2 Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma 2024 ODIJ

In 2024 gaan we door met het controleren van bedrijven op het indienen van de informatieplicht en het uitvoeren van de energiebesparingsplicht.

Het doel is om stimulerend aan de slag te gaan vanuit toezicht met de energiebesparingswetgeving waar gemeenten het bevoegde gezag van zijn (Zie ook de tabel met uitvoering in paragraaf 5.5.1, 5.6.2 en 5.6.3). Regio IJmond, Zaanstreek-Waterland, Zuid-Kennemerland. 5.1.2 GreenBiz IJmond De versnelling van de klimaatdoelstellingen en de netwerkcongestieproblematiek maken het voor ondernemers steeds belangrijker om energie te besparen en zelf opgewekte duurzame energie te gebruiken. GreenBiz IJmond is een stichting voor en door ondernemers, die ondernemers helpt met het verduurzamen van hun bedrijf en het bedrijventerrein. Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest, Velsen.

Uitvoeringsprogramma 2024

60/68

•

In 2024 starten we met het doel om in een Just Transition Fund IJmond 8(JTF) 100 ondernemers deel te laten nemen aan een integrale scan (gebouw, mobiliteit en proces) en een activatieprogramma om vanuit collectieve commitment bedrijventerreinen te verduurzamen. Welke industrieterreinen deelnemen, is nog nader te bepalen. Dit programma loopt tot uiterlijk het eerste kwartaal van 2026.

•

Er is onvoldoende kennis en capaciteit beschikbaar bij MKB-bedrijven en in de arbeidsmarkt om de transitie naar een circulaire economie te realiseren. In samenwerking met partner Nova College ontwikkelen we opleidingsaanbod voor het onderwerp circulariteit voor scholieren en werknemers.

•

We creëren draagvlak bij ondernemers om de circulaire economie te introduceren en te implementeren in de eigen bedrijfsvoering. Dat doen we via een communicatiecampagne, informatieve evenementen en maatwerkadviezen. Het resultaat is minimaal 100 ondernemers die concrete stappen zetten om hun bedrijfsvoering meer circulair te maken.

•

We gaan een bestaande grondstoffenhub in Heemskerk doorontwikkelen en voeren een verkenning uit om minimaal twee andere hubs in de IJmond te realiseren.

•

In 2024 verkennen we welke activiteiten uit GreenBiz IJmond ook kunnen werken voor de Zaanstreek-Waterland-gemeenten.

•

In navolging van de Routekaarten Industrieterreinen bieden we ondersteuning in de aanpak van netwerkcongestie en de haalbaarheidsonderzoeken van slimme oplossingen.

•

We bezoeken alle circa tachtig GreenDeal bedrijven om de gemaakte verduurzamingsafspraken te bespreken en waar nodig te vernieuwen.

GreenDeal Zorg

Er bestaat ook een GreenDeal Zorg, die als doel heeft om zorginstellingen te stimuleren duurzaamheidsmaatregelen te treffen. Wij organiseren kennisuitwisselingssessies en de tekenmomenten. Daarnaast hebben we een coördinerende en adviserende rol. We bezoeken het komend jaar een aantal zorginstellingen om de uitvoering van energiebesparende maatregelen te beoordelen. Het resultaat hiervan gebruiken we onder meer om te beoordelen of de certificering nog van toepassing is. Jaarlijks organiseren we in overleg met de zorginstellingen twee inhoudelijke bijeenkomsten, één in het voorjaar en één in het najaar. Regio IJmond, Zuid-Kennemerland en de gemeenten Oostzaan, Wormerland en Landsmeer.

8 Het Just Transition Fund (JTF): Fonds voor een rechtvaardige transitie, draagt bij aan de overgang naar een

Klimaatneutraal Europa

Uitvoeringsprogramma 2024

61/68

5.1.3 Energietransitie bedrijventerreinen Gezonde en duurzame bedrijventerreinen zijn belangrijk voor gemeenten en bedrijven om ook in de toekomst te kunnen blijven ontwikkelen. Eerder is al gebleken dat ondernemers tegen verschillende obstakels aanlopen binnen de energietransitie, zoals ongeschikte dakconstructies en netcongestie. Deze netcongestie leidt ertoe dat ondernemers zelf opgewekte energie niet kunnen terugleveren aan het net of niet kunnen uitbreiden in het energieverbruik. Uitbreiding in het energieverbruik zal alleen maar toenemen omdat ondernemers meer gaan elektrificeren en daarvoor vormt netcongestie een steeds groter probleem. Onze rol aankomend jaar is:

Netcongestie en slim energiemanagement

•

We benaderen industrieterreinen in de energietransitie als collectief met een gezamenlijke opgaaf.

