2 Bijlage 1 Redengevende omschrijving Breestraat 27 en Gierstraat 22

Bijlage 1 Redengevende omschrijving van Breestraat 27 en Gierstraat 22 1

Adres Breestraat 27

2

Gierstraat 22

Naam, aanduiding Bedrijfspand, voorheen werkplaats en opslagruimte van de firma Randoe Fotozaak De Leeuw, voorheen Meubelwinkel Randoe

Blz. 2 5

Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding

Breestraat 27 ……… 2011 XG HLM C5713

C 5713 Naam object C 5713 ……. Randoe Bouwjaar

Bedrijfspand / v.h. werkplaats en opslagruimte van de firma Randoe c. 1880 Onbekend Traditioneel Werkplaats en opslagruimte Onbekend

Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Inventarisatie / Beschrijving: Datum beschrijving

11 juli 2024 16 juli 2024

Ligging en stedenbouwkundige context Het pand ligt aan de noordzijde van de Breestraat, naast een braakliggend perceel op de hoek van Gierstraat. Het vormt een onderdeel van de historische, perceelsgewijze bebouwing die karakteristiek is voor de Vijfhoek en heeft een onregelmatig gevormd rechthoekig grondvlak. Dit grenst met de achterzijde aan het achtererf van Gierstraat 22, waar het een kadastrale eenheid mee vormt en dat ook toebehoorde aan de meubelfirma Randoe. Historie Het pand werd vermoedelijk kort voor of in 1880 gebouwd. Het is denkbaar dat de meubelfirma A.M. Randoe het pand heeft laten bouwen, of anders enkele jaren daarna in gebruik heeft genomen als werkplaats en opslagruimte voor de producten die het in de winkel aan de Gierstraat 22 verkocht. De firma was in 1881 van de Anegang naar Gierstraat 22 verhuisd. Overigens heette de Breestraat tot 1888 Breesteeg. Behalve aan de Breesteeg/-straat beschikte Randoe ook over werkplaatsen aan de Wolstraat en Warmoesstraat. Vanwege de omvang was het pand aan de Breesteeg/-straat vermoedelijk de belangrijkste werkplaats van het bedrijf. Randoe was ook eigenaar van het belendende pand Gierstraat 28, dat op de hoek van beide straten stond. Dit is in 1946 gesloopt, hoewel het op de voorlopige gemeentelijke monumentenlijst was geplaatst.

Aan de vestiging van de firma Randoe aan de Gierstraat en Breestraat komt in 1970 een einde wanneer het bedrijf naar de Gedempte Oude Gracht 99-101 verhuist. Daar gaat de woninginrichter verder onder de naam ‘’t Heerenhuijs’. Het bedrijf gaat failliet in 1974. Na het vertrek van Randoe vestigt de fotozaak van E.A. de Leeuw zich in het pand Gierstraat 22. Deze firma bezat, net als eerder Randoe, ook Breestraat 27. In 2013 is het pand Breestraat 27 in andere handen overgegaan.

2

Het bedrijf Randoe gold zeker in de eerste tientallen jaren van zijn bestaan in de stad als een vooraanstaande fabrikant van luxe meubelen. Randoe ontving belangrijke opdrachten voor meubileringsprojecten in Haarlem en omgeving en werd door het publiek, de pers en de vakwereld hoog gewaardeerd. De meubels vielen bij tijdgenoten in de smaak door hun stijl, verfijning en ambachtelijke kwaliteit. Beschrijving van het pand Exterieur Het pand is twee bouwlagen hoog onder een mansarde-kap. De tamelijk brede voorgevel telt vijf traveeën en wordt afgesloten door een geprofileerde gootlijst, die de gevel een zekere voornaamheid geeft. Op de begane grond bevinden zich van links naar rechts een voordeur met bovenlicht, twee staande ramen met roedeverdeling en een brede werkplaats- of garagedeur. Op de eerste verdieping vier schuiframen (zes-ruiters) en een boven de werkplaats- / garagedeur aangebrachte dubbele openslaande deur met bovenlicht. Daar weer boven een de gootlijst doorbrekende dakkapel met dubbele luiken en een hijsbalk. De gemetselde voorgevel is gepleisterd en wit gesausd. Op de deze gevel waren in het verleden reclame-uitingen geschilderd, zoals te zien op een oude foto. De raamkozijnen en roeden, evenals de deuren, zijn alle donkergroen geschilderd. Dit is waarschijnlijk overeenkomstig de oorspronkelijke staat.

