2. Bijlage 1: Rapport Benchmark Huishoudelijk Afval, peiljaar 2021
Tekst van het document
Haarlem
Inhoud Kernprestaties
3
Milieu
5
Kosten
10
Dienstverlening
11
Regievaardigheden
12
Basisgegevens
13
Over de benchmark
14
Datum: 13 oktober 2022 Status: definitief
De Benchmark Huishoudelijk Afval is een product van de NVRD, in samenwerking met Rijkswaterstaat en uitgevoerd door Cyclusmanagement.
Pagina 2 van 15
Hoe presteert Haarlem tov de benchmark?
Milieu
Restafval (kg/inw)
Haarlem
KLASSE A
219
230
212
234
464
320
20
17
.
Kosten Afvalbeheerkosten (€/ aansl)
Dienstverlening Dienstverleningsniveau (score)
Regie Regievaardigheid (score) Legenda
Toelichting Op de vier prestatiegebieden van de benchmarkdriehoek is weergegeven hoe Haarlem presteert ten opzichte van de benchmark. In de benchmark worden gemeenten vergeleken in hoogbouwklasses. Haarlem is ingedeeld in KLASSE A (50 - 100% hoogbouw).
Pagina 3 van 15
Hoe kosten-effectief is Haarlem? 300 295 290
Maassluis
Den Haag
285 Rotterdam
280 275
Rijswijk
270 265 260 255 Leidschendam-V
250
Amsterdam
Restafval incl. grof (kg/inw)
245 Delft
240 235 230
Diemen
225 220
Haarlem
215 210 Vlaardingen
205 200
Schiedam
195 190 185 180 175 170 165 160
UtrechtGroningen
155 150 160
180
200
220
240
260
280
300
320
Afvalbeheerkosten (€ per huish) Basis-systeem Servicedifferentiatie Tariefdifferentiatie Tarief- en servicedifferentiatie
Toelichting In dit figuur zijn alle gemeenten weergegeven uit KLASSE A (50 - 100% hoogbouw), onderscheiden naar toegepaste inzamelstrategie (kleur van de bol). Servicedifferentiatie = omgekeerd inzamelen en/of laagfrequent inzamelen van restafval. De stippellijnen geven de gemiddelden van alle strategieën gezamenlijk weer. De gemeenten die linksonder zijn weergegeven zijn het meest kosten-effectief: zij hebben de minste hoeveelheid restafval (kernprestatie Milieu) tegen de laagste afvalbeheerkosten (kernprestatie Kosten).
Pagina 4 van 15
Milieu
Afvalscheiding (%)
51%
47%
Restafval (kg/inw)
219
230
.
Afvalscheiding
Restafval
kg per inwoner
%
kg per inwoner
500
60
300
400
50
250
40
200
30
150
300 200
2017
2021
2020
2019
2018
2017
0
2021
0 2020
0 2019
50
2018
100
10 2017
20
100
2018
Huishoudelijk afval
230
289
Maassluis
229
287
Den Haag
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
KLASSE A
281
Rotterdam
275
251
Leidschendam-V
Servicedifferentiatie
Rijswijk
247
Amsterdam
226
Diemen
240
219
Haarlem
Gemiddelde Basis-systeem Tarief- en servicedifferentiatie
Delft
205
Vlaardingen
Utrecht
Groningen
199
.
Schiedam
kg per inwoner
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
159
.
159
Restafval
231
Haarlem KLASSE A
Tariefdifferentiatie
Toelichting Huishoudelijk afval = de totale hoeveelheid aan afval en grondstoffen die bij huishoudens vrijkomt (inclusief grof afval). Afvalscheiding % = het aandeel van het van het huishoudelijk afval dat (na)gescheiden wordt ten behoeve van hergebruik en nuttige toepassing. Restafval = de hoeveelheid afval die resteert na (na)scheiding en wordt afgevoerd naar de afvalverbranding (inclusief grof restafval en verbouwingsrestafval). Deze milieu-indicator kan worden vergeleken met de landelijke VANG-doelstelling.
Pagina 5 van 15
2021
437
2020
KLASSE A
442
2019
Haarlem Huishoudelijk afval (kg/inw)
Fijn huishoudelijk kg per inwoner Haarlem
KLASSE A
Fijn restafval
203
202
Groente-, fruit- en tuinafval
42
33
Oud papier en karton
41
31
Plastic, metalen en drankenkartons
29
23
Glas verpakkingen
22
17
Textiel
4
3
Klein chemisch afval
1
1
Luiers
0
0
Frituurvet
0
0
Minerale stoffen
0
8
Metalen uit bodemas
6
2
Biogranulaat (onf)
2
13
42%
39%
Grof (verbouwings-)restafval
16
27
Grof tuinafval
2
5
Kringloopgoederen
3
0
Oud IJzer
2
4
Elektr(on)ische apparatuur
4
4
Hout A en B
24
20
Scheidings% fijn huishoudelijk afval
.