•

We starten een onderzoek naar kansen en belemmeringen op de verschillende bedrijventerreinen.

•

We werken aan een collectief commitment in de transitie naar een gezond en duurzaam bedrijventerrein. Hierbij pakken we door op eerder uitgevoerd onderzoek en inventarisaties van onder meer zon op grote daken en de mogelijkheden tot collectieve oplossingen zoals accu's, slim energiemanagement achter én voor de meter, laadfaciliteiten, groepscontracten etc.

•

We adviseren over het wettelijk kader en subsidiemogelijkheden, waarbij voor de IJmondgemeenten subsidie van het JTF wordt gevraagd. Zo wordt met de middelen vanuit het JTF een meerjarig project uitgevoerd op het bedrijventerrein Uitgeest om de netcongestie tegen te gaan. En ook bij de andere bedrijventerreinen in de IJmond verdubbelen we de inzet van onze mensen met externe middelen.

•

We maken afspraken met gemeenten over het projectmanagement van de uitvoering van deze maatregelen. Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest, Velsen, Landsmeer, Oostzaan en Wormerland.

5.1.4 Regionale aanpak zonnepanelen op schooldaken Vanuit de ambitie ‘alle daken vol zonnepanelen’, die is verankerd in de RES Zaanstreek-Waterland, werkt de regio aan verschillende projecten. Zonnepanelen op daken van scholen is daar één van. De regio wil graag een gezamenlijke aanpak aangezien de schoolbesturen in de regio vaak meerdere scholen in verschillende gemeenten hebben. Deze opdracht richt zich op een extra impuls, in de vorm van een pilotaanpak, waarbij de doelstelling is om meerdere scholen van twee schoolbesturen in de regio (met scholen verspreid over verschillende gemeenten) voor 1 januari 2026 te voorzien van zonnepanelen. Onze rol daarbij is het ondersteunen en ontzorgen van gekozen schoolbesturen in de regio Zaanstreek-Waterland, bij het aanvragen van de subsidieregeling voor Duurzaam Maatschappelijk

Uitvoeringsprogramma 2024

62/68

Vastgoed (DUMAVA). Gemeenten Oostzaan, Wormerland, Landsmeer, Purmerend, EdamVolendam, Waterland en Zaanstad.

5.2 Duurzame mobiliteit We willen veilig en comfortabel kunnen reizen, nu en in de toekomst. Tegelijkertijd zijn ons verkeer en het transporteren van goederen verantwoordelijk voor bijna een kwart van de CO2-uitstoot in Nederland. 5.2.1 IJmond Bereikbaar IJmond Bereikbaar is een samenwerkingsverband tussen ODIJmond, de IJmondgemeenten en het bedrijfsleven. Onze doelgroepen zijn werkgevers, werknemers, forenzen en inwoners. Het ministerie van I&W financiert de aanpak vanuit het koepelprogramma ‘Samen Bouwen aan Bereikbaarheid’. Via dit programma stellen we kansrijke maatregelen vast met de Mobiliteitsscan Personenvervoer. Verder werken we in 2024 aan de volgende activiteiten: •

Het opstellen van een hernieuwd programma ‘mobiliteit IJmond’. Dit programma wordt begin volgend jaar vastgesteld en beschrijft een meerjarig samenwerkingsplan met voorstel voor een samenwerkingsbudget;

•

Via de werkgeversaanpak van IJmond Bereikbaar stimuleren wij duurzame mobiliteit door werkgevers op individueel - en groepsniveau te begeleiden bij de mobiliteitstransitie. Aankomend jaar vraagt de invoering van de normerende regeling werkgebonden personenmobiliteit extra aandacht;

•

Wij blijven inzetten op een adviestraject via de mobiliteitsscan, die wij opvolgen door maatwerk-advies te geven over het toepassen van het STOMP-ordeningsprincipe, waarbij de hoogste prioriteit wordt gegeven aan de meest duurzame vorm van mobiliteit. STOMP staat voor de aflopende trap van Stappen, Trappen, OV-gebruik, gedeelde Mobiliteit en Privémobiliteit.

