2. Bijlage 1: Nota uitwerking parkeerregulering
Tekst van het document
Nota Uitwerking parkeerregulering Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
Inhoud 1
Samenvatting
3
2
Inleiding
5
2.1
Waarom een Nota Uitwerking parkeerregulering?
5
2.2
Parkeerregulering als onderdeel van strategische keuzes 5
2.3
Leeswijzer
3
4
5
6
6
Parkeerregulering in Haarlem
7
3.1
Parkeerregulering is voor Haarlem niet nieuw
7
3.2
Drie verschillende reguleringsvormen
8
3.3
Betaald parkeren op dit moment
9
Beleidswijzigingen
12
4.1
Beleidswijzigingen op hoofdlijnen
12
4.2
Nieuwe eindgrenzen voor parkeerregulering
13
4.3
Invoering parkeerregulering vanaf 85% parkeerdruk
15
4.4
Instellen van een vergunningenplafond
18
Van beleid naar uitvoering
22
5.1
Aandacht voor de lokale situatie
22
5.2
Nadere beleidsuitwerking
22
5.3
Ruimte voor wijkverbeteringen
24
5.4
Stap voor stap naar een nieuw straatbeeld
25
5.5
Monitoring en evaluatie
26
5.6
Hoe nu verder?
26
Bijlage 1 Begrippenlijst
27
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
2
1
Samenvatting
H
aarlem is een historische, dichtbebouwde stad. Haarlem heeft ruim 160 dui zend inwoners, met elkaar bezitten zij ruim 70 duizend auto’s. Deze auto’s staan voor een groot deel in de openbare ruimte geparkeerd. Een deel staat in parkeergarages, garageboxen en op bijvoorbeeld opritten. In de openbare ruimte zijn op dit moment ruim 60 duizend parkeerplaatsen aanwezig. Dit staat gelijk aan het ruimtegebruik van 150 voetbalvelden. Ondanks het grote aantal parkeerplaatsen dat in de stad aanwezig is, wordt in verschillende wijken een groeiend parkeerprobleem ervaren. Trottoirs zijn slecht toegankelijk door de grote aantallen geparkeerde auto’s. De verkeersveiligheid is in het geding omdat op kruispunten wordt geparkeerd waardoor het zicht is belemmerd. Dit is een historisch gegroeide situatie. Het aantal auto’s is in de loop der tijd toegenomen, terwijl de beschikbare parkeerruimte grotendeels gelijk is gebleven. Haarlem wil een aantrekkelijke, gezonde en goed bereikbare stad zijn. In de Omgevingsvisie heeft de gemeenteraad duidelijk richting gegeven aan de ont wikkeling van de stad tot 2045. Afgesproken is om voorrang te geven aan de
noodzakelijke vergroening van de stad en het verbeteren van de leefomgeving. In lijn hiermee kiest Haarlem voor het aanpakken van het parkeerprobleem waar in veel wijken sprake van is. Haarlem kiest hierbij niet voor het toevoegen van extra parkeerplaatsen in de openbare ruimte. Haarlem kiest voor het uitbreiden van parkeerregulering om de balans tussen parkeerruimte en andere noodza kelijk functies in de openbare ruimte te herstellen. Dit is ook zo vastgelegd in het Mobiliteitsbeleid. Parkeerregulering is voor Haarlem niet nieuw. Parkeerregulering is jaren gele den al in verschillende delen van de stad ingevoerd. Dit gebied wordt uitge breid met wijken die een parkeerdruk van 85% of hoger kennen. Dit betekent dat in 11 wijken parkeerregulering wordt uitgebreid. De invoering van parkeerregu lering wordt gecombineerd met het instellen van een zogeheten aanpasbaar vergunningenplafond. Het vergunningenplafond begrenst het aantal parkeer vergunningen dat in een bepaald gebied wordt uitgeven. Het plafond is aanpas baar, dat betekent dat de hoogte van het plafond in de loop der tijd naar boven of beneden kan worden bijgesteld.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
3
In meerdere Haarlemse wijken ligt de parkeerdruk op dit moment op 100% of hoger. Dit betekent dat er meer auto’s dan parkeerplaatsen zijn. Om te voor komen dat het instellen van een vergunningenplafond tot ongewenste effecten leidt (zoals direct lange wachtlijsten voor parkeervergunningen voor huidige bewoners), is voor het instellen van het plafond een aantal uitgangspunten opge nomen. Een overgangsregeling voor de 1e en 2e auto’s van huidige bewoners is een van deze uitgangspunten. Een ander uitgangspunt is dat de gemeente Haarlem zes extra maatregelen koppelt aan het plafond. Hiermee wordt zo veel mogelijk voorkomen dat ook na het instellen van het plafond sprake is van een hoge parkeerdruk.
Onderstaande foto’s zijn gemaakt in de Indischewijk en de Vogelenwijk. Dit zijn twee wijken met een parkeerdruk van 100% of hoger. Auto’s staan in veel straten met twee wielen op het trottoir geparkeerd en tegen de gevels van woningen staan fietsen, bakfietsen, scooters, motoren en andere objecten.
