2 Bijlage 1 Programmabegroting 2024-2028 (inclusief bijlagen)

Programmabegroting 2024 - 2028

Programmabegroting 2024 - 2028 Gemeente Haarlem

Programmabegroting 2024-2028

1

Uitgave Gemeente Haarlem September 2023 Informatie (023) 511 51 15 www.haarlem.nl, ook voor een digitale versie Stadhuis, Grote Markt 2 Postbus 511 2003 PB Haarlem

Programmabegroting 2024-2028

2

Aanbiedingsbrief Programmabegroting 2024-2028: Blijven bouwen aan een sociale, leefbare en duurzame stad Met genoegen bieden we de tweede begroting van deze coalitieperiode aan. De Programmabegroting 2024-2028 laat een positief beeld zien van wat er gerealiseerd kan worden om de stad socialer, leefbaarder en duurzamer te maken. Wel moeten we komende periode voorzichtig met de financiën omgaan om in tijden van inflatie, krapte op de arbeidsmarkt en schaarste in grondstoffen tot actie over te blijven gaan. Daarbij is er onzekerheid over de rijksbijdrage aan gemeentebudgetten en krijgen we in 2024 te maken met een nieuw landsbestuur met mogelijk nieuwe aandachtspunten. Voor een aantal ambities uit het coalitieakkoord is stabiliteit van overheidsbeleid en rijksbijdrage belangrijk. Hiervoor voeren we een actieve lobby op onderwerpen als woningbouw en energietransitie.

Financiën De Kadernota 2024 is het startpunt voor het financieel kader van de begroting voor 2024 en geeft uitvoering aan het coalitieakkoord 2022-2026 Actie! In de programmabegroting worden de plannen en daarbij behorende kosten voor 2024 vastgesteld met een financiële doorkijk naar de komende vier jaar. De onzekerheid rond de gemeentelijke financiën duurt voort door het effect van een nieuw financieringssysteem voor gemeenten vanuit het Rijk alsook de afspraken rond jeugd(zorg). Daarbij komt de val van het kabinet eerder dit jaar, waardoor besluiten die invloed hebben op de gemeentefinanciën zijn uitgesteld. De financiële situatie ziet er op de korte termijn goed uit. Op de lange termijn zien we een tekort op de begroting. Dit is dezelfde constatering als bij de Kadernota 2024. In 2024 en 2025 voorzien we een overschot van ongeveer €15,5 miljoen, maar in 2026 en 2027 lopen we tegen een tekort aan van ongeveer €12 miljoen, en in 2028 een tekort van ongeveer €17,4 miljoen. Dit betekent dat Haarlem in de toekomst maatregelen moet nemen om de begroting te stabiliseren. Gelukkig hebben we momenteel voldoende financiële middelen om de ingezette lijn te behouden tot en met 2027, dankzij een financiële reserve van €87 miljoen aan het einde van 2023. Dit geeft Haarlem de ruimte om bij de Kadernota 2025 voorstellen te doen om het financiële plaatje vanaf 2026 in evenwicht te brengen.

Op dat moment zullen we ook meer weten over mogelijke bezuinigingen die een nieuw kabinet gaat doorvoeren, die van invloed kunnen zijn op de financiën van Haarlem. De lokale belastingen (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) stijgen in Haarlem in 2024 met gemiddeld 5,8% voor een meerpersoonshuishouden. De doorverwerking van de hoge inflatie in onze gemeentelijke uitgaven zit hier bij inbegrepen.

Sociale stad Belangrijk blijft dat alle inwoners van Haarlem mee kunnen doen op gebieden als school, werk, sport, zorg, vervoer en wonen. We willen dat iedere Haarlemmer dichtbij hulp kan vinden wanneer dit nodig is. Hierbij wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de mentale gezondheid van jongeren, een dementievriendelijk Haarlem en hulp bij geldzorgen en rondkomen. Haarlem is een stad waarin iedereen zich thuis moet voelen. Diversiteit, inclusie en sociale veiligheid blijven daarom belangrijke speerpunten in 2024, die we uitwerken in het Actieplan Haarlem Regenboogstad. Ook blijven we aandacht vragen voor het koloniale verleden.

Programmabegroting 2024-2028

3

Komend jaar wordt er gestart met Housing First om dakloosheid preventief te bestrijden. Dakloze mensen krijgen direct een woning toegewezen en starten vanuit een vaste plek met een intensief zorgtraject. Alle zorg die we bieden heeft tot doel dat inwoners vanuit eigen kracht kunnen functioneren in de samenleving. In de komende jaren blijven we te maken houden met de landelijke problematiek rond jeugdzorg. We moeten blijven zorgen dat kinderen en jongeren de juiste zorg krijgen en tegelijkertijd moeten we ervoor zorgen dat de kosten in de gemeentebegroting beheersbaar blijven. Met het groeiende aantal leerlingen op basis- en middelbare scholen moet het aantal geschikte schoollocaties in de komende jaren ook toenemen. In gezamenlijkheid met gemeenten uit de regio en de VNG blijven we aandacht vragen voor meer middelen uit het Rijk om de nodige aanpassingen aan bestaande schoolgebouwen te kunnen doen. Voor de leerlingen op basisscholen starten we als voorlopende gemeente met het traject Rijke Schooldag, waarbij kinderen die dat nodig hebben een aanvullend aanbod krijgen. De kansenongelijkheid moet hierdoor afnemen.

Stad om te wonen 2024 is het jaar waarin de Omgevingswet van start gaat en we volgens die wijze gaan werken. De Omgevingswet schrijft voor dat gemeenten een Omgevingsvisie opstellen. Met onze Omgevingsvisiewerken we verder aan Haarlem met een groene omgeving, cultuurhistorische kwaliteiten, woningen, werkgelegenheid en voorzieningen. Haarlem is een erfgoedstad. De groei van de stad in combinatie met maatschappelijke opgaven, zoals verduurzaming, bereikbaarheid en leefbaarheid, zijn aanleiding om een heldere positie in te nemen met betrekking tot het beschermen van erfgoed. We bouwen op een verantwoorde manier verder aan nieuwe woningen voor verschillende doelgroepen. De bijdragen van het Rijk (woningbouwimpuls) zijn daarbij van groot belang nu de omstandigheden om te bouwen kritischer worden en knelpunten als stikstof en de capaciteit van het energienet nog niet zijn opgelost. Ook de inflatie en het gebrek aan grondstoffen zetten projecten verder onder druk. Door nauw samen te werken (via Samen Anders en Bouwend Haarlem) en de provincie te betrekken sturen we aan op een stabiele groei en het vasthouden van het bouwtempo. De ambitie blijft om 10.000 woningen toe te voegen voor 2030. Met het nieuwe sportakkoord worden faciliteiten voor sporters met een verstandelijke of lichamelijke beperking dit jaar verder uitgebreid.

Ook is er in samenwerking met maatschappelijke partners aandacht voor een veilig sportklimaat en een goede verbinding tussen sport en onderwijs. Sporten en bewegen stimuleren we voor alle Haarlemmers. Er wordt verder gewerkt aan Haarlem als beweegvriendelijke omgeving, we zetten in op Urban sports en andere sportfaciliteiten in onze openbare ruimte.

Duurzame stad Elk project en elk onderhoud in de stad biedt een kans op zichtbare verbeteringen van de Haarlemse leefomgeving. Komend jaar zetten we op drie locaties concrete stappen om Haarlem van het gas af te krijgen; de eerste leidingen van het warmtenet in Schalkwijk gaan de grond in, de bouw van het zonnewarmtenet in het Ramplaankwartier start en er komt een warmteplan voor de Waardepolder. Daarnaast wordt op verschillende manieren gewerkt aan duurzame mobiliteit: minder plek voor auto's en meer plek voor fietsers, wandelaars en openbaar vervoer. Voor het ov-knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid werken we aan een concreet ontwerp. Voor inwoners met een grote afhankelijkheid van de auto vergroten we de duurzame vervoersmogelijkheden. De snelheidsnorm van 30 kilometer per uur wordt op meer plekken doorgevoerd.