Grof huishoudelijk kg per inwoner
Hout C
1
4
Puin
16
15
Overig brongescheiden
4
8
Nagescheiden
20
15
Scheidings% grof huishoudelijk afval
83%
72%
442
437
Totaal kg per inwoner Huishoudelijk afval totaal
Toelichting Per materiaalstroom is weergegeven hoe Haarlem presteert ten opzichte van de benchmark. De hoeveelheid restafval (fijn en grof) is gecorrigeerd voor nascheiding. Minerale stoffen, metalen uit bodemas en biogranulaat zijn uit nascheiding verkregen stoffen.
Pagina 6 van 15
10
0
0
Haarlem KLASSE A
2021
10
2021
20
2017
20
2021
30
2020
30
2019
40
2018
40
2017
50
2020
kg per inwoner
50
2020
kg per inwoner
2019
Oud papier en karton
2018
Groente-, fruit- en tuinafval
Haarlem KLASSE A
Plastic, metalen en drankenkartons
Glas
kg per inwoner
kg per inwoner
30
25
25
20
20
15
15 10
10
5
5
Haarlem KLASSE A
2019
2018
2017
2021
2020
2019
2018
0 2017
0
Haarlem KLASSE A
Toelichting De trend geeft weer in welke mate de afvalscheidingsresultaten verbeteren danwel verslechteren in de tijd. Door de eigen trend te vergelijken met die van de benchmark, kan worden bepaald in hoeverre meer of minder progressie dan de benchmark wordt geboekt.
Pagina 7 van 15
Grondstoffen in het restafval kg per inwoner Haarlem
KLASSE A
Groente-, fruit- en tuinafval
84
92
Oud papier en karton
15
23
Plastic, metalen en drankenkartons
10
18
Glas verpakkingen
13
10
Textiel
10
9
Totaal
131
151
35% overig
41% gft
5% pmd
5% textiel
6% glas
.
Haarlem heeft 131 kilogram per inwoner aan grondstoffen (gft, pmd, glas, papier en textiel) in het fijn restafval zitten. Dat is 65% van de totale hoeveelheid fijn restafval.
7% opk
CO2-reductie kg per inwoner CO2-reductie (kg/inw)
Haarlem
KLASSE A
109
82
.
Toelichting Grondstoffen in het restafval = geeft een indicatie van het afvalscheidingspotentieel. Het geeft aan hoeveel kilogram aan gft, oud papier en karton, pmd, glas en textiel nog in het restafval zit. Dit is bepaald op basis van de meest recent gehouden sorteeranalyse van het fijn huishoudelijk restafval. Eventuele nagescheiden grondstoffen zijn hierop in mindering gebracht. CO2-reductie = de gereduceerde hoeveelheid CO2 als gevolg van het recyclen van grondstoffen (gft, pmd, oud papier, glas, textiel, hout, grof tuinafval, frituurvet en luiers). Bij het bepalen van deze indicator is gebruik gemaakt van de geactualiseerde CO2-kentallen van adviesbureau CE-Delft (2021).
Pagina 8 van 15
Grondstofketens Haarlem in kaart
Toelichting Voor de belangrijkste grondstoffen is de verwijderingsketen in kaart gebracht, gebruikmakend van data die door sorteerders/ verwerkers zijn aangereikt. Meetpunt is de 'post sortering' voor pmd, en post verwerking voor gft, papier en glas. De verwerkingsrendementen zijn door de opbulking van de grondstromen op installatieniveau (en dus niet op gemeenteniveau) bepaald. De grondstofketens van textiel en bodemas zijn weergegeven in het bijlagerapport. Indien geen verwerkingsdata van een grondstof is opgevraagd, wordt de grondstofketen ervan niet weergegeven.
Pagina 9 van 15
Kosten € per aansluiting Haarlem
KLASSE A
Inzamelkosten
92
107
Overslag- en transportkosten
7
10
Verwerkingskosten
54
74
Overige kosten
68
50
Vergoedingen Afvalfonds
-9
-10
Totale afvalbeheerkosten
212
234
229
245
251
252
Amsterdam
Schiedam
Vlaardingen
Maassluis
Gemiddelde Basis-systeem Tarief- en servicedifferentiatie
Den Haag
Rotterdam
Rijswijk
Delft
0
Servicedifferentiatie
Tariefdifferentiatie
234
229
Diemen
100
KLASSE A
227
Leidschendam-V
300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0
306
212
Haarlem
264
196
Groningen
262
188
200
Utrecht
300
183
400
237
. 232
Totale afvalbeheerkosten
.