Naast dat Haarlem parkeerregulering inzet om het bestaande parkeerprobleem in de stad aan te pakken, wil Haarlem met parkeerregulering ook ruimte creëren om wijkverbeteringen te kunnen realiseren. Als de parkeerdruk afneemt, kunnen parkeerplaatsen op termijn ruimte maken voor extra groen, speelruimte voor kinderen, ontmoetingsruimte en ruimte voor fietsparkeren. Bij de uitbreiding van parkeerregulering worden in principe geen wijzigingen toegepast wat betreft de hoogte van de parkeertarieven en parkeervergunning tarieven. Een uitzondering geldt voor het tarief van bewonersparkeervergunnin gen, hier gelden twee wijzigingen. In parkeerzone C en de nieuwe zone D wordt het tarief van de 1e bewonersvergunning met 15% verlaagd vanaf 1 januari 2024. Ook worden in deze parkeerzones de tarieven van de 1e en 2e bewonersvergun ning niet verhoogd in de periode 2024 tot 2026. Om de parkeerregulering uit te kunnen breiden, moeten verschillende voor bereidingen worden getroffen. Deze worden in 2023 uitgevoerd in een nadere beleidsuitwerking. Een integrale herziening van de Parkeerverordening 2018 en het opstellen nadere regelgeving over specifieke thema’s vormt hier een onder deel van. Nadat alles is voorbereid, voert Haarlem vanaf 2024 in 11 wijken gefa seerd parkeerregulering in.
Figuur 1 | Impressie parkeersituatie Haarlemse wijken.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
4
2 Inleiding 2.1 Waarom een Nota Uitwerking parkeerregulering? In het Mobiliteitsbeleid en het coalitieakkoord ‘Actie! Aan de slag voor een sociale, groene en leefbare stad’ is aangekondigd dat de gemeente Haarlem beleid gaat opstellen over de uitwerking van parkeerregulering in de stad. Deze Nota Uit werking parkeerregulering omvat dit beleid. Parkeerregulering vormt een specifiek onderdeel van het Haarlemse mobiliteits- en parkeerbe leid. Het bevat beleidsmatige, technische, organi satorische en financiële aspecten. In deze nota is het beleid over parkeerregulering in Haarlem op hoofdlijnen uitwerkt. Deze nota is opgebouwd rond drie belangrijke beleidswijzigingen. Deze beleids wijzigingen zijn uitwerkt in hoofdstuk 4. Dit zijn de beleidswijzigingen:
1. Nieuwe eindgrenzen voor parkeerregulering Haarlem laat de huidige eindgrenzen voor par keerregulering in de stad los en maakt het moge lijk om, als sprake is van een hoge parkeerdruk of in en rond gebieden waar veel woningen worden gebouwd, parkeerregulering in de hele stad in te voeren.
2. Invoering parkeerregulering vanaf 85% parkeerdruk In Haarlem wordt parkeerregulering ingevoerd als de parkeerdruk in een wijk op 85% of hoger ligt (per 100 parkeerplaatsen zijn er op het drukste moment van de dag 85 of meer bezet). Een wijk bevat meer dere buurten. De gemeente Haarlem bestaat uit in totaal 21 wijken en 111 buurten1. Vanaf een parkeer druk van 85% is parkeerregulering nodig om het ruimtegebruik van de geparkeerde auto te regule ren in relatie tot andere noodzakelijke functies in de openbare ruimte. Ook verslechtert de verkeers- en parkeersituatie in een wijk vanaf een parkeerdruk van 85%. De zoektijd naar een vrije parkeerplaats neemt toe. Dit leidt tot extra verkeersbewegingen, wat weer leidt tot extra uitstoot van schadelijke stoffen en verkeersonveiligheid.
3. Instellen van een vergunningenplafond Haarlem kiest voor het instellen van een aanpas baar vergunningenplafond. Het plafond vormt de begrenzing van het aantal parkeervergunningen dat in een gebied wordt uitgegeven. Het plafond zorgt ervoor dat het aantal uitgegeven parkeer vergunningen aansluit bij het aantal beschikbare openbare parkeerplaatsen. Als het vergunningen plafond is bereikt, worden in principe geen parkeer vergunningen meer uitgegeven.
In Haarlem wordt een aanpasbaar plafond inge steld. De hoogte van het plafond kan in de loop der tijd naar boven of beneden worden bijgesteld. Het verhogen van het plafond betekent dat in een gebied meer parkeervergunningen uitgegeven kun nen worden, verlagen betekent dat er minder ver gunningen beschikbaar zijn. Bij de uitbreiding van parkeerregulering geldt voor 1e en 2e auto’s van huidige bewoners een overgangsregeling. Voor alle 1e en 2e auto’s van huidige bewoners is onder deze overgangsregeling parkeergelegenheid.
2.2 Parkeerregulering als onderdeel van strategische keuzes Haarlem wil een aantrekkelijke, gezonde en goed bereikbare stad zijn. Om ook in de toekomst een aantrekkelijke stad te blijven, is regie voeren op de ontwikkeling van de stad belangrijker dan ooit. Hiervoor is met de Omgevingsvisie Haarlem 2045 een hoofdlijn neergezet die richting geeft aan de ontwikkeling van de stad tot 2045. De visie benoemt de zes grote opgaven voor de stad en maakt zes strategische keuzes die in sterk onderlinge samen hang bijdragen aan deze grote opgaven. De zes strategische keuzes uit de Omgevingsvisie Haarlem 2045 zijn:
1) Op deze kaart van Haarlem is de wijk- en buurtindeling te zien.
Nota Nota Uitwerking Uitwerking parkeerregulering parkeerregulering | Beheer | Uitbreiding en Beleidbetaald Openbare parkeren Ruimte in Haarlem (BBOR)
5
• Mobiliteitstransitie • Mengen & Verdichten • Buurtgericht ontwikkelen • Vergroenen & Vernatten • Bevorderen gezonde leefomgeving • Ruimte voor de Energietransitie
Groei van de stad en de mobiliteitstransitie Het aantal woningen stijgt de komende jaren naar verwachting met 10.000 en dat heeft gevol gen voor de bereikbaarheid en de leefbaarheid van de stad. Om de groei van de stad aan te kun nen en de stad bereikbaar te houden is een mobi liteitstransitie nodig waarbij de rol van de auto afneemt en die van fietsen en OV toeneemt. In het Mobiliteitsbeleid is de mobiliteitstransitie vorm gegeven. Een belangrijk onderdeel van de Haar lemse mobiliteitstransitie heeft betrekking op het niet laten groeien van het aantal auto’s (ondanks de toename van het aantal woningen). De transi tie is erop gericht dat in 2030 het grootste deel van de korte verplaatsingen (tot 2,5 kilometer) binnen de stad met de fiets of te voet plaatsvinden en dat meer dan de helft van de verplaatsingen vanuit of naar Haarlem toe met het OV of de fiets plaatsvin den. De manier waarop het parkeren van auto’s in de stad wordt georganiseerd, heeft een sleutelrol binnen de mobiliteitstransitie.
