2 Bijlage 1 Reclamebeleid ten aanzien van reclames voor producten of diensten die impact hebben op klimaatverandering

Besluit van de raad van de gemeente Haarlem tot vaststelling van het Beleid ten aanzien van reclames voor producten of diensten die impact hebben op klimaatverandering De raad van de gemeente Haarlem gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van …. [ datum en nummer invullen] besluit het volgende beleid vast te stellen: Beleid voor reclame ten aanzien van reclames voor producten of diensten die impact hebben op klimaatverandering

Hoofdstuk 1 Inleiding/aanleiding Eind 2021 heeft de Haarlemse gemeenteraad de motie “verleid niet tot het verergeren klimaatcrisis” aangenomen. Met de motie wordt verzocht om reclames voor producten die bovenmatig bijdragen tot het uitstoten van CO2, zoals vliegreizen, vervoermiddelen die voornamelijk gebruikmaken van fossiele brandstoffen en producten uit de bio-industrie, niet langer toe te staan op locaties die de gemeente zelf in beheer heeft zoals Abri’s, bushokjes, MUPI’s en driehoeksborden in de openbare ruimte. Vooruitlopend op het vaststellen reclamebeleid voor het geheel aan buitenreclames in Haarlem wil de raad dit onderdeel van het beleid alvast uitwerken. Dit onderdeel gaat in op hoe het verbod van reclames voor producten of diensten die impact hebben op klimaatverandering vorm te geven. Hoofdstuk 2 Toepasselijkheid/ Scope van het beleid De gemeente beheert de openbare ruimte. Waar reclame wenselijk wordt geacht, sluit zij concessieovereenkomsten met reclame exploitanten. Die betalen daarvoor een afdracht aan de gemeente. Met de concessieovereenkomsten reguleert de gemeente de reclames op het eigen grondgebied. Bij het maken van beleid voor buitenreclame dient rekening te worden gehouden met het grondrecht om gedachten en gevoelens te openbaren. Artikel 7 van de Grondwet garandeert de vrijheid van meningsuiting.

Dit speelt bij reclame-uitingen van niet commerciële aard. Echter in het vierde lid van dat artikel wordt het maken van ‘handelsreclame’ uitgezonderd van deze bescherming. De term ‘handelsreclame’ is van toepassing indien die reclame een commercieel belang dient. Omdat buitenreclame bijna altijd een commercieel belang dient, bijvoorbeeld promotie van een ondernemer, product of evenement, heeft de gemeente een ruime (maar niet onbeperkte) bevoegdheid om regels en voorschriften te stellen. Hoofdstuk 3 Doel Haarlem wil in 2040 een aardgasvrije en circulaire stad zijn. In 2050 wil Haarlem klimaatbestendig zijn. Om dit te bereiken heeft Haarlem verschillende beleidsstukken vastgesteld. Dit is onder andere te vinden in de Haarlemse routekaart duurzaamheid, het actieprogramma circulaire economie en de uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023-2030. Om de doelen uit de beleidsstukken te realiseren wordt er, onder andere, gewerkt aan een warmtenet in de Waarderpolder en in Meerwijk. Ook kunnen inwoners gratis advies krijgen van een energiecoach en mensen met een Haarlempas (minimapas) kunnen hulp krijgen bij energiebesparing en verduurzaming. Voor anderen is het mogelijk om energiebesparende maatregelen te nemen door een duurzaamheidslening aan te vragen en bij het duurzaam bouwloket kunnen inwoners vragen stellen over duurzaam (ver)bouwen.

Via het actieprogramma circulaire economie promoot de gemeente Haarlem actief een meer

plantaardig dieet en ontmoedigt de consumptie van dierlijke producten. Dit zijn allemaal voorbeelden van maatregelen die Haarlem op dit moment neemt om CO2 uitstoot tegen te gaan. Haarlem vindt de gezondheid van de inwoners belangrijk. Daarom zet Haarlem in op het schoon houden van de lucht en heeft bijvoorbeeld het schone lucht akkoord ondertekend. Haarlem heeft zich daarmee gecommitteerd aan het werken aan een gezonde lucht en daarmee de gezondheid van haar inwoners. Een van de maatregelen die het hierbij zal doen is het instellen van een strenge en grote milieuzone, zoals een nul-emissiezone voor bestel- en vrachtauto’s. Ook doet Haarlem mee aan de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving. Hierbij stimuleert het een gezonde leefomgeving vanuit meerdere perspectieven. Het weren van reclames met een grote impact op klimaatverandering is een belangrijke pijler in de City Deal. In de rapporten van het IPCC wordt omgeschreven dat de fossiele industrie en de vlees- en visindustrie een van de grootste veroorzakers van klimaatverandering zijn. Het gebruiken en verbranden van fossiele brandstoffen als kolen, olie en gas zorgt voor veel uitstoot van CO2. Het houden van dieren/de vlees- vis industrie zorgt voor veel uitstoot van broeikasgassen, door de dieren zelf alsmede door de productieketen rondom de vlees- en vis industrie.