Kosten per materiaalstroom € per aansluiting Haarlem
KLASSE A
Fijn restafval
85
105
Groente-, fruit- en tuinafval
26
19
Oud papier en karton
3
7
Plastic, metalen en drankenkartons
12
15
Glas verpakkingen
2
3
Textiel
0
1
Grof huishoudelijk afval
23
41
Fijn restafval
180
215
Groente-, fruit- en tuinafval
290
262
Oud papier en karton
43
117
Plastic, metalen en drankenkartons
202
451
Glas verpakkingen
41
100
Textiel
18
134
.
€ per ton
Toelichting Totale afvalbeheerkosten = de kosten die gemoeid zijn met de gemeentelijke zorgplicht, bestaande uit de inzamelkosten, overslag- en transportkosten, verwerkingskosten, en overige afvalkosten (wo beleidskosten, voorlichting, handhaving en perceptiekosten). Kwijtscheldingsbeleid, btw-compensatie en kosten voor zwerfafval en bedrijfsafval maken geen deel uit van deze kosten. Om die reden kunnen de totale afvalbeheerkosten lager uitvallen dan de afvalstoffenheffing. De kosten per materiaalstroom zijn de kosten voor inzameling, overslag en transport, en verwerking.
Pagina 10 van 15
Dienstverlening Kernprestaties Haarlem
KLASSE A
Dienstverlening grondstoffen (score)
464
320
Dienstverlening restafval (score)
153
91
Groente-, fruit- en tuinafval
26
30
Oud papier en karton
26
14
Plastic-, metalen en drankenkartons
26
23
Glas verpakkingen
0
Textiel
0
Fijn restafval
0
.
Halen aan huis aantal ophaalrondes per jaar
30
Brengvoorzieningen aantal huishoudens per voorziening Groente-, fruit- en tuinafval
20
76
Oud papier en karton
123
276
Plastic, metalen en drankenkartons
132
315
Glas verpakkingen
663
477
Textiel
1738
1670
Milieustraat
78202
44408
Fijn restafval
54
39
Afvalscheiding gestapelde bouw % gestapelde bouw waar gescheiden wordt ingezameld Groente-, fruit- en etensresten (gfe)
0%
49%
Oud papier en karton
100%
87%
Plastic, metalen en drankenkartons
100%
70%
Aantal afvalstromen milieustraat
27
24
Openingsuren doordeweeks
42
40
Openingsuren zaterdag
8
7
Milieustraat
Toelichting Het dienstverleningsniveau wordt in de benchmark gekwantificeerd met behulp van een vragen-score methodiek. Afhankelijk van de intensiteit (inzamelfrequentie, voorzieningsdichtheid) en de omvang (% huishoudens dat gebruik kan maken van de service) worden scores toegerekend. Er worden twee scores berekend: één voor de dienstverlening op grondstoffen (inclusief milieustraat) en één voor de dienstverlening op (grof) restafval. Een lage score voor restafval hoeft niet per definitie slecht te zijn (ivm het stimuleren van afvalscheiding).
Pagina 11 van 15
Regie Kernprestatie Haarlem
KLASSE A
20
17
Score regievaardigheden
.
Beleidsregie Haarlem
KLASSE A
Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerige beleidsevaluatie plaatsgevonden
85%
Er is een actueel afvalbeleidsplan voor huishoudelijk afval vastgesteld Bewoners zijn betrokken bij opstellen beleidsplan
69%
Er worden regelmatig sorteeranalyses voor fijn restafval uitgevoerd Er worden regelmatig sorteeranalyses voor grof restafval uitgevoerd
15%
Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerig bewonersonderzoek plaatsgevonden
92%
Burgerregie Er wordt jaarlijks een communicatiekalender opgesteld
77%
Er wordt regelmatig een communicatiecampagne rond afvalpreventie en -scheiding uitgevoerd Gemeente maakt gebruik van afvalcoaches
62%
Er is een mobiele afval-app voor bewoners Met de mobiele app kun je een grofvuilafspraak maken
69%
Met de mobiele app kunnen bewoners klachten doorgeven
77%
Informatiesturing Inzamelgegevens worden per deelstroom en inzamelwijze geregistreerd
85%
Er vindt registratie van aanbiedgedrag plaats (containermanagement)
31%
Er wordt jaarlijks een afval-grondstoffenmonitor opgesteld
31%
Prestatie-indicatoren maken deel uit van de Planning & Control cyclus
77%
Er vindt uren en kostenregistratie per inzamelactiviteit plaats
77%
Gemeente voert actief contractmanagement met verwerkers en leveranciers
92%
Circulariteit Er is een actueel beleidsplan Circulaire Economie opgesteld
54%
Er is binnen de organisatie een ketenregisseur aangesteld
15%
Er vindt registratie plaats op circulaire indicatoren
23%
Circulariteit maakt onderdeel uit van contracten met ketenpartners
85%
De inzameldienst doet aan circulaire inkoop
85%
De inzamelmiddelen zijn vervaardigd van circulair materiaal
85%
Toelichting Er worden vier soorten regievaardigheden onderscheiden: - Beleidsregie: de mate waarin beleid wordt geëvalueerd en geformuleerd op huishoudelijk afvalbeheer. - Burgerregie: de mate waarin interactie plaatsvindt met de burger. - Informatiesturing: de mate waarin wordt gestuurd op managementinformatie. - Circulariteit: de mate waarin invloed wordt uitgeoefend op de circulaire economie. De regiescore wordt bepaald door de som van de van toepassing zijnde regievaardigheden. Het percentage geeft aan hoeveel % van de gemeenten de betreffende regievaardigheid hebben toegepast.
