2 Bijlage 1 plan van aanpak GALA Haarlem

Op naar een gezonde generatie Integraal plan van aanpak Haarlem

Mariët Christiaans & Leonie Schreurs

September, 2023.

M. Christiaans mchristiaans@haarlem.nl

L.Schreurs lschreurs@haarlem.nl

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

2

Inhoud

DSP-groep

1

Inleiding

5

2

Startpunt (huidige situatie)

7

2.1

Introductie

7

2.2

Doelstellingen GALA

7

2.3

Uitgangspunten

8

2.4

Hoe staan we ervoor?

9

2.5

Dit doen we in Haarlem

18

3

Een beweging in gang zetten

21

3.1

Opgaven

21

3.2

Randvoorwaarden

22

3.3

Doelstellingen

23

3.4

Acties en fasering

25

3.5

Samenwerking

26

3.6

Monitoren en evalueren

28

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

3

Bijlagen

DSP-groep

Bijlage 1. Bedragen

29

Bijlage 2. Uitwerking per onderdeel

30

Bijlage 3. Schema verbinding & synergie

35

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

4

1

Inleiding Een beweging naar de voorkant Op vrijdag 3 februari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend, waarin gezamenlijke afspraken zijn gemaakt op het gebied van gezondheid en welzijn. Dit akkoord vormt samen met het hoofdlijnen sportakkoord 2 (ondertekend in december 2022) en het Integraal Zorgakkoord (IZA, ondertekend in september 2022) een sterke verbinding. Voor het eerst zijn vijf belangrijke nationale programma's en akkoorden over een gezonde leefstijl, zorg, sport, cultuur en leefomgeving integraal met elkaar verbonden: 1.

Hoofdlijnen Sportakkoord 2 (december 2022)

2.

Brede Regeling Combinatiefuncties (februari 2023)

3.

Integraal Zorgakkoord - Samen werken aan gezonde zorg (september 2022)

4.

Gezond en Actief Leven Akkoord (februari 2023)

5.

Programma Wonen en Zorg voor Ouderen (november 2022)

Deze verbinding tussen de verschillende programma's en akkoorden vormt de basis voor gerichte aanpakken op wijk-, lokaal- en regionaal niveau wat betreft preventie, gezondheid en de sociale basis. Het doel is om van ziekte en zorg naar gezondheid en preventie te gaan, oftewel de "Beweging naar de voorkant".

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

5

Verschillende programma’s, één brede SPUK Om de financiering voor gemeenten overzichtelijker en gemakkelijker te maken, zijn verschillende bestaande en nieuwe interventies en aanpakken samengebracht in één brede specifieke uitkering (SPUK). Dit zijn:

Sport, bewegen en cultuur

Gezondheid

De sociale basis

Programma Sportakkoord

Programma Terugdringen van gezondheidsachterstanden

Programma Versterken sociale basis

Programma Brede Regeling Combinatiefuncties

Programma Kansrijke Start

Programma Mantelzorg

Programma Mentale Gezondheid

Programma Eén tegen Eenzaamheid

Programma Aanpak overgewicht en obesitas

Programma Welzijn op recept

Programma Valpreventie Programma Leefomgeving Programma Opgroeien in een kansrijke omgeving (middelengebruik) & Vroegsignalering alcoholproblematiek

Gemeenten is gevraagd om een integraal plan van aanpak op te stellen voor de aanvraag van de SPUK-gelden voor de periode 2024-2026. In dit plan wordt beschreven hoe het is gesteld met de gezondheid van de inwoners van Haarlem en hoe we met een integrale kijk de gezondheidsachterstanden gaan aanpakken.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

6

2

Startpunt (huidige situatie)

2.1

Introductie In de gemeente Haarlem is er op allerlei manieren aandacht voor de gezondheid van de inwoners. Er zijn verschillende beleidsplannen en uitvoeringsplannen die hier de basis voor vormen. Gemiddeld is de gezondheid van de inwoners goed. Er zijn echter grote gezondheidsverschillen te zien tussen verschillende wijken. De brede SPUKregeling is een mooie mogelijkheid om de inzet vanuit een integraal en domein overstijgend perspectief te benaderen en zo de gezondheidsachterstanden te verkleinen. Het is een kans om nog meer vanuit ‘Positieve gezondheid’ te werken en om deze denkwijze verder in te bedden in de gemeentelijke organisatie, bij samenwerkingspartners en bij de inwoners. Iedereen verdient immers een gezond en gelukkig leven, waar je wieg ook staat of wat je omstandigheden ook zijn.

2.2

Doelstellingen GALA Het hoofddoel van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is om de gezondheidsverschillen te verkleinen en naar een gezonde generatie te gaan in 2040. VWS, VNG, Vereniging Sport en Gemeenten, GGD-GHOR en Zorgverzekeraars Nederland onderschrijven in het GALA de volgende gemeenschappelijke doelen: Terugdringen gezondheidsachterstanden. Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis. Een gezonde leefstijl. Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid. Vitaal ouder worden. Domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie infrastructuur.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

7

2.3

Uitgangspunten We zijn ook realistisch, alleen deze met deze SPUK-middelen gaan we de verschillen die er zijn niet wegwerken. Wel helpen de gelden om goed lopende programma’s en aanpakken extra te stimuleren en om slimme onderlinge verbindingen te leggen. Zeker ook in relatie tot het Integraal Zorgakkoord (IZA) waarin de gemeenten in onze regio afspraken maken met de zorgverzekeraar en zorgpartijen. Om goed invulling te geven aan de doelstellingen van het GALA hanteren we een aantal uitgangspunten. Deze vormen het fundament van dit plan en van de beweging naar de voorkant die we in gang willen zetten.

Werken vanuit positieve gezondheid In Haarlem wordt gewerkt vanuit de visie Positieve Gezondheid. Positieve Gezondheid geeft een bredere kijk op gezondheid, welke niet gaat over ziekte en zorg, maar gaat over gezondheid en gedrag. Benadrukken wat mensen nog kunnen als ze ziek zijn. De menselijke competenties, het vermogen zich aan te passen aan de omstandigheden en participatie staan hierin centraal. Door het nog breder toepassen van positieve gezondheid in de uitvoering: ligt de nadruk op wat een inwoner kan, in plaats van wat er niet meer gaat; verschuift de focus naar gezondheid en gedrag in plaats van ziekte en zorg.

Het gedachtengoed van Positieve Gezondheid is in Haarlem voor veel beleidsonderwerpen al een uitgangspunt. We stimuleren dat dit gedachtengoed ook in de dagelijkse praktijk van zorg en welzijn meer een plek krijgt.

Ongelijk investeren voor het terugdringen van gezondheidsachterstanden Om de gezondheidsachterstanden terug te dringen is het nodig dat we ongelijk investeren. We richten ons met name op de mensen die zich in kwetsbare situaties bevinden. De focus ligt daarom vooral op de wijken Schalkwijk, Haarlem Oost en een gedeelte van Haarlem Noord, waar de meeste inwoners wonen met een lage SES (sociaal economische status). We koppelen gezondheidsthema’s zoveel mogelijk aan het onderwerp bestaanszekerheid omdat mensen met een lage SES een lagere levensverwachting hebben en minder lang in goede gezondheid leven 1.

