2 Bijlage 1 Participatieverslag transformatie Stationsgebied
Tekst van het document
Transformatie Stationsgebied Participatieverslag
2 december 2024 Projectteam stationsgebied
Inhoudsopgave 1.
2.
Inleiding
3
1.1
3
Korte beschrijving van het participatietraject
Achtergrond van het project waarover is geparticipeerd
4
2.1
Visie op de ontwikkeling van het stationsgebied
4
2.2
Projectmatige aanpak
4
2.3
Impact van het project op de omgeving
5
2.4
Eerdere besluiten over de toekomst van het stationsgebied
5
3.
Onderwerp en doel van het participatietraject
6
4.
Wie deden er mee?
6
4.1
Participatieniveaus
6
Hoe is er geparticipeerd?
9
5.1
Globale verkenning met stakeholders in 2023
10
Wat heeft de participatie opgeleverd?
10
6.1
Resultaten participatie stakeholders
10
6.2
Resultaten vragenlijst
12
6.3
Opbrengst informatie avond
12
6.3.1
12
5.
6.
7.
Ontvangen correspondentie naar aanleiding van inloopavond
6.4
Mening belangengroepen
12
6.5
Feedback op het participatieproces
14
Wat wordt er met de resultaten gedaan?
15
7.1
15
Vervolg van de participatie
Bijlage 1: Opbrengst inloopavond stationsgebied Haarlem Bijlage 2: Rapportage; herinrichting stationsgebied Haarlem - ervaring en beoordeling van inwoners Bijlage 3: Resultaten van de verkenning met stakeholders in 2023
2
1.
Inleiding Het gebruik van openbaar vervoer, fiets en auto neemt in Haarlem toe. Om te zorgen dat de mobiliteit in het gebied rond het station goed blijft werken en het een plek wordt waar Haarlemmers blij mee zijn, wordt het flink aangepakt. Wat gaan we doen? • Het plein voor het station wordt opnieuw ingericht en de bestrating wordt vernieuwd. Ook wordt het busstation vernieuwd en er komen meer plekken om fietsen te parkeren. • Het kantoorgebouw en de Beyneshal worden afgebroken en er komen nieuwe gebouwen voor wonen en werken. • Er komt een nieuw busstation aan de Schipholweg en er worden nieuwe busroutes toegevoegd, zodat het groeiende busverkeer buiten het centrum kan worden opgevangen. • Op de lange termijn wordt er een ondergrondse fietsenstalling aan de noordkant van het station gebouwd. Er zijn verschillende ideeën besproken met belanghebbenden. Voordat er beslissingen worden genomen, is aan Haarlemmers en reizigers gevraagd wat zij ervan vinden. Er zijn twee opties voorgelegd om de fietsroutes aan de zuidkant van het station te verbeteren, met gevolgen voor andere verkeersstromen zoals voetgangers, bussen en auto's. Dit verslag laat zien wie er hebben meegedaan aan de participatie, hoe dit is uitgevoerd en wat de resultaten waren. Het verslag is zo veel mogelijk neutraal en bevat geen keuze.
Doel van dit verslag is om het gemeentebestuur te helpen bij het bepalen van de belangrijkste uitgangspunten voor het verkeer aan de zuidkant van het station, de beste locatie voor extra fietsenstallingen en de herinrichting van het busstation. Dit is nodig om in de volgende fase van het project een programma van eisen op te stellen, dat als leidraad zal dienen voor de transformatie van het stationsgebied.
1.1 Korte beschrijving van het participatietraject Verschillende opties voor de indeling aan de zuidzijde van het station zijn verkend met belanghebbende partners, zoals provincie Noord-Holland, NS, ProRail en Vastint. In een aantal bijeenkomsten hebben zij samen met de gemeente nagedacht over verschillende mogelijkheden en criteria om realistische plannen te maken voor de indeling van het gebied en het verkeer. Daarna vond een verkennend gesprek (technische sessie) plaats met de commissies Ontwikkeling en Beheer van de gemeenteraad. In november 2023 heeft het college van B&W besloten om een participatieproces te starten met Haarlemmers, reizigers en belangengroepen over twee mogelijke opties. Het participatieproces omvatte: • Een online vragenlijst voor Haarlemmers en reizigers. • Een informatieavond voor buurtbewoners en andere geïnteresseerden. • Individuele gesprekken met vertegenwoordigers van belangengroepen uit Haarlem.
3
2.
Achtergrond van het project waarover is geparticipeerd De Gemeente Haarlem, het Rijk en de eigenaar van het Beresteyncomplex hebben plannen om te investeren in de ontwikkeling van het stationsgebied. Hierbij moeten belangrijke beslissingen worden genomen over de locatie van het busstation, de nieuwe fietsenstallingen en de verkeersstromen in dit gebied. In dit hoofdstuk wordt de achtergrond van het project en het participatieproces beschreven. Hieraan voorafgaand heeft is er namelijk al een proces doorlopen met verschillende momenten van besluitvorming.
2.1 Visie op de ontwikkeling van het stationsgebied Op 1 juli 2021 is de integrale toekomstvisie 2020-2040 voor het stationsgebied vastgesteld, deze geeft richting aan de transformatie op de lange termijn. De visie omvat verschillende maatregelen, waaronder: • het verbeteren van de kwaliteit van het busstation, • het uitbreiden en beter toegankelijk maken van overdekte fietsenstallingen, • het verbeteren van de fietsverbinding tussen Haarlem-Noord en het centrum langs het station, • het waarborgen en vergroten van duurzaamheid en leefbaarheid in het gebied, • het herontwikkelen van verouderd vastgoed zoals de kantoren (Beresteyn) en sporthal (Beijnes), • het realiseren van een stadsplein met aantrekkelijke voorzieningen. Het Stationsplein wordt opgedeeld in twee aparte delen: een stadsplein waar mensen kunnen verblijven en een deel speciaal voor het busstation, een mobiliteitsplein. De visie heeft vijf belangrijke doelen die gaan over zowel hoe mensen zich verplaatsen als over de kwaliteit van de omgeving: • een levendige plek voor iedereen, • voorrang voor voetgangers en fietsers, • reizigers kunnen zich gemakkelijk en snel verplaatsen, • het samenkomen van Bolwerken en binnenstad, • duurzaamheid op alle gebieden.