•

Wij stimuleren OV-gebruik, thuiswerken, spitsmijden, deelmobiliteit, samenrijden;

•

Wij blijven inzetten op collectieve actie zoals de IJmond-fietscommunity, die inmiddels zo’n 3.000 fietsers telt. Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Velsen.

5.3 Duurzame warmte Met duurzame verwarming wordt er vanuit de energietransitie ingezet op verwarming zonder daadwerkelijke CO2-uitstoot. 5.3.1 Warmtenet IJmond In 2024 kijken wij verder naar de mogelijkheden om een warmtenet in de IJmond te ontwikkelen. Het warmtenet is een van de mogelijkheden om alternatieve verwarming voor de gebouwde omgeving te realiseren. ODIJmond coördineert de ontwikkelingen voor het warmtenet samen met woningbouwcorporaties en marktpartijen. Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Velsen.

Uitvoeringsprogramma 2024

63/68

5.3.2 Regionale Structuur Warmte (RSW) Vanuit het Klimaatakkoord wordt opvolging gegeven aan de warmtetransitie. Tot dusver is gekeken naar stroomopwek in de Regionale Energiestrategie (RES) en is een inventarisatie gemaakt van warmtebronnen in de RSW. Er is een nieuwe structuur waarbij RSW een vast onderdeel is geworden van de RES. In die structuur wordt de warmteregio IJmond opgezet. De warmtevraag wordt dan gekoppeld aan de warmtebronnen om zo de capaciteit inzichtelijk te maken voor o.a. warmtenetten. Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Velsen. 5.3.3 Wijkuitvoeringsplannen De TransitieVisie Warmte (TVW) is in de gemeenten gemaakt, waarna het tijd is om de Wijkuitvoeringsplannen (WUP) uit te gaan voeren. Dit laatste blijkt een project van een dusdanige omvang dat wij die niet zelfstandig kunnen uitvoeren. Wij pakken dit gezamenlijk met de gemeenten op om dit wel mogelijk te maken. Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest, Velsen. 5.3.4 Groen Thuis In 2023 zijn we gestart met de tweede ronde van Groen Thuis. Groen Thuis ondersteunt inwoners bij het verduurzamen van de woning door advies te geven, een warmteverliesberekening te maken en door tot en met de oplevering naast de inwoner te staan en hem/haar te begeleiden in dat traject. Er zijn 35 deelnemers die in deze ronde meedoen.

De persoonlijke adviezen zijn allemaal gegeven en bij ongeveer 20 deelnemers zijn warmteverliesberekeningen gemaakt. Een aantal inwoners heeft offertes opgevraagd. We gaan verder met dit project en verwachten dat begin volgend jaar een nieuwe ronde Groen Thuis gestart kan worden met ongeveer dezelfde hoeveelheid deelnemers. Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest, Velsen.

5.4 Energiebesparing en duurzame energie ‘bewoners’ Energie besparen kan al door een aantal simpele stappen te zetten, zonder grote investeringen te doen. 5.4.1 Nationaal Isolatie Programma (NIP) De lokale aanpak van het Nationaal Isolatie Programma (NIP) voeren wij in gezamenlijkheid uit in de regio IJmond, waarbij elke gemeente een eigen projectleider heeft aangesteld. Wij zijn projectleider voor Uitgeest en ondersteunen de overige gemeenten bij bijvoorbeeld het opzetten van de doe-het-zelf regeling. De aanbesteding is momenteel gepubliceerd en we verwachten eind 2023 opdracht te kunnen gunnen, zodat we in januari 2024 met de uitvoering kunnen starten. Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest, Velsen. 5.4.2 Regionaal Energiebesparingsprogramma (REP) Wij ondersteunen gemeenten met het opzetten van projecten en organiseren van voorlichting en stimuleringsmaatregelen voor huiseigenaren om energiebesparende maatregelen te nemen. Het doel is om naast het verminderen van de CO2-uitstoot, huizen aardgasvrij te maken. Onder het