1 https://research.tilburguniversity.edu/en/publications/poor-psychology-poverty-shame-and-decision-making

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

8

Bestaande afspraken onder de loep nemen en innoveren als dat nodig is We hoeven het wiel niet nogmaals uit te vinden. Er gebeurt al veel in Haarlem. We zien de ontwikkelingen rondom de brede SPUK vooral als kans om goed lopende aanpakken te versterken of te bestendigen. Waarbij we de lopende afspraken met partners onder de loep nemen en kijken welke aanpassingen er nodig zijn zodat de aanpakken beter bijdragen aan de doelen van het GALA. Daar waar we op onderdelen nog tekortschieten, is er ruimte voor initiatie en innovatie. Verbinding is het fundament om tot een integrale aanpak te komen. Tussen de lopende programma’s en tussen de lopende en nieuwe initiatieven.

Gebruik van bestaande netwerken en structuren Haarlem heeft goede netwerksamenwerkingen die gebruikt kunnen worden. Deze bestaan voornamelijk uit de organisaties en voorzieningen in buurten en wijken op het gebied van zorg, welzijn, sport, cultuur en onderwijs. Denk bijvoorbeeld aan het netwerk kwetsbare ouderen en krachtige basiszorg. De samenwerking tussen de verschillende sectoren is nodig om positieve effecten te halen op de gezondheid van inwoners. Waar samenwerking en/of samenhang nog onvoldoende aanwezig is, zullen wij deze samenwerking stimuleren en faciliteren.

Van elkaar blijven leren en bijsturen Dit document fungeert als een dynamische richtlijn. Het biedt een koers, maar geen onwrikbare route. Door te monitoren en op vaste momenten te evalueren, zijn we in staat om in de uitvoering tijdig bij te sturen.

2.4

Hoe staan we ervoor? Wat is de stand van zaken in Haarlem? Hoe gaat het met onze inwoners, waar zien we positieve en negatieve uitschieters? De belangrijkste onderwerpen lichten we toe in dit hoofdstuk. We gebruiken hiervoor de input van relevante data 2, documenten en ervaringen. In het volgende hoofdstuk lichten we toe waar de prioriteiten liggen en hoe we daar de komende jaren mee aan de slag gaan.

2 Data van gezondheidsatlas Kennemerland en waarstaatjegemeente.nl (RIVM).

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

9

Gemiddeld scoren we goed op sport en bewegen, maar er liggen nog veel uitdagingen In Haarlem wordt veel bewogen en gesport en is er een ruime keus aan sportaanbod. Circa 120 verenigingen en sportclubs en daarnaast nog veel vormen van anders georganiseerde sport zorgen ervoor dat er wekelijks honderden Haarlemmers sporten. Hieronder volgt een vergelijking van de sportdeelname in Haarlem, en de sportdeelname gemiddeld in Nederland.

Sportdeelname volwassenen Haarlem

55,4%

Nederland

48,9% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Bron: rivm.nl/media/smap/sporters.html?detail=wijk&gemeente=Haarlem (2020)

Alhoewel deze cijfers voor een groot deel van Haarlem positief uitpakken, geven deze gemiddelden een vertekenend beeld. Zoomen we verder in dan zien we dat sporten beweegdeelname in bepaalde wijken juist sterk achterblijft. De verschillen in de gemeente zijn groot . Er ligt een grote uitdaging om de sport- en beweegdeelname in deze wijken op te krikken.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

10

Sportdeelname volwassenen per wijk 0%

20%

40%

60%

80%

Haarlemmerhoutkwartier

64,1%

Duinwijk

64,1%

Houtvaartkwartier

62,6%

Ter Kleefkwartier

62,5%

Te Zaanenkwartier

62,0%

Oude Stad

60,9%

Zijlwegkwartier

60,1%

Vogelenwijk

59,8%

Transvaalwijk

58,9%

Waarder- en Veerpolder

57,6%

Spaarndam

56,8%

Indischewijk

56,7%

Haarlem

55,4%

Vondelkwartier

52,9%

Amsterdamsewijk

52,7%

Nederland

48,9%

Molenwijk

47,9%

Boerhaavewijk

47,3%

Parkwijk

47,1%

Slachthuiswijk

46,8%

Delftwijk

45,9%

Europawijk

45,1%

Meerwijk

100%

39,4%

Bron: rivm.nl/media/smap/sporters.html?detail=wijk&gemeente=Haarlem (2020)

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

11

Er wonen veel senioren in Haarlem Net als in de rest van Nederland woont er een steeds groter wordende groep senioren (65 plussers) in Haarlem. De gezondheid van deze oudere inwoners is belangrijk om hen een goede kwaliteit van leven te geven, om de druk op de zorg(kosten) zo laag mogelijk te houden en om hun potentie (bijv. in mantelzorg en vrijwilligerswerk) goed te benutten.

Leeftijdsverdeling Haarlem 18%

16% 14% 12% 10% 8%

6% 4% 2% 0% 90 jaar of ouder

80 tot 90 jaar

70 tot 80 jaar

60 tot 70 jaar

50 tot 60 jaar

Haarlem

40 tot 50 jaar

30 tot 40 jaar

20 tot 30 jaar

10 tot 20 jaar

0 tot 10 jaar

Nederland

Bron: Inwoners per gemeente 2022 (cbs.nl)

Er wordt veel alcohol gedronken Of het in de sportkantine is, thuis of op het terras, in Haarlem wordt veel alcohol genuttigd. En dat is zorgelijk. Zeker als het om jongeren gaat die nog volop in ontwikkeling zijn. Onder inwoners jonger dan 18 jaar heeft bijna de helft (49,5%) al eens gedronken. De volwassenen in Haarlem drinken bovengemiddeld veel. Dat wordt gemeten aan de hand van de alcoholrichtlijn3. In Haarlem houdt 39,6% zich aan deze richtlijn t.o.v. 43,9% landelijk.

3 Richtlijn is het percentage dat geen of max. 1 glas per dag drinkt.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

12

Alcoholgebruik volwassenen 8,3% 8,4%

Zware drinkers

39,6% 43,9%

Voldoet aan alcoholrichtlijn 0%

10%

20%

30%

40%

Haarlem

50%

60%

70%

80%

90%

100%

90%

100%

Nederland

Bron: rivm.nl/media/smap/richtlijnalcohol.html?detail=wijk&gemeente=Haarem , Zware drinkers | Buurtatlas 2020 (vzinfo.nl)

Alcoholgebruik jongeren <18 25,7% 23,0%

Dronken of aangeschoten ooit

49,5%

Alcohol (ooit) slokjes of heel glas

52,9% 0%

10%

20%

30% Haarlem

40% 50% Nederland

60%

70%

80%

Bron: StatLine - Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021; regio (rivm.nl)

Haarlemmers gebruiken bovengemiddeld veel drugs In de leeftijd 16-25 jaar heeft 24% softdrugs en 15% harddrugs gebruikt (t.o.v. 20%- 11% regio Kennemerland). Zoomen we in op de jongeren onder de 18 jaar dan heeft 14,3% al softdrugs gebruikt (8,2% landelijk). Ook volwassen inwoners uit Haarlem gebruiken vaker drugs t.o.v. het gebruik in de regio (ooit softdrugs: 43% t.o.v. 35% ooit harddrugs: 20% t.o.v. 16%).