Om de groei van het openbaar vervoer in Haarlem te ondersteunen, worden drie belangrijke OVknooppunten in Haarlem gezamenlijk ontwikkeld: het Stationsgebied, Oostpoort en de mobiliteitshub Haarlem Nieuw-Zuid.
2.2 Projectmatige aanpak Het project doorloopt de stappen volgens het Haarlems Ruimtelijk Planproces (HRPP). We zijn nu nog aan het begin van dat traject. De eisen en wensen voor de toekomstige inrichting van het gebied zullen verder worden uitgewerkt in een Programma van Eisen voor de Leefomgeving (PvEL). Voordat we met dit PvEL kunnen beginnen, moeten we eerst afwegen waar het busstation en de fietsenstalling zullen komen, en hoe het verkeer zal worden geleid. Op dit punt was de visie namelijk nog niet gedetailleerd.
4
Afbeelding 1: globale projectstappen, we zijn nu in de initiatieffase
2.3 Impact van het project op de omgeving De keuzes die gemaakt worden hebben impact op de omgeving. Doelstelling is om het gebied door een nieuwe inrichting en met nieuwe voorzieningen aantrekkelijker te maken. De veranderingen in de verkeerscirculatie worden door verschillende doelgroepen verschillend ervaren. Daarnaast zal er sprake zijn van tijdelijke overlast en verstoringen tijdens de bouwfase. Het participatietraject draagt bij aan het herkennen en zorgvuldig afwegen van de mogelijke impact en biedt inzicht in mogelijk te nemen maatregelen om negatieve effecten te minimaliseren. • Directe omwonenden kunnen hinder ondervinden tijdens de bouwfase, maar profiteren van een aantrekkelijker stationsgebied en betere voorzieningen. Een deel van de omwonenden (inwoners Jansweg en deels Parklaan) vreest overlast door meer bussen door hun straat. • Ondernemers kunnen tijdelijke verstoringen ervaren tijdens de bouw, bijvoorbeeld doordat hun pand tijdelijk minder goed bereikbaar is. Maar na voltooiing van het project profiteren ze mogelijk van een verbeterde bereikbaarheid, een betere inrichting van de openbare buitenruimte en aantrekkelijke functies in de omgeving (verblijfskwaliteit).
• Reizigers kunnen tijdens de bouwfase hinder ondervinden door de werkzaamheden, maar profiteren daarna van een verbeterde infrastructuur (zoals meer fietsparkeerplekken, comfortabeler ingericht busstation) en overzichtelijker stationsgebied. • Het project draagt bij aan de ontwikkeling en verbetering van de stad, zowel op mobiliteitsgebied als verbeteren van de verblijfskwaliteit.
2.4 Eerdere besluiten over de toekomst van het stationsgebied • Het functioneren van het OV knooppunt staat voorop, met ruimte voor groei. • Een tram of lightrail op lange termijn is een belangrijk uitgangspunt (inmiddels onderzoeken provincie Noord-Holland en VRA samen met gemeente Haarlem en Amsterdam, de toekomstige inzet van BRT, oftewel de metrobus, tussen Haarlem en Schiphol/Amsterdam-Zuid). • Nieuwe busroutes en een nieuw busstation aan de Schipholweg om de drukte in het centrum te verminderen. • Maatregelen aan de noordzijde van het station zijn nodig om fiets- en OV-gebruik te stimuleren. • Het stationsplein wordt verdeeld in een stadsplein en een bus/tram station (mobiliteitsplein). • Er komen minimaal 5.000 fietsparkeerplekken bij. • Mogelijk komt er een fietstunnel onder het Kennemerplein als toegang tot de een ondergrondse fietsenstallingaan de noordzijde van het station. • Duurzaamheidsmaatregelen worden onderzocht. • Het Beresteyncomplex wordt herontwikkeld met een gemengde functie en er blijft voldoende ruimte voor werkfuncties.
5
• Er komt een nieuw busstation op maaiveld op het Stationsplein.
3.
Onderwerp en doel van het participatietraject In november 2023 heeft het college van B&W besloten om in gesprek te gaan met Haarlemmers en reizigers over twee plannen voor het gebied. Vooral over hoe het verkeer zou moeten gaan aan de zuidkant van het station. In het eerste kwartaal van 2024 heeft de gemeente daarvoor een participatietraject doorlopen. De gemeente wilde weten wat Haarlemmers en reizigers vinden over: • De toekomstige inrichting van het Stationsplein en de locatie van het busstation. • De uitbreiding van de fietsenstalling onder het Stationsplein en de beste manier om daar te komen. • De verkeersstromen voor fietsers en auto's in relatie tot de toekomstige locatie van het busstation. De mogelijkheden waren inzichtelijk gemaakt met twee verschillende plannen: • Variant Jansweg: spreiden van bussen en fietsers over zowel Jansweg als Kruisweg • Variant Kruisweg: scheiden van verkeersstromen waarbij bussen in twee richtingen rijden over de Jansweg en fietsers gaan over de Kruisweg. De gemeente heeft aan Haarlemse belangengroepen, Haarlemmers en reizigers gevraagd wat ze van deze plannen vonden en waar rekening mee gehouden moet worden bij het maken van een keuze. Na afloop van het participatieproces beslist het gemeentebestuur over de verkeersstromen, de beste locatie voor extra fietsenstallingen en de herinrichting van het busstation.
Doel van de participatie is om oplossingen te vinden waar zoveel mogelijk mensen tevreden mee zijn en om input van belanghebbenden te betrekken bij het nemen van besluiten. Daarvoor is in deze participatieronde onderzocht of er draagvlak is voor de voorgestelde plannen en er is gevraagd waar de gemeente rekening mee moet houden bij het maken van keuzes. Door rekening te houden met verschillende perspectieven en inzichten wordt de kwaliteit van de besluitvorming verbeterd.
4.
Wie deden er mee? De gemeente Haarlem betrekt een diverse groep belanghebbenden bij de ontwikkeling van het stationsgebied, waaronder bewoners, ondernemers, reizigers en belangengroepen. Om de plannen tot uitvoering te brengen is samenwerking met stakehoders zoals de Provincie Noord-Holland, Vastint, NS en anderen cruciaal.