Programmabegroting 2024-2028

4

Ook in 2024 helpen we inwoners en ondernemers met verduurzamen. Met woningeigenaren, VVE’s en woningcorporaties zetten we stappen om te komen tot minder panden met energielabel E, F of G. Verder werkt de gemeente aan verduurzamen van sportvelden en van het eigen vastgoed. We bestrijden energiearmoede, onder andere door samen op te trekken met de Haarlempashouders in het verduurzamen van hun woning. Met verschillende initiatieven wordt gewerkt aan een duurzame en circulaire economie. Haarlem moedigt innovatie aan met het ondersteunen van innovatiehubs, zoals het C-district en de Koepel. Voor de duurzaamheidsdoelstellingen zijn middelen nodig. We vragen hiervoor meerdere subsidies aan bij de EU, het Rijk en de provincie Noord-Holland. We lobbyen ervoor dat deze middelen ook de komende jaren van voldoende omvang zijn. Haarlem heeft een sterke reputatie als cultuurstad. Om dat zo te houden wordt onder andere de Schuur uitgebreid, wordt nieuw popcentrum Slachthuis ondersteund en helpen we kleinere culturele instellingen. Ook maken we een start met een nieuw depot voor het Frans Hals Museum en de gemeentelijke archeologische collectie.

Betrokken stad We vinden het belangrijk dat Haarlemmers zich veilig voelen. Daarom is verbetering van de veiligheid en leefbaarheid in de wijken een belangrijk speerpunt voor de komende jaren. Met de integrale aanpak Meerwijk wordt de problematiek in die wijk breed integraal aangepakt. Niet alleen door concrete veiligheids- en leefbaarheidsproblemen, maar ook door fysieke knelpunten in de openbare ruimte en sociale problematiek op te lossen. Met het programma Geweld Hoort Nergens Thuis zetten we in op het voorkomen van alle vormen van huiselijk geweld. Een ander punt van aandacht blijft onze toegankelijkheid. Het is belangrijk dat Haarlemmers toegang hebben tot informatie en diensten van de gemeente. Steeds meer van onze dienstverlening kan online worden geregeld en we werken er elke dag aan om ervoor te zorgen dat brieven, e-mails, gesprekken en website toegankelijk en begrijpelijk zijn. In de openbare ruimte blijven we ons onverminderd inzetten om overlast en incidenten te voorkomen en strafbare feiten aan te pakken. Het nieuwe Actieprogramma gezellig, gastvrij en veilig uitgaan in Haarlem komt komend jaar tot uitvoer.

Raadsbehandeling programmabegroting De begroting wordt door de gemeenteraad behandeld op 6 en 9 november 2023. Op 9 oktober wordt een technische presentatie gegeven voor raadsleden. Tot en met 20 oktober 12:00 uur is er gelegenheid tot het indienen van technische raadsvragen. Het indienen en beantwoorden van de technische vragen gebeurt digitaal. Op 31 oktober komt de ambtelijke beantwoording beschikbaar. Het college van burgemeester en wethouders, Haarlem, 26 september 2023

Programmabegroting 2024-2028

5

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ..................................................................................................................................... 3 Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 6 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 8 Deel 1 Algemeen ..................................................................................................................................... 9 1.1 Begroting gemeente in één oogopslag........................................................................................ 10 1.2 Ontwikkeling financieel kader ..................................................................................................... 12 1.3 Samenvatting van baten en lasten .............................................................................................. 25 1.3.1 Structureel begrotingssaldo ..................................................................................................... 26 1.4 Financiële positie .........................................................................................................................

26 1.5 Taakstellingen .............................................................................................................................. 29 1.6 Investeringen ............................................................................................................................... 29 1.7 Onderzoeken ingevolge de Verordening art. 213a ..................................................................... 39 1.8 Interbestuurlijk toezicht .............................................................................................................. 39 1.9 Duurzaamheidsbegroting ............................................................................................................ 40 Deel 2 Programma's .............................................................................................................................. 67 2.1 Inleiding programma's................................................................................................................. 68 Cluster Sociaal ................................................................................................................................... 70 Programma 1 Maatschappelijke participatie ................................................................................

80 Programma 2 Ondersteuning en zorg ........................................................................................... 93 Programma 3 Werk, inkomen en schulden ................................................................................. 102 Cluster Fysiek................................................................................................................................... 113 Programma 4 Aantrekkelijke woon-werkstad ............................................................................. 122 Programma 5 Gezonde en duurzame stad .................................................................................. 145 Cluster Burger en bestuur ............................................................................................................... 154 Programma 6 Burger, bestuur en veiligheid ............................................................................... 159 Programma 7 Algemene dekkingsmiddelen en overhead .......................................................... 168 2.2 Gebiedsgerichte vertaling ......................................................................................................... 180 Deel 3 Paragrafen ................................................................................................................................

181 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................... 182 3.2 Lokale heffingen ........................................................................................................................ 194 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 205 3.4 Financiering ............................................................................................................................... 212 Programmabegroting 2024-2028

6

3.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 218 3.6 Verbonden partijen en subsidies............................................................................................... 227 3.7 Grond- en vastgoedbeleid ......................................................................................................... 252 3.8 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid .......................................................................... 256 Deel 4 Besluit ....................................................................................................................................... 258 4.1 Besluit ........................................................................................................................................ 259 Deel 5 Bijlagen ..................................................................................................................................... 261 5.1 Investeringsplan 2023-2027 ...................................................................................................... 262 5.1 a Investeringsplan 2028-2032 ...................................................................................................

271 5.2 Samenstelling bestuur ............................................................................................................... 273 5.3 Kerngegevens ............................................................................................................................ 275 5.4 Benchmarkindicatoren .............................................................................................................. 278 5.5 Toelichting doelen en prestaties zonder indicatoren ............................................................... 293 5.6 Overzicht personeel................................................................................................................... 297 5.7 Productenraming ....................................................................................................................... 298 5.8 Overzicht taakvelden ................................................................................................................. 311 5.9 Incidentele baten en lasten ....................................................................................................... 317 5.10 Reserves en voorzieningen ...................................................................................................... 322 5.11 Kostenonderbouwingen heffingen conform model VNG........................................................

328 5.12 Overzicht risico's...................................................................................................................... 334

Programmabegroting 2024-2028

7

Leeswijzer De programmabegroting bestaat een vijftal delen: 1. Algemeen; 2. Programma’s; 3. Paragrafen; 4. Besluit; 5. Bijlagen. Het deel Algemeen schetst allereerst de algemene ontwikkelingen op het gebied van beleid. Er wordt ingegaan op de grotere beleidsmatige ontwikkelingen die de programmatische indeling van de begroting overstijgen. In dit deel is ook de Duurzaamheidsbegroting opgenomen. Naast de beleidsmatige ontwikkelingen wordt in dit deel ingegaan op de financiële ontwikkelingen en positie van de gemeente. De Programma’s vormen het beleidsmatige deel van de begroting. De zeven programma's zijn gegroepeerd in de clusters Sociaal, Fysiek en Burger en bestuur. De programma's kennen allemaal dezelfde structuur. Deze structuur wordt toegelicht in de inleiding van dit deel. In deze programmabegroting zijn voor het eerst de gewijzigde doelenbomen en indicatoren naar aanleiding van herindeling van de programma's 4 en 5 en de indicatorenconferenties uit 2022 opgenomen. In het programmadeel is ook aandacht voor de vertaling van de beleidsmatige ontwikkelingen naar de verschillende stadsdelen in Haarlem. Het deel Paragrafen bestaat uit de wettelijk voorgeschreven paragrafen die volgens het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) moeten worden opgenomen.