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

13

Middelengebruik jongeren 16-25 jaar Afgelopen maand harddrugs gebruikt (16-25 jaar)

15,0% 11,0%

Afgelopen maand softdrugs gebruikt (16-25 jaar)

24,0% 20,0% 0%

20% Haarlem

40% Kennemerland

60%

80%

100%

80%

100%

Bron: Dashboard - Genotmiddelen – Haarlem- 2022 (gezondheidsatlaskennemerland.nl)

Wiet/hasj gebruik jongeren <18 jaar 14,3%

Wiet/hasj ooit gebruikt

8,2%

Wiet/hasj in de laatste 4 weken gebruikt

7,1% 4,4% 0%

20% Haarlem

40% Nederland

60%

Bron: StatLine - Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021; regio (rivm.nl)

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

14

Er wordt veel stress ervaren Veel Haarlemmers hebben te maken met stress en/of depressieve gevoelens. Ongeveer de helft van de Haarlemse scholieren ervaart stress (48% t.o.v. 47% landelijk) en 44% voelt druk om te presteren. Specifiek in de leeftijd van 16-25 jaar is dit zelfs een percentage van 52%. Redenen die zij aangeven zijn o.a. studie, school en de eisen die anderen en zij zichzelf stellen.

Scholieren die vaak stress ervaren Haarlem

48%

Kennemerland

47% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Bron: Dashboard - Gezondheid en welzijn – Haarlem- 2021 (gezondheidsatlaskennemerland.nl)

Van de volwassenen (18+) ervaart 27% (heel) veel stress t.o.v. 25% regionaal (2022). Van de volwassen inwoners loopt 45,1% (t.o.v. 45,9% landelijk) het risico op een depressie. Van dit percentage loopt 6,9% het hoge risico op een depressie.

De verschillen in wijken zijn groot Er is een sterke wisselwerking tussen de gezondheid van inwoners en hun sociaaleconomische status (SES). Kijkend naar de wijken van Haarlem zien we (grote) verschillen in SES. De twee onderstaande figuren4 laten zien dat de ervaren gezondheid slechter is in de wijken waar bewoners moeite hebben met rondkomen.

4 Buurtatlas RIVM 2020 (https://buurtatlas.vzinfo.nl/#sporters)

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

15

Verder inzoomend op de gezondheidsverschillen zien we dat er in deze wijken: minder gesport wordt; meer gerookt wordt; meer (ernstig) overgewicht is; mensen zich meer beperkt voelen door hun gezondheid.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

16

De overzichten geven duidelijk weer dat de plek waar je woont, bepalend is voor je gezondheid. Om die verschillen weg te nemen, is een gebiedsgerichte aanpak en investering belangrijk.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

17

2.5

Dit doen we in Haarlem Bovengenoemde cijfers en aandachtspunten zijn niet nieuw. Er gebeurt al veel om inwoners te stimuleren om gezonde keuzes te maken. Hieronder lichten we aan de hand van de overkoepelde SPUK-thema’s de sociale basis, gezondheid, sport, bewegen & cultuur toe wat in Haarlem gebeurt.

2.5.1

De sociale basis Een sterke sociale basis is fundamenteel voor een gezond en gelukkig leven. Het zorgt ervoor dat mensen zelfredzaam zijn en op elkaar terug kunnen vallen voor hulp en ondersteuning. Een stevige sociale basis is niet altijd een vanzelfsprekendheid. De gemeente faciliteert door de algemene basisinfrastructuur met voorzieningen op orde te hebben. Daarnaast is er ook inzet vanuit de inwoners nodig. Daarom zijn we trots op de hoeveelheid bewonersinitiatieven en vrijwilligers die hun steentje bijdragen aan maatschappelijke, sportieve en culturele activiteiten, de sociale cohesie en leefbaarheid in de wijken. Voor de inwoners die behoefte hebben aan het geven of ontvangen van (laagdrempelige) ondersteuning zijn de sociaal wijkteams van Buurts beschikbaar. Buurts is de centrale wijkgerichte organisatie waar deze inwoners terecht kunnen op het gebied van geldzaken, gezondheid en welzijn, opvoeden en opgroeien, ontmoeten, vervoer, werk en wonen.

2.5.2

Gezondheid Door het toepassen van 'Positieve Gezondheid', benaderen we gezondheidsvraagstukken vanuit een bredere en domeinoverstijgende visie. Hierbij realiseren we ons dat 'achterliggende problematiek', zoals armoede, schulden, eenzaamheid, werkloosheid, opleiding, huisvesting en leefomgeving, aanzienlijke invloed hebben op iemands welzijn en gezondheid. In Haarlem resulteert dit in een aanpak op wijkniveau, waarbij we ons inspannen om gezondheidsachterstanden te verminderen. Een opvallend kenmerk van Haarlem is onze krachtige netwerkaanpak, vooral in wijken met een lage sociaal economische status. Hier werken we nauw samen met sleutelfiguren en organisaties (zowel medisch als sociaal en fysiek) om gezamenlijke gezondheidsdoelen te bereiken. Een voorbeeld hiervan is het preventieakkoord Schalkwijk.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

18

Daarnaast zien we dat er steeds meer synergie ontstaat tussen de eerstelijnszorg en het sociaal domein. Deze samenwerking is gericht op het effectiever aanpakken van complexe uitdagingen en het bieden van maatwerk aan de inwoners. In delen van Haarlem wordt gewerkt met Krachtige Basiszorg. Uitdaging is om deze samenwerking te verstevigen en uit te breiden.

2.5.3

Sport en bewegen Haarlem kent een rijke, diverse en bruisende sportinfrastructuur. Elke week verwelkomen honderden sportverenigingen, aanbieders en andere georganiseerde sportorganisaties inwoners om deel te nemen aan lichamelijke activiteiten. Naast de inzet van de sportverenigingen zelf wordt deze infrastructuur levendig gehouden en in beweging gebracht door buurtsportcoaches, die dienen als schakel tussen vraag en aanbod en als verbindende factor tussen verschillende organisaties en doelgroepen.

Het Sportakkoord 2.0 is in juni 2023 opgeleverd. Dit akkoord bouwt voort op het Sportakkoord 1.0 en de Agenda voor de Sport 2020+. Het richt zich o.a. op de volgende onderwerpen: 1.

Het activeren van mensen in kwetsbare posities, zoals senioren, nieuwkomers, mensen met financiële zorgen en jongeren.

2.

Het intensiveren van een Positief Sportklimaat, met aandacht voor een veilige sportomgeving, pedagogische vaardigheden en een gezonde sportomgeving.