4.1 Participatieniveaus De partijen die bij de participatie betrokken zijn hebben verschillende belangen en een verschillende mate van invloed. Afhankelijk van het belang en de mate van invloed van de betrokken partij, varieert het participatieniveau van beslissen tot informeren/raadplegen.
6
Beslissen De gemeente (college van B&W en gemeenteraad) neemt besluiten over de mobiliteit en de ruimtelijke ordening. De eigenaar van het Beresteyncomplex, Vastint, neemt besluiten over de vastgoedontwikkeling en daarmee gepaard gaande investeringen. Meewerken Stakeholders werken samen met de projectorganisatie aan het project. Er wordt samengewerkt in een kernteam en daarnaast worden ateliersessies en werksessies georganiseerd. Een meewerkende rol door stakeholders is van belang omdat deze partijen de plannen uiteindelijk (deels) uitvoeren, bekostigen of belangrijke publieke dienstverleners zijn in het gebied. Stakeholder
Belangen
Mate van invloed
B&W/raad Haarlem
Vertegenwoordigen wensen en belangen van Haarlemmers, ondernemers in Haarlem en reizigers. Stellen beleid vast en voeren het uit.
Groot
Directie Vastint
Gebouw- en grondeigenaar Beresteyncomplex
Groot
Ministerie I&W
Versnelling woningbouw door financiële bijdrage aan infrastructurele ingrepen (busstation en fietsenstalling).
Groot/middel
Provincie NH
Algemeen belang reizigers, specifiek concessieverlener (Haarlem-IJmond) en OV knooppuntontwikkeling.
Groot
Gemeente Haarlem
Integraal belang: ruimte, leefbaarheid, economie, woningbouw, mobiliteit (lopen, fietsen, OV, auto)
Groot
Vastint
Kwaliteit vastgoedontwikkeling
Groot
NS
Gebouweigenaar, beheerder en exploitant van het Station. Belang bij sociale veiligheid, voorzieningenaanbod, optimale OV-knoop en stationsbeleving.
Middel
ProRail
Veiligheid en transfercapaciteit. Uitvoering cofinanciering klimaatgelden (onderzoek fietsenstalling).
Middel
VRA
Algemeen OV belang en specifiek concessieverlener Middel/klein (Amstelland-Meerlanden)
Bureau Spoorbouwmeester
Kwaliteit van stations en omgeving (adviseur van NS en ProRail)
BESLISSEN
MEEWERKEN
Connexxion Exploitatie busvervoer (2 concessies) Tabel 1: belangen en mate van invloed van betrokken stakeholders
Middel/adviserend Middel/klein
Meedenken Een diverse groep van vertegenwoordigers van verschillende belangen zoals reizigers en ondernemers, is gevraagd om mee te denken en te praten over de plannen voor het verkeer en de plek van het busstation. Dit helpt bij het nemen van beslissingen en zorgt ervoor dat alle
7
perspectieven worden gehoord. De input van deze groep kan helpen om de plannen te verbeteren en meer in lijn te brengen met wat belangrijk is voor de hele stad. Informeren/Raadplegen Haarlemmers, reizigers en omwonenden zijn geraadpleegd over de voorliggende varianten. Het is van belang dat zij weten wat er speelt in het stationsgebied en dat zij kunnen reflecteren op de voorstellen van de gemeente. Belanghebbende
Belangen
Mate van invloed
Fietsersbond
Fietsersbelang
Middel/klein
Wijkraden/ wijkplatforms
Leefbaarheid
Middel/klein
Rover
Goed en aantrekkelijk OV
Klein
CMG
Economisch sterke positie ondernemers
Middel/klein
Trilcommissie
Minder overlast door bussen/ minder bussen door met name de Jansweg
Middel/klein
Bus-Kruit
Minder overlast door bussen / minder bussen door de stad
Klein
Voetgangersbeweging-NL
Veiligheid en toegankelijkheid voor voetgangers
Klein
Oogvereniging Retina
Toegankelijkheid slechtzienden
Klein
Stichting drempelloos Haarlem
Toegankelijkheid minder validen
Klein
Platform toegankelijkheid
Toegankelijkheid minder validen
Klein
Platform Groen
Vergroening en behoud van groen
Middel/klein
VRK
Veiligheid, gezondheid
Klein
Politie/hulpdiensten
Verkeersveiligheid en toegankelijkheid
Middel
KNH
Economische positie horeca
Middel/klein
Haarlem centraal
Positie ondernemers centrum
Klein
Historische Vereeniging Haerlem
Behoud/versterken (cultuur)historische waarden
Klein
Direct omwonenden
Prettige leefomgeving
Klein
Inwoners Haarlem
Prettige leefomgeving en toegankelijke stad
Klein
Reizigers
Openbaar vervoer en toegankelijkheid fiets (gemak)
Klein
Vastgoedeigenaren
Behoud van waarde van het eigen vastgoed in de directe omgeving
Klein
MEEDENKEN
INFORMEREN/RAADPLEGEN
Ondernemers centrum Economisch sterke positie Tabel 2: belangen en mate van invloed betrokken belanghebbenden
Klein
8
5.
Hoe is er geparticipeerd? Om te onderzoeken of er onder Haarlemmers en reizigers draagvlak is voor de twee verschillende varianten en om te vragen waar de gemeente rekening mee moet houden bij het maken van een keuze voor een van beiden varianten, is een digitale vragenlijst verspreid. Daarnaast is een inloopavond gehouden en werden vertegenwoordigers van belangengroepen uitgenodigd voor een gesprek. Digitale participatie (vragenlijst) Informatie over de vragenlijst en resultaten staat in bijlage 1; de vragenlijst is uitgezet bij: • Inwonerspanel gemeente Haarlem (Het Inwonerspanel Haarlem bestaat uit bijna 5.000 Haarlemmers die regelmatig online meedoen aan onderzoeken van de gemeente) • Reizigerspanel van NS (circa 1.700 deelnemers die station Haarlem als begin of eindbestemming hebben) • Omwonenden (QR code op circa 1.700 uitnodiging voor de informatiebijeenkomst) • Gemeentelijke website: op de projectpagina staat hoe men deel kan nemen aan de enquête Informatiebijeenkomst Op 27 februari was er een informatiebijeenkomst waarvoor circa 1.700 adressen in de omgeving een uitnodiging kregen. Op de avond konden aanwezigen met de gemeente in gesprek gaan over de toekomstige ontwikkelingen en belangrijke keuzes die nog gemaakt moeten worden voor het gebied. Aanwezigen konden ook hun mening of idee schriftelijk achterlaten.