Deze paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting vanuit verschillende perspectieven (risico’s, financiering, verbonden partijen, etc.). De kengetallen zijn opgenomen in paragraaf 3.1. Het Besluit bevat het voorstel van het college aan de raad om de Programmabegroting 2024-2028 vast te stellen. Het deel Bijlagen bestaat onder andere uit meer gedetailleerde financiële informatie, extra informatie over indicatoren, het Investeringsplan 2023-2032 (waarvan de eerste vijf jaarschijven worden geautoriseerd door de raad), een overzicht van reserves en voorzieningen en de productenraming. Alle financiële tabellen geven de primaire begroting 2024 weer. Alle in de financiële tabellen vermelde bedragen zijn maal € 1.000, tenzij anders vermeld. Digitale begroting Naast de aan de raad aangeboden papieren versie van de begroting is deze eveneens beschikbaar via de website van de gemeente als pdf-bestand. Vanuit dit bestand kan de achterliggende informatie (beleidsnota’s, visie documenten, etc.) met een klik worden geraadpleegd. Om de begroting ook begrijpelijk te maken voor alle lezers, is een ‘begroting in één oogopslag’ (BIEO) ontwikkeld. Hierop staan in een infographic de hoofdlijnen uit de begroting en staan de inkomsten en uitgaven van de gemeente weergegeven.

Programmabegroting 2024-2028

8

Deel 1 Algemeen

Programmabegroting 2024-2028

9

1

Maatschappelijke participatie | 98 miljoen

We willen dat inwoners mee kunnen doen en dat elke Haarlemmer erbij hoort. Het aantal leerlingen in Haarlem neemt toe en daarom investeren we in de schoolgebouwen. Meerdere schoollocaties worden vernieuwd of uitgebreid. Op de scholen komt extra aandacht voor een kansrijke start voor kinderen en jongeren met het traject rijke schooldag. Met de rijke schooldag worden leerlingen gestimuleerd zich te ontwikkelen door extra activiteiten aan te bieden. Samen met sportverenigingen werken we verder aan een inclusief sportaanbod voor specifieke doelgroepen. Aan inwoners die daar behoefte aan hebben bieden de wijkteams advies en ondersteuning, bijvoorbeeld op het gebied van rondkomen.

Begroting 2024

2 Ondersteuning en zorg | 150 miljoen

Haarlemmers die dat nodig hebben kunnen rekenen op een steuntje in de rug. We organiseren passende zorg laagdrempelig en dicht bij huis, ook bij complexe zorgvragen. Wanneer het huis ontbreekt krijgt dat prioriteit. In 2024 start voor dakloze mensen het uitvoeringsprogramma Housing First, waarin een eigen woning en intensieve ondersteuning centraal staan. Alle zorg en ondersteuning heeft tot doel de zelfredzaamheid van Haarlemmers te vergroten, zodat ze kunnen meedoen in de samenleving. Ondersteuning kan bestaan uit jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning, maatschappelijke opvang, beschermd wonen, woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen, dagbesteding, huishoudelijke ondersteuning of gezinsbegeleiding.

De begroting geeft aan wat de inkomsten en de uitgaven van de gemeente zijn. Dit overzicht is de begroting voor 2024 in één oogopslag. De volledige begroting is te vinden op www.haarlem.nl/begroting.

Werk, inkomen en schulden | 107 miljoen

We bieden kwetsbare inwoners hulp bij werk, inkomen en schulden. Het hebben van werk zorgt naast een financiële basis, voor ontmoetingen en een sterker gevoel van eigenwaarde. Om de zoektocht naar werk makkelijker te maken wordt in 2024 het regionaal werkcentrum geopend. Eén loket waar Haarlemmers en mensen uit de regio terecht kunnen voor leren, werken of loopbaanbegeleiding. Omdat het minimabeleid in Haarlem is verruimd van 120% naar 130% kunnen ook komend jaar meer Haarlemmers gebruik maken van regelingen. De doorlooptijd om van schulden af te komen is juist verlaagd van 36 naar 18 maanden. Dat betekent dat inwoners sneller perspectief hebben op een schuldenvrije toekomst.

2

3

Inkomsten Totaal 719,5 miljoen 1 Belastingen en heffingen

19%

2 Overige

21%

3 Algemene uitkering van het Rijk

60%

135,5 miljoen

De begroting wordt door de gemeenteraad behandeld op maandag 6 en donderdag 9 november 2023.

154,3 miljoen

429,7 miljoen

4

Haarlem als aantrekkelijke woon- en werkstad | 155 miljoen

Haarlem is volop in ontwikkeling. De stad moet ook in de toekomst een fijne plek zijn om in te wonen, werken en recreëren. De komende jaren worden veel extra woningen gebouwd voor verschillende doelgroepen. Daarbij is aandacht voor een mooie, groene omgeving, voldoende werkgelegenheid en voorzieningen. Ook is toegankelijkheid voor mensen met een beperking belangrijk. Om de stad bereikbaar te houden krijgen schone manieren van vervoer, zoals lopen, fietsen en het openbaar vervoer voorrang. De plannen voor het OV-knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid worden komend jaar verder uitgewerkt.

5

2 3

1 7 6

4 5

Uitgaven Totaal 718,9 miljoen 1 Maatschappelijke participatie 2 Ondersteuning en zorg 3 Werk, inkomen en schulden 4 Haarlem als aantrekkelijke

Haarlem als gezonde en duurzame stad | 57 miljoen

Een van de grote opgaven is het klimaatprobleem. We gaan door met het terugdringen van CO2-uitstoot en de opwek van schone energie en warmte. In de openbare ruimte voegen we ruimte toe voor water en groen om hittestress te verminderen en wateroverlast te voorkomen. Komend jaar krijgt het warmtenet in Schalkwijk vorm, start de bouw van het zonnewarmtenet in het Ramplaankwartier en maken we een warmteplan voor de Waardepolder. Alle inspanningen om schone energie op te wekken worden samengevat in de regionale energiestrategie 2.0. Waar dat kan hergebruiken we grondstoffen en we stimuleren hergebruik onder Haarlemmers. Er wordt ook geld gereserveerd voor het verduurzamen van sportvelden.

6

3

1

Burger, bestuur en veiligheid | 57 miljoen

Het is belangrijk dat informatie van de gemeente voor iedereen toegankelijk is. De gemeente werkt er elke dag aan om ervoor te zorgen dat brieven, e-mails, gesprekken en website toegankelijke en begrijpelijk zijn. Samenwerken staat aan de basis van goed bestuur en zorgt voor passende antwoorden op de uitdagingen in de stad. Begin 2024 wordt vastgelegd dat Haarlemmers de gemeente mogen uitdagen om taken over te nemen als ze deze beter kunnen uitvoeren. In de openbare ruimte blijft de gemeente zich onvermoeid inzetten om overlast en incidenten te voorkomen en strafbare feiten aan te pakken. Het nieuwe actieprogramma gezellig, gastvrij en veilig uitgaan in Haarlem komt tot uitvoer.

woon- en werkstad 5 Haarlem als gezonde en duurzame stad 6 Burger, bestuur en veiligheid

13,5% 21% 15% 21,5% 8% 8%

7 Algemene Dekkingsmiddelen

13%

en Overhead

Woonlasten meerpersoonshuishouden

2024

OZB

€ 443,-

Rioolheffing

€ 167,-

Afvalstoffenheffing

€ 453,-

Gemiddelde woning Gemiddelde woning Meerpersoonshuishouden Totale woonlasten

€ 1.063,-

Woonlastenindex t.o.v. 2023: 105,8%

1.2 Ontwikkeling financieel kader Inleiding Het financieel kader voor de Programmabegroting 2024-2028 is gebaseerd op de vastgestelde Kadernota 2024. De uitkomst van het begrotingskader van de Kadernota 2024 is het startpunt voor het financieel kader van de begroting 2024. In het vernieuwde kader is o.a. het effect van de meicirculaire 2023, de actualisatie van de kapitaal- en financieringslasten opgenomen en zijn de bij de Kadernota 2024 aangenomen moties verwerkt. Het effect van de aangenomen amendementen is zichtbaar verwerkt in het begrotingskader van de Kadernota 2024. De actualisatie van het financiële kader in voorliggende Programmabegroting 2024-2028 leidt tot een verdere verslechtering van het begrotingssaldo ten opzichte van de Kadernota 2024. De uitkomst van het begrotingskader is dat de eerste twee jaren 2024 en 2025 samen afgerond € 15,5 miljoen positief zijn en de jaren 2026 en 2027 samen afgerond € 12 miljoen negatief. Het laatste jaar 2028 staat op afgerond € 17,4 miljoen negatief. Bij de huidige omstandigheden zal in de toekomst ingrepen moeten worden gedaan om het financieel kader sluitend te krijgen.