3.

Het herorganiseren van sportverenigingen, waarbij ze bewust gemaakt worden van hun maatschappelijke waarde, hun organisatiekracht vergroten en samenwerken met het sociaal domein stimuleren.

4.

Het bevorderen van een dynamische schooldag, waarbij basisscholen worden aangemoedigd om sport, beweging en cultuur te integreren in en rondom school.

5.

Het ondersteunen van initiatieven en activiteiten in een beweegvriendelijke omgeving, met budget tot 2026 voor fysieke aanpassingen en sportfaciliteiten in de openbare ruimte.

6.

Het verbeteren van de zichtbaarheid en ondersteuningsmogelijkheden voor sporttalenten, indien mogelijk.

Een kernteam, bestaande uit vertegenwoordigers van de lokale sport- en beweegwereld, ziet toe op voortgang en evaluatie van het sportakkoord. De sport- en preventie coördinator is zowel onderdeel van het kernteam van het sportakkoord en de kerngroep van het GALA, is het verbindende element van beiden.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

19

2.5.4

Cultuur Cultureel gezien is Haarlem een bruisende stad. Haarlem is rijk bedeeld met een zeer veelzijdig cultureel voorzieningenniveau dat past bij de stad en regio en bekendheid geniet in binnen- en buitenland. De waarde van kunst en cultuur staat voor de gemeente dan ook buiten kijf. Haarlem streeft naar cultuurparticipatie voor iedereen. Culturele instellingen werken aan diversiteit en inclusie door samenwerking met lokale organisaties en buurtinitiatieven, ondersteund door subsidies, maatwerk per wijk, amateurkunst en toegankelijkheidsinitiatieven zoals de het Jeugdfonds. Daarnaast werken we hard om (meer) bruggen te bouwen tussen het sociaal domein en cultuur. De cultuurcoaches fungeren als verbindende factor tussen vraag en aanbod, en verschillende domeinen.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

20

3

Een beweging in gang zetten We streven naar een gezonde generatie, met weerbare en gezonde Haarlemmers. Inwoners moeten kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde

leefomgeving, waar sprake is van een sterke sociale basis. We stimuleren en ondersteunen waar nodig inwoners zodat zij zowel fysiek als mentaal gezond zijn, hierbij is speciale aandacht voor mensen in kwetsbare situaties. De middelen die met de brede SPUK gemoeid zijn, zijn helpend om onze reeds ingezette beweging naar de voorkant te versnellen. We hebben al stappen gezet om deze beweging in gang te zetten, maar we erkennen dat er meer nodig is om dit proces te versnellen. Ons doel is om slimmer te combineren, de juiste personen en partijen in positie te brengen en intensiever samen te werken, zowel binnen de gemeente als daarbuiten. Op deze manier willen we een positieve bijdrage leveren aan het welzijn van onze inwoners, met als uiteindelijk doel om hen gezonder te maken. We maken hierin keuzes over waar de grootste opgaven liggen. In dit hoofdstuk lichten we deze opgaven toe en we vertellen welke randvoorwaarden van essentieel belang zijn om onze doelstellingen te behalen.

3.1

Opgaven Er gebeurt in Haarlem al veel om de gezondheidsachterstanden terug te dringen, maar we zijn er nog niet. In veel van de onderdelen van het GALA kunnen we straks voortbouwen op de (goedlopende) programma’s die er al zijn. Het is echter de uitdaging de verschillende thema’s met elkaar te verbinden. Samengevat stellen we hieronder de drie belangrijkste opgaven voor de komende jaren voor, waarbij we streven naar samenhang en synergie tussen de verschillende hoofdthema’s en onderdelen:

De achterstanden kleiner maken Een grote groep Haarlemmers woont in de armste wijken van de regio en moet het – vaak in slechtere gezondheid – zien te redden van een minimumloon, of van een uitkering. Haarlem kent grote verschillen tussen rijk en arm. Met name de laatste groep vraagt aandacht. Door ongelijk te investeren willen we de gezondheidsachterstanden kleiner maken.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

21

Senioren zijn langer gezond en gelukkig Er woont een grote, en steeds groter wordende groep 65 plussers in Haarlem. Dit zijn potentieel kwetsbare mensen die ondersteuning en zorg nodig hebben. Door in te zetten op preventie kan deze behoefte aan zorg en ondersteuning (deels) voorkomen worden. Er is een enorme gezondheidswinst te behalen als we meer investeren in deze groep. Zodat zij in gezondheid oud kunnen worden en zo lang mogelijk, comfortabel en gelukkig, thuis blijven wonen.

Mentale gezondheid van inwoners (met name jongeren) verbeteren Een groot deel van de inwoners zit niet lekker in hun vel. Ze hebben last van depressieve gevoelens en/of ervaren stress. Met name onder jongeren is de mentale gezondheid, zeker sinds corona, kwetsbaar. Ze grijpen ook vaak naar genotsmiddelen. Er ligt een grote uitdaging om het onderwerp mentale gezondheid bespreekbaar te maken en de weerbaarheid, van met name onder jongeren, te vergroten.

3.2

Randvoorwaarden Om doelgericht te werken vanuit stellen we onszelf de volgende randvoorwaarden.

Meer focus op toegankelijkheid van preventief, zorg en ondersteuningsaanbod In potentie is er voldoende aanbod aanwezig om elke inwoner in gezondheid ouder te laten worden. Helaas blijken vraag en aanbod elkaar in de praktijk nog veel te ontlopen. Dat proberen we op te lossen door bijvoorbeeld via allerlei regelingen het aanbod toegankelijk te maken. Zodat we drempels wegnemen voor de inwoners met een kleine beurs. De ervaring leert dat het ons vaak nog niet lukt om de kwetsbare inwoners écht te bereiken. Toegankelijkheid van (passend) aanbod gaat niet alleen over betaalbaarheid. Aanbod moet ook beschikbaar, begrijpelijk en passend zijn. Het is belangrijk om ons, zowel in beleid als in uitvoering, (af) te vragen; zijn we inclusief genoeg (sluiten we niemand uit en hebben we iedereen in beeld?). Nemen we de perspectieven en ervaringen van mensen in kwetsbare leefomgeving en met beperkte gezondheidsvaardigheden voldoende mee in onze plannen? 5 Oftewel; werken we vanuit de beginsel écht vanuit de inwoner zelf.

5 Ïnclusief toegangsmodel, PHAROS

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

22

Een betere verbinding tussen eerstelijnszorg en het sociale domein Het kenmerkende van eerstelijnszorg is dat het toegankelijk is. Elke inwoner kan zonder verwijzing naar de huisarts. Dit maakt dat huisartsen en praktijkmedewerkers goed zicht hebben op de zorgbehoeften van de inwoners in de wijk. Helaas is de werkdruk van huisartsen hoog. Door personeelstekort en verschillende ontwikkelingen in de zorg is het werk complexer geworden. Huisartsen zien niet alleen mensen met lichamelijke,- maar ook met psychische,- of gezinsproblemen (en vaak een combinatie). Huisartsen kunnen daardoor een cruciale rol spelen in het stellen van diagnoses waarvan de oplossing niet in het medische-, maar in het sociaal domein ligt. Zo weten we dat het tijdig signaleren van eenzaamheid en stress grote fysieke gevolgen kan voorkomen. Door meer verbinding tussen huisartsen(praktijken) en het sociaal domein ontstaat er een sterkere keten met vroegtijdige signalering en de juiste hulp.