Afbeelding 2: kaart Stationsgebied, uitnodigingen deelname vragenlijst en inloopavond zijn huisaan-huis verstuurd aan alle adressen binnen de rode lijn Betrekken Haarlemse belangengroepen Haarlemse belangengroepen zijn per mail geïnformeerd. Zij werden uitgenodigd voor een gesprek over de ontwikkelingen en de vragen de vóór liggen.
9
5.1 Globale verkenning met stakeholders in 2023 In 2023 hebben de betrokken stakeholders meegedacht over de plannen voor het Stationsgebied. Ze hebben gekeken naar verschillende opties voor de locatie van een nieuw busstation op het Stationsplein. Er is overleg gevoerd met een kernteam en daarnaast zijn 3 workshops georganiseerd met een groep afgevaardigden van de betroken stakeholders. • Werksessie 1: inventariseren mogelijke modellen en beoordelingscriteria • Werksessie 2: beoordelen modellen aan de hand van beoordelingscriteria • Werksessie 3: risico-inventarisatie De resultaten (zie bijlage 3), zijn gepresenteerd aan de betrokken bestuurders van de deelnemende stakeholders.
6.
Wat heeft de participatie opgeleverd? Mening Haarlemmers en reizigers
Mening omwonenden (m.n. Jansweg/Parklaan)
Mening stakeholders
Mening belangengroepen
Uit de resultaten van de vragenlijst blijkt dat Haarlemmers en reizigers beide varianten voor herinrichting (redelijk) positief beoordelen. Er is iets meer tevredenheid over de Kruisweg variant (scheiden van verkeer). Met name bewoners van de Jansweg en Parklaan, zijn tegen de variant Kruisweg (scheiden) omdat zij vinden dat het extra busverkeer ten koste gaat van veiligheid en leefbaarheid in de straat. Stakeholders hebben een unanieme voorkeur voor de variant Kruisweg (scheiden). En een voorkeur voor uitbreiden bestaande ondergrondse fietsenstalling naar de zuidzijde met een nieuwe entree bij de zuidelijke punt van de stalling. De meeste belangengroepen hebben geen specifieke voorkeur voor de ene of de andere variant maar vragen vooral om rekening te houden met verkeersveiligheid, voorkomen van overlast en toegankelijkheid. Een deel van de belangengroepen heeft een voorkeur voor de variant Kruisweg. De Trilcommissie is juist mening dat niet gekozen moet worden voor deze variant.
6.1 Resultaten participatie stakeholders De stakeholders prefereren het verplaatsen van het busstation naar de oostzijde van het Stationsplein, om zo aan de westzijde een aantrekkelijk stadsplein te creëren. Ze hebben een voorkeur voor de optie om het busverkeer te scheiden van het langzaam verkeer en het busverkeer naar en van het station te leiden via de Jansweg. Geadviseerd wordt om de ondergrondse fietsenstalling aan de zuidzijde uit te breiden met een tweede entree bij de zuidelijke punt. Zie ook bijlage 3. NS NS is groot voorstander van het STOMP-principe waarbij voetganger en fietser prioriteit krijgen en gemotoriseerd verkeer minder nadrukkelijk aanwezig is. NS heeft daarmee de voorkeur voor de variant waarbij de Kruisweg een comfortabele langzaamverkeersroute wordt voor voetgangers en
10
fietsers tussen het centrum en het station, met als begin/eindpunt een fijn en comfortabel verblijfsplein dat recht doet aan het monumentale stationsgebouw. De fietsenstalling onder het plein kan uitgebreid worden, zodat er 1 grote fietsenstalling ontstaat. Dit is voor de gebruiker het duidelijkst. NS heeft een voorkeur voor het verplaatsen van de entree van de fietsenstalling naar de zuidzijde. Dat alle bussen compact een plek krijgen op een tweede stationsplein wordt als positief beschouwd en kan goed samengaan met de twee entreegebouwen van het station. Daarmee kan de OV-knoop goed blijven functioneren en is een goede en veilige overstap mogelijk tussen trein en bus. NS denkt graag mee over de verdere uitwerking van het busstation en over de relatie tussen busstation en treinstation met heldere en veilige looproutes en comfortabele wachtvoorzieningen voor busreizigers. Ook denkt NS graag mee over de positionering van de nieuwbouw van het Beresteyncomplex ten opzichte van het historische stationsgebouw. ProRail ProRail heeft een voorkeur voor het plan om het fietsverkeer en busverkeer te scheiden met de Rode Loper als hoofdontsluitingsroute voor fietsers naar het station aan de zuidzijde. Net als NS heeft ProRail de voorkeur om de fietskelder uit te breiden en een entree te maken meer zuidelijk op de Kruisweg.
ProRail wil ook bij de verdere integrale uitwerking samen met de gemeente werken aan het stedenbouwkundig plan dat een oplossing biedt voor het fysiek scheiden van een stadsplein van het busstation en dat tegemoet komt aan zowel de belangen van OV-reizigers, busvervoerder, vastgoedpartijen en gebruikers van de openbare ruimte. Provincie Noord Holland De provincie heeft in de afgelopen periode samen met de gemeente en andere belanghebbende partners nagedacht over verschillende mogelijkheden en criteria om realistische plannen te maken voor de indeling van het gebied en het verkeer. Het vertrekpunt voor de provincie is daarbij steeds de integrale toekomstvisie voor het stationsgebied uit 2021. Belangrijke criteria voor de provincie zijn dat de rijtijden van de bussen niet toenemen ten opzichte van de huidige situatie, het busstation goed kan blijven functioneren en de integraliteit van de plannen behouden blijft. Beide varianten voldoen aan deze criteria. Daarnaast vindt de provincie het van belang dat de ontwikkeling van de noordzijde (op de langere termijn) en de vergroening/verduurzaming van het gebied in beeld blijft. Deze punten zijn in beide varianten onderdeel van het vervolg. De provincie onderschrijft de meerwaarde van het scheiden van busverkeer en het langzaam verkeer, om zo een aantrekkelijk stadsplein te creëren (Kruisweg-variant).