Het voorliggende sluitende financieel kader tot en met 2027 in combinatie met een gezonde financiële positie in de vorm van een algemene reserve per einde 2023 van € 87 miljoen maakt het mogelijk in voorliggende Programmabegroting 2024-2028 de hoofdlijn van de Kadernota 2024 te handhaven en biedt de kans om bij de Kadernota 2025 met voorstellen te komen om het financieel kader vanaf 2026 steeds meer in evenwicht te brengen. Op deze manier kan een zorgvuldige afweging worden voorgelegd aan de raad. Tegen die tijd is mogelijk ook bekend wat een nieuw kabinet aan bezuinigingen gaat doorvoeren die doorwerken naar de gemeentefinanciën en daarmee de begroting van Haarlem. Terugblik Kadernota 2024 De Kadernota 2024 is het moment om beleidsvoorstellen af te wegen en al dan niet op te nemen in het financieel kader. Daarmee vervult de kadernota de richtinggevende rol voor het opstellen van de begroting. Alleen actualisaties en bestuurlijke afspraken rond het invullen van PM posten en overige bestuurlijke afspraken leiden tot nieuwe voorstellen. In de Kadernota 2024 is € 1 miljoen structureel beschikbaar gesteld voor intensiveringen in dienstverlening en bedrijfsvoering. Voor kapitaallasten van nieuwe investeringen is € 0,5 miljoen oplopend tot € 2 miljoen in 2027 beschikbaar gesteld. Daarnaast is voor circa € 40 miljoen aan incidentele voorstellen opgenomen te nemen tot en met 2026.

Het college investeert middels de Kadernota 2024 in de stad en gaat voor actie! De Kadernota 2024 is door de raad geamendeerd, wat heeft geleid tot aanvullende investeringen in onder andere energiezuinige woningen, het herplanten van bomen en het opknappen van speeltuinen. Ontwikkelingen De (financiële) omgeving is sinds vaststelling van de Kadernota 2024 aan verandering onderhevig. Zo hebben gemeenten te maken met een demissionair kabinet waarbij onderwerpen controversieel zijn verklaard. Hiermee duurt de onzekerheid rond de gemeentelijke financiën voort en in bijzonder het effect van de nieuwe financieringssystematiek op de structurele middelen, alsook de afspraken rond jeugd(zorg). Dit heeft er o.a. toe geleid dat op de algemene ledenvergadering van de VNG de resolutie ‘naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief’ met grote Programmabegroting 2024-2028

12

meerderheid is aangenomen. Hierin worden gemeenten geadviseerd voor de jaren 2024 en 2025 een sluitende begroting op te leveren en voor de jaren 2026 en 2027 de begroting realistisch in kaart te brengen. Naar verwachting zullen de jaren 2026 en 2027 aanzienlijke tekorten laten zien. In Haarlem is dit voor 2026 en 2027 ook het geval, al laten deze zich zoals gezegd nog dekken door overschotten in de jaren 2024 en 2025. Naast onzekerheid over de algemene uitkering en jeugd(zorg) in het bijzonder, is ook de macro economische omgeving in beweging. De rente is de afgelopen tijd verder opgelopen, wat leidt tot stijgende financieringslasten. De inflatie die afgelopen jaar fors is opgelopen lijkt daarentegen inmiddels af te vlakken. De gekozen uitgangspunten bij de kadernota zijn houdbaar. De gemiddelde woonlasten zijn ten opzichte van de Kadernota 2024 gelijk gebleven. Vooruitblik Kadernota 2025 Richting het opstellen van de Kadernota 2025 is het onzeker of een nieuw kabinet bezuinigingen gaat doorvoeren die doorwerken naar de gemeentefinanciën en daarmee de begroting van Haarlem. Ook is er onzekerheid over de afspraak om voor een aantal jaren de samen trap op trap af te bevriezen.

Bekend is dat het ministerie van Financiën in aanloop naar de verkiezingen een inventarisatie bezuinigingsopties voor gemeenten (augustus 2023) heeft opgesteld, waarin ook bezuinigingsopties voor decentrale overheden zijn geïnventariseerd. Hier staat tegen over dat de eerste berichten vooruitlopend op de meicirculaire 2024 toch wat positiever lijken te zijn dan de cijfers op basis van de meicirculaire 2023.

Het college zal ten behoeve van besluitvorming bij de Kadernota 2025 aan de slag gaan om een pakket maatregelen te ontwikkelen in lijn met het coalitieakkoord. Hierbij is een afhankelijkheid van of een nieuw kabinet bezuinigingen gaat doorvoeren en de definitieve hoogte van de toekomstige rijksbijdrage.

Financieel kader De beginstand 2028 kent een negatief saldo van € 12,4 miljoen. In de Kadernota 2024 is de jaarschijf 2028 conform gebruik niet opgenomen en wordt nu dus voor het eerst zichtbaar. Het verschil tussen 2027 en 2028 wordt vooral verklaard door oplopende kapitaallasten. Dit is het gevolg van de besluitvorming over het Investeringsplan 2023 – 2027 bij de Kadernota 2024. Financieel kader Meerjarenraming Kadernota 2024 (blz. 35) 1 Amendementen Kadernota 2024 Subtotaal

2024 -4.748 2.200 -2.548

v n v

2025 -9.879 500 -9.379

v n v

2026 4.693 n 1.450 n 6.143 n

2027 5.973 n 5.973 n

2028 12.440 n 12.440 n

107

n

-370

v

-370

v

-500

v

-500

v

3 Meicirculaire

-1.655

v

-1.703

v

689

n

-979

v

3.237

n

4 Structureel nadeel jeugd Berap '23

2.200

n

2.200

n

2.200

n

2.200

n

2.200

n

-4.000 0

v

-4.000 pm

v

-4.000 pm

v

-4.000 pm

v

2 Moties Kadernota 2024

Bezuiniging jeugd (voor rekening en risico 5a Rijk) 5b Besparingen uit Hervormingsagenda

0 0

6 Saldo autonoom

-1.719

v

-2.115

v

-2.180

v

-1.465

v

-1.898

v

7 Saldo actualisatie kapitaallasten

-1.040

v

-1.006

v

-1.230

v

-1.459

v

-2.448

v

8 Financieringslasten

1.249

n

2.764

n

4.434

n

6.219

n

8.449

n

Programmabegroting 2024-2028

13

Financieel kader Subtotaal

2024 -3.406

v

2025 -13.609

v

2026 5.686 n

2027 5.989 n

2028 17.480 n

9 Saldo aanvullende beleidsvoorstellen

778

n

685

n

385

-15

-15

Uitkomst begrotingskader 2024

-2.628

v

-12.924

v

6.071 n

n

v

5.974 n

v

17.465 n

1. Amendementen Kadernota 2024 Tijdens de behandeling van de Kadernota 2024 heeft de raad een vijftal amendementen aangenomen, waarvan vier met financiële consequenties. Het betreft onderstaande amendementen. Verwerking hiervan heeft plaatsgevonden in de Kadernota 2024 cf. motie 15. ‘Publiceer geamendeerde versies van raadsstukken op de gemeentewebsite’. Amendementen a. Amendement 35: Haarlemse evenementen in de schijnwerper b. Amendement 36 BIS: Maximaal 2.000 extra labelstappen naar energiezuinige huurwoningen c. Amendement 67 BIS: €1 miljoen om samen speeltuinen aan te leggen of op te knappen d. Amendement 68: Bomen direct herplanten Totaal

2024

2025

2026

2027

2028

0

0

250 n 200 n

500 n

1.200 n

500 n

1.450 n

1.000 n 1.000 n 2.200 n

2. Moties Kadernota 2024 Tijdens de behandeling van de Kadernota 2024 heeft de raad een aantal moties aangenomen. Voor onderstaande moties stelt college voor deze cf. motie in voorliggende Programmabegroting 20242028 ten laste/ten gunste te brengen van de algemene middelen (het begrotingssaldo). Moties a. Motie 04 BIS: Onderdak voor de Nieuwe Blauwe Tram b. Motie 37 BIS: Maak gendergelijkheid een speerpunt c. Motie 39 BIS: Verhoog de inkomsten van de toeristenbelasting d. Motie 44: Meer actie voor toegankelijkheid

