2 Bijlage 1 reactie Schuur en Pletterij n a v motie

Haarlem, 1 december 2023

Geachte leden van de raad, geacht college, In reactie op de motie van de raad aangaande de debatfunctie in het centrum en de naar aanleiding daarvan gevoerde gesprekken met wethouder Van Loenen en de heer Van der Spek, willen de Pletterij en de Schuur in gezamenlijkheid inzicht geven in de afwegingen die gemaakt zijn en hoe we een toekomstige samenwerking wel en niet voor ons zien. Samenvatting Samenvattend is er onderling tussen Schuur en Pletterij gesproken over een situatie waarbij – na uitbreiding van de Schuur- de debatfunctie van de Pletterij ingebed wordt in het brede programma en profiel van de Schuur en de organisaties samen 1 organisatie worden. Er zijn twee mogelijkheden besproken: de nieuwe Schuur als huis voor theater, film, dans, woordkunst en debat (scenario 1) en er is gesproken over de Pletterij die als zelfstandige organisatie vaste huurder wordt bij de Schuur met eigen bedrijfsvoering, eigen programma, eigen zaal en eigen naam (scenario 2). Beide verkenningen worden hieronder kort toegelicht. De Pletterij en de Schuur verschillen sterk van mening over wat goed zou zijn voor de borging van de debatfunctie in de stad en bijvoorbeeld het publieksbereik.

Daarnaast zijn er na een eerste korte verkenning van beide scenario’s praktische en financiële onmogelijkheden geconstateerd ten aanzien van de capaciteit van de uitbreiding van de Schuur in relatie tot het gewenste gebruik. Daarom is door zowel Schuur als Pletterij het idee van gezamenlijke huisvesting verlaten. Wat de debatfunctie betreft zal de Schuur het woord debat niet gebruiken en zich richten op contextprogrammering; gesprekken, ontmoetingen rond thema’s uit theater- en filmvoorstellingen in samenwerking met allerlei (maatschappelijke) partners in de stad en regio. De bredere maatschappelijke en politieke debatfunctie blijft zoals die op dit moment al is bij de Pletterij. Hierbij lopen we elkaar niet in de weg. In het beste geval gaan we elkaar aanvullen; beide organisaties zijn enthousiast over meer programmatische samenwerking vanuit ieders eigen autonomie en plek. De redacties/programmateams van Pletterij en Schuur komen na de zomer ’23 bij elkaar om ideeën uit te wisselen en tot een lijn aan mogelijke activiteiten te komen. We verwachten daaruit een agenda te maken voor een jaarlijks aantal gezamenlijke activiteiten. Of die gezamenlijke programma’s plaatsvinden in de Pletterij, in de Schuur of op locatie in de stad hangt af van de inhoud; daar waar we het publiek het beste bereiken en we het onderwerp het beste recht doen.

Op de voorwaarden die nodig zijn voor een dergelijke programmatische samenwerking komen we hieronder nog kort terug. Scenario 1; de nieuwe Schuur als breed huis voor film, theater, woordkunst en debat De aanleiding voor de uitnodiging van de Schuur aan de Pletterij voor een verregaande samenwerking was tweeledig. Ten eerste inhoudelijk: steeds meer makers willen een thematisch contextprogramma rond hun voorstelling of film, of ze zoeken samenwerking met lokale instellingen zoals vluchtelingencentra, GGZ instellingen en diverse opleidingen of ook sportclubs. Klimaat, dekolonisatie, burgerschap en identiteit zijn thema’s die theater en filmmakers aan de lopende band behandelen in hun werk bij de Schuur. De Schuur ziet waarde in een breed programmateam waarbij theater, dans, film, debat en woordkunst ingebed zijn zodat je ook optimale synergie krijgt tussen de genres inhoudelijk en het ook in de uitvoering realistisch blijft. Debat hoeft zich in dit scenario dan ook niet te beperken tot alleen de nieuwe multifunctionele zaal met 60 stoelen in de uitbreiding maar kan afhankelijk van inhoud en verwacht bereik in een theaterzaal (266/130) of filmzaal plaatsvinden. Zoals bij een groot verkiezingsdebat bijvoorbeeld. Het theaterprogramma is zeer lang van tevoren bekend en geeft ruimte tot verbreding. Ook debat vraagt meestal om lange research; dit loopt goed op samen.