De balans is zoek: zoektocht naar ruimte om Haarlem klimaat bestendig te maken De urgentie voor een mobiliteitstransitie is de afge lopen jaren verder toegenomen doordat de ernst en omvang van klimaatverandering steeds duidelijker worden. Haarlem krijgt als gevolg van klimaatver andering vaker te maken met extreme hitte, droogte
en hevige regenval. Hemelwater moet beter afge voerd kunnen worden om mogelijke wateroverlast te voorkomen. Als niet op deze veranderingen wordt geanticipeerd, dan zal de leefbaarheid in de stad verslechteren. Ook de gezondheid van Haarlem mers kan in het geding raken. Haarlem heeft zich tot doel gesteld om in 2050 klimaatbestendig te zijn. Om klimaatbestendig te worden, moeten bijvoor beeld extra bomen worden gepland. Het planten van extra bomen geeft de relatie aan tussen parkeerregulering en de ambities van de stad. Voor het planten van een boom is ruimte nodig. Haarlem is een historische, dichtbebouwde stad waarin de ruimte schaars is. De ruimte die nodig is om extra bomen te planten, moet worden gevonden door de bestaande openbare ruimte anders in te richten. Het is niet gewenst om voor het planten van extra bomen trottoirs of fietspaden op te heffen. Sterker nog, in het kader van de mobi liteitstransitie wil Haarlem deze voorzieningen juist opwaarderen. De grootste kans om de ambities van de stad te realiseren, komt neer op het anders inrichten van parkeerruimte. De parkeerdruk is in veel Haarlemse wijken te hoog. Parkeerregulering in combinatie met een vergun ningenplafond vormt een randvoorwaarde om parkeerruimte op een verantwoorde wijze anders in te kunnen richten.
Parkeerregulering vormt een middel waarmee het aantal geparkeerde auto’s in balans wordt gehouden met het aantal beschik bare parkeerplaatsen.
Parkeerregulering in andere steden Haarlem is niet de eerste stad in Nederland waar parkeerregulering wordt ingezet om aan de slag
te gaan met de ambities van de stad. Verschil lende steden zijn Haarlem voorgegaan of zijn op dit moment bezig om parkeerregulering uit te brei den. Dit geldt bijvoorbeeld voor Den Haag, Utrecht, Rotterdam en Leiden. Het algemene beeld over parkeerregulering in andere steden is dat mensen (bewoners, bezoe kers, werknemers en andere doelgroepen) moeten wennen aan het feit dat parkeerregulering in gro tere delen van de stad gaat gelden. Wanneer het uiteindelijk is ingevoerd, worden de positieve effec ten van parkeerregulering ervaren. Na verloop van tijd neemt de parkeerdruk af. Parkeerplaatsen zijn omgezet in extra groen, speelruimte voor kinderen, ruimte om elkaar te ontmoeten en ruimte om een fiets te parkeren. De ervaring leert dat men zelden tot nooit terug wil naar een situatie zonder par keerregulering waarin het straatbeeld werd gedo mineerd door geparkeerde auto’s.
2.3 Leeswijzer Deze Nota Uitwerking parkeerregulering start in hoofdstuk 3 met een korte historische terugblik en beschrijving van hoe parkeerregulering op dit moment in Haarlem werkt. Parkeerregulering is voor Haarlem niet nieuw. In hoofdstuk 4 staan de beleidswijzigingen centraal. Iedere beleidswijzi ging is op hoofdlijnen beschreven, waarna de wij ziging meer in detail is uitgewerkt. In hoofdstuk 5 wordt een doorkijk gegeven wat er nog moet gebeuren om dit beleid uit te kunnen voeren. In bijlage 1 is een begrippenlijst opgenomen waarin veelgebruikte begrippen zijn beschreven.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
6
3 Parkeerregulering in Haarlem 3.1 Parkeerregulering is voor Haarlem niet nieuw
wijken wordt in toenemende mate het onevenredig grote ruimtegebruik van de auto ervaren.
Parkeerregulering is een systeem waarin een par keerrecht nodig is om gebruik te maken van een openbare parkeerplaats. Dit parkeerrecht kan op verschillende manieren worden verkregen. Dit hangt af van de manier waarop parkeerregulering is ingericht (zie paragraaf 3.2). Parkeerregulering is voor Haarlem niet nieuw. Ongeveer 50 jaar gele den werd in de stad parkeerregulering voor het eerst ingevoerd. Inmiddels geldt op ongeveer 25% van de openbare parkeerplaatsen in Haarlem een vorm van parkeerregulering (ongeveer 15 duizend van de 60 duizend parkeerplaatsen).
Vanuit de positie van de auto in de Haarlemse wij ken kan een parallel getrokken worden met de fiets. De constatering dat weinig tot geen rekening is gehouden met de auto, gaat in veel wijken ook
op voor de fiets. Veel Haarlemmers hebben zelf beperkte ruimte voor het parkeren van hun fietsen en zijn hiervoor afhankelijk van fietsparkeervoor zieningen in de openbare ruimte. Als deze voor zieningen niet (in voldoende mate) aanwezig zijn, belanden fietsen op het trottoir.