Uitvoeringsprogramma 2024

64/68

REP vallen activiteiten zoals het energieloket, wijkaanpakken, mobiele showroom, IR-scans, inkoopacties zonnepanelen, isolatie, HIER klimaatabonnement, Nationale Duurzame Huizenroute en voorlichtings- of stimulatieacties uitgevoerd door lokale energiecoöperaties. De REP-subsidie is afgelopen. ODIJmond heeft voor gemeente Uitgeest een nieuwe subsidie aangevraagd. Deze aanvraag is nog in behandeling, waarvan de beschikking op korte termijn wordt verwacht. De overige gemeenten hebben ervoor gekozen om deze aanvraag zelf te doen. Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest, Velsen.

5.5 Elektriciteit: Grootschalige duurzame opwek Ons elektriciteitsverbruik neemt de komende jaren enorm toe omdat we elektrisch gaan koken, rijden en in sommige gevallen ook elektrisch gaan verwarmen. Er moet dus veel meer energie duurzaam worden opgewekt. 5.5.1 Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (PMIEK) Voor een nieuw energiesysteem moet de Rijksoverheid slimme keuzes maken met duidelijke prioriteiten. Wat moet eerst en wat kan later? Gemeenten, provincies, marktpartijen en netbeheerders merken het direct als het energiesysteem niet aan de wensen voldoet. Hoe zorgen we ervoor dat het straks ook in de regio werkt? Elke provincie heeft een werkorganisatie waarin gemeenten en netbeheerders deelnemen. In onze provincie is in de eerste helft van dit jaar ook een PMIEK Noord-Holland-Zuid opgesteld en vastgesteld door Gedeputeerde Staten (1 juni 2023). In dit plan is opgenomen welke investeringen voor uitbreiding van regionale energie-infrastructuur het meest nodig zijn en hoe deze keuzes in investeringsplannen van netbeheerders en in het ruimtelijke beleid van provincies en gemeenten ondergebracht kunnen worden. Onze deelname aan en adviesrol binnen de provinciale werkorganisatie is nog niet eerder opgenomen in ons Uitvoeringsprogramma. In 2024 gaat het proces van de PMIEK verder.

Er komen concretere plannen voor de termijn van twee jaar voor heel Noord-Holland. Regio IJmond en Zuid-Kennemerland. 5.5.2 Verkenning Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ) Komende tijd worden voor VAWOZ weer een aantal locaties bekeken om de nieuwe aanlanding Wind op Zee aan te takken op het stroomnetwerk. Dit is in ons werkgebied Velsen en Zandvoort, waarbij de aanlanding bij Heemskerk al is gerealiseerd. De gevolgen hiervan zijn vaak indirect, naast de ruimtelijke impact die direct verbonden is aan windmolens. Denk daarbij aan de plaatsing van waterstofcentrales om de windstroom te benutten of de komst van hoogspannings-stations om de windstroom verder op het net te brengen. Onze rol is om onze deelnemende gemeenten te vertegenwoordigen in overleggen en werk-sessies. Hierin komen o.a. de (boven)regionale infrastructuur en de inpassing en problematiek die hierbij komt kijken, aan bod. Wij houden onze bestuurders en ambtenaren op de hoogte van de ontwikkelingen en koppelen terug wat er op de planning staat. Regio IJmond en ZuidKennemerland.

Uitvoeringsprogramma 2024

65/68

5.5.3 CES (Cluster Energie Strategie) 95% van de CO2-uitstoot in de IJmond vindt plaats bij de industrie. In de CES die wordt opgesteld door het Bestuursplatform Energietransitie NZKG, wordt elke twee jaar de benodigde energieinfrastructuur (elektriciteit, waterstof, CO2 en warmte) beschreven om de industrie in 2030 voor de helft en in 2050 geheel CO2-neutraal te maken. CES dient als input voor het Programma Infrastructuur Duurzame Industrie (PIDI) en het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK), waarmee rijksgeld kan worden verkregen voor uitvoering van de projecten. Randvoorwaarde is dat projecten goed ruimtelijk worden ingepast. In samenwerking met het bedrijfsleven, nutsbedrijven en overheden worden projecten om CO2 te beperken gerealiseerd. ODIJmond adviseert gemeenten en provincie bij regionale afstemmingen. Gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Velsen.