Bijvoorbeeld muziektheatergezelschap

Via Berlin komt drie avonden Huis G spelen in de grote zaal, een voorstelling waarin huiselijk geweld een thema is en samengewerkt wordt met studenten maatschappelijk werk van In Holland Haarlem. Hier zou je een debatserie bij kunnen ontwikkelen die ook andere perspectieven op het thema belicht. Andersom kan in de nieuwe situatie ook debat leidend zijn; bijvoorbeeld in een prideweek of de politieke agenda en daar dan ook filmprogramma bij betrekken; film heeft als voordeel dat je in het programmeren actueel en snel kan handelen. Hiertoe zou er een debatprogrammeur of een redactie of andere vorm moeten worden toegevoegd aan het huidige, brede programmateam van de Schuur waar nu dans, theater, film, woordkunst en context/cafe programmering vertegenwoordigd worden door verschillende programmeurs, maar geen debat expertise aanwezig is. Dit betreft een professionele, betaalde functie. De uitgebreide Schuur kan ruimte bieden aan vermoedelijk maximaal 80- tal live debat/context/kleine muziek activiteiten op jaarbasis en daarnaast nog online activiteiten als livestreams en videopodcasts. Volgens de Schuur is dit ongeveer het activiteitenniveau van wat de Pletterij nu doet.

Het door de Schuur voorgestelde scenario schetst een nieuwe situatie waarbij debat onderdeel is van een breed agenderend huis voor het uitwisselen van verhalen en perspectieven via theater, film, dans en het gesproken woord. Gedacht vanuit de kansen die dit inhoudelijk geeft om debat en vice versa ook theater en film breder zichtbaar te maken bij en groter publiek met juist uiteenlopende meningen/levensvisies. Om echt iets te agenderen en te laten landen in de stad vanuit verschillende invalshoeken. Het is een breed model/ profiel zoals bijvoorbeeld bij LUX, het theater, filmhuis en debatcentrum van Nijmegen, het geval is. Bovendien delen Schuur en Pletterij de wens om meer nieuw publiek te bereiken; tussen de 20 en 40, diverser van samenstelling, meer ‘firsttimers’. Tweede aanleiding voor de uitnodiging was dat de Schuur wist dat de Pletterij op zoek was naar een centrum locatie, en naar een duurzamer organisatiemodel richting toekomst waardoor een samengaan wellicht voor iedereen meerwaarde zou kunnen hebben. In het voorstel van de Schuur is het de intentie dat alle medewerkers van de Pletterij (betaalde programmamakers, vrijwillige medewerkers, er was al sprake van enige overlap in vrijwilligers/redactieraad) mee kunnen in de nieuwe situatie, gesteld dat daar ook financiering voor komt.