De foto hiernaast is gemaakt op de Botermarkt in de binnenstad van Haarlem. Zoals op deze foto is te zien, parkeerden mensen in de jaren 60 hun auto’s op de Botermarkt. Dit gold ook voor andere pleinen en straten die op dit moment het domein van de voetganger zijn. De eerste straten waar parkeerregulering werd ingevoerd, bevinden zich dan ook in de binnenstad. Als gekeken wordt naar de positie van de auto in de voor- en naoorlogse wijken, dan valt direct op dat weinig tot geen rekening is gehouden met de aanwezigheid van de auto. Dit is logisch omdat het aantal auto’s in de jaren 20 en 30 nog zeer beperkt was. Bij de bouw van de naoorlogse wijken is meer rekening gehouden met de auto, maar ook in deze
Figuur 2 | Parkeren op de Botermarkt (1964), Noord-Hollands Archief , 13964.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
7
3.2 Drie verschillende reguleringsvormen Parkeerregulering kan op verschillende manie ren worden uitgewerkt. In Nederland kunnen drie reguleringsvormen worden toegepast. In Figuur 3 zijn de verkeersborden opgenomen die op straat worden teruggezien per reguleringsvorm. In Haar lem is parkeerregulering voor het grootste deel uitwerkt in de vorm van betaald parkeren met par keervergunningen. Bepaalde doelgroepen (zoals bewoners, werknemers en bijvoorbeeld mantelzor gers) kunnen een parkeervergunning aanvragen. Niet-vergunninghouders (de zogeheten kortpar keerders) kunnen een parkeerrecht krijgen door hiervoor per keer te betalen. Zij maken gebruik van een parkeerautomaat op straat of doen dit via een app op hun smartphone.
Betaald parkeren met parkeervergunningen biedt zowel vergunninghouders als kortparkeerders de mogelijkheid om gebruik te maken van een open bare parkeerplaats. Een vergunninghouder maakt hiervoor gebruik van zijn parkeervergunning, voor een kortparkeerder geldt het parkeertarief. Het vergunninghoudersparkeren lijkt op betaald par keren, met als belangrijk verschil dat in een gebied waarin vergunninghoudersparkeren geldt, alleen vergunninghouders kunnen parkeren. De parkeerschijfzone, ook wel blauwe zone genoemd, is een reguleringsvorm op basis van een tijdsbeperking. Deze tijdsbeperking geldt voor kort parkeerders. Nadat de auto is geparkeerd moe ten zij een parkeerschijf achter de voorruit leggen. Als de maximale parkeertijd voorbij is, horen zij de parkeerplaats te verlaten. Bepaalde doelgroepen kunnen een ontheffing aanvragen, voor hen geldt de tijdsbeperking niet.
Figuur 3 | De drie reguleringsvormen (in Haarlem wordt parkeerregulering voor het grootste deel in de vorm van betaald parkeren met parkeervergunningen toegepast).
Betaald parkeren met parkeervergunningen
Vergunninghoudersparkeren
Betaald parkeren met parkeervergunningen blijft uitgangspunt De uitbreiding van parkeerregulering vormt een belangrijk onderdeel van deze nota. In dat kader moet worden bepaald welke reguleringsvorm wordt toegepast als parkeerregulering in een gebied wordt ingevoerd. In 2016 heeft de gemeen teraad in het programma Modernisering parkeren het uitgangspunt vastgesteld dat parkeerregule ring in Haarlem wordt ingevoerd in de vorm van betaald parkeren met parkeervergunningen. Dit heeft verschillende redenen. Een belangrijke reden is dat betaald parkeren de meest flexibele en robuuste reguleringsvorm is. Vergunninghou dersparkeren is relatief star omdat in een gebied alleen houders van een parkeervergunning kunnen parkeren. De parkeerschijfzone wordt gekenmerkt door een fraudegevoelig karakter. Een ander belangrijk argument voor het toepassen van betaald parkeren met parkeervergunningen is van financiële aard. Betaald parkeren is, in tegen stelling tot de andere twee reguleringsvormen, een gemeentelijke belastingmaatregel. Dit heeft voor de gemeente Haarlem als voordeel dat alle baten en lasten binnen de gemeentefinanciën blijven. Dit is een van de redenen waarom betaald parkeren landelijk de meest toegepaste reguleringsvorm is.
Parkeerschijfzone (‘blauwe zone’)
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
8
3.3 Betaald parkeren op dit moment Betaald parkeren is in het verleden vaak in Haar lem ingevoerd op basis van voldoende draagvlak in een wijk of buurt. De procedure die hiervoor werd gevolgd is vastgelegd2. Als de uitslag van het draagvlakonderzoek representatief is (hiervoor geldt dat minimaal 50% van de uitgezette enquêtes correct moet zijn ingevuld) en meer dan 50% van de respondenten is voorstander van de invoering van parkeerregulering, dan wordt parkeerregulering ingevoerd. De invoering vindt plaats in het gebied, waarin het draagvlagonderzoek is uitgevoerd.
Figuur 4 | Bestaande parkeer zones Haarlem.
