. In 2023 verzorgen wij de bestuurlijke advisering van deze negen gemeenten. Onderdeel hiervan is onze rol als secretaris van het portefeuilleoverleg Schiphol, waarmee de negen gemeenten zich samen voorbereiden op de Bestuurlijke Regie
Uitvoeringsprogramma 2023
25
Schiphol (BRS). Waar gevraagd ondersteunen wij deze gemeenten bij specifieke vragen, raadsvragen of vragen van inwoners die niet afgehandeld kunnen worden door het meldpunt van Schiphol. In 2023 vinden de BRS en het overleg met de portefeuillehouders Luchtvaart ieder zes keer plaats. Vorig jaar ondertekenden de BRS samen met diverse ministeries de Bestuursovereenkomst intenties samenwerking Schipholregio. Deze overeenkomst is de opmaat naar de NOVEX Schipholregio. Dit is een Rijks-regioprogramma dat in 2023 verder wordt uitgewerkt. Binnen dit programma staat een gezonde leefomgeving centraal. 5.8.2 Actualisatie Strategische Nota Om inwoners en gemeenteraden mee te nemen in welke standpunten de negen gemeenten gezamenlijk agenderen, hebben wij een Strategische Nota Schiphol opgesteld. In 2023 actualiseren wij deze nota. Wij gaan daar actief de gemeenteraden van de negen gemeenten bij betrekken.
Uitvoeringsprogramma 2023
26
6
Projecten duurzaamheid en energietransitie
Uitvoeringsprogramma 2023
27
Wij initiëren, begeleiden en coördineren diverse (energiebesparings- en stimulerings) projecten en doen daarvoor de (provinciaal, Rijks en EU) -subsidieaanvraag en subsidieverstrekking. Ook zorgen we in nauwe samenwerking met gemeenten voor communicatie rondom de projecten. Hieronder ziet u een overzicht van deze projecten per gemeente. Een aantal van deze onderwerpen is ook benoemd in hoofdstuk 1 (ontwikkelingen). Het volledig inhoudelijk overzicht van de projecten en onze adviserende rol en de specifieke taken per project, zijn (ambtelijk) gedeeld met onze gemeenten.
6.1 Duurzame bedrijven 6.1.1 Uitvoering van het Energiebesparingsakkoord PNH Vanuit het Beleidskader VTH-milieu 2023 -2026 is het thema energiebesparing door onze deelnemers als prioritair aangemerkt. Per 1 juli 2019 is er de landelijke informatieplicht energiebesparing. Dit betekent dat bedrijven vanaf die datum per Wet milieubeheer-inrichting moeten rapporteren welke energiebesparende maatregelen ze hebben uitgevoerd die binnen vijf jaar kunnen worden terugverdiend. De doelstelling van het Akkoord is om naleving te realiseren op alle relevante energiebesparingswetgeving. Dit doen we door stimulering en de regulering op te voeren en te versnellen in de periode 2023-2026. Dit betekent onder andere dat we alle energierelevante gemandateerde bedrijven binnen deze vier jaar hebben gecontroleerd en inzichtelijk hebben. Het doel is om stimulerend aan de slag te gaan vanuit toezicht met de energiebesparingswetgeving waar gemeenten het bevoegde gezag van zijn (Zie ook hoofdstuk 1 en 3). Regio IJmond, Zaanstreek-Waterland, Zuid-Kennemerland. 6.1.2 Label C kantoorgebouwen "Per 1 januari 2023 geldt voor kantoren met een oppervlakte van meer dan 100 m² de verplichting om met een geregistreerd energielabel aan te tonen dat het kantoorpand minimaal aan de eisen van energielabel C voldoet.
Als het kantoorgebouw op 1 januari 2023 niet voldoet aan deze plicht mag het pand niet meer als kantoor gebruikt worden. Deze verplichting is verankerd in artikel 5.11 van het Bouwbesluit 2012 en in de toekomst wordt dit in de Omgevingswet opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De gemeente is het bevoegde gezag voor de energielabel C verplichting maar er zijn raakvlakken met de al bestaande wettelijke verplichtingen voor energiebesparing bij bedrijven, zoals bijvoorbeeld de energiebesparings- en informatieplicht uit het Activiteitenbesluit. De energielabel C verplichting is ook opgenomen in het Energiebesparingsakkoord. Voor de implementatie en de uitvoering van de energielabel C verplichting zijn door het Rijk middelen beschikbaar gesteld tot 2030. Gemeenten ontvangen deze vanaf 2020 jaarlijks via het Gemeentefonds. ODIJmond kan voor gemeenten vanaf 2023 uitvoering geven aan de label-C verplichting. Wij hebben hiervoor een plan van aanpak met een handhavingsstrategie. Dit plan van aanpak, bijbehorende benodigde middelen en benodigd mandaat, zal met gemeenten die interesse hebben in uitvoering door ODIJmond, worden afgestemd.