Daarnaast realiseert de Schuur zich dat vierkante meters in het centrum schaars en kostbaar zijn en staat de Gemeente met beperkte middelen voor grote uitdagingen; een bundeling leek de Schuur ook daarom een verkenning waard. Welke impact zou gezamenlijke huisvesting hebben op de enthousiast onthaalde businesscase ‘Toekomst bestendige Schuur’? Het samengaan van de twee organisaties qua huisvesting en uitvoering van de totale debatfunctie (scenario 1 ) is inhoudelijk en financieel geen onderdeel van de businesscase ‘Toekomstbestendige Schuur’ mbt de uitbreiding van de Schuur. Het scenario werd (lopende de gesprekken met de Pletterij) als extra onderzoeksrichting in de businesscase genoemd maar is niet verder vertaald in menskracht, middelen of begroting. Het creëren van zaalruimte voor het realiseren van een 80 -tal activiteiten op het gebied van debat (en evt kleinschalige muziek zoals dat nu ook in de Pletterij plaatsvindt ) in de verschillende zalen/ruimtes van de ‘nieuwe’ Schuur zou dus in plaats moeten komen van andere activiteiten in de huidige businesscase. De uitbreiding die nu in de plannen staat bestaat uit een filmzaal en een multifunctionele zaal met samen 130 stoelen. De multifunctionele zaal (60 stoelen) wordt in de businesscase voor 70% gebruikt voor film en voor de overige 30% voor educatie, talentontwikkeling, contextactiviteiten en een deel zakelijke verhuur.

Aan het aantal film en educatie activiteiten in de businesscase kan niet getornd worden gezien de negatieve inhoudelijke of financiële impact daarvan. In de visie van de Schuur zouden in het geval van scenario 1 de zakelijk verhuur activiteiten komen te vervallen ten gunste van de zaalruimte voor de debatactiviteiten. De financiële impact van scenario 1 op de businesscase is grofweg een toename in de personeelskosten en programmakosten die samenhangen met de betaling van debatmakers/medewerkers die meekomen vanuit de Pletterij (1,8 fte op dit moment) en nodig zijn voor professionele uitvoering van de activiteiten (programmakosten, techniek). Verder is er dan sprake van het vervallen van de

inkomsten uit zakelijke verhuur (90.000 euro op jaarbasis in de huidige businesscase) wat voor een klein deel zal worden gecompenseerd uit nieuwe publieksinkomsten van de debatactiviteiten, deze worden gezien de aard van de activiteiten beperkt geacht. Bij het samengaan van beide organisaties verwachten we in de uitvoering geen meerkosten voor het opvangen van de backoffice (financiën/administratie), publieksservice/kassa of marketing van de nieuwe activiteiten of voor de inrichting van de zalen tov de huidige businesscase aangezien dat dan efficiënt kan plaatsvinden binnen de bestaande systemen, bezetting en workflow binnen de Schuur. Samengaan (scenario 1) om de debatfunctie te realiseren zal dus meerkosten opleveren t.o.v. de huidige businesscase (waarbij we wat er gebeurt met de bestaande locatie van de Pletterij hier buiten beschouwing laten). Om welk bedrag aan meerkosten dat precies gaat naast eerdergenoemde 90.000 euro is verder niet onderzocht aangezien Schuur en Pletterij niet gekozen hebben voor verdere uitwerking van dit scenario. Reactie Pletterij op scenario 1 De Pletterij is een centrum voor debat en cultuur waar in 2022 41 concerten, 32 debatten, 71 videopodcasts en 59 overige evenementen (cursussen, lezingen, verhuringen) plaats vonden. Bij elkaar 203 activiteiten.

De Pletterij kenmerkt zich als een podium dat kwaliteit (de Pletterij was in 2019 winnaar van de BIM- podiumprijs) met laagdrempeligheid en flexibiliteit combineert. De debatten worden deels georganiseerd door een redactieteam van gemiddeld 12 redacteuren. Deels komen de debatten en andere programma’s voort uit voorstellen van personen van buitenaf. De laagdrempeligheid en flexibiliteit zorgt voor de toegankelijkheid van de Pletterij als podium. Nergens anders in Haarlem is het als burger van deze stad mogelijk om op korte termijn een goed idee podiumklaar te maken en deze, met alle noodzakelijk pr en podiumfaciliteiten te presenteren. De Pletterij is hiertoe in staat door haar kleine overhead, momenteel 1,8 fte, gekoppeld aan een groot bestand aan vrijwilligers. De Pletterij heeft daarmee vooral een maatschappelijk c.q. politiek profiel waarbij de Schuur een artistiek profiel hanteert. Dit heeft gevolgen voor publiek en uitstraling. Naast de debatten zijn de concerten de belangrijkste ‘poot’ van het podium. Binnen de niche van hedendaagse jazz, geïmproviseerde muziek, hedendaagse gecomponeerde muziek, elektronica en ‘world’ heeft de Pletterij zich ontwikkeld tot een belangrijk podium in Nederland. De Pletterij was al ruim vóór de Corona pandemie actief op het gebied van livestreamen van haar programma’s.