De mansarde-kap is bekleed met bitumen delen en heeft een dakraam. In de met cement afgewerkte zijgevel is de afzetting van de schuine kap zichtbaar van het afgebroken pand Gierstraat 28. Ook zijn in deze zijgevel nog de vervaagde reclameopschriften zichtbaar die daar na de afbraak werden geschilderd: ‘C.V. WONINGINRICHTING P.P.W. Randoe. RANDOE IS STIJL’. Plattegrond en interieur Hierover zijn geen gegevens beschikbaar. Bronnen: NHA.

Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Het object is een voor Haarlem tamelijk zeldzaam voorbeeld van een breed opgezet, twee verdiepingen hoog bedrijfspand uit het laatste kwart van de negentiende eeuw waarvan de voorgevel nog grotendeels zijn oorspronkelijke verschijningsvorm heeft. Opvallende kenmerken zijn hierin de deuren, luiken en hijsbalk die te maken hadden met de oorspronkelijke functie als meubelwerkplaats en opslagruimte. Ook de lichtkleurige pleisterlaag van de voorgevel en de geprofileerde gootlijst zijn belangrijke onderscheidende elementen. Stedenbouwkundige en situationele waarde Het bedrijfspand heeft een belangrijke situationele waarde vanwege zijn specifieke gevelarchitectuur, die het onderscheidt van de overige bebouwing aan de Breestraat. Cultuurhistorische waarde Het bedrijfspand vormt een tastbare herinnering aan de ontwikkeling van de bedrijvigheid in dit deel van de binnenstad, met name de Breestraat, vanaf de negentiende eeuw. Bovendien getuigt het van de werkzaamheid en activiteiten van de meubelfirma en woninginrichter Randoe in dit gebied. Het 3

pand is onlosmakelijk verbonden met de langdurige geschiedenis van deze voor Haarlem belangrijke meubelfirma, waarvan de winkel aan de Gierstraat lag, en waarmee Breestraat 25-27 een kadastrale eenheid vormt. De samenhang tussen beide panden is daarom bijzonder.

Het object, een negentiende-eeuws meubelwerkplaats en opslagruimte met brede lijstgevel, originele ramen, deuren en luiken en voor de specifieke bedrijfsfunctie kenmerkende details en voorzieningen, is op basis van de architectonische kenmerken en vanwege zijn functie als bedrijfspand van de belangrijke meubelfirma Randoe beschermenswaardig als gemeentelijk monument in de gemeente Haarlem.

Breestraat 27, huidige toestand.

Breestraat 27, huidige toestand.

4

Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding

Gierstraat 22 ……… 2011 GD HLM C5713

C 5713 Naam object C 5713 ……. Bouwjaar

Fotozaak De Leeuw / v.h. Meubelwinkel Randoe 1906-1907 E.M. Caron, i.s.m. J. London Eclectisch Winkel en woning Winkel

Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Inventarisatie / Beschrijving: Datum beschrijving