Een stevige sociale basis Een goede sociale basis bestaat uit Haarlemmers die zich persoonlijk ontwikkelen, hun talenten benutten en zelfredzaam zijn. Alleen vanuit dit beginsel zetten inwoners zich optimaal, op hun eigen manier en naar eigen mogelijkheid in voor elkaar, de buurt en voor de stad. Als gemeente voeren we de regie en zorgen we voor een leefbare en veilige woonomgeving. In elk gebied hebben we multidisciplinaire sociale wijkteams. Welzijnsprofessionals zijn er om te activeren, faciliteren en ondersteunen zodat inwoners kunnen bijdragen aan een sociale omgeving.

3.3

Doelstellingen In dit hoofdstuk vertalen we de GALA-doelstellingen naar eigen lokale doelstellingen. De doelstellingen presenteren we aan de hand van de drie overkoepelde opgaven. In bijlage 2 is een uitgebreider overzicht te vinden van welke inzet er nu al gepleegd wordt en wat er aanvullend gewenst is, uitgesplitst naar aanpak van de SPUK.

Doelstellingen om achterstanden te verkleinen: We investeren meer in wijken waar gezondheidsachterstanden zijn. We ontwikkelen en/ of versterken de verschillende ketenaanpakken (Kansrijke Start, Aanpak overgewicht kinderen, GLI, Welzijn op Recept) door een goed sluitende keten in te richten en door binnen de ketens meer onderlinge uitwissing te faciliteren en zoveel mogelijk haakjes te maken naar sport/beweeg- en cultuuraanbod .

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

23

We zetten de werkzaamheden van de combinatiefunctionarissen voort volgens de 6 vastgestelde profielen van de regeling. Zij zijn de smeerolie tussen vraag en aanbod en houden zich bezig met het stimuleren en bereikbaar maken van sport, bewegen en cultuurparticipatie. We evalueren bestaande afspraken tegen het licht van de GALA-doelstellingen, stellen deze bij en voeren verandering door waar nodig. We onderzoeken waar het GALA mogelijkheden kan bieden voor het versterken van de verbinding tussen cultuur en het sociaal domein. We versterken het fundament, we vergroten het bereik en promoten de betekenis van sport & bewegen, zoals is vastgesteld in het sportakkoord 2. Specifiek wordt ingezet op de thema’s sociaal veilige sport en vaardig in bewegen. We beoordelen, en waar nodig, investeren in de toegankelijkheid (betaalbaarheid, beschikbaarheid, begrijpelijkheid en geschiktheid) van preventie, zorg en ondersteuningsaanbod. Dat doen we vanuit een multidisciplinaire blik waarbij we gebruik maken van de kennis van ervaringsdeskundigen. We stimuleren gezondheid voor iedereen door bij de inrichting van de openbare ruimte gezondheid mee te nemen.

Doelstellingen om ouderen lang, gelukkig en gezond oud te laten worden: We voorkomen zo veel mogelijk valincidenten zodat (medische en sociale) gevolgen worden beperkt. Hiervoor richten we een lokale en regionale ketenaanpak in waarin we vroegtijdig het risico op vallen signaleren en zorgen voor laagdrempelige toegang tot valpreventief aanbod. We reduceren het aantal doorverwijzingen naar medische trajecten door de (eerstelijns)zorg en het sociaal domein beter met elkaar te verbinden. We faciliteren een sterke lokale sociale basis met een sterke sociale samenhang en laagdrempelige toegankelijke voorzieningen waar mensen op elkaar kunnen terugvallen en meedoen in de samenleving.

Doelstellingen om bij te dragen aan het mentale welzijn van inwoners: We investeren in aanpakken die bijdragen aan de mentale gezondheid van de jeugd. We bieden laagdrempelig preventief aanbod op het gebied van mentale gezondheid voor alle inwoners. We werken samen met relevante partijen (zoals onderwijs, GGD, welzijnswerk, GGZ, etc.) om het thema mentale gezondheid meer aandacht te geven.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

24

3.4

Acties en fasering Dit plan is gebaseerd op de kennis van beleidsmedewerkers en de data en informatie uit documenten (waaronder beleidsstukken). Informatie over de huidige stand van zaken per onderdeel is te vinden in bijlage 2. Hoe we concreet invulling geven aan de doelstellingen werken we samen met partners uit. Na goedkeuring en vaststelling van dit plan zal de fase volgen waarin concrete afspraken over de uitvoering gemaakt worden. Daarbij maken we zoveel mogelijk gebruik van een integrale benadering van de onderdelen zoals opgenomen in de Brede SPUK (zie bijlage 3). In onderstaand overzicht geven we een fasering van de komende jaren (2023/2024).

Spukjaar 2023 September

- Indienen integraal Plan van Aanpak (ondertekend door de wethouder) bij VNG.

November

- Sessie met beleidsmedewerkers om vervolgstappen te bepalen (o.a. governance).

Oktober

- Participatieve sessie(s) met uitvoerende partijen en betrokken beleidsmedewerkers.

November- december

-Opstellen uitvoeringsplan 2024 (e.v.).

Spukjaar 2024

DSP-groep

Januari-december

– Uitvoering SPUK jaar 1

Mei- juni

- Tussentijdse evaluatie

Oktober- november

- Evaluatie SPUK jaar 1 + vooruitkijken jaar 2.

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

25

2023

3.5

• Indienen PVA • Opstellen uitvoeringspan

2024

• Uitvoering jaar 1 • Evaluatie en bijsturen

2025

• Uitvoering jaar 2 • Evaluatie en bijsturen

2026

• Uitvoering jaar 3 • Evaluatie en borging

Samenwerking Een goede samenwerking is van doorslaggevend belang voor het behalen van de gewenste resultaten. Hieronder een overzicht van de belangrijkste partijen en hun rollen.

Gemeente De gemeente zal de rol van regievoerder aannemen. Na indienen van dit integrale plan bespreken we: Op welke manier voortgang bewaakt wordt (bijv. uitbreiden kerngroep en klankbordgroep). Op welke manier, en door wie er gemonitord en geëvalueerd wordt. Op welke manier de maatschappelijke partners (en inwoners) betrokken worden.

Maatschappelijke partners Een heel scala aan maatschappelijke partners is betrokken bij de uitvoering van de verschillende programma’s welke de brede SPUK raken. Na oplevering vragen we hen om inhoudelijk mee te denken over de uitvoering. De belangrijkste partijen:

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

26

(Para)medische partners Deze partners zijn een onmisbare en belangrijke spil tussen domein zorg en welzijn. We denken aan: huisartsen, tandartsen en praktijkmedewerkers; fysiotherapeuten.