Uitvoeringsprogramma 2023
28
Eind 2023 is er inzicht in: • Het aantal kantoorpanden binnen de gemeente die aan de energielabel C verplichting moeten voldoen. • Het aantal kantoorpanden binnen de gemeente die aan de energielabel C verplichting voldoen. • Het aantal kantoorpanden binnen de gemeente die een verbeterplan hebben overlegd en een redelijke termijn hebben gekregen voor de uitvoering van de verbetermaatregelen (max. 1 jaar). • Het aantal kantoorpanden binnen de gemeente waar een toezichttraject is gestart volgens de landelijke handhavingsstrategie om te gaan voldoen aan de energielabel C verplichting. Regio IJmond, Zaanstreek-Waterland, Zuid-Kennemerland. 6.1.3 Maatschappelijk vastgoed Ook maatschappelijke organisaties moeten hun gebouwen verduurzamen om aan de opgave uit het Klimaatakkoord te voldoen. Dit is een groot deel van de gebouwen in Nederland en een deel met een grote voorbeeldfunctie. ODIJmond werkt mee aan het opstellen van een duurzaam meerjarig onderhoudsprogramma en een actuele gemeentelijke (sectorale) routekaart voor maatschappelijk vastgoed. Gemeente Heemskerk. 6.1.4 GreenBiz IJmond De stijgende energieprijzen en de versnelling van de klimaatdoelstellingen maken het voor ondernemers steeds belangrijker om energie te besparen en zelf opgewekte duurzame energie te gebruiken.
GreenBiz IJmond is een vereniging voor en door ondernemers, die bedrijven helpt met het verduurzamen van hun bedrijf en het bedrijventerrein. •
In 2023 is het doel om 50 extra energieverdiepingsscans en nieuwe energiescans uit te voeren op bedrijventerreinen in de IJmond;
•
140 verdiepingsscans en energiescans uit te voeren bij winkels en horeca-inrichtingen;
•
Ondernemers ondersteunen bij het aanvragen van relevante subsidies voor duurzame investeringen (in het kader van de Green Deal);
•
60 nieuwe Greendeals af te sluiten bij ondernemers;
•
GreenBiz Energy te laten groeien naar in totaal 80 aansluitingen;
•
Zorgen dat het opgewekte vermogen groeit naar 1,2 megawatt (MW) productiecapaciteit;
•
Samen met de werkgroep GreenBiz circulair, zorgen voor een strategie en visie op basis van het Europese project Upcycle Your Waste;
•
Het ondersteunen van het Velsense lokaal Klimaatakkoord (LKA), door het stimuleren van het verminderen van het gebruik van fossiele brandstoffen en daarmee vermindering van CO2 uitstoot;
•
Uitvoeren van een onderzoek in Uitgeest om de netcongestie tegen te gaan met middelen vanuit het Just Transition Fonds. Gemeente Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest, Velsen.
Uitvoeringsprogramma 2023
29
6.1.5 Energiescan winkels en horeca- kleinverbruikers
De energiescans geven bedrijven inzicht waar ze energie kunnen besparen. Bij de scan krijgen bedrijven een adviesrapport met maatregelen die toegepast kunnen worden en een begeleidingstraject van 1 jaar. Door op een actieve en stimulerende manier energiescans aan te bieden, worden bedrijven geïnspireerd en aangezet tot actie. Gemeente Landsmeer, Oostzaan en Wormerland (Voor Velsen, Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest uitvoering via GreenBiz) 6.1.6 Begeleiding bij het aanvragen van subsidie Voor bedrijven zijn diverse subsidies beschikbaar zoals bijvoorbeeld ‘Stimulering Duurzame Energieproductie’ (SDE++) en ‘Herstructurering en intelligent ruimtegebruik bedrijventerreinen’ (HIRB). Via dit project worden bedrijven geïnformeerd over de subsidies, gemotiveerd en actief begeleid. Door een webinar worden de subsidies onder de aandacht gebracht bij ondernemers. Bedrijven worden ondersteund bij het aanvragen van de subsidie door online/fysieke adviesgesprekken. Gemeente Beverwijk, gemeente Velsen, gemeente Beverwijk, gemeente Heemskerk, gemeente Uitgeest, gemeente Landsmeer, Oostzaan en Wormerland, Zandvoort en Heemstede. 6.1.7 GreenDeal Zorg Het doel van de GreenDeal Zorg is het stimuleren dat zorginstellingen duurzaamheidsmaatregelen treffen. ODIJmond organiseert kennisuitwisselingssessies en de tekenmomenten. Wij hebben een coördinerende en adviserende rol.