2024

2025

2026

2027

2028

27 n 25 n

25 n

25 n

-500 v -500 v -500 v -500 v 15 n

95 n

95 n

e. Motie 48: Sport en Cultuur voor ieder Kind f. Motie 53: Meer bomen nu

30 n 10 n

10 n

10 n

g. Motie 21: Havengelden dragen bij aan voorzieningenniveau h. Motie 40: Voorkom een bouwdip i. Motie 22 BIS: Structureel schrappen taakstelling cultuurhuisvesting

pm

pm

pm

pm

pm

pm pm

pm

pm

pm

pm

Totaal

107 n -370 v -370 v -500 v -500 v

a. Motie 04 BIS: Onderdak voor de Nieuwe Blauwe Tram Gezien de bijzondere cultuurhistorische waarde voor Haarlem wordt door de raad in beraadslaging over de Kadernota 2024 via de motie "Onderdak voor de Nieuwe Blauwe Tram" verzocht om een eenmalige subsidie te verstrekken om de aankoop van de tramwerkplaats van De Nieuwe Blauwe Tram mogelijk te maken. Per saldo resteert een nadelig effect van € 27.000 voor 2024. b. Motie 37 BIS: Maak gendergelijkheid een speerpunt In de periode 2024 tot en met 2026 wordt jaarlijks € 25.000 vanuit de algemene middelen beschikbaar gesteld om concrete acties en maatregelen om gendergelijkheid te bevorderen in kaart te brengen en waar mogelijk uit te voeren. Aan het einde van de periode 2025/2026 zal de aanpak geëvalueerd worden, waarna er wordt beslist of de aanpak al dan niet wordt voortgezet. Programmabegroting 2024-2028

14

c. Motie 39 BIS: Verhoog de inkomsten van de toeristenbelasting Het college geeft uitvoering aan de motie nr.39 bis d.d. 13 juli 2023 waarin wordt opgeroepen de toeristenbelasting over 2025 structureel te verhogen met € 500.000 per 1-1-2025 en de heffingsgrondslag zodanig vorm te geven zodat de opbrengsten automatisch in lijn blijven met de marktontwikkelingen. Dit laatste door het toepassen van een index, een percentage van de kamerprijs of een vaste prijs of een combinatie daarvan. Voor eind 2023 volgt de vaststelling van de toeristenbelasting 2024 en 2025 plus de eventuele herziening van de heffingsgrondslag per 1-1-25. De toeristenbelasting voor 2025 wordt (vroeg)tijdig vastgesteld, zodat alle ketenpartners de toeristenbelasting over 2025 tijdig kunnen verwerken in langlopende contracten. d. Motie 44: Meer actie voor toegankelijkheid Met de aanstelling van een coördinator toegankelijkheid geeft het college invulling aan de motie "Meer actie voor toegankelijkheid". De jaarlijkse lasten hiervan bedragen € 145.000. Voor 2024 was hiervoor al een bedrag opgenomen in de incidentele middelen van € 100.000 onder de post "Werk met werk openbare ruimte: vergroenen, verkeersveiligheid en toegankelijkheid". Door het in deze post opgenomen budget voor regentonsubsidies te laten vervallen, kan verder nog € 130.000 dekking worden gevonden.

Voorgesteld wordt het resterende saldo (in 2024 € 15.000, in 2025 en in 2026 € 95.000) ten laste van de algemene middelen te brengen. e. Motie 48: Sport en Cultuur voor ieder Kind Middels deze motie wordt voor het Jeugd Sport en Cultuurfonds in 2024 en 2025 middelen ingezet (€ 90.000 op jaarbasis) om de inkomensgrens voor gebruikmaking van het JSCF te verhogen naar 150% van het minimuminkomen. De nog onbenutte middelen uit de extra subsidie uit 2020 van € 150.000 worden niet teruggevorderd van het JSCF maar worden ingezet t.b.v. dit doel. De overgebleven € 150.000 euro wordt besteed aan de verhoging van de inkomensgrens naar 150%. De resterende benodigde € 30.000 wordt incidenteel gedekt uit de algemene middelen. Na een periode van twee jaar zal de verhoging worden geëvalueerd. f. Motie 53: Meer bomen nu In de periode 2024 t/m 2026 wordt er, middels de acties van Meer bomen nu, gratis boompjes aan particulieren uitgedeeld. Dit betekent een financiële bijdrage van € 1 per boom met een maximum van € 10.000 per jaar. Daarnaast dient er aandacht besteed te worden aan deze acties via de gemeentelijke communicatiekanalen. Tevens dient er onderzocht te worden waar extra bomen, in het kader van Meer bomen nu, op gemeentelijke grond kunnen worden geplant. g.

Motie 21: Havengelden dragen bij aan voorzieningenniveau Het college komt dit najaar met een voorstel hoe tot een hogere kostendekkendheid van de havengelden kan worden gekomen. Dit voorstel zal worden verwerkt in de Belastingvoorstellen 2024 (en 2025) en de Kadernota 2025 als het gaat om respectievelijk de tarieven en het voordelige financiële effect op het begrotingssaldo. h. Motie 40: Voorkom een bouwdip De vraag aan het college is om op basis van een aantal scenario’s inzichtelijk te maken welke investeringen nodig zijn omtrent de woningbouw in Haarlem. Deze scenario’s dienen voorafgaand aan de begroting te worden besproken. Eventuele financiële consequenties die hieruit voortvloeien moeten inzichtelijk worden gemaakt. Hiertoe zal een informatienota worden ingebracht in de commissie ontwikkeling. De motie vraagt om indien nodig aanvullende middelen te reserveren uit de algemene middelen. Voor dekking zal het college ook het surplus in de reserve GREX en de voorbereiding start bouwimpuls betrekken.

Programmabegroting 2024-2028

15

i. Motie 22 BIS: Structureel schrappen taakstelling cultuurhuisvesting Het college wordt opgeroepen, indien werk gemaakt gaat worden van de taakstelling deze te behalen bij realisatie van de toekomstige investeringen en/of de uitvoering van verduurzaming van bestaande cultuurgebouwen. En indien de resultaten van deze investeringen en verduurzaming (deels) later dan 2027 worden verwacht met voorstellen te komen op welke wijze (met aanvullende incidentele middelen) deze periode kan worden overbrugd. 3. Meicirculaire De meicirculaire heeft geresulteerd in een incidenteel positief effect voor de Gemeente Haarlem in de komende jaren. Vanaf 2028 is er echter sprake van een structureel nadelig effect van € 3,2 miljoen. Dit is het gevolg van een lagere uitkeringsfactor van de algemene uitkering als gevolg van verwachte groeiende aantallen (o.a. inwoners en bedrijven) op landelijkniveau door het Rijk, waar we in Haarlem voorzichtigheidshalve rekenen met gelijkblijvende aantallen. Wanneer de maatstafaantallen in werkelijkheid de verwachte macro-ontwikkeling volgen (of overstijgen) zorgt dit op een later moment tot voordelen voor de gemeente. 4. Structureel nadeel jeugd Bestuursrapportage 2023 Het voorstel is het structurele nadelige effect op jeugd als gepresenteerd bij de Bestuursrapportage 2023, in 2024 ten laste te brengen van de algemene middelen (het voordeel uit de meicirculaire).