De provincie blijft graag meedenken over de ontwikkeling van het OV-knooppunt en de verdere uitwerking van het busstation en de fietsenstaling- en routes. Vastint De eigenaar van het Beresteyncomplex wil het vastgoed herontwikkelen. Het bestaande kantoorgebouw voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd en staat leeg. Vastint heeft denkrichtingen gepresenteerd voor een herontwikkeling van het vastgoed voor beide varianten. Dat schetst voor deze fase een nog globaal beeld. In ieder geval is voor beide varianten een goede stedenbouwkundige inpassing mogelijk. De variant waarbij het busverkeer niet meer het Stationsplein domineert biedt kansen voor een kwalitatief hoogwaardige omgeving voor zowel wonen als werken (Kruisweg-variant). Door het bouwblok ter plekke van de Beijneshal te slopen en hier het busstation te maken kan het monumentale station beter tot zijn recht komen. De nieuwbouw kan gecombineerd worden met een prettige overdekte wachtruimte voor buspassagiers. Vastint streeft naar de realisatie van een gemengd programma, een passende schaal tussen station en stad en een passende aansluiting op de omgeving.
11
6.2 Resultaten vragenlijst Bijna 8.500 inwoners van Haarlem en/of reizigers die gebruik maken van het station zijn uitgenodigd voor het online participatie-onderzoek. De resultaten van het onderzoek bieden inzicht in de mening over de huidige situatie van het Stationsplein en de twee varianten voor de nieuwe inrichting. 52 procent van de respondenten is ontevreden met het huidige Stationsplein en directe omgeving, voornamelijk vanwege de sfeerloosheid, gebrek aan groenvoorzieningen, verkeersonveiligheid en gebrek aan voorzieningen. De beoordeling van beide varianten voor de nieuwe situatie is over het algemeen positief, met iets meer tevredenheid over de Kruisweg-variant (60% tevredenheid) dan de Jansweg-variant (51% tevredenheid). Het meest genoemde aandachtspunt bij de Jansweg-variant is de blijvende onveilige situatie door bussen en het niet scheiden van verkeersstromen. Voor de Kruisweg-variant zijn er zorgen over tweerichtingsverkeer voor bussen op de Jansweg en de drukte en daardoor mogelijk onveiligheid in de straat. Men verwacht echter dat deze variant meer kansen biedt voor groen en een gezelliger plein.
6.3 Opbrengst informatie avond De avond trok ongeveer 100 mensen, vooral uit de directe omgeving van het station. Gesprekken in de zaal richtten zich voor een groot deel op ervaren overlast en bezorgdheid over problemen, zoals slecht wegdek op het Stationsplein, geluidsoverlast van airco's en toeterende bussen, en onveilige situaties door te hard rijdende bussen. Over het algemeen was er weinig steun voor beide voorgestelde varianten, vooral niet voor de Kruisweg-variant. Bewoners en vastgoedeigenaren uit de Jansweg en Parklaan hebben ernstige bezwaren tegen meer bussen door hun straat. 59 bezoekers deelden hun mening op post-its, met opmerkingen over de huidige situatie en beide voorgestelde varianten. Ideeën waren onder meer het gebruik van kleinere bussen, het beperken van zwaar busverkeer in het centrum, en het omleiden van fietsers en bussen langs de noordzijde van het station om de druk aan de zuidzijde te verminderen. Verder werd gevraagd om meer groen, betere wachtplekken en bankjes op het Stationsplein. Zie ook bijlage 1. 6.3.1 Ontvangen correspondentie naar aanleiding van inloopavond Enkele bewoners van de Jansweg en vastgoedeigenaren hebben na de inloopavond een brief of mail gestuurd aan de gemeente.
Deze gingen over ervaren overlast door busverkeer op de Jansweg en de vrees dat dat in de toekomst erger wordt; door geluid, trillingen en risico op schade door trillingen, fijnstof en onveilige verkeerssituaties. Men is van mening dat de Jansweg te smal is voor busverkeer in twee richtingen. Het verbreden van de trottoirs zou mogelijk enige verlichting kunnen bieden. Ook werd voorgesteld het busstation te verplaatsen naar de noordzijde van het station. Daarnaast is men van mening dat er te weinig informatie beschikbaar is om een integrale belangenafweging en keuze te maken.
6.4 Mening belangengroepen Met de uitgenodigde belangengroepen die ingegaan zijn op de uitnodiging is overleg geweest. Een deel van de belangengroepen heeft daarna nog schriftelijk gereageerd. De mening van de belangengroepen is hieronder verkort weergegeven:
12
Platform Groen Platform groen spreekt de voorkeur uit voor het doortrekken van de ‘rode loper’ over de Kruisweg met een busroute in twee richtingen over de Jansweg (inclusief eventuele extra maatregelen tegen trillingseffecten van de bussen). Daarnaast adviseert het platform vooral een goed toegankelijke en gezonde leefomgeving met voldoende groen in het stationsgebied toe te voegen en te behouden en rekening te houden met de afspraken voor behoud van bestaande monumentale bomen. Daarnaast pleit het platform ervoor om de nieuwbouw bescheiden te houden, omwille van het verhelpen van de verschillende knelpunten en om de verblijfsfunctie te ondersteunen. Rover Rover is van mening dat moet worden geïnvesteerd in verbetering van het openbaar vervoer. De dossiers Toekomst OV-lijnen in Haarlem en de provinciale HOV-studie Haarlem – Schiphol – Amsterdam vormen de kaders voor de verdere ontwikkeling van het stationsgebied, in samenhang met de plannen voor Haarlem Nieuw-Zuid. Daarnaast mag nieuwe lijnvoering van bussen niet ten koste gaan van de bereikbaarheid van het centrum met het openbaar vervoer. Dat is van belang voor ondernemers en winkeliers en ook voor mensen die in de gemeenten rondom Haarlem wonen en van de voorzieningen in het centrum gebruik maken.