Vooral sinds de pandemie ontwikkelde de Pletterij zich tot podium voor videopodcastprogramma’s waarbij publiek welkom, - maar niet noodzakelijk, is voor de totstandkoming omdat dezen worden verspreid via het YouTube-kanaal van de Pletterij. Ook worden regelmatig in opdracht van derden opnames gemaakt. Waar de Schuur vooral denkt vanuit iets nieuws maken samen en dat samengaan een verrijking oplevert voor Haarlem, ziet de Pletterij in het voorstel van de Schuur vooral verlies; van de identiteit, van de naam, van autonomie, van functie en van publiek. Het zou ontegenzeggelijk een grote verandering zijn, voor allebei de instellingen, mogelijk meer nog voor de Pletterij dan voor de Schuur. De Pletterij heeft aangegeven het verlies van autonomie en wendbaarheid in het voorstel te groot te vinden en ‘het eigen huis’ als de kernwaarde van de Pletterij te zien. De Pletterij ziet de eigen functie als laagdrempeliger, toegankelijker dan de Schuur en vreest dat een groot deel van het publiek (en medewerkers) zich niet thuis zou voelen in de Schuur. In de visie van de Pletterij verliest Haarlem bij samengaan een podium en is het daarmee een verarming van het aanbod in Haarlem. Daarnaast is de Pletterij meer dan debat; ook muziek is een belangrijke pijler.

Qua profiel sluit het muziekprofiel van de Pletterij van nieuw gecomponeerde muziek/ professioneel talent goed aan bij de nieuwe professionele makers die de Schuur presenteert op het gebied van theater en film. De Pletterij organiseerde in 2022 203 evenementen. Een dergelijk activiteitenniveau is niet haalbaar binnen de uitgebreide Schuur qua kosten/baten en balans met de andere activiteiten op het gebied van film en educatie die nodig zijn voor de exploitatie en reeds bestaande verplichtingen. Met andere woorden;

het voorstel van de Schuur stuitte niet op enthousiasme bij de Pletterij en ook constateerden we wederzijds onuitvoerbaarheden. De Pletterij stelde daarom na afwijzing van het voorstel van de Schuur een ander scenario voor. Scenario 2: De Pletterij als vaste huurder in de nieuwe Schuur De Pletterij heeft voorgesteld om als zelfstandige huurder op te treden in de uitbreiding, onder eigen naam, eigen bedrijfsvoering en eigen programmering. De Pletterij zag aanvankelijk kansen om dit als gelijkwaardig partner vorm te geven met respect voor ieders eigen identiteit en autonomie. Om als goede buren samen te werken en de kracht van nabijheid te benutten. De Schuur zag in een dergelijke ‘eigen winkel’ constructie geen van de in scenario 1 benoemde inhoudelijke programmatische en organisatorische synergie of meerwaarde terug. Maar belangrijker nog zowel Pletterij als Schuur werd het verder pratend over deze richting al snel duidelijk dat een dergelijke constructie fysiek simpelweg niet past op de locatie waar de uitbreiding voorzien is. Het multifunctionele gebruik van de nieuwe benedenzaal met 60 stoelen is nodig voor het film en educatieprofiel waar de businesscase op gestoeld is, zowel inhoudelijk als financieel. In die zaal kunnen heel goed ook debatten plaatsvinden maar het sluit het 100% gebruik als ‘eigen podium/zaal’ zoals de Pletterij schetst uit.