Welzijnspartners Partners die er zijn voor alle inwoners die laagdrempelige hulp kunnen gebruiken of willen geven. Dit kan gaan over geldzaken, werk, ontmoeten, gezondheid, opvoeden en wonen.

Sport & beweeg- en cultuurpartners De partners voor informatie, advies en ondersteuning en uitvoering van de sport en cultuur in Haarlem en omgeving. Dit zijn o.a. de partijen waar de combinatiefunctionarissen, buurtsportcoaches en/of cultuurcoaches zijn ondergebracht.

Vrijwillige organisaties Vrijwillige- en zelforganisaties die een belangrijke rol vervullen in de wijken en/of een subsidierelatie hebben met de gemeente.

Inwoners Participatie van inwoners is een essentieel onderdeel om ervoor te zorgen dat dit plan aansluit bij de behoeften en verwachtingen van de inwoners. In de planfase wordt de gemeenteraad, als vertegenwoordiging van de inwoners betrokken. In de uitvoeringsfase zal er een participatietraject worden opgezet waarin we aan de hand van verschillende thema’s inwoners en adviesraden vragen om mee te denken/input te leveren.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

27

Regionale partners GGD We vragen de experts van de GGD Kennemerland om ons in dit proces te ondersteunen met hun kennis en kunde over gezondheid. De GGD beschikt over inhoudelijke specialisten en neemt vanuit die rol ook deel in landelijke leernetwerken. Hun bijdrage helpt ons ook om bestaande ketenaanpakken goed toe te passen.

Regiogemeenten We werken nauw samen met onze regiogemeenten (Bloemendaal, Heemstede, Haarlem, Velsen, Beverwijk, Heemskerk) om de verschillende ketenaanpakken optimaal in te richten en we maken (binnen het Integraal Zorgakkoord) samen afspraken om de zorg beter in te richten.

3.6

Monitoren en evalueren Monitoring en evaluatie zijn belangrijk voor de verantwoording en voor het leren, verbeteren en borgen van de inzet. De monitoring en evaluatie van de initiatieven vindt plaats via twee sporen: 1.

Monitoren van het proces: de initiatieven die gestart worden, zullen op proces gevolgd worden. Worden de aantallen gehaald die zijn afgesproken? Loopt de samenwerking goed? Welke directe resultaten geven de deelnemers aan van de interventie/het initiatief? Deze proces- en deels effectindicatoren worden op een later moment vastgesteld. De vastgestelde indicatoren worden gecommuniceerd met de uitvoeringspartijen.

2.

Monitoren van de effecten: middels de GGD gezondheidsmonitor wordt doelgroepen eens in de vier jaar gevraagd wat de effecten zijn van de inzet van de gemeente Haarlem (breder dan alleen de Brede SPUK-regeling) op de gezondheid van de inwoners.

Het beeld van deze beide sporen (proces en effect) zorgen mogelijk voor aanpassingen en aanscherpingen gedurende de looptijd. Het idee van monitoren en evalueren is dat je leert en waar nodig bijstuurt. De operationalisering hiervan volgt in een latere fase.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

28

Bijlage 1. Bedragen Thema

Sociale basis

Gezondheid

Sport, bewegen en cultuur

DSP-groep

Aanpak

2023

2024

2025

2026

Versterken sociale basis

€

305.862,00

€

301.667,00

€

301.667,00

€ 226.150,00

Mantelzorg

€

83.798,00

€

83.796,00

€

83.796,00

€ 75.383,00

Eén tegen Eenzaamheid

€

83.798,00

€

83.796,00

€

67.037,00

n.t.b.

Welzijn op Recept

€

46.089,00

€

79.607,00

€

96.366,00

€ 113.075,00

Terugdringen van gezondheidsachterstanden

€

167.596,00

€

167.593,00

€

167.593,00

€ 167.519,00

Kansrijke Start

€

125.697,00

€

134.074,00

€

134.074,00

€ 167.519,00

Mentale Gezondheid

€

58.658,00

€

41.898,00

€

41.898,00

n.t.b.

Aanpak overgewicht en obesitas

€

146.646,00

€

146.644,00

€

146.644,00

n.t.b.

Valpreventie

€

431.559,00

€

398.033,00

€

398.033,00

€ 410.421,00

Leefomgeving

€

83.798,00

€

83.796,00

€

83.796,00

n.t.b.

OKO & Vroegsignalering alcoholproblematiek

€

20.949,00

€

20.949,00

€

20.949,00

n.t.b.

Sportakkoord

€

108.937,00

€

108.935,00

€

108.935,00

€ 83.759,00

Brede Regeling Combinatiefuncties

€

749.991,00

€

749.977,00

€

749.977,00

€ 724.519,00

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

29

Bijlage 2. Uitwerking per onderdeel Programmaonderdeel

Beoogd resultaat uit GALA

Wat doen we al?

Waar is het geborgd (plan)?

Wat is er (aanvullend) gewenst?

1. Lokaal sportakkoord

1. Het versterken van de fundamenten

•

•

•

Met een kerngroep werken we aan de

van de sport- en beweegsector.

verschillende ambities uit het

2. Het vergroten van het bereik van

sportakkoord. Zij beslissen over het

sporten en bewegen.

uitvoeringsbudget. Ook wordt

3. Het meer zichtbaar maken van de

netwerkvorming en kennisdeling

betekenis van sport en bewegen

gestimuleerd, o.a. via 'Sport in

Het sportakkoord (2020) en de herijking van het sportakkoord

Specifiek inzet op sociaal veilig sportklimaat en vaardig in bewegen.

(2023). •

Sportnota: Agenda voor de sport 2020+.

Haarlem'. •

37 combinatiefuncties worden naar

•

Het aanstellen van functionarissen die

Combinatiefuncties

zich bezighouden met het stimuleren

tevredenheid ingezet bij partners,

sport 2020+.

monitoring en evaluatie van de inzet +

van sporten en bewegen en van

soms verschuiven accenten op

•

Cultuurplan 2022-2028.

aansluiting bij het GALA.

cultuurparticipatie.

inhoud. Weinig ‘grote’ veranderingen

•

213a-onderzoek

op komst/verwacht. •

3. Terugdringen

Het opzetten van een lokale aanpak ter

Specifieke aandacht voor Schalkwijk,

gezondheidsachterstanden

vermindering van

Haarlem Oost en Haarlem

gezondheidsachterstanden.

noord(noord) met een sterke link naar

Sportnota: Agenda voor de

•

2. Brede Regeling

• •

bestaanszekerheid (armoede). Het

Regionale nota

Ondersteuningsaanbod beter laten toegankelijk maken.

gezondheidsbeleid 2021-2023.

makkelijker te maken.

•

Preventieakkoord Schalkwijk.

Haarlemse Alliantie tegen

•

aansluiten op de vraag en beter

Armoedebeleid.

•

cultuurcoach uit te breiden.

Uitvoeringsplan

•

Jeugdfonds sport & cultuur.