10 juli 2024 16 juli 2024

Ligging en stedenbouwkundige context Het pand ligt aan de westzijde van de Gierstraat tussen de Botermarkt en Breestraat. Het ongelijkvormige grondvlak heeft de vorm van een gespiegelde L. De lange poot van de L, d.w.z. het diepste gedeelte van het pand, reikt tot aan de bebouwing van het Gangolfpleintje. In de open hoek aan de achterzijde bevindt zich een binnenterrein met een forse boom. Het pand vormt een kadastrale eenheid met het pand Breestraat 27, waar het met de achterzijde aan grenst, en dat evenals Gierstraat 22 tot 1970 toebehoorde aan de meubelfirma Randoe. Historie Antonius Martinus Randoe vestigde zijn eerste ‘meubelmagazijn’ (meubelwinkel) in de Anegang 54, in 1869. In 1878 is hij met zijn zaak verhuisd naar Anegang 28, waar hij te boek staat als ‘meubelmaker’. In 1881 verplaatst hij zijn zaak opnieuw, nu naar Gierstraat 22, waar de firma bijna negentig jaar gevestigd blijft. De meubelmaker woont vlakbij zijn zaak, aan Gierstraat 16. Randoe produceerde meubels en verkocht ze in zijn zaak. Zijn activiteiten breidde hij geleidelijk uit tot andere onderdelen van de woninginrichting, zoals behang, gordijnen, guipures (borduurwerk voor meubelen), linoleum, tapijten, tafelkleden en matrassen. Hij beschikte over meerdere werkplaatsen in de binnenstad, namelijk aan de Wolstraat, Breestraat en Warmoesstraat. Het pand aan de Breestraat (nr.

27), net om de hoek van de Gierstraat, was vermoedelijk zijn belangrijkste werkplaats. In 1899 liet Randoe een pand voor de opslag van inboedels bouwen. Waar precies is niet bekend, maar volgens een krantenbericht was het dichtbij de winkel aan de Gierstraat. Randoe was in elk geval ook eigenaar van het pand Gierstraat 28 op de hoek van de Breestraat, dat in 1946 onverhoeds door zijn toedoen is gesloopt hoewel het op de voorlopige monumentenlijst stond. Gierstraat 22 had oorspronkelijk een opvallend brede, symmetrisch ingedeelde façade, afgesloten door een langskap (zadeldak) met een insteekkap in de vorm van een klokgevel. Randoe liet dit pand in 1888 verbouwen door de Haarlemse architect A. van der Steur jr, maar wat er allemaal precies 5

veranderde is niet bekend. Op foto’s van het exterieur uit 1906 zien we rechts van de winkeldeur twee grote etalageramen met een sierlijke omlijsting; vermoedelijk waren deze het resultaat van Van der Steurs verbouwing uit 1888. Na een ‘restauratie’ in 1900 (volgens krantenberichten), waarbij in elk geval het interieur een gedaanteverwisseling onderging, vormde een grote ‘vitrine’ het pronkstuk. In 1906 volgt een nieuwe, ingrijpender verbouwing. Ditmaal schakelt Randoe de architect E.M. Caron uit Den Haag in. Caron krijgt de opdracht om het belendende pand Gierstraat 24 bij de verbouwing te betrekken, dat ook in het bezit is van Randoe. Hierdoor ontstaat een zeer breed en hoog pand met een eigentijdse, representatieve façade en voldoende mogelijkheden om meubels e.d. te etaleren. Het nieuwe pand heeft bovendien een opvallende diepte, hetgeen misschien verband houdt met de afbraak in 1906 van het oude Tuchthuis, op de plaats van het huidige Gangolfpleintje. Op de etage komt een bovenwoning voor het gezin Randoe. Omdat het vernieuwde volume hoger wordt dan de bouwverordening toelaat, vraagt Randoe op 19 juni 1906 toestemming van de gemeenteraad om zijn pand hoger te kunnen bouwen. De raad gaat hiermee akkoord. Een vergunning voor een kleine wijziging van het ingediende bouwplan vraagt de meubelmaker aan op 27 september 1906.