Het past binnen de ambities van Haarlem op het gebied van duurzaamheid en klimaat om dit soort uitstoot te willen voorkomen. Daarom wil Haarlem reclames voor producten die voornamelijk gebruik maken van fossiele brandstof en reclames voor het consumeren van vlees en vis weren. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens ziet toe op de vrijheid van meningsuiting, waar reclame onder valt. Het Hof is van mening dat de vrijheid van meningsuiting, waaronder dus ook reclame, beperkt kan worden als daarmee een groter doel van algemeen belang wordt gediend. Doelen zijn onder meer veiligheid en gezondheid. Klimaatverandering heeft een negatieve impact op de volksgezondheid, zo stelt onder meer het RIVM. Zo stelden meer dan 200 vooraanstaande medische tijdschriften dat klimaatverandering leidt tot onder meer sterfte door hitte, huidkanker, tropische infecties en allergieën. Het weren van reclame voor producten die voornamelijk gebruik maken van fossiele brandstof en vlees- en visreclames uit de openbare ruimte helpt bij het beschermen van de volksgezondheid en sluit eveneens aan bij het voorzorgsprincipe dat stelt dat de overheid maatregelen kan nemen om inwoners te beschermen tegen ernstige of onomkeerbare schade aan de samenleving of het milieu.

Hoofstuk 4 Argumenten Om het internationale klimaatdoel van 2050 te halen moet er volgens het IPCC een verandering van consumentengedrag plaatsvinden. 40 tot 70 % van het reductiedoel van het IPCC hangt af van deze gedragsverandering. Dit verhoudt zich niet tot het blijven toestaan van reclames met een grote impact op klimaatverandering. Consumptiepatronen worden sterk beïnvloed door reclame. Onderzoek toont aan dat een reclameverbod effectief is voor het verlagen van consumptie. Ook ondermijnt dit type reclame klimaatbeleid. Het zaait verwarring over de noodzaak tot verandering. Reclame voor producten die voornamelijk gebruikmaken van fossiele brandstof en vlees- en visreclame draagt bij aan meer CO2-uitstoot en luchtvervuiling, omdat het leidt tot hogere consumptie en schaadt daarmee de luchtkwaliteit en het klimaat en daarmee de gezondheid. De reclame heeft als doel dat consumenten meer producten afnemen die gebaseerd zijn op fossiele brandstoffen of vlees en visproducten. Fossiele producten zoals voertuigen op verbrandingsmotoren en de productie van vlees en vis veroorzaken uitstoot van stoffen als CO2 en fijnstof. De uitstoot van C02 achtige stoffen alsmede het veroorzaken van fijnstof heeft een directe en negatieve invloed op klimaatverandering en luchtkwaliteit, en daarmee op de gezondheid van de Haarlemmer.

Wereldwijd zijn fossiele brandstoffen en de vlees en visproductie een van de grootste veroorzakers van klimaatverandering. Ook het eten van vlees en visproducten heeft een grote negatieve impact op klimaatverandering. Het weren van reclame voor deze productcategorieën en daarmee het beperken van CO2- uitstoot en het voorkomen van klimaatverandering sluit goed aan op de Sustaineble Development Goals. Dit zijn de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties die ook door Nederland zijn erkend. Het draait hierbij in het bijzonder om doelstelling 13 ‘Klimaatactie’. Ook de productie van fossiele brandstoffen en de vlees en vis industrie gaat gepaard met een negatieve impact op werkomstandigheden, natuur, (leef)milieu en mensenrechten wereldwijd, en hiermee worden ook andere Global Goals geraakt. Het weren van reclames waarbij inwoners worden verleid tot het consumeren van vlees en vis of fossiele producten draagt ook bij aan de eigen klimaatdoelstellingen. Dit is in lijn met de ambitie van de gemeente Haarlem om zo snel mogelijk klimaatneutraal te zijn. Deze doelen zijn onder andere beschreven in de Haarlemse routekaart duurzaamheid, het actieprogramma circulaire economie, de uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023-2030 en het schone lucht akkoord.