Trilcommissie Bewoners van de Jansweg en de Parklaan hebben zich verenigd in de Trilcommissie en samen met Platform Bus-kruit zetten zij zich in om overlast door (zware elektrische) bussen terug te dringen. Zij verzoeken dringend om niet te kiezen voor de variant Kruisweg (scheiden). Deze variant zou leiden tot een onleefbare situatie als per etmaal 1.600 bussen door de Jansweg rijden; vlak langs woonhuizen en monumentale panden en binnen het beschermd stadsgezicht. Daarnaast is de commissie van mening dat besluitvorming over dit onderwerp onzorgvuldig is voorbereid, dat onderzoek (geluid, trillingen, fijnstof, verkeersveiligheid) ontbreekt en dat onvoldoende is geparticipeerd. De Trilcommissie vraagt zich af hoe de meningen van de verschillende belanghebbenden worden gewogen. De Trilcommissie ziet graag alternatieven voor het busvervoer in het centrum, zoals minder en kleinere bussen en het omleiden van bussen via de noordzijde van het station. Bus-Kruit Bus-Kruit concludeert dat de keuze voor de verkeerskundige afwikkeling van invloed is op de hele herontwikkeling van het gebied en een sterke impact heeft op de leefomgeving. Bus-Kruit is van mening dat het ontbreekt aan integraliteit, onderzoek naar de gevolgen voor de leefomgeving (trillingen, geluid en verkeersintensiteit) en een objectief beoordelingskader met criteria om een keuze te maken.
Bus-Kruit adviseert bij de keuze ook stedenbouwkundige en programmatische kwaliteit mee te wegen en een formele inspraakprocedure te doorlopen. Bus-Kruit spreekt daarom nu geen voorkeur uit voor één van beide varianten. Oogvereniging De oogvereniging is van mening dat het scheiden van verkeersstromen (variant Kruisweg) voordelen biedt op het vlak van verkeersveiligheid en daarmee toegankelijkheid voor iedereen. Zij adviseert de gemeente vooral om ook aandacht te hebben voor veiligheid voor voetgangers en het scheiden van voetgangers- en fietsersstromen. Stichting Drempelloos Stichting Drempelloos geeft aan mee te willen denken over het Programma van Eisen en het ontwerp, nadat een voorkeursvariant gekozen is.
13
Historische Vereniging Haerlem De Historische Vereniging geeft o.a. de volgende aanbevelingen mee: • houdt rekening met Beschermd Stadsgezicht en Rijksmonument stationsgebouw (moet goed zichtbaar blijven), maat en sfeer van de binnenstad • respecteer (/herstel) historische stratenpatronen en zichtlijnen • stel een integraal plan op samen met betrokken private partijen • formuleer vooraf duidelijke stedenbouwkundige randvoorwaarden • ontwerp het Stationsplein als een echt plein, met pleinwanden • ontwerp taxistandplaatsen en kiss- en ride voorzieningen mee • is een langgerekt busstation met diagonale haltes mogelijk? • maak (uitbreiding) fietsenstalling toegankelijk vanaf de Jansweg en vanuit de stationshal • neem de uitgangspunten zoals verwoord in de Toekomstvisie Stationsgebied 2020-2040 ter harte (die gaan verder dan alleen een toekomstbestendig openbaar vervoerknooppunt) In dit stadium van het project heeft de Vereniging niet een specifieke voorkeur voor de verkeersafwikkeling. Operationeel Overleg Centrum (OOC) De deelnemers aan het OOC (wijkraden binnenstad en CMG) spreken niet een specifieke voorkeur voor een van de varianten uit. Zij geven de gemeente mee aandacht te hebben voor verkeersveiligheid en het voorkomen van (meer) overlast door met name busverkeer.
CMG stelt voor om het deel van de fietsring dat doorgaande fietsers buiten het centrum om moet leiden alvast mee te nemen in de planvorming. Politie • Vanwege conflict bus – fietser duidelijke voorkeur voor alle bussen op de Jansweg; • Eénrichtingsverkeer voor de bus op zowel de Kruisweg als Jansweg is kwetsbaar als er een bus stilvalt of de rijbaan tijdelijk afgesloten is; • Voorgesteld wordt de Korte Herenstraat dood te laten lopen net als de Kenaustraat, om conflicten met de rode loper (Kruisweg) te beperken. VRK (alleen schriftelijke reactie) Vanuit de VRK/Brandweer is er geen voorkeur voor één van de varianten. Wel is het belangrijk dat de bereikbaarheid voor de hulpdiensten gegarandeerd blijft van het trein- en busstation en de ondergrondse fietsenstalling en nieuw te bouwen woningen en werkruimtes/winkels. Bewonersbelangen Jansweg Deze groep heeft een brief gestuurd naar aanleiding van de inloopavond op 27 februari. Deze bevat een voorstel om meer ruimte voor voetgangers te maken op de Kruisweg terwijl ook de bus door de Kruisweg blijft rijden. Bijvoorbeeld door de busstrook en de scheidingsstrook tussen busbaan en fietspad smaller te maken. Verder wordt voorgesteld om het tweerichtingsverkeer voor auto's (en taxi's) toe te blijven staan op de Jansweg maar niet meer voor bussen.
Tenslotte wordt gevraagd het verkeerslicht voor overstekende voetgangers terug te plaatsen op de Jansweg. Door bij het verkeerslicht op de N200 vaker groen te geven voor fietsers wordt de oversteek voor fietsers uit Haarlem Noord makkelijker en voorgesteld wordt om fietsen in twee richtingen mogelijk te maken over de Jansweg, tussen Bolwerken en Parklaan.