Deze betreft het maken van bogen boven de kozijnen van de tweede verdieping, een andere kroonlijst en het uitmetselen van twee pilasters vanaf de eerste verdieping. De hoogte van de kroonlijst blijft zoals in het oorspronkelijke plan. De heropening van de zaak is op dinsdag 12 februari 1907. Fotozaak De Leeuw laat in 1987 een nieuwe dubbele winkeldeur in de voorgevel aanbrengen. Meubelfirma Randoe De zaak van Randoe heette vanaf 17 juli 1906 ‘Haarlemsche Meubelmakerij en stoffeerderij v/h A.M. Randoe’ en was een naamloze vennootschap. Dit betekent dat tegelijk met de verbouwing van Gierstraat 22-24 de juridische vorm van het bedrijf werd aangepast, evenals de naam. Gierstraat 16 bleef eigendom van Randoe en werd waarschijnlijk vervolgens ook gebruikt voor de bedrijfsactiviteiten. In de daaropvolgende jaren ondergaat het familiebedrijf kleine naamsveranderingen, zoals ‘NV Haarlemsche Meubelmakerij, Behangerij en Stoffeerderij v/h A.M. Randoe’. In 1941 wijzigt het bedrijf in een Commanditaire Vennootschap (CV), die in 1962 op zijn beurt verandert in N.V. Woninginrichting P.P.W. Randoe. Aan de vestiging aan de Gierstraat en Breestraat komt in 1970 een einde wanneer het bedrijf naar de Gedempte Oude Gracht 99-101 verhuist, naast de firma Muys. Daar gaat de woninginrichter verder onder de naam ‘’t Heerenhuijs’. Maar het gaat niet goed met het bedrijf.

Nadat in november 1971 het faillissement is uitgesproken en een curator is aangesteld, valt het doek in 1974. Na het vertrek van Randoe vestigt de fotozaak van E.A. de Leeuw zich in het pand Gierstraat 22. Deze firma bezit, net als eerder Randoe, ook de panden Gierstraat 16 en Breestraat 27. Over het bedrijf Randoe is, voor zover bekend, niets gepubliceerd. Een snelle zoektocht in het online krantenarchief van het NHA en op internet leert dat hij vooral voor opdrachtgevers in Haarlem en omgeving werkte. Zo verzorgde hij in 1889 het buffet en de meubelen voor de eetzaal van het door J.A.G. van der Steur ontworpen Hotel Funckler aan de Kruisstraat. In 1897 maakte hij voor architect A. van der Steur jr. tentoonstellingskasten voor het Museum van Kunstnijverheid. In 1900 leverde hij de stoffering voor de schouwburg aan de Jansstraat. Toen in 1905 H. Franken jr. naast zijn koek- en banketbakkerij (fa. J. Kalb) aan de Grote Houtstraat 4 een pand liet verbouwen tot een lunchroom, naar ontwerp van de architect J. London, maakte Randoe de meubelen. London schakelde hem ook in voor het nieuwe gemeentehuis van Halfweg, dat naar ontwerp van deze architect gebouwd werd in 1905; voor de raadzaal verzorgde Randoe het ameublement. Het ging om twaalf zetels voor de raadsleden, twee wethouderstoelen en een burgemeestersstoel.

Ze waren van eikenhout, met varkensleer bekleed en met koperen nagels beslagen, wat ‘typisch 17de eeuw’ was, volgens een tijdgenoot, en goed paste bij de architectuurstijl van het gemeentehuis. Verder leverde Randoe een tafel met balpoten en ebbenhouten versiering. Voor deze meubelen naar Halfweg verdwenen werden 6

ze geëtaleerd aan de Gierstraat. (HD, 24.4.1906) Verder blijkt dat Randoe vanaf 1918 meubelontwerpen uitvoerde van bekende Amsterdamse Schoolarchitecten als Piet Kramer en Chr. Bartels. De producten van Randoe vielen bij tijdgenoten in de smaak door hun stijl, verfijning en ambachtelijke kwaliteit. De firma won verschillende prijzen, bijvoorbeeld in april 1888 op een meubeltentoonstelling in het Koninklijk Handelsmuseum in Amsterdam, in de afdeling ‘ameublementen voor salon’ en met een damesschrijftafel. Randoe werkte in verschillende stijlen, al naar gelang de vraag en smaak van het publiek en – in specifieke gevallen – de opdrachtgever. Voor Louis XVI-stijl, empire, ‘moderne’ en ‘oud-Hollandsche’ stijl, Engelse salon- en eetkamermeubelen draaide hij zijn hand niet om. Het bedrijf werkte veelal met eikenhout, Italiaans notenhout en oud-mahoniehout. In de eerste decennia van de 20ste eeuw kreeg Randoe ook eigentijdse stijlen als de Amsterdamse School in de vingers. De firma deed veel moeite om de meubelen, gordijnen, tapijten enzovoort in een passende ambiance te presenteren, die de consument moest verleiden de spullen te kopen. Randoe liet zich hierbij inspireren door eigentijdse inzichten over etaleerkunst, die indruk maakten op de klanten en de verkoop moesten bevorderden.