Deze doelen dragen bij aan verschonen, door luchtvervuiling en klimaatschade te beperken met als doel de volksgezondheid te verbeteren. De gemeente stelt de kaders voor reclame in de openbare ruimte in eigen beheer. De gemeente beheert zelf een deel van de reclameruimte in de buitenruimte door het uitgeven van concessies. Hier bepaalt de gemeente middels de aanbestedingscontracten aan welke regels buitenreclame moet voldoen. Ook andere gemeenten stellen dergelijke regels. Zo zijn er gemeenten die reclames die aanzetten tot vreemdgaan niet toestaan in de openbare ruimte. De gemeente Utrecht heeft in april 2021 reclame-uitingen van een anti-abortuscampagne uit het straatbeeld geweerd. De gemeente heeft invloed middels de contracten die ze afsluit met de exploitanten van reclamedragers. Hoofdstuk 5 Nieuwe situatie: De volgende reclames zijn verboden. Duidelijke definities van de te weren reclames zijn belangrijk. De producten en bedrijven die niet toegestaan zijn worden als volgt gedefinieerd: Wat verstaan we onder Producten die voornamelijk gebruik maken van Fossiele brandstof?     

Fossiele brandstof voor vervoer (bijvoorbeeld benzine, diesel, gas) Fossiel opgewekte elektriciteit en warmte Alle vlieg- en bootreizen op fossiele brandstof, ongeacht de afzender van de advertentie Pakketreizen naar bestemmingen buiten Europa waar de vliegreis of bootreis niet bij inbegrepen is Vervoermiddelen en lease-vervoermiddelen met een fossiele verbrandingsmotor en hybride vervoersmiddelen

Fossiele reclame laat zich hiermee beschrijven als reclame voor fossiele brandstoffen, vliegvakanties en vliegtickets, grijze stroom- en gascontracten, en voer- of vaartuigen met een fossiele of hybride brandstofmotor en reizen met voer- en vaartuigen met een fossiele of hybride brandstofmotor. Wat verstaan we onder Vlees- en visproducten en maaltijden waar vlees of vis in verwerkt is? 

Vlees- of visproducten

Onder vleesproducten verstaan we voedingsmiddelen die gemaakt zijn van dierlijk vlees, zoals rundvlees, varkensvlees, kip, ander gevogelte, lamsvlees, wildvlees. Dit kan verschillende vormen

hebben zoals vers vlees of verwerkt vlees zoals worstjes, ham, bacon, shoarma en gehakt en bereide vleesgerechten zoals gehaktballen en vleesstoofschotels. Dit alles moet geschikt zijn voor menselijke consumptie Onder visproducten verstaan we voedingsmiddelen die gemaakt zijn van verschillende soorten vis en zeevruchten gevangen door visserij of gekweekt. Dit kan verschillende vormen hebben zoals vers of verwerkt en omvatten onder andere hele vis en zeevruchten, filets, gepaneerde vis en zeevruchten, gefrituurde vis en zeevruchten, vis en zeevruchtenconserven, gerookte vis en zeevruchten, ingeblikte vis en zeevruchten, en andere producten zoals visolie of vismeel. Dit alles moet geschikt zijn voor menselijk consumptie. 

Maaltijden voor menselijke consumptie waar vlees of vis in verwerkt is.

Maaltijden voor menselijk consumptie waar vlees of vis in verwerkt is zijn onder andere pizza’s met vlees of visproducten als beleg, kant en klaar maaltijden met vlees of vis producten, menucombinaties waarin vlees of visproducten een onderdeel is van het menu, brood met vlees of visproducten als beleg. Hoofstuk 6 Conclusie Met bovenstaande beleid wordt er invulling gegeven aan de wens om de duurzaamheidsdoelen te halen en daarom niet langer reclames te faciliteren die sterk bijdragen aan het verergeren van de klimaatcrisis. Het inperken van reclames is hiervoor een effectief middel. Het beleid zal gebruikt worden om toekomstige concessieovereenkomsten vorm te kunnen geven. In de komende jaren zal het dus in alle concessieovereenkomsten worden opgenomen. Het beleid geeft heldere kaders waarbinnen concessiehouders kunnen opereren. Ook is het voor de markt duidelijk wat er wel en niet mogelijk is op het gebied van reclame in Haarlem. En hiermee draagt het beleid uiteindelijk bij aan de veiligheid en gezondheid van alle inwoners van Haarlem.