Pagina 12 van 15
Basisgegevens Algemeen Haarlem
KLASSE A
Aantal inwoners
162902
216598
Aantal aansluitingen
78202
107750
Aandeel hoogbouw (in %)
63%
66%
Beleid Doelstelling 2025 restafval (grof + fijn) (kg/inw) Doelstelling 2025 afvalscheiding (%)
0%
Tariefdifferentiatie Restafval op afstand Frequentieverlaging restafval Nascheiding PMD
Bij alle huishoudens, in aanvulling op bronscheiding
Nascheiding grof huishoudelijk
Bij gehaald en gebracht grof restafval
Tarieven Tariefsysteem Afvalstoffenheffing (gemiddeld vastrecht in €/ aansl)
Huishoudgrootte 357
347
Verwerkingstarief restafval (€/ton) incl. stortbelasting
106
113
Verwerkingstarief gft (€/ton)
77
58
Verwerkingstarief oud papier en karton (€/ton)
-146
-115
Verwerkingstarief glas (€/ton)
-9
-12
Diftar-tarief restafval (in €/100 liter) Diftar-tarief gft (in €/ 100 liter)
Pagina 13 van 15
Over de benchmark Benchmarken is een vorm van prestatiemeting waarbij gemeenten en inzamelbedrijven aan de hand van vooraf vastgestelde indicatoren hun prestaties vergelijken. Doel van de benchmark is het inzicht in eigen functioneren en presteren te vergroten om op die manier handvatten voor verbetering te bieden. Zowel op beleids-strategisch gebied als op operationeel gebied. Gezocht wordt naar de factoren die van invloed zijn op de prestatie. Dit kan een strategie zijn (tarifering, acceptatie, etc.) of de keuze voor een inzamelwijze of inzamelmiddel. In deze rapportage worden de prestaties zoveel mogelijk in samenhang met de (prestatiebepalende) factoren weergegeven.
Methodiek In onderstaande driehoek en nevenstaande tabel is weergegeven welke prestatiegebieden en kern-indicatoren centraal staan in de benchmark. De benchmark gebruikt de methodiek van de benchmarkdriehoek. De driehoek benoemt de belangrijkste stuurgebieden (MILIEU, KOSTEN, SERVICE en VAARDIGHEDEN) en symboliseert hun onderlinge afhankelijkheid: verandering op het ene gebied heeft gevolgen voor andere gebieden en vice versa. Per stuurgebied is een aantal prestatie-indicatoren benoemd. Deze indicatoren geven per stuurgebied snel en gestructureerd inzicht in een gemeentelijke beheer/beleidssituatie. Zo wordt het mogelijk om consequenties van gemeentelijk beleid en beheer te vergelijken en wanneer nodig gericht bij te sturen. (Zie voor uitgebreide toelichting en definities het handboek van de benchmark).
Vergelijkingsbasis De gemeenten en bedrijven die aan de benchmark meedoen worden zoveel mogelijk vergeleken op basis van dezelfde omstandigheden. Omdat het aandeel hoogbouw in een verzorgingsgebied zeer prestatiebepalend blijkt te zijn, en hierop nauwelijks kan worden gestuurd, zijn de deelnemende organisaties gegroepeerd naar hoogbouwklasse. De volgende hoogbouwklasses zijn gedefinieerd: Klasse A 50 t/m 100% hoogbouw Klasse B 30 t/m 49% hoogbouw Klasse C 20 t/m 29% hoogbouw Klasse D 0 t/m 19% hoogbouw
Deelnemersveld en dekking Aan de benchmark peiljaar 2021 hebben 105 deelnemers meegedaan die in totaal 171 gemeenten vertegenwoordigen (sommige inzamelbedrijven doen voor meerdere gemeenten mee). Daarmee beslaat de benchmark 49% van de Nederlandse gemeenten.
Pagina 14 van 15
.
Pagina 15 van 15