De beoogde uitbreiding met daarin de twee kleine zalen wordt gebouwd op een locatie met een afgebakend aantal vierkante meters, ingepast tussen bestaande bebouwing. Dat aantal vierkante meters is niet op te rekken. De uitbreiding is direct aansluitend aan het huidige pand van de Schuur en maakt gebruik van de reeds bestaande voorzieningen als de entree, het café, de foyer, de publieksbalie/kassa en toiletten en sluit aan op alle bestaande technische installaties en systemen. Dat multifunctionele en gecombineerde gebruik wat centraal staat in de businesscase staat haaks op het runnen van een eigen instelling, volledige huisvesting met dito eigen identiteit en bedrijfsvoering binnen de Schuur. De Schuur verwelkomt na uitbreiding de Pletterij wel graag als incidentele huurder voor een autonoom programma in een van de zalen – ook onder de eigen vlag van de Pletterij. De Pletterij betwijfelt of dat financieel haalbaar is gezien de huurprijzen die de Schuur zal hanteren en of dat inhoudelijk wenselijk is aangezien de Pletterij dan ook een eigen locatie elders te runnen heeft. De Pletterij zet in op het ombouwen van de eigen locatie als broedplaats met podiumfunctie en wil daarnaast een aantal gezamenlijke programma’ s met de Schuur ontwikkelen.

Zoals eerder gezegd zal de focus van de Schuur dan op context liggen vanuit de voorstellingen en die van de Pletterij op de bredere debatfunctie. Conclusie: de wel beoogde samenwerking Zoals hierboven vermeld zijn Pletterij en Schuur enthousiast over meer programmatische samenwerking in de toekomst vanuit ieders eigen autonomie en plek. We verwachten als het om thematische samenwerking gaat samen een grotere impact en publieksbereik te kunnen realiseren. Daartoe komen binnenkort de programmeurs/redactieleden van beide organisaties bij elkaar voor een artistieke brainstorm. Zoals hierboven is toegelicht geven theater- en filmvoorstellingen in de Schuur regelmatig aanleiding voor verbreding van de visie op dat thema met bijvoorbeeld een debatavond georganiseerd door de Pletterij. Of andersom dat de Pletterij naar aanleiding van actuele politieke of maatschappelijke topics een debatserie wil organiseren waar film, theater of woordkunst onderdeel van kan zijn; het kennisgebied van de Schuur.

In het verleden is incidenteel dergelijke samenwerking verkend (bijvoorbeeld rond het project Salomonsoordeel van theatermaker Ilay den Boer waarbij je als publiek je verplaatste in de rol van een beslisambtenaar bij het IND) maar kwam het niet tot samenwerking tussen Schuur en Pletterij doordat ieder een andere urgentie of focus had maar zeker ook omdat de Pletterij financieel onvoldoende ondersteund wordt om dergelijke tijdsintensieve programma’s uit te voeren. Kennis van debatten maken is niet aanwezig in het huidige team van de Schuur, bij een programmatische samenwerking vanuit ieders eigen autonomie moet juist die kennis bij de Pletterij vandaan komen. Daartoe zal de Pletterij financieel beter dan nu ondersteund moeten worden om aan een dergelijk soort gecombineerd programma te kunnen

bijdragen in tijd en menskracht. We vinden het belangrijk dat wel in deze prille fase al helder te stellen omdat we al weten dat dit eerder een struikelblok was. Naar aanleiding van bovengenoemde brainstorm zullen we beter kunnen schetsen wat de aard, omvang en impact van de samenwerking zou kunnen zijn en ook welke kosten daarbij horen. We hopen het college en de raad hiermee voldoende geïnformeerd te hebben over de afwegingen en dat jullie onze conclusies kunnen ondersteunen. Namens de Pletterij, Demet Akpinar, voorzitter bestuur Namens de Schuur, Marelie van Rongen, algemeen directeur-bestuurder.