Het betaald parkeren in Haarlem is opgebouwd uit vier parkeerzones: zone B, zone C, zone D en zone S Schalkwijk. De uitwerking van betaald par keren verschilt (op onderdelen) per parkeerzone. In Tabel 1 zijn voor de parkeerzones B en C belangrijke eigenschappen van het betaald parkeren opge nomen. Parkeerzone S bij winkelcentrum Schalk wijk is verder niet opgenomen. In Figuur 4 zijn de bestaande parkeerzones op een kaart ingetekend. De actuele tarieven zijn te vinden op de website van de gemeente Haarlem en opgenomen in de Verordening parkeerbelasting 2023 of de opvol ger hiervan. In het algemeen ligt het tarief van de 1e bewonersparkeervergunning relatief laag (ver gelijkbaar met andere gemeenten). De 2e bewo nersvergunning is drie tot vier keer duurder dan de 1e vergunning. Het tarief van de 2e bewonersver gunning moet een stimulans vormen om kritisch te zijn over de noodzaak om een 2e auto te bezitten. Dit sluit aan bij de mobiliteitstransitie die Haarlem 2) Collegebesluit 2019/923084, Standaardprocedure uitvoering draagvlakonderzoek parkeerregulering.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
9
nastreeft. De opgenomen tarieven hebben 1 janu ari 2023 als peildatum. Voor het overzicht zijn in Tabel 1 enkele bijzonder heden niet opgenomen. Zo geldt bijvoorbeeld op het Emmaplein in het Houtvaartkwartier een maxi mum dagtarief. Ook geldt in een aantal winkel straten een lager parkeertarief (Stop&Shop). Het Stop&Shop tarief ligt op € 0,60 voor de eerste 30 minuten parkeren.
Regeling voor bezoekersparkeren Bewoners in parkeerzone B en C kunnen een rege ling voor bezoekersparkeren aanvragen. Via deze regeling kunnen bewoners voordelig parkeer tegoed kopen. Dit tegoed gebruiken zij om hun bezoek te laten parkeren. In parkeerzone B kan per jaar maximaal € 25,- parkeertegoed worden gekocht, in parkeerzone C is dit € 125,-. Van maan dag t/m vrijdag van 9.00 tot 17.00 uur kost het laten
parkeren van bezoek € 0,12 per uur, tussen 17.00 en 23.00 is dit € 0,25 per uur. Op zaterdag en zondag kost het laten parkeren van bezoek binnen het vol ledige tijdsvenster € 0,25 per uur. Afhankelijk van het tijdstip waarop bewoners gebruik maken van de regeling, kan het aantal bezoekersuren oplopen tot circa 800 uur per jaar.
Parkeervergunningen voor verschillende doelgroepen Naast parkeervergunningen voor bewoners en bedrijven heeft de gemeente Haarlem vergunnin gen voor verschillende andere doelgroepen. Een voorbeeld hiervan is de parkeervergunning voor mantelzorgers. Deze vergunning kan worden aan gevraagd door bewoners die mantelzorg krijgen. Zij moeten hiervoor een officiële verklaring of indi catie hebben. De vergunning geeft de bewoner gratis extra bezoekersuren voor de digitale bezoe kersregeling (in 2023 een tegoed van
Parkeerzone
Tijdsvenster
Parkeertarief 2023
€ 60,-) waarmee een mantelzorger tot circa 500 uur per jaar kan parkeren. De gemeente Haarlem heeft ook parkeervergun ningen voor bedrijven, voor maatschappelijke instellingen, een vergunning voor hulpverleners en bijvoorbeeld een tijdelijke vergunning. Op de website van de gemeente wordt per type parkeer vergunning een beschrijving gegeven (randvoor waarden, hoe de vergunning aangevraagd kan worden, kosten, et cetera.).
Parkeren op eigen terrein (POET) en geen recht op parkeervergunning (GROP) Bij sommige woningen is bijvoorbeeld een garage box, een met de woning verbonden garage of een gehuurde parkeerplaats aanwezig. Ook bewo ners van appartementencomplexen kunnen een parkeerplaats in een garage onder het gebouw hebben. Voor bedrijven en instellingen geldt dat zij soms over een eigen parkeerterrein of garage
Vergunning bewoners 1e
2e
Vergunning bedrijven
Zone B
Ma t/m za 09.00 tot € 5,80 per uur 23.00 uur, zondag 13.00 tot 23.00 uur.
€ 213,-
x
€ 234,-
Zone C
Ma t/m za 09.00 tot € 4,00 per uur 23.00 uur, zondag 13.00 tot 23.00 uur.
€ 117,-
€ 438,-
€ 219,-
Tabel 1 | Tijdsvenster, parkeertarief en vergunningtarieven bewoners en bedrijven.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
10
beschikken. Al deze parkeervoorzieningen worden gezien als parkeren op eigen terrein. De gemeente Haarlem hanteert het uitgangspunt dat het aan tal parkeerplaatsen op eigen terrein in mindering wordt gebracht op het aantal parkeervergunningen dat op een adres aangevraagd kan worden. Een woonadres met één parkeerplaats op eigen ter rein komt niet in aanmerking voor een 1e bewoner sparkeervergunning, op een adres met twee eigen parkeerplaatsen kan geen 1e en 2e bewonersver gunning worden aangevraagd. Voor nieuwbouw geldt dit principe niet. Voor nieuwbouwontwikke lingen geldt dat het parkeernormenbeleid in com binatie met verleende omgevingsvergunningen leidend zijn in het aantal parkeervergunningen dat op een adres aangevraagd kan worden. Naast parkeren op eigen terrein kent de gemeente Haarlem ook het principe van ‘geen recht op par keren’ (GROP). Dit principe is van toepassing op adressen waarvoor geen parkeergelegenheid beschikbaar is. Geen recht op parkeren geldt vooral bij woningbouw. De gemeente heeft toe stemming gegeven voor de betreffende woning bouwontwikkeling onder de randvoorwaarde dat de woonadressen worden uitgesloten van open bare parkeerrechten3.
Met openbare parkeerrech ten worden parkeervergunningen voor de primaire doelgroepen bedoeld (bij woningen de bewoners parkeervergunning en de digitale bezoekersrege ling en bij bedrijven de bedrijfsparkeervergunning). De ontwikkelende partijen hebben ingestemd met deze randvoorwaarde (deze voorwaarde is ook vastgelegd in de verleende omgevingsvergunning).
3) Op de website van de gemeente staat een lijst met de adressen waarvoor dit geldt.