Voor 2025 en verder zal de begroting jeugd hierop worden aangepast (naar boven bij te stellen). 5a. Bezuiniging jeugd (voor rekening en risico Rijk) & 5b. Besparingen uit Hervormingsagenda In het regeerakkoord is een aanvullende bezuiniging op jeugd opgenomen van € 511 miljoen met maatregelen die niet zijn onderbouwd en waarvan met de VNG is afgesproken dat deze voor rekening en risico van het Rijk zijn. Vanaf 2025 betekent dit een besparing van € 4 miljoen voor Haarlem. Dit is structureel en kan als besparing worden ingeboekt op de begroting jeugd. Daarnaast zijn bij de besparingen in het kader van de Hervormingsagenda verdere besparingen voorzien vanaf 2026. Bij de Kadernota 2025 komt het college met een analyse hoe deze te betrekken in het financieel kader. 6. Autonoom Autonoom a. Vrijval stelposten technische en afrondingsverschillen b. Hogere OZB-baten Bijstelling voor Begroting 2024 Veiligheidsregio c. Kennemerland d. Privacy & Security e. Actualiseren baten en lasten afval en riolering f. Kasschuif programma nachtcultuur g. Kasschuif verkiezingen 2025 h. Verkiezingen 2027 i. Kasschuif VTH j. Saldo kostenverdeling Wabo leges: doorbelastingen niet langer te dekken k. wabo leges Schades aan Openbare Verlichting en l. Verkeersregelinstallaties m Actualisatie ODIJ inflatie ander uitgangspunt dan . Haarlem n. Indexatie SRO Saldo autonoom

Programmabegroting 2024-2028

2024 -108 v -401 v

2025 -106 -401

v v

2026 -85 -401

v v

2027 -83 -401

-72 v

-72

v

-22 v -22 -1.545 v -1.339 150 n -150 -422

2028 v v

-83 v -401 v

-72

v

-72

v

v v v v

-22 -1.438 -150

v v v

-22 -1.510

v v

v -72 -22 v -1.521 v

-324 v

204 -175

n v

-204 -176

v v

-167

v

-167 v

400 n

140

n

140

n

140

n

140 n

150 n

150

n

150

n

150

n

150 n

53 n

78

n

78

n

78

n

78 n

0

0

0

0

0

-2.180 v

-1.465 v

-1.898 v

422 n

-1.719 v -2.115 v

16

a. Vrijval stelposten technische en afrondingsverschillen Voor volledige aansluiting met het saldo in de Kadernota 2024 zijn enkele technische en afrondingsverschillen tijdelijk op stelposten geraamd. In de stand begroting 2024 vallen deze stelposten weer vrij met een voordelig effect van € 108.000 aflopend naar € 83.000 structureel vanaf 2027. b. Hogere OZB-baten De begrote OZB-baten worden met € 401.000 bijgesteld. Dit betreft het structurele effect uit de Bestuursrapportage 2023, waar de begrote OZB baten zijn bijgesteld als gevolg van een hoger aantal panden dan waarmee rekening gehouden bij het opstellen van de Programmabegroting 2023-2027 c.q. Belastingvoorstellen 2023. c. Bijstelling voor Begroting 2024 Veiligheidsregio Kennemerland Op basis van raadstuk 2023/520383 wordt de begroting voor de Haarlemse bijdrage aan de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) bijgesteld. Deze is vastgesteld door het algemeen bestuur van de VRK. De belangrijkste wijziging betreft een verhoging van de bijdrage als gevolg van een forse indexatie, welke grotendeels was voorzien ten tijde van de Kadernota 2024. Als zodanig is destijds een stelpost opgenomen in programma 6 voor de geschatte impact. Deze blijkt achteraf voldoende ad € 1.3 miljoen. Tegelijkertijd is er een onverwachts voordeel ontstaan op de kosten voor bluswater ad € 66.000. In totaal leidt dit tot een voordeel van € 72.000.

Middels deze mutatie wordt hiervoor de Haarlemse begroting afgeraamd. d. Privacy & Security Bij de Kadernota 2024 heeft de Gemeente Haarlem besloten 2,3 fte extra in te zetten voor privacy en security. Conform reguliere afspraken betaalt de gemeente Zandvoort voor een bedrag van € 22.000 mee in de kosten omdat zij ook baat hebben bij deze extra inzet. e. Actualiseren baten en lasten afval en riolering Voor afval en riolering worden jaarlijks bij begroting en kadernota de kosten en baten aan de hand van de hiervoor geldende VNG modellen geactualiseerd. Deze modellen vormen de basis voor de tariefberekeningen. In de Programmabegroting 2023-2027 als ook bij de Kadernota 2024 is een aansluitingsverschil ontstaan tussen de begroting en genoemde VNG kostprijsmodellen. Verzuimd is de begroting in overeenstemming te brengen met de VNG modellen (met de daarin gehanteerde juiste opstelling van kosten en baten). In voorliggende Programmabegroting 2024-2028 wordt deze aansluiting met terugwerkende kracht gemaakt. Dit leidt niet tot een wijzing van de in de Kadernota 2024 (o.b.v. de VNG modellen) voorgerekende concept tarieven, maar wel tot een voordeel op het begrotingssaldo. f.

Kasschuif programma nachtcultuur Er komt meer ruimte voor de nachtcultuur: een nieuwe visie op de nacht met onder meer mogelijkheden om het aantal broedplaatsen uit te breiden, ruimte voor 24 uursvergunningen en ruimere openingstijden. Leegstaande panden kunnen tijdelijk worden gebruikt met een nieuw pop-up beleid. Er is over een periode van vier jaar een activiteitenbudget gereserveerd van € 150.000 per jaar. Het budget van de jaren 2025 en 2026 wordt naar voren gehaald om met een programmatische aanpak sneller tot een breed gedragen bondige visie en uitvoering van een plan van aanpak te komen. In 2023 is reeds € 150.000 uitgegeven t.b.v. programma nachtcultuur. Deze mutatie is verwerkt in de Bestuursrapportage 2023. In 2024 zal op basis van de resultaten een voorstel worden gedaan over de voortzetting van het programma of een structurele inbedding van de activiteiten. Programmabegroting 2024-2028

17

g. Kasschuif verkiezingen 2025 In 2023 moet de gemeente extra verkiezingen voor de Tweede Kamer organiseren. Voorgesteld wordt om het beschikbare budget in 2025 hier volledig voor in te zetten en dit te gebruiken in 2023. De mutatie van 2023 wordt meegenomen in de Bestuursrapportage 2023. Dit levert in 2023 een voordeel op van € 422.000 h. Verkiezingen 2027 In 2027 moet de gemeente verkiezingen organiseren. Deze verkiezingen stonden eerst gepland voor 2029. Dit resulteert in een geschatte nadeel van € 422.000 i. Kasschuif VTH Door de intrede van de Omgevingswet in 2024 worden er meer werkzaamheden verwacht in het jaar 2025. Daarom wordt een deel van het budget van het jaar 2026 naar voren gehaald om in het jaar 2025 te gebruiken. Dit levert een negatieve mutatie op in 2025 (€ 204.000) maar een positieve mutatie in 2026 (€ 204.000). j. Saldo kostenverdeling Jaarlijks wordt ten tijde van de kadernota vanuit de afdeling Financiën een uitvraag gedaan aan de afdelingen hoe de loon- en inhuurkosten van de afdelingskostenplaatsen verdeeld moeten worden over de producten. Met uitzondering van overheadafdelingen. Dit resulteert in een opgaven van de afdeling hoe de kosten via uren x tarief moeten worden toegerekend aan investeringen, en hoe kosten procentueel verdeeld dienen te worden over de producten. Dit geheel is hierna te noemen de kostenverdeling.

Als gevolg van het hanteren van een hoger (geïndexeerd) tarief ontstaat een voordeel in de doorbelasting van € 167.000 structureel. k. Wabo leges: doorbelastingen niet langer te dekken wabo leges Verwachting is dat er meer capaciteit nodig is voor werkveld Wabo vergunningen. Een stijging van € 7 miljoen, waarvan € 2,7 miljoen voor capaciteit. Voor het financieel kader werkt dat neutraal door. Immers hogere lasten capaciteit versus hogere baten leges. Bij het doorwerken en toetsen van het model blijkt dat een aantal kostenposten niet doorbelast mogen worden naar de Waboleges. Dat heeft wel effect op het financiële kader. De voorlopige verwachting is € 400.000 negatief in 2024 en € 140.000 negatief in latere jaren. l. Schades aan Openbare Verlichting en Verkeersregelinstallaties Door stijgende aantallen en duurdere onverhaalbare schades, is het nodig dat er meer budget komt voor het herstel. Het gaat om een totaalbedrag van € 150.000. m. Actualisatie ODIJ inflatie ander uitgangspunt dan Haarlem Haarlem heeft bij ODIJ aangegeven, conform uitgangspunten begroting, wat het percentage voor inflatie dient te zijn. De andere deelnemende gemeenten in ODIJ hebben dit echter niet overgenomen. Daarom is Haarlem als deelnemende organisatie gehouden om het hogere inflatiepercentage te vergoeden.