5.6 Overzicht projecten 2024 Onze uitvoering is geprogrammeerd in afstemming met de gemeenten en op basis van de milieubeleidsplannen, collegeprogramma’s, duurzaamheidsprogramma’s en op basis van de speerpunten uit het Klimaatakkoord. Voor de periode 2022-2025 voeren wij ook het Energiebesparingsakkoord PNH uit voor de gemeenten. Op de volgende pagina’s geven we in een tabel een overzicht voor welke gemeenten wij welk project uitvoeren.

Projecten 2024

Bev

H-kerk

Uit

Vel

Lan

Oos

Wor

Blo

Haa

H-stede

Zan

Greenbiz

X

X

X

X

Greendeal zorg

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

Energietransitie bedrijventerreinen

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

Warmtenet IJmond

X

X

X

Regionale Structuur Warmte (RSW)

X

X

X

Wijk Uitvoerings Plan (WUP)

X

X

X

X

Groen Thuis

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

Duurzame Bedrijven

Duurzame mobiliteit IJmond bereikbaar

Duurzame Warmte

Energiebesparing en duurzame energie-bewoners Regionaal Energiebesparingsprogramma

X

X

X

X

X

X

X

X

(REP)* Nationaal isolatie programma (NIP)

Elektriciteit Zonnepanelen schooldaken regio Z-W** Cluster Energie Strategie (CES)

X

X

Provinciaal Meerjaren Investerings

X

X

X X

X

Programma (pMIEK)

Uitvoeringsprogramma 2024

66/68

Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee

X

X

X

X

X

X

X

(VAWOZ)

*REP voeren de IJmondgemeenten eigenhandig uit. ODIJmond verzorgt de projectleiding voor Uitgeest bij het REP en ondersteunt de andere gemeenten. **Gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland geven gezamenlijk opdracht voor uitvoering. Te weten: Oostzaan, Wormerland, Landsmeer, Purmerend, Waterland, Edam-Volendam en Zaanstad.

5.6.1 Uitvoering Energiebesparingsakkoord PNH: IJmond Uitvoering Energie-

Beverwijk

Heemskerk

Uitgeest

Velsen

Geplande controles 2024

X

X

X

X

Informatieplicht

X

X

X

X

Datalogger

X

X

X

X

Communicatie

X

X

X

X

Label C bij kantoren*

i.o

i.o

i.o

i.o

besparingsakkoord 2024

* ODIJmond maakt nadere afspraken met gemeenten over de uitvoering in 2024.

5.6.2 Uitvoering Energiebesparingsakkoord PNH: Zuid-Kennemerland Uitvoering Energie-

Bloemendaal

Haarlem

Heemstede

Zandvoort

Geplande controles 2024

X

X

X

X

Informatieplicht

X

X

X

X

Datalogger

X

X

X

X

Communicatie

X

X

X

X

Label C bij kantoren*

i.o

X

i.o

i.o

besparingsakkoord 2024

* ODIJmond maakt nadere afspraken met gemeenten over de uitvoering in 2024.

5.6.3 Uitvoering Energiebesparingsakkoord PNH: Zaanstreek-Waterland Uitvoering Energie-

Edam-

Lands-

besparingsakkoord 2024

Volendam

meer

Oostzaan

Geplande controles 2024

X

X

X

Informatieplicht

X

X

Datalogger

X

Purmerend

Water-

Wormer-

land

land

x **

X

X

X

x **

X

X

X

X

x **

x **

X

Communicatie

X

X

X

Label C bij kantoren*

i.o

i.o

i.o

* ODIJmond maakt nadere afspraken met gemeenten over de uitvoering in 2024. ** RUD bedrijven

Uitvoeringsprogramma 2024

67/68

Postbus 325 1940 AH Beverwijk 0251–263 863 info@odijmond.nl | www.odijmond.nl 8 november 2023 | Beeld: stockfoto’s 123rf.com, eigen beelden ODIJmond

Uitvoeringsprogramma 2024

68/68