Betaald parkeren in Entree Oost Op 14 april 2020 heeft het college van burgemees ter en wethouders besloten om betaald parkeren in te voeren in de wijk Entree Oost. Het betaald par keren is op dit moment nog niet van kracht. Naar verwachting wordt het betaald parkeren hier in de loop van 2023 ingevoerd. De Entree Oost vormt een nieuwe parkeerzone. In deze zone ligt het par keertarief op € 2,00 per uur. Het tarief voor een 1e bewonersvergunning is € 75,- per jaar, een 2e bewonersvergunning kost € 280,-.
3.3.1
boete gaan naar het Rijk. Verschillende gemeen ten hebben naar aanleiding hiervan besloten om de parkeerduurbeperking af te schaffen. De gemeente Haarlem heeft hier niet voor gekozen. De gemeente Haarlem doet op dit moment, in samenwerking met andere gemeenten, onderzoek naar de toe komst van de parkeerduurbeperking. Op basis hier van wordt besloten of de maatregel in stand wordt gehouden en zo ja, op welke manier dit gebeurt.
Parkeerduurbeperking
In de huidige parkeerzones geldt een zogeheten parkeerduurbeperking van drie uur. Dit betekent dat mensen (niet zijnde vergunninghouders) maxi maal drie uur kunnen parkeren. Als deze tijd voorbij is, hoort men de parkeerplaats te verlaten. De par keerduurbeperking voorkomt dat parkeerplaatsen door langparkeerders worden bezet. De parkeer duurbeperking waarborgt de beschikbaarheid van parkeerplaatsen voor vergunninghouders en kort parkeerders. In de openbare parkeergarages is par keergelegenheid voor langparkeerders beschikbaar. Recent heeft de Hoge Raad een uitspraak4 gedaan over handhaving op de parkeerduurbeperking. Deze uitspraak heeft tot gevolg dat de gemeente Haarlem geen naheffingsaanslag mag opleggen als de parkeerduurbeperking wordt overschreden. De handhaver moet op basis van de uitspraak een ver keersboete uitschrijven. De opbrengsten van deze 4) Uitspraak van de Hoge Raad op 11 maart 2022, kenmerk: ECLI:NL:HR:2022:346
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
11
4 Beleidswijzigingen 4.1 Beleidswijzigingen op hoofdlijnen Parkeerregulering is, zoals dit in Haarlem op dit moment is uitwerkt, op een aantal onderdelen niet meer toereikend. Met deze nota wordt op drie onderdelen een beleidswijziging doorgevoerd. In deze paragraaf zijn de beleidswijzigingen op hoofdlijnen beschreven. In paragraaf 4.2 t/m 4.4 zijn de beleidswijzingen uitgewerkt.
1. Nieuwe eindgrenzen voor parkeerregulering In een Raadsbesluit uit 20095 zijn de eindgrenzen voor parkeerregulering in Haarlem opgenomen. De huidige eindgrenzen zijn ongeveer gelijk aan de huidige begrenzing van parkeerzone C. Met deze beleidswijziging worden de eindgrenzen gelijkge steld aan de gemeentegrenzen van Haarlem. Hier zijn twee belangrijke redenen voor: 1. In het Mobiliteitsbeleid is opgenomen dat, als sprake is van een hoge parkeerdruk of in en rondom gebieden waar veel woningen worden gebouwd, parkeerregulering in heel Haarlem ingevoerd moet kunnen worden. 2. In wijken buiten de huidige eindgrenzen is sprake van een hoge parkeerdruk. Haarlem wil, met de invoering van parkeerregulering, deze situa tie kunnen verbeteren. Met parkeerregulering in combinatie met een aanpasbaar vergunningen plafond wordt ook ruimte gecreëerd om andere
noodzakelijke functies in de openbare ruimte een plek te kunnen bieden. Met de nieuwe eindgrenzen wordt ook de bijbe horende zone-indeling voor parkeerregulering in Haarlem bepaald.
2. Invoering parkeerregulering vanaf 85% parkeerdruk Op basis van het bovengenoemde Raadsbesluit uit 2009 en het Mobiliteitsbeleid gelden in Haarlem twee criteria voor de invoering van parkeerregu lering. Parkeerregulering wordt ingevoerd als hier in een wijk of buurt voldoende draagvlak voor is en in en rondom ontwikkelzones. Deze op zichzelf staande criteria veranderen niet. Met deze nota introduceert Haarlem een derde criterium: par keerregulering wordt ingevoerd als de parkeerdruk in een wijk op 85% of hoger ligt. Als de parkeer druk hoger is dan 85%, wordt het draagvlak voor de invoering niet gemeten. Op basis van parkeer drukmetingen is de parkeerdruk in heel Haarlem in beeld gebracht.
3. Instellen van een vergunningenplafond Als gekeken wordt hoe parkeerregulering op dit moment in Haarlem is uitgewerkt, dan valt op dat er geen vergunningenplafond geldt. Een vergunnin genplafond vormt een begrenzing van het aantal parkeervergunningen dat in een vergunninggebied
wordt uitgegeven. Het plafond zorgt ervoor dat het aantal uitgegeven parkeervergunningen aansluit bij het aantal openbare parkeerplaatsen. Als het plafond is bereikt, worden in principe geen par keervergunningen meer uitgegeven. Mensen die een parkeervergunning aanvragen, worden op een wachtlijst geplaatst. In het bestaande gereguleerde gebied en alle wij ken waar in de toekomst parkeerregulering wordt ingevoerd, wordt een aanpasbaar vergunningen plafond ingesteld. Het plafond kan in de loop der tijd naar boven of beneden worden bijgesteld. Een reden voor het verlagen van het plafond kan zijn dat extra groenvoorzieningen in een wijk aan gelegd gaan worden. Hiervoor moet een aantal parkeerplaatsen worden opgeheven. Omdat het aantal parkeerplaatsen afneemt, neemt ook het aantal parkeervergunningen af dat uitgegeven kan worden. Het plafond kan naar boven worden bijgesteld als blijkt dat de parkeerdruk zich op een te hoog niveau bevindt. Voor alle huidige bewoners geldt bij de uitbreiding van de parkeerregulering een overgangsregeling voor 1e en 2e auto’s. De overgangsregeling is uitgewerkt in paragraaf 4.4.