Dit heeft een nadelig effect van € 53.000 in 2024 en een nadelig effect van € 78.000 voor de periode van 2025 t/m 2028. n. Indexatie SRO SRO Kennemerland B.V. (SRO) ontvangt jaarlijks (exploitatie)vergoedingen van de gemeentes voor haar dienstverlening. De jaarlijkse indexaties op deze vergoedingen verschilden fors tussen de joint venture gemeenten en ook tussen de aandeelhoudende gemeente Amersfoort en Haarlem. Amersfoort hanteerde hogere indexvergoedingen. Om die reden is afgesproken om vanaf 2023 een nieuwe gewogen index toe te passen die zowel Haarlem als Amersfoort aanhouden. Voor het jaar 2023 is dat ook zo gedaan. Voordeel van de nieuwe gewogen index is ook dat deze beter aansluit bij de kostenstructuur van SRO. In de richtlijn Programmabegroting 2024-2028 is tot nu toe rekening Programmabegroting 2024-2028

18

gehouden met een reguliere indexvergoeding van 4,8%. Het gewogen indexpercentage 2024 voor SRO dat is berekend op basis van de eerder gemaakte afspraken bedraagt echter 6,33%. Algemene afspraak is dat afwijkingen van de eigen gemeentelijke richtlijn bestuurlijk worden voorgelegd, maar over de SRO index is al besloten is bij de richtlijn Programmabegroting 2023. Gelet daarop is voorstel om alsnog rekening te houden met een indexvergoeding van 6,33% voor 2024 en verder en deze gewogen index vanaf nu voor SRO standaard toe te passen. Ten opzichte van de Kadernota 2024 betekent de specifieke index dat: 1. de te betalen exploitatiebijdrage aan SRO van 4,8% wordt verhoogd naar 6,33%; 2. de door SRO aan de gemeente te betalen kostprijsdekkende huur wordt verhoogd van 4,8% naar 6,33%; Het effect voor de gemeentebegroting van deze aanpassingen is nihil. De door de gebruikers van de accommodaties te betalen vergoedingen stijgen indexmatig met 6,33%. 7. Saldo actualisatie kapitaallasten Kapitaallasten Verwijderen oude kapitaallasten Opvoeren kapitaallasten begroting 2024 Stelpost in relatie tot Kapitaallasten

2024 -42.653 41.829 -216

Saldo

-1.040

v n v v

2025 -46.174 45.649 -481 -1.006

v n v v

2026 -50.363 50.024 -891 -1.230

2027 v -54.653 n 54.185 v -991 v -1.459

v n v v

2028 -62.310 61.183 -1.320

v n v v

-2.448

Verwijderen oude kapitaallasten/opvoeren kapitaallasten begroting 2024 (actualisatie) Bij de Kadernota 2024 is een totaalaanname gedaan wat betreft de kapitaallasten bij invulling van de ruimte voor nieuwe en duurdere investeringen. Na berekening van de werkelijke kapitaallasten van de investeringen én het laten vrijvallen van de stelpost die als doel had om eventuele prijsstijgingen op te kunnen vangen, blijkt dat de kapitaallasten lager liggen dan eerder geraamd. Dit zorgt voor een oplopend voordeel van ruim € 200.000 in 2024 naar bijna € 1 miljoen in 2027. Afboeken stelposten Hiernaast valt een stelpost vrij die als doel had om eventuele prijsstijgingen op te kunnen vangen. 8. Financieringslasten De financieringsbehoefte volgend uit de begroting 2024 en het daarbij behorende investeringsplan is hoger dan in de begroting 2023. Daarnaast is de rente het afgelopen jaar opgelopen, waardoor in de meerjarenraming rekening wordt gehouden met een rentepercentage van 4% voor nieuw aan te trekken leningen i.p.v. de 2,5% waar in 2023 nog mee gerekend werd. Door de grotere financieringsbehoefte en een hoger rente percentage vallen de meerjarige financieringslasten hoger uit. Een deel van de hogere financieringslasten valt weg tegen verwachte hogere opbrengsten als gevolg van doorrekening aan gebruikers (rioolheffing).

Nadere onderbouwing omtrent de financieringslasten is te lezen in de paragraaf Financiering. 9. Saldo aanvullende beleidsvoorstellen Aanvullend a. Nieuwe reiskostenregeling b. Teammanagement diverse afdelingen Teammanagers PG (2 fte) Teammanagers ECDW (3 fte) Dekking kosten teammanager duurzaamheid (ECDW)

Subtotaal Sociaal Domein c. Onderwijshuisvesting ISK Programmabegroting 2024-2028

2024 178 n

2025 178 n

2026 178 n

2027 178 n

2028 178 n

506 n

506

n

506

n

506 n

506 n

272 n

272

n

272

n

272 n

272 n

349 n -115 v

349 -115

n v

349 -115

n v

349 n -115 v

349 n -115 v

684 n

684

n

684

n

684 n

684 n

600 n

600

n

400

n 19

Aanvullend d. EU-life toekomstbestendige kunstgrasvelden

2024 100 n

2025 100 n

2026 0

700 n

700

n

400

n

50 n

50

n

50

n

50 n

50 n

50 n

50

n

50

n

50 n

50 n

93 n

0

0

0

-199 v

-199

v

-199

v

-199 v

-199 v

-199 v

-199

v

-199

v

-199 v

-199

-50 v

-50

v

-50

v

-50 v

-50 v

0

0

-500 v 500 n

-500 500

v n

-500 500

-500

v

Subtotaal

-500 v 656 v

-749

Totaal aanvullend

778 n

685

Subtotaal Burger en Bestuur e. Rekenkamercommissie Subtotaal Fysiek Domein Verlenging bijdrage Bestuursconvenant regionale f. samenwerking Zuid-Kennemerland g. Parkeren overig • Structurele stijging baten naheffingen bestaand gebied

h. Wabo leges i. Verlaging afvalstoffenheffing Lagere kosten afvalinzameling Tariefdaling

j. Verhoging OZB

2027 0

0

0

2028 0

v

0

0

v n

-500 v 500 n

-500 v 500 n

-500

v

v

-749

v

-500 v 749 v

-500 v 749 v

n

385

n

-15 v

-15 v

a. Nieuwe reiskostenregeling De Gemeente Haarlem beoogt een aantrekkelijk werkgever te zijn en te blijven. Gezien de huidige arbeidsmarktsituatie zijn goede moderne secundaire arbeidsvoorwaarden van belang. Een goede reiskostenregeling draagt bij aan Doel 1: Werven en binden (subdoel arbeidsmarktbeleid, subdoel arbeidsvoorwaarden) van het Strategisch Personeelsbeleid 2022-2027. De huidige reiskostenregeling is minder gunstig dan de meeste vergelijkbare werkgevers. Dit heeft een negatieve impact op zowel het aantrekken als behouden van medewerkers. Het college heeft eind 2020 de “Intentieverklaring Werkgeversaanpak Metropoolregio Amsterdam Spreiden – Spreiden – Spreiden” ondertekend. Samengevat is dit een gestructureerde werkgeversaanpak van, voor en door werkgevers om het woon-werkverkeer door werknemers slimmer, efficiënter en duurzamer in te richten. Door middel van de nieuwe reiskostenvergoeding woon-werkverkeer wordt invulling gegeven aan de Intentieverklaring. Met een 100% vergoeding voor het OV van deur tot deur en geen fietsvergoeding beoogd de gemeente de arbeidsvoorwaarden in de organisatie te verbeteren. De structurele kosten hiervan zijn € 178.000. b.