Cultuur heeft de wens om aantal fte

gezondheidsbeleid.

doel is om gezonde leefstijl •

•

combinatiefunctionarissen.

Er is winst te behalen in (eenduidige)

•

Meer gebruik van sleutelpersonen/ervaringsdeskundigen.

Kinderarmoede (HATKA).

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

30

Programmaonderdeel

Beoogd resultaat uit GALA

Wat doen we al?

Waar is het geborgd (plan)?

4. Kansrijke Start

Elke gemeente heeft een lokale

•

De coalitie is in de afgelopen jaren

•

Nota 'Voor de Jeugd' Haarlem

opgebouwd en loopt. Er staat een

•

Kansrijke Start Haarlem

•

Regionale nota

ketenaanpak Kansrijke Start.

Wat is er (aanvullend) gewenst? •

Er liggen nog kansen in aansluiting bij (voorschools)onderwijs en jeugdhulp.

goed netwerk 5. Mentale gezondheid

Mentale gezondheid wordt

•

Mentale gezondheid jongeren is

•

krijgt veel aandacht. Verschillende

gezondheidsaanpak waardoor

projecten/ interventies lopen. Hier

laagdrempelige ondersteuning beter

volgt een overzicht:

gevonden wordt, handvatten worden

-Wijs en weerbaar/Gezonde school

•

Preventieakkoord Schalkwijk.

geboden met mentale gezondheid aan

(voorlichting/ ondersteuning op

•

Nota 'Voor de Jeugd' Haarlem.

de slag te gaan en het gesprek over

scholen)

•

Regionale nota

(uitbreiding project Youz op andere VO-

mentale gezondheid voeren

-Inloopcentrum @Ease

gezondheidsbeleid.

scholen).

gebruikelijker is.

-Voorlichting mentale gezondheid op school (o.a. project Youz) -Social Media Campagne Mentale

gezondheidsbeleid.

Meer structuur en samenhang aanbrengen

geïntegreerd in de bredere

•

Uitvoeringsplan

in aanpak mentale gezondheid jeugd. •

gezondheidsbeleid 2021-2023.

•

Uitvoeringsplan

(uitbreiding/doorontwikkeling project Prezens/InGeest/CJG). •

•

gezondheidsbeleid 2021-2023.

Extra inzet Jongerenwerk in school en

•

Koppeling maken met wijkteams en inburgering.

•

Rol Museum vd Geest/Dolhuys versterken

-Summer ’23 zomerprogramma

als kennispartner op het gebied van

-Voorlichting Kindermishandeling en

mentale gezondheid en boegbeeldfunctie

vechtscheidingen

hierop in Haarlem.

-KOPP/KOV voorlichting en •

Extra inzet mentale gezondheid op school

aansluiting jongerenwerk met jeugdhulp.

Gezondheid -Zero Suïcide Project

Extra inzet KOPP/KOVV doelgroep

•

Mindspring programma aanbieden aan

trainingen

statushouders, gekoppeld aan de

Preventieve inzet voor volwassenen

inburgering.

(Prezens). •

Aandacht voor mentale gezondheid statushouders.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

31

Programmaonderdeel

Beoogd resultaat uit GALA

Wat doen we al?

Waar is het geborgd (plan)?

Wat is er (aanvullend) gewenst?

6. Aanpak overgewicht en

Passende ondersteuning en hulp voor

•

•

•

obesitas

kinderen met obesitas. Het opzetten en

jeugd. De JOGG-aanpak richt zich op

uitvoeren van het Landelijk model

het gezonder maken van de fysieke

ketenaanpak voor kinderen met

en sociale leefomgeving van jongeren

overgewicht en obesitas en voor de

en hun ouders/verzorgers

•

Preventieakkoord Schalkwijk..

•

Sportnota: Agenda voor de sport

JOGG gemeente met focus op de

inbedding van GLI-programma’s, voor

•

GLI en Cool2BFit

volwassenen met overgewicht en

•

Wandelgroepen voor verschillende

obesitas. Samenwerkingsafspraken tussen gemeente, zorgverzekeraars en

Regionale nota gezondheidsbeleid.

•

Uitvoeringsplan

GLI. •

gezondheidsbeleid 2021-2023.

2020+

Structureel bewegen onderdeel van de GLI voor kinderen volledig gedekt vanuit de basisverzekering.

•

Een structurele afstemming tussen partijen in de GLI keten.

•

Onderzoeken mogelijkheden van City Deal

groepen kwetsbare inwoners;

(met lokale aanbieders groenten leveren

•

Voel je goed!

voor mensen met een Haarlem pas).

•

Regionale coördinator valpreventie

aanbieders. 7. Valpreventie

Het risico op vallen bij ouderen vroegtijdig signaleren in zowel de zorg

buigt zich over regionale structuur

als het gemeentelijk domein,

(IZA) en contact met

ondersteund door laagdrempelige

zorgverzekeraars.

• •

Regionale nota

•

gezondheidsbeleid.

mensen te bereiken voordat ze zijn

Uitvoeringsplan

gevallen maar hoe bereik je deze?

gezondheidsbeleid 2021-2023.

toegang tot een erkend valpreventief

•

Aanschaf SmartFloors/ materialen

•

Opleiden professionals (valpreventieve

aanbod. 8. Leefomgeving

Structureel aandacht voor gezondheid

programma’s) •

bij de inrichting van het fysieke domein. Het inschakelen van een

•

thema gezonde leefomgeving. •

Steeds meer aandacht voor

•

Regionale nota

•

Bewustwording huidkanker preventie.

gezondheidsbeleid.

•

Investeringen in een beweegvriendelijke

Uitvoeringsplan

gezondheid in het fysieke domein.

wegen in de gemeentelijke plannen in

Veel aandacht en inzet op

•

Omgevingsvisie.

het fysieke domein, maar ook door

beweegvriendelijke omgeving. Er is

•

Beleid beweegvriendelijke

aanpassingen van de ruimtelijke

een onderzoek opgestart wat moet

inrichting.

leiden tot een visie + uitvoeringsplan.

gezondheidsbeleid 2021-2023.

•

Alle speeltuinen Rookvrij.

Actieve inzet op het voorkomen van

•

Rookvrij opgroeien.

•

Nota 'Voor de Jeugd' Haarlem.

alcoholproblematiek

het gebruik van alcohol, tabak en drugs

•

Wijs en weerbaar netwerk.

•

Regionale nota

door jongeren en een

•

Team FIT (JOGG).

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

omgeving. •

Rookvrije omgeving.

•

Meer aandacht voor alcoholpreventie in de

omgeving (i.o.).

9. OKO & Vroegsignalering

Vroegsignalering alcoholproblematiek.

DSP-groep

Via omgevingsvisie aandacht voor

expert die helpt gezondheid mee te

netwerksamenwerking voor

Valt veel winst te halen als het lukt om

brede zin.

gezondheidsbeleid . •

Uitvoeringsplan gezondheidsbeleid 2021-2023.

32

Programmaonderdeel

Beoogd resultaat uit GALA

Wat doen we al?