De verschillende verbouwingen van het pand aan de Gierstraat bewijzen dat Randoe hierin steeds een stap verder ging, met de grote nieuwbouw in 1906-1907 als climax. Na de heropende winkel in 1906 te hebben bezichtigd schreef een journalist: ‘Er zijn tal van modelkamers, zeer aardig gearrangeerd, dat de aan trouwen denkende paartjes in deze magazijnen zullen moeten koopen. Zulke knussig ingerichte huishoudentjes, ze zijn om van te watertanden.’ (HD 1.6.1907) Volgens een andere journalist kon Randoe model staan voor de hoge kwaliteit van de Nederlandse interieurkunst. ‘Het is een genoegen te zien, welk fraai werk onze Hollandsche nijverheid maken kan, hoe zij zich op zoo menig gebied – en zeker op dat der inrichting van onze woningen – met het buitenland meten kan. Dien indruk zal de bezoeker van de magazijnen der firma Randoe zeker medenemen.’ (HD, 13.2.1907) Weer een andere schreef: ‘Ontwijfelbaar zal door de uitgebreide étalage, als door de doelmatige inrichting zich menigeen opgewekt gevoelen een bezoek te brengen aan de inrichting, die met reden een sieraad voor de stad onzer inwoning mag genoemd worden.’ (Nwe Haarl Crt., 13.12.1907) De architecten Vanwege zijn goede contacten met Haarlemse architecten is het een interessante vraag waarom Randoe de Haagse architect E.M. Caron in de arm nam.

Uit documenten in het Haags gemeentearchief blijkt dat Randoe getuige was bij het huwelijk van Caron met Maria Paulina Schor, op 26 juni 1901 in Den Haag. Caron was toen 32 jaar, Randoe 53. Randoe was waarschijnlijk een broer of neef van Carons moeder, Antonia Petronella Randoe. Caron, die tot dat moment nog niet veel gebouwd had, krijgt in het proces gezelschap van zijn Haarlemse collega Jacob London. Het is niet duidelijk hoe de rolverdeling precies was. De bouwtekeningen en documenten zijn door beiden ondertekend en ook de aanbesteding is door beiden gedaan. Een gedenksteen in de voorgevel vermeldt evenwel uitsluitend de naam van E.M. Caron. Denkbaar is dat de meer ervaren London de zaken in Haarlem regelde en toezag op de uitvoering van het bouwplan wanneer Caron niet in Haarlem kon zijn. Randoe kende London goed vanwege de meubels die hij voor enkele van diens projecten gemaakt had. In tegenstelling tot London, die veel villa’s, winkels en andersoortige gebouwen in Haarlem en omstreken ontwierp, is er over Caron niets bekend. Een snel online onderzoek leert dat hij voluit Emilie Marie Caron heette en werd geboren in Arnhem. Mogelijk dat hij zijn opleiding genoot aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag, waar het gezin naartoe verhuisde. Rond 1890 wordt daar een Emile of E. Caron vermeld als student.