6.5 Feedback op het participatieproces Bewoners (en vastgoedeigenaren) van de Jansweg, samen met de Trilcommissie, voelden zich niet voldoende betrokken bij de participatie en vinden dat zij te weinig gelegenheid hebben gehad om
14
hun mening te uiten over de voorgestelde varianten. Ze denken dat er alternatieve oplossingen zijn, vooral gericht op het verminderen van het aantal (zware) bussen dat door het centrum en naar het Stationsplein rijdt. Ze zijn ook van mening dat de gemeente voorafgaand aan de participatie meer onderzoek had moeten doen naar effecten op luchtkwaliteit, verkeersveiligheid en mogelijke schade aan huizen door trillingen. Tijdens de informatieavond hadden sommige aanwezigen gehoopt op een plenaire presentatie van de gemeente en een duidelijke voorkeursrichting. Over het algemeen was er behoefte aan meer en regelmatigere informatie over ontwikkelingen rondom het station en ervaren overlast door busverkeer. Vanaf januari 2024 is een maandelijks overleg tussen gemeente en Trilcommissie ingesteld over de huidige situatie en ervaren geluids- en trillingsoverlast als gevolg van te hard rijdende bussen en de slechte staat van onderhoud van het wegdek op het Stationsplein.
7.
Wat wordt er met de resultaten gedaan? De participatie heeft aangetoond dat er (deels) draagvlak is voor beide voorgestelde varianten. De verkregen inzichten en feedback zullen worden gebruikt in de voorbereiding van de besluitvorming door de gemeenteraad. Na het afronden van de initiatieffase zal de definitiefase van het project van start gaan, waarin onder andere een programma van eisen voor de leefomgeving zal worden opgesteld. Hoewel er een voorkeur lijkt te zijn voor de Kruisweg-variant, is er ook weerstand van bewoners van de Jansweg vanwege de mogelijke impact op hun leefomgeving. Als er wordt gekozen voor de Kruisweg-variant, moeten er maatregelen worden genomen om de impact voor de bewoners van de Jansweg en Parklaan te verzachten. De suggesties die zijn gedaan tijdens het participatieproces, zoals het verminderen van geluidsoverlast en trillingen, het bevorderen van de verkeersveiligheid en het vernieuwen van de bestrating op het Stationsplein, kunnen daarbij als leidraad dienen. Ongeachte welk besluit wordt genomen zal niet iedereen het daar mee eens zijn. Het gevoel van gehoord worden kan bijdragen aan de acceptatie van een besluit.
7.1 Vervolg van de participatie De participatie over het stationsgebied krijgt in de volgende stappen van het project een vervolg. In de definitiefase wordt een programma van eisen voor de leefomgeving (PvEL) opgesteld, waarvoor ook een participatieplan wordt ontwikkeld. Een concept PvEL wordt gedurende 6 weken ter inzage gelegd, waarbij iedereen zijn of haar mening kan geven voordat een definitief PvEL wordt afgerond. Verder zal er inspraak zijn wanneer het ontwerp voor een omgevingsplan of omgevingsvergunning ter inzage wordt gelegd, waarna bezwaar of beroep mogelijk is na de vaststelling van het definitieve plan. Gesprekken over overlast door busverkeer huidige situatie
15
In de huidige situatie ervaren omwonenden overlast door het busverkeer op de Jansweg en het Stationsplein, zoals te hard rijden, toeteren en trillingsoverlast door slecht wegdek. Om de aanpak van deze problemen te bespreken, is er maandelijks overleg ingesteld tussen de omwonenden en de gemeente. De knelpunten en overlast door busverkeer worden ook op andere plekken in de stad ervaren. Bewoners, ondernemers en organisaties pleiten voor alternatieven voor het openbaar vervoer, die de kwaliteit van de leefomgeving verbeteren en de bereikbaarheid vergroten.
16
Bijlage 1 Opbrengst inloopavond stationsgebied Haarlem 27 februari 2024
Suggesties huidige situatie -
-
-
Kleinere bussen, niet variant 1 Jansweg en omgeving te zwaar belasten, levensgevaarlijk. De Jansweg is veel te smal. Kleinere bussen, dan is optie 1 of 2 niet meer relevant. Overweeg toch om het vastgoed/Beyenes uit te kopen voor echt meer ruimte voor wat je wilt in de publieke ruimte Bij variant 1 worden bewoners Jansweg overbelast, niet oke Zert meer en sneller in op ontwikkeling van de noordkant, vooral voor fietsers. Alles wat aan die kant naar het station kan hoeft niet over de zuidkant. Door de stad: kleine lichtere bussen zoals lijn 14 En op de stad: zware en hoge bussen zoals 346 en 300 Voor: veel reisrichtingen voor: bankjes en watertap voor: prullenbakken tegen: slechte ondergrond + zware bussen = triloverlast tegen: onoverzichtelijk = gevaarlijk Jammer dat er niet gekozen is voor een plenaire bijeenkomst Ik had een inhoudelijk gesprek verwacht Bussen op de Parklaan rijden veel te hard! Ook voor bussen max 30 km per uur. Asfaltkwaliteit op hoog niveau (glad!) Deze vorm van participatie is niet effectief. Gaarne presentatie door iemand die op alle vragen antwoord kan geven. Nu wordt je aldoor doorgestuurd. Huidige Parklaan is levensgevaarlijk, er wonen veel gezinnen met kleine kinderen. 30 km per uur is max. Deze vorm van participatie is een wassen neus. Check in the box en door. Niet nog meer scheuren in de monumentale panden door trillingen van de zware bussen.
Participatie is een wassen neus, ben lid van alle gemeentelijke apps/sites maar wist niets van het terughalen van dit oude plan. 30 km Bushub buiten binnenstad om OV druk richting binnenstad te verlichten. Kleinere bussen, dan maakt de optie niet uit. Voor variant 1. 18 jaar geleden al een handtekeningactie gehouden voor 30 km per uur. Aangeboden aan wethouder Dievendal. Variant 1 = 24/7 dubbele last voor Parklaan en Jansweg Dit was geen participatiemoment Geen zware lege bussen de hele dag en nacht door Een project op deze manier aanvliegen is precies waarom alle gemeente Haarlem projecten falen Wat er ook gebeurt, variant 1 of 2, geen getoeter van de bussen meer.