Waar is het geborgd (plan)?

Wat is er (aanvullend) gewenst?

10. Versterken sociale basis

Gemeenten faciliteren een sterke

•

Inwoners krijgen passende

•

Opinienota sociale basis.

•

Doorontwikkeling Huizen van de Wijk.

lokale sociale basis met een sterke

ondersteuning middels de

•

beleidsdoelen ‘Gewoon in de

•

Opzetten nieuwe Huizen van de Wijk

sociale samenhang en laagdrempelige

dialooggerichte aanbesteding

toegankelijke voorzieningen waar

‘Gewoon in de Wijk’.

mensen op elkaar kunnen terugvallen

•

Inzet sociaal wijkteams.

en meedoen in de samenleving. Dit

•

Er wordt gewerkt aan een visie op

doen zij met behulp van het opstellen

Wijk’. •

(bijvoorbeeld zorg en welzijn.

Uitvoeringsafspraken ‘Gewoon in de Wijk’.

gecombineerd) bij groei van de stad. •

Financiering voor de verbinding tussen projecten cultuur/sociaal domein.

maatschappelijk vastgoed.

van een beleidsvisie en uitvoeren van maatregelen. 11. Mantelzorg

Het aanbod van respijtzorg uit te

•

We leveren ondersteuning in de vorm

breiden en te ondersteunen waarbij een

van informatie, advies en

wijk- dorpgerichte aanpak wordt

begeleiding, het bieden van

gehanteerd.

emotionele- en praktische steun en

•

Nota Mantelzorger in Balans.

•

Aandachtspunt is toenemende druk op mantelzorgers en relatief laag mantelzorgpotentieel.

•

Wat betekent de verplaatsing van zorg

waardering, workshops en trainingen,

(digitalisering) naar huis voor

netwerkversterking,

mantelzorgers?

lotgenotencontact en (wegwijs maken naar) respijtzorg. •

We zetten in op bewustwording bij professionals.

•

Er is onderzoek gedaan naar het aantal logeervoorzieningen/ respijtzorg.

12. Eén tegen Eenzaamheid

Praktische invulling geven aan het

•

Coalitie ‘Haarlem ontmoet’.

•

Opinienota sociale basis.

actieprogramma Eén tegen

•

Specifieke aandacht voor jongeren.

•

beleidsdoelen ‘Gewoon in de

eenzaamheid.

•

Eenzaamheid tegengaan door culturele activering.

Wijk’. •

Uitvoeringsafspraken ‘Gewoon in de Wijk’.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

33

Programmaonderdeel

Beoogd resultaat uit GALA

Wat doen we al?

13. Welzijn op recept

Het inzetten van een welzijnscoach

•

waarnaar wordt doorverwezen door huisartsen of andere eerstelijnshulpverleners in plaats van een medisch

We werken in Schalkwijk en Oost met

Waar is het geborgd (plan)?

Wat is er (aanvullend) gewenst? •

‘krachtige basiszorg'. •

In Schalkwijk wordt Welzijn op

Verbinding tussen huisartsen en sociaal domein (sociaal wijkteams) versterken.

•

Recept uitgevoerd.

Welzijn op Recept/ krachtige basiszorg uitbreiden naar andere gebieden/locaties.

traject. 14. Regionale aanpak

•

preventie

Externe ondersteuning bij opstellen plan van aanpak en procesbegeleiding bij implementatie en uitvoering

15. Versterken kennis- en

•

adviesfunctie GGD

Kennis versterken op thema mentale gezondheid.

•

Procesbegeleiding ketenaanpak kind naar gezond gewicht.

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

34

15. Coördinatiekosten regionale aanpak preventie

14. Versterking kennis- en adviesfunctie GGD

13. Welzijn op recept

12. Eén tegen Eenzaamheid

11. Mantelzorg

10. Versterken sociale basis

9. OKO & Vroegsignalering alcoholproblematiek

8. Leefomgeving

7. Valpreventie

6. Aanpak overgewicht en obesitas

5. Mentale gezondheid

4. Kansrijke Start

3. Terugdringen gezondheidsachterstanden

2. Brede Regeling Combinatiefuncties

1. Lokaal sportakkoord

Bijlage 3. Schema verbinding & synergie

Doelen Gezond en Actief Leven Akkoord Terugdringen gezondheidsachterstanden Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis Een gezonde leefstijl Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid Vitaal ouder worden Domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

35

Doelen Hoofdlijnen Sportakkoord II Inclusie en diversiteit in de sport vergroten Sociaal veilige sport creëren Vitale sportaanbieders: vergroten van de kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid van het sportaanbod Vaardig in bewegen: een leven lang sporten en bewegen voor ieder kind en iedere jongere Ruimte voor sport en bewegen: een toekomstbestendige sportinfrastructruur Maatschappelijke waarde van topsport optimaliseren

Doelen addendum BRC Meer kinderen, jongeren en volwassenen die sporten, bewegen en meedoen aan cultuur (ook kwetsbare groepen en mensen die achterblijven in sport-, beweeg- en cultuurdeelname) Sterke aanbieders in sport, bewegen en cultuur waarbij kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid geregeld is Een sterke verbinding tussen sport, bewegen en cultuur met andere domeinen en programma’s (onderwijs, gezondheid, zorg, welzijn en sociale zaken/armoede & schulden)

DSP-groep

RAPPORT ─ Op naar een gezonde generatie

36

DSP-groep BV Van Diemenstraat 410 1013 CR Amsterdam +31 (0)20 625 75 37

dsp@dsp-groep.nl KvK 33176766 www.dsp-groep.nl

DSP-groep is een onafhankelijk bureau voor onderzoek, advies en management, gevestigd aan de IJ-oevers in Amsterdam. Sinds de oprichting van het bureau in 1984 werken wij veelvuldig in opdracht van de overheid (ministeries, provincies en gemeenten), maar ook voor maatschappelijke organisaties op landelijk, regionaal of lokaal niveau. Het bureau bestaat uit 40 medewerkers en een groot aantal freelancers.

Dienstverlening Onze inzet is vooral gericht op het ondersteunen van opdrachtgevers bij het aanpakken van complexe beleidsvraagstukken binnen de samenleving. We richten ons daarbij met name op de sociale, ruimtelijke of bestuurlijke kanten van zo’n vraagstuk. In dit kader kunnen we bijvoorbeeld een onderzoek doen, een registratie- of monitorsysteem ontwikkelen, een advies uitbrengen, een beleidsvisie voorbereiden, een plan toetsen of (tijdelijk) het management van een project of organisatie voeren.

Expertise Onze focus richt zich met name op de sociale, ruimtelijke of bestuurlijke kanten van een vraagstuk. Wij hebben o.a. expertise op het gebied van transitie in het sociaal domein, kwetsbare groepen in de samenleving, openbare orde & veiligheid, wonen, jeugd, sport & cultuur.

Meer weten? Neem vrijblijvend contact met ons op voor meer informatie of om een afspraak te maken. Bezoek onze website www.dsp-groep.nl voor onze projecten, publicaties en opdrachtgevers.