Vanaf 1903 zijn er in kranten vermeldingen te vinden van zijn bouwprojecten, voornamelijk herenhuizen in Den Haag, bijvoorbeeld in het Bezuidenhout en aan de Statenlaan. 7

Behalve architect was hij ook een vastgoedondernemer. In 1904 staat hij te boek als ‘Technisch directeur van Technisch Bureau en Administratiekantoor voor Onroerende Goederen’, in Den Haag. Hij heeft dan nog steeds een architectenbureau. Verder heeft hij, vanaf omstreeks 1905, het ‘Agentschap in Den Haag van de Zuid-Hollandsche Hypotheek Bank. Op 16 juni 1925 verhuist ‘Em. Caron, architect, agentschap Zuid-Hollandsche Hypotheek bank’, naar Wassenaar. Beschrijving van het pand Exterieur Na de verbouwing in 1906-1907 ontstond een winkel met een negentien meter brede gevel en een maximale diepte van zevenentwintig meter. Uit de bouwtekeningen kan worden afgeleid dat delen van de bestaande muren van de twee oorspronkelijke panden (Gierstraat 22 en 24) overeind bleven. Het pand telt drie lagen onder een plat dak, met een symmetrisch ingedeelde façade, bestaande uit vijf traveeën met een middenas waarin de entree is ondergebracht. De traveeën worden van elkaar gescheiden door pilasters, de voorgevel wordt beëindigd door een houten, geprofileerde kroonlijst. De gevel is gemetseld in gele verblendstenen, afgewisseld met zandstenen blokjes tussen de gemetselde bogen en hardstenen dorpels en banden; de blokjes zijn tegenwoordig wit geschilderd.

De ramen van de begane grond en eerste verdieping hebben forse afmetingen vanwege hun functie als etalages; ze reiken vrijwel van onder tot boven. Ze hadden oorspronkelijk een boogvormige beëindiging aan de bovenzijde, maar deze bogen zijn inmiddels rechtgetrokken, getuige ook de nieuwe gele stenen bij de hoeken van deze ramen. Waarschijnlijk werd dit gedaan om de markiezen te kunnen aanbrengen. De ramen van de middelste travee en de tweede verdieping zijn kleiner en paarsgewijs gerangschikt, waardoor er een duidelijk onderscheid bestaat met de etalageramen. Conform de wijziging in het bouwplan van september 1906 hebben de ramen van de tweede verdieping elk een gemetselde, boogvormige beëindiging en per tweetal een gezamenlijke gemetselde boog. De ramen in de middelste travee worden op de tweede verdieping beëindigd door een pseudo-rondboog. In het timpaan boven deze ramen is het bouwjaar aangeduid: ‘ANNO MCMVI’. Zoals aangegeven in de bouwplanwijziging van september 1907 zijn de pilasters iets boven de daklijst uitgemetseld. Onder de ramen van de tweede verdieping zijn panelen aangebracht met de teksten: ‘STOFFEERDERIJ, BEHANGERIJ, A.M. RANDOE, AMEUBLEMENTEN, BETIMMERINGEN’. De entree werd ondergebracht in een boogvormige hardstenen omlijsting; de voordeur uitgevoerd als een dubbele deur met glasvulling.

Deze is inmiddels vervangen door een modern exemplaar (in 1987, zie boven). In de hardstenen omlijsting zijn diverse ornamentele patronen aangebracht, zoals een voor de Art Nouveau/Jugendstil kenmerkend zweepslagmotief. Aan de binnenzijde van de omlijsting is links van de deur de naam van de architect gegraveerd (‘Em CARON’), en rechts de naam van de opzichter (‘J.H. SERNÉ’) en de aannemer (‘H. SCHORNAGEL’). Plattegrond De L-vormige plattegrond bevatte op de begane grond oorspronkelijk twee winkelruimtes, geplaatst aan weerszijden van de entree waarin zich de vestibule en het trappenhuis bevonden. In de winkelruimte links van de entree nodigde een royale trap de klanten uit naar boven te gaan. Beneden bevond zich achter het trappenhuis een klein kantoorvertrek. Op de eerste verdieping bleef de bestaande winkelruimte in het rechter deel van de plattegrond (d.w.z. boven nr. 22) gehandhaafd. In het linker deel, grotendeels boven nr. 24, kwamen een nieuwe winkelruimte en een woonkamer met keuken, van elkaar gescheiden door een gang. Boven de entree was, tussen de oude en nieuwe winkelruimte, een salon te vinden. De tweede verdieping bevatte aan de achterzijde een winkelruimte, en aan de voorzijde een reeks kleine kamers. Verder was hier o.m. een dienstbodekamer te vinden. 8