5) Raadsbesluit 2009/80024, Eindgrenzen en uitbreidingsprocedure parkeerreguleringsgebieden.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
12
4.2 Nieuwe eindgrenzen voor parkeerregulering In deze paragraaf is de indeling van Haarlem in parkeerzones uitgewerkt. Deze indeling is voor een deel bestaand en voor een deel nieuw. De zone-in deling is voor heel Haarlem uitgewerkt (dus ook voor delen van de stad waar op dit moment geen aanleiding is om parkeerregulering in te voeren). Aan de zone-indeling zijn tijdsvensters gekoppeld waarin parkeerregulering geldt, ook de hoogte van het parkeertarief en de kosten van een parkeerver gunning zijn per parkeerzone verschillend.
4.2.1
Parkeerzones en vergunninggebieden
In Figuur 5 is de indeling van Haarlem in parkeer zones schematisch uitgewerkt. Parkeerzones B en C zijn bestaande zones. Parkeerzone C wordt
Zone D (rest bebouwde kom)
uitgebreid, parkeerzone D is een nieuwe zone6. De manier waarop parkeerregulering in zone D is uit gewerkt, is gelijk aan parkeerregulering in Entree Oost (zie paragraaf 3.3). In de figuur is parkeerzone S bij winkelcentrum Schalkwijk verder niet opgeno men. Deze zone is beperkt in omvang en heeft een ander soort karakter. In Tabel 2 is de zone-indeling voor heel Haarlem uitgewerkt. Parkeerregulering wordt om verschillende redenen per wijk ingevoerd. De oplossingsruimte voor een hogere parkeerdruk is op het niveau van de volle dige wijk. Op de schaal van een buurt is oplossings ruimte in veel gevallen niet voldoende aanwezig. Ook voorkomt de invoering van parkeerregulering in hele wijken dat zich binnen de wijken een onge wenste verschuiving van de parkeerdruk voordoet (het waterbedeffect). Een ander argument is dat Haarlem met de invoering van parkeerregulering in wijken binnen een korter tijdsbestek grotere stap pen kan zetten in het verlagen van de parkeerdruk.
Figuur 5 | Schematische indeling parkeerzones Haarlem.
6) Haarlem heeft een bestaande parkeerzone D. Deze zone beslaat het Emmaplein in het Houtvaartkwartier. Parkeerregulering in deze zone D is hetzelfde uitgewerkt als zone C, met als enige verschil een maximum dagtarief van € 4,55. Omwille van eenvoud heet de nieuwe parkeerzone: zone D. De bestaande parkeerzone D wordt onderdeel van zone C, waarbij vanuit dit beleid geen wijziging wordt doorgevoerd voor het maximum dagtarief op het Emmaplein.
Parkeerzone
Wijken/gebieden
Zone B
Geen wijzigingen
Zone C
Ter Kleefkwartier, Te Zaanenkwartier, Indischewijk, Transvaalwijk, Amsterdamsewijk, Slachthuiswijk, Haarlemmerhoutkwartier (exclusief Zuiderhout), Houtvaartkwartier (exclusief enkele straten ten zuiden van de N205), Duinwijk (exclusief Ramplaan kwartier en Oosterduin).
Zone D
Delftwijk, Vondelkwartier, Spaarndam, Vogelenwijk, Waarder- en Veerpolder, Parkwijk, Boerhaavewijk, Meerwijk (uitgezonderd zone S Schalkwijk), Molen wijk, Europawijk, de buurten Zuiderhout, Ramplaankwartier, Oosterduin en enkele straten ten zuiden van de N205 in Houtvaartkwartier.
Zone S
Geen wijzigingen
Zone C (schil) Zone B (binnenstad)
De buurten Zuiderhout, Ramplaankwartier en Oos terduin hebben een aparte plek in de zone-in deling. Deze drie buurten liggen op een grotere afstand van de binnenstad en zijn gescheiden van de rest van de wijk door een fysieke barrière. Voor Ramplaankwartier en Oosterduin wordt deze bar rière gevormd door de N208 (Westelijke randweg), voor Zuiderhout en het meest zuidelijke deel van het Houtvaartkwartier is deze barrière een combi natie van de N205 en het stadspark Haarlemmer hout. Om deze redenen zijn de buurten Zuiderhout, Ramplaankwartier en Oosterduin in de zone-inde ling onderdeel van parkeerzone D.
Tabel 2 | Zone-indeling parkeerregulering Haarlem.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
13
Vergunninggebieden Een parkeervergunning geeft een vergunninghou der het recht om met de parkeervergunning in een bepaald gebied te parkeren. Dit gebied wordt het vergunninggebied genoemd. Het gebied waarin een parkeervergunning geldig is, is afgebakend om te voorkomen dat vergunninghouders ‘gratis’ kunnen parkeren in andere delen van de stad. Dit zou een stimulans vormen om de auto te gebrui ken voor verplaatsingen in de stad, wat in strijd is met het Mobiliteitsbeleid waarin het doel is om het aantal korte autoverplaatsingen zo veel mogelijk te verminderen. Buiten het gebied waarin een par keervergunning geldig is, betaalt een vergunning houder het reguliere parkeertarief. De vergunninggebieden in Haarlem zijn op dit moment op een bepaalde manier ingedeeld (zie paragraaf 3.3). De parkeerzone B vormt één ver gunninggebied. Parkeerzone C bestaat uit vier vergunninggebieden: noord, oost, zuid en west. Dit systeem wordt voortgezet bij de uitbreiding van parkeerzone C. Parkeerzone D bestaat uit vier vergunninggebieden: noord, zuid, west en Entree Oost.