Suggesties variant 1 (Jansweg/verkeer scheiden) -
Graag half-open busstation Stationsplein uitnodigend verblijf met bankjes muren en
-
Variant 1 is onveilig en onleefbaar 1600 bussen over Jansweg is onleefbaar Eerst alle onderzoeken doen en dan pas richting bepalen, onderzoek ook uitbreiden naar luchtkwaliteit Niet doen, onveilig en pertinent onleefbaar Optie 1 pertinent niet, lasten moeten eerlijk verdeeld worden Huidige trillingsoverlast bewijst al dat 1.600 bussen over Jansweg geen optie is, spreiden is beter 1.600 bussen over de Kruisweg (is kortere route naar/van het station) Geen busriool op Jansweg/Parklaan We zijn al 6 jaar bezig, er wordt gezegd dat er participatie is geweest, maar dat is niet zo. Niet doen Graag luisteren naar de bewoners, het is onleefbaar met 1.600 bussen voor de deur Niet gedeelde lasten bij variant 2. Gevaarlijke situaties hoogte Lange Herenstraat/Jansweg, fietsers? Gedegen onderzoek doen (luchtkwaliteit, veiligheid, schade aan huizen voor het maken van een keuze, niet erna)
Suggestie variant 2 (Kruisweg/verkeer spreiden) -
Variant 2, de fietsers kunnen nu ook al ruim fietsen op de Kruisweg, rare titel voor deze variant Alleen variant 2 leidt m.i. tot een leefbare en toekomstvaste indeling Graag optie 2, geen bussen op de plek Beijneshal is onder mijn raam Voorkeur voor variant 2 want betere verdeling van bussen. Graag overwegen 30 km/uur ivm zwaar verkeer en krappe weg Optie 2 nemen Belangrijk: zonder meewegen van de belangen van de monumentale gebouwen kan nog geen besluit worden genomen Deze vorm van participatie is een wassen neus Teleurgesteld in de werkwijze van de gemeente m.b.t. burgerparticipatie, wat is er gebeurd met de oudere 4 opties? Fietsers twee richtingen, Jansweg 1 richting, ook voor auto’s Variant twee Lange Herenstraat doodlopend houden, via Jansweg en Bolwerken wegrijden Stop de dubbeldekkers in beide varianten Variant 2 met veel groen Optie 2 is enige realistische optie. Verder verbeteren door bushub elders. Voor variant 2. Kleine bussen en meer groen Dit is kiezen uit twee kwaden deze twee scenario’s. Bussen omrouteren, minder bussen naar het station. Variant 2 is veel eerlijker en ook veel veiliger, spreid het verkeer eerlijk! Graag variant twee ivm, leefbaarheid, veiligheid en bescherming van de historische kern.
Bijlage 2 Rapportage; herinrichting stationsgebied Haarlem - ervaring en beoordeling van inwoners
Bijlage 3 Resultaten van de verkenning met stakeholders in 2023 Er waren drie opties voor het busstation: • Een busstation in een gebouw, onderdeel van het Beresteyncomplex - Goed Huwelijk. • Een busstation op straatniveau op het Stationsplein, naast het Beresteyncomplex - Goede Buren. • Een busstation onder de spoorlijnen aan de Jansweg - Goede Vrienden. Na onderzoek en overleg met de betrokken partijen is besloten om het busstation in een gebouw en onder de sporen af te laten vallen. Dit kwam door problemen met verkeersveiligheid, kosten en flexibiliteit in de toekomst. Daarom is gekozen voor een nieuw busstation op straatniveau op het Stationsplein (genaamd "Goede Buren"). Vervolgens zijn er drie mogelijke locaties onderzocht voor het nieuwe busstation op het Stationsplein: • Een compact busstation aan de westkant van het plein (aanpassen van de bestaande situatie). • Een langgerekt busstation voor de gevel van het station. • Een busstation aan de oostkant van het plein.
Afbeelding 1: met stakeholders beoordeelde modellen Na overleg met de betrokken partijen is besloten om de optie van het langgerekte busstation voor de gevel van het station af te laten vallen. Dit komt onder andere door: • Minder halteplekken en minder efficiënte routes. • Onveilige situatie voor voetgangers die twee keer moeten oversteken bij de busbaan. • Het zicht op de stationsgevel wordt geblokkeerd door de bussen. • De bestaande ingang naar de fietsenkelder kan niet meer worden gebruikt In een werksessie met stakeholders zijn de volgende kwalitatieve criteria opgesteld met behulp waarvan verschillende varianten zijn beoordeeld: • Bijdragen aan de mobiliteitstransitie (bijvoorbeeld walkable city, makkelijk overstappen, bereikbaarheid uit alle windrichtingen, efficiënte busroutes) • Bijdragen aan verkeersveiligheid (bijvoorbeeld voorrang voor voetgangers, voorkomen kruisend verkeer, scheiden verkeersstromen, bereikbaarheid hulpdiensten en bevoorrading)
• Bijdragen aan leefbaarheid (bijvoorbeeld kansen groen en klimaatadaptatie, verblijfskwaliteit voor Haarlemmers, werknemers en reizigers, overlast door (bus)verkeer) • Bijdragen aan identiteit (beleefbaarheid stationsgebouw, inrichting pleinen, zichtlijnen stationsentrees, historische routes en structuren, representativiteit) • Bijdragen aan centrumontwikkeling (bijvoorbeeld levendigheid langs stationsgevel, aantrekkelijke plinten, intensief ruimtegebruik, gebruikswaarde openbare ruimte, verbetering fysiek verbindingen) • Bijdragen aan toekomstwaarde (bijvoorbeeld flexibiliteit, uitbreidbaarheid, faseerbaarheid, combineren van functies, onderlinge afhankelijkheid betrokken partijen)
Afbeelding 2: resultaten beoordeling modellen door stakeholders De verkenning met stakeholders heeft geleid tot verschillende inzichten en aanbevelingen, waaronder: • Het onderzoeken van de mogelijkheid voor een toegang tot de fietsenstalling vanaf de Jansweg of Lange Herenstraat. • Het vinden van een oplossing voor materiaalritten van dubbeldekkers bij een tweerichtingsfietspad op de Jansweg. • Het waarborgen van een goede oplossing voor NS-bussen, zonder conflicten met fietsers uit/naar Haarlem-Noord. • Het meenemen van een eventuele halte aan de noordzijde in het loopstromenonderzoek van NS/ProRail. • Het bestuderen van de impact van de BRT langs het station.
Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, 2 december 2024
________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl 17