Interieur Dit werd niet bezocht. Uit beschrijvingen in de plaatselijke pers kort na de opening komen we te weten hoe het interieur zo ongeveer was ingericht en welke spullen er te vinden waren. Beneden waren de tapijten en de salonmeubelen uitgestald. Boven de tuinkamer- en serremeubelen, behangsels, dekens, tafelkleden en wat dies meer zij. In een aparte, lange zaal in het rechter gedeelte waren de slaapkamermeubels te vinden. Deze zaal bevond zich naar alle waarschijnlijkheid in de lange poot van de L. Op de bovenste etage tenslotte konden klanten de losse meubelen bewonderen . (HD, 13.2.1907) Bronnen: Bouwarchief gemeente Haarlem, NHA; NHA, krantenviewer; NHA, archief; Delpher; Den Haag, gemeentearchief, bevolkingsregister; Jaarboek Haerlem, 1980.

Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Het pand is een voor Haarlem tamelijk zeldzaam voorbeeld van een breed, hoog en diep winkelpand uit de eerste jaren van de 20ste eeuw. Zeldzaam is bovendien de toepassing van moderne, royale etalages op zowel de begane grond als de eerste verdieping. De lichtkleurige verblendstenen en Art Nouveau/Jugendstil-details droegen bij aan de moderne, representatieve uitstraling van de façade, die uitdroeg dat hier eigentijdse producten te vinden waren. In dat opzicht staat het pand model voor de typologische ontwikkeling van het winkelbedrijf in Haarlem en de toenemende prominente positie van winkels in het stadsbeeld. De verfijnde, voorname architectuur, met zowel traditionele als typisch eigentijdse stijlelementen, is een geslaagde vertaling van de smaak en eisen van de opdrachtgever, die zijn bedrijf en producten nadrukkelijk wilde tonen en zich positioneerde als moderne meubelfabrikant en interieurinrichter. Stedenbouwkundige en situationele waarde Het winkelpand heeft vanwege zijn opvallend brede en hoge opzet en voor de tijd van ontstaan representatieve, fijn gedetailleerde winkelarchitectuur een grote situationele waarde, die op een positieve wijze bijdraagt aan de ruimtelijke kwaliteit van de Gierstraat.

Ondanks de geringe wijzigingen in de voorgevel is de oorspronkelijke architectuur nog goed te zien en ervaren. Cultuurhistorische waarde Het winkelpand vormt een tastbare herinnering aan de ontwikkeling van zowel het winkelbedrijf in de vroege 20ste eeuw in Haarlem, als de werkzaamheid en activiteiten van meubelfirma en woninginrichter Randoe, die bijna negentig jaar aan de Gierstraat (en Breestraat) gevestigd was. Zeker in de periode van de verbouwing uit 1906-1907 behoorde Randoe in de stad tot de toonaangevende meubelzaken en werden de producten hoog gewaardeerd, door zowel het publiek als de vakwereld. In dat opzicht representeert het winkelpand een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van Haarlemse meubelproducenten en woninginrichters. Het object, een vroeg 20ste eeuws winkelpand met inpandige woning, brede, representatieve voorgevel met grote etalages en eclectische stijlkenmerken, is op basis van de architectonische kwaliteit en vanwege zijn functie als bedrijfspand van de belangrijke meubelfirma Randoe beschermenswaardig als gemeentelijk monument.

9

Gierstraat 22. Huidige situatie.

Gierstraat 22. Huidige situatie.

10

Detail hardstenen omlijsting entree met zweepslagmotief.

Detail harstenen omlijsting entree met de naam van de architect.

11

Gierstraat 22 en 24, op een foto van Gemeentewerken, vlak voor de grote verbouwing uit 1906. Links daarvan de nrs. 26 en 28 op de hoek van de Breestraat. Het laatste pand was in eigendom van de firma Randoe toen het in 1946 gesloopt werd. Foto NHA.

12