Teammanagement in relatie tot advies rapport RijnConsult Realisatie van het advies van het rapport van RijnConsult van papier naar praktijk, waarin wordt geadviseerd om bij een bepaalde span of control te werken met teammanagers. Voor afdeling Economie, Cultuur, Duurzaamheid en Wonen leidt dit tot de volgende voorstellen: • De aanstelling van een teammanager Duurzaamheid (1 fte). De kosten van € 115.000 worden gedekt uit de bestaande middelen beschikbaar voor het versnellen van de energietransitie. Het betreft de zogenaamde artikel 2 middelen van het Rijk. Dit voorstel heeft derhalve per saldo geen effect voor de algemene middelen; Tevens volgt er nog een bijdrage van Zandvoort uit dezelfde rijksmiddelen. • Medio 2022 heeft afdeling ECDW verzocht om extra middelen voor twee teammanagers: één bij team Economie en Toerisme en één bij team Cultuur. Dit om de werkdruk bij de afdelingsmanager te doen afnemen. Er is toen toestemming gegeven om twee teammanagers aan te stellen maar zonder extra middelen. De kosten moesten gedekt binnen de begroting van de afdeling (zie collegebesluit Aanpassing organisatiestructuur afdeling Economie, Cultuur, Duurzaamheid en Wonen kenmerk 2022/0946442). Dit voorstel had als Programmabegroting 2024-2028

20

effect dat er ruim 2 fte minder beleidscapaciteit beschikbaar is, hetgeen in de praktijk leidt tot hoge werkdruk bij de medewerkers. Inmiddels ligt er het rapport van RijnConsult “van papier naar praktijk” waarin wordt geadviseerd om bij een bepaalde span of control te werken met teammanagers. In het licht van dit rapport is er reden de eerder gekozen constructie te heroverwegen. Op basis van dit rapport is voorstel alsnog middelen vrij te maken voor de teammanagers (totale kosten 2 fte schaal 12 € 234.000). Bijkomend effect is dat er hierdoor weer ruim 2 fte aan beleidscapaciteit extra beschikbaar komt. Voor afdeling PG leidt dit tot de volgende voorstellen: • Uit het aanvullend rapport van papier naar praktijk is het advies om een teammanager aan te stellen voor het team gebiedsmanagement met als ontwikkeltaak een scherpere visie op gebiedsgericht werken op te stellen, het proces van gebiedsmanagement beter te structureren en uniformeren op basis van dit advies en de gebiedsmanagers in positie te brengen. Binnen de afdeling PG wordt al langer geconstateerd dat de span of control en attention voor de afdelingsmanager te groot is.

Er is meer tijd nodig voor onder meer zorg en aandacht voor (de ontwikkeling van) medewerkers, de verbeterslag die nodig is op het gebied van ondersteuning van de bedrijfsvoering in de brede zin van het woord en het bereik van een gezonde workload van de afdelingsmanager. Hierbij wordt verwezen naar het besluit "Aanpassing organisatiestructuur afdeling Programma’s en Gebieden’’ Voorgesteld wordt: • Gebiedsmanagement 24 uur (0,67 fte) schaal 13 en programmamanagement 24 uur (0,67 fte) schaal 13. De geraamde kosten van deze 2 x 24 uur bedragen in 2023 € 84.000 en vanaf 2024 € 176.000 • Strategie 24 uur (0,67 fte) Schaal 14. Geraamde kosten in 2023 € 46.000 en vanaf 2024 € 96.000. De totale kosten zijn € 621.000. De kosten van de teammanager duurzaamheid (€ 115.000) worden gedekt uit de bestaande middelen voor energietransitie, waarmee het effect op het begrotingssaldo € 506.000 bedraagt. c. Onderwijshuisvesting ISK Vanwege de toestroom van vluchtelingen uit Oekraïne en andere delen van de wereld is het aantal leerlingen van de ISK in twee jaar tijd gegroeid van 108 leerlingen naar 296 leerlingen bij aanvang schooljaar 2023 - 2024. Door de groei van het aantal leerlingen is er een wachtlijst ontstaan. Schoolbestuur en gemeente hebbende wettelijke plicht om zo spoedig mogelijk vluchtelingenkinderen onderwijs aan te bieden.

De ISK is op dit moment over twee locaties gehuisvest, namelijk de Schoterstraat 4 (10 lokalen) en de Korte Verspronckweg 7-9 (6 lokalen). De ISK heeft de wens om op één locatie gehuisvest te worden. Dit is beter voor het onderwijs, voor de leerlingen, voor de teamvorming en daarmee voor het behoud van de docenten. Tijdelijke huisvesting van de ISK op 1 locatie is financieel zeer kostbaar, daarom is ervoor gekozen de bestaande tijdelijke huisvesting op 2 locaties in stand te houden. Om de groei in het aantal leerlingen te faciliteren wordt de tijdelijke huisvesting op de Korte Verspronckweg uitgebreid. Voor de uitbreiding aan de Korte Verspronckweg zijn 6 lokalen, 2 vaklokalen en een lunchvoorziening noodzakelijk. Deze tijdelijke huisvesting wordt voor 36 maanden, dus tot en met start schooljaar 2026-2027 gehuurd. d. EU-life toekomstbestendige kunstgrasvelden De gemeenten Amsterdam en Haarlem zijn samen het project “Scale Up Toekomstbestendige Kunstgrasvelden” gestart. In dit project wordt via een nieuwe inkoopmethodiek; een innovatiepartnerschap genaamd “Scale Up” de markt uitgedaagd om door middel van innovatie gezamenlijk vorm te geven aan circulaire, biobased, niet vervuilende, klimaatbestendige, energie positieve oplossingen voor kunstgrasvelden (sector sport); en door overdracht van de methodiek, in Programmabegroting 2024-2028

21

andere sectoren. De gemeentes hebben een EU-LIFE Green Pitches subsidie toegekend gekregen vanuit de Europese Commissie. Voor Haarlem bedraagt deze subsidie in totaal € 109.000 voor drie jaar (2023, 2024 en 2025) en is gebaseerd op een vergoeding voor de personele inzet. Er wordt voorgesteld om in 2024 en 2025 een bedrag van €100.000 beschikbaar te stellen voor de bijdrage vanuit de Gemeente Haarlem aan het EU-life project. e. Rekenkamercommissie Als gevolg van een wijziging in de wet verandert de Rekenkamercommissie per 01-01-2024 in een Rekenkamer en dat heeft consequenties voor de samenstelling en de werkzaamheden. De Rekenkamer gaat meer onderzoek doen dan de huidige RKC en bestaat alleen nog uit externe leden die een maandelijkse vergoeding zullen ontvangen. Om dit goed in te vullen wordt er € 50.000 structureel per jaar begroot voor de hogere lasten i.v.m. onderzoeken (€ 23.000) en vergoeding externe leden (€ 27.000). f. Verlenging bijdrage Bestuursconvenant regionale samenwerking Zuid-Kennemerland In 2021 hebben de gemeenten in Zuid-Kennemerland het Bestuursconvenant regionale samenwerking Zuid-Kennemerland gesloten (2021/255701). Onderdeel van het convenant is de aanstelling van een coördinator bij de Gemeente Heemstede en de door de gemeenten te betalen bijdragen voor deze coördinatie.

De evaluatie van de governancestructuur is in 2022 uitgesteld om gemeenteraden en bestuurders, na de verkiezingen, ervaringen op te laten doen met de governance. Deze evaluatie is nog niet gestart. Om de coördinatie te borgen gedurende dit proces wordt voorgesteld om de bijdrage aan de Gemeente Heemstede met één jaar te verlengen. Structurele voortzetting van het convenant en de bijdrage wordt beoordeeld op basis van de evaluatie. g. Parkeren naheffingen De opbrengst uit opgelegde naheffingen is in 2023 tot op heden 2% hoger dan het niveau van 2022 en naar verwachting voor 2023 € 199.000 hoger dan begroot. Hierdoor kan vanaf 2023 circa € 199.000 aan baten naheffing worden bij geraamd. Ook is de extra handhavingscapaciteit scanscooters daarmee conform verwachting gedekt. Gecorrigeerd voor de tariefstijging 2023 (12%) is het aantal naheffingsaanslagen gedaald met 10%. Dit kan er op duiden dat de betaal bereidbaarheid van bezoekers is verbeterd in 2023 omdat de handhavingscapaciteit in 2023 en de hoogte van de naheffingsboete ten opzichte van 2022 zijn verhoogd. Voor 2024 en de daarop volgende jaren is geen extra handhavingsinzet voorzien waardoor na 2023 € 199.000 aan baten wordt verwacht. h.