4.2.2
De gemeente kiest ervoor om in parkeerzone D een korter tijdsvenster toe te passen: ma t/m za van 09.00 tot 20.00 uur (dus niet op zondag). De gemeente verwacht dat dit kortere tijdsvenster een voldoende positief effect heeft op de parkeerdruk. De parkeerdruk in de wijken die binnen parkeer zone D vallen, wordt grotendeels veroorzaakt door auto’s in het bezit van bewoners. Het aantal auto’s in bezit van bewoners wordt naar verwachting niet of nauwelijks beïnvloed door het kortere tijdsven ster. Het voordeel van het kortere tijdsvenster is dat doelgroepen die later op de avond in de wijk par keren, niet of korter in aanraking komen met de parkeerregulering. Bij de uitbreiding van parkeerregulering in par keerzone C wordt de parkeerduurbeperking van maximaal drie uur aaneengesloten parkeren in stand gelaten om langparkeren tegen te gaan. Dit geldt niet voor zone D. De reden hiervoor is dat in deze zone, naast het parkeren in de openbare ruimte, weinig tot geen andere parkeervoorzie ningen beschikbaar zijn (voorzieningen waarin de parkeerduurbeperking niet zou gelden).
4.2.3 Parkeervergunningtarieven en parkeertarieven Voor de uitbreiding van parkeerzone C en de nieuwe parkeerzone D stelt de gemeente Haarlem geen nieuwe parkeervergunningtarieven of parkeertarie ven in. De tarieven die gelden voor de uitbreiding van parkeerzone C, zijn gelijk aan de bestaande tarieven in zone C. Voor de nieuwe parkeerzone D gelden de tarieven zoals vastgesteld voor de Entree Oost. In parkeerzone D geldt dezelfde regeling voor bezoekersparkeren als in parkeerzone C (maximaal € 125,- parkeertegoed per jaar). In Tabel 4 zijn per parkeerzone waar een uitbreiding van parkeerre gulering plaatsvindt de parkeervergunningtarieven voor 2024 opgenomen. Bij de uitbreiding van par keerregulering past de gemeente Haarlem twee wijzigingen toe voor de tarieven van bewonerspar keervergunningen. Deze wijzigingen gelden voor de volledige parkeerzones (ook voor bestaande delen van de zones). De tariefswijzigingen zijn: • Het tarief van de 1e bewonersvergunning in de parkeerzones C en D wordt met ingang van 1 januari 2024 met 15% verlaagd. De nieuwe ver laagde tarieven zijn opgenomen in Tabel 4.
Tijdsvenster voor parkeerregulering
In paragraaf 3.3 is voor iedere bestaande parkeer zone het tijdsvenster opgenomen waarin parkeer regulering van kracht is. Het meest voorkomende tijdsvenster is: ma t/m za van 09.00 tot 23.00 uur en zondag van 13.00 tot 23.00 uur. Dit tijdsvenster wordt toegepast voor de uitbreiding van parkeer zone C. In de nieuwe parkeerzone D wordt een ander tijdvenster toegepast.
Parkeerzone
Tijdvenster
Zone C uitbreiding
Ma t/m za 09.00 tot 23.00 uur, zondag 13.00 tot 23.00 uur.
Zone D
Ma t/m za 09.00 tot 20.00 uur.
Tabel 3 | Tijdsvenster parkeerregulering uitbreiding parkeer zone C en parkeerzone D.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
14
4.3 Invoering parkeerregulering vanaf 85% parkeerdruk
Parkeerzone
Vergunning bewoners 1e
2e
Zone C
€ 99,- per jaar
€ 438,- per jaar
Zone D
€ 64,- per jaar
€ 280,- per jaar
Tabel 4 | Parkeervergunningtarieven parkeerzones C en D.
• De tarieven van de 1e en 2e bewonersvergun ning in parkeerzones C en D worden, met ingang van 1 januari 2024, in de periode 2024 tot 2026 niet verhoogd (de tarieven worden niet jaarlijks geïndexeerd).
Haarlem kiest bij de uitbreiding niet voor een nultarief Bij de vaststelling van het Mobiliteitsbeleid is het amendement ‘gereguleerd parkeren als doelma tig middel bij groei van de stad’ aangenomen. In dit amendement is gevraagd om onderzoek te verrichten naar het instellen van een nultarief voor parkeervergunningen bij de uitbreiding van par keerregulering. Dit is in beeld gebracht. Haarlem kiest in deze nota niet voor het instellen van een nultarief. Deze wijziging stuit op juridische, financiële en praktische belemmeringen. Deze belemmeringen zijn: • Juridisch: het afwijken van de bestaande tarief structuur is in strijd met het gelijkheidsbeginsel. De gemeente Haarlem mag voor een parkeer product (bijvoorbeeld de 1e bewonersparkeer vergunning) in dezelfde parkeerzone niet twee
verschillende tarieven hanteren. Deze strijdig heid met het gelijkheidsbeginsel zou in theo rie opgelost kunnen worden door het nultarief toe te passen in het bestaande gereguleerde gebied. Dit heeft echter nadelige financiële consequenties.
De gemeente Haarlem heeft een actueel beeld van de parkeersituatie in de Haarlemse wijken. In 2020 en 2022 is de parkeerdruk in alle wijken onderzocht. In dit onderzoek is de bezetting van alle parkeer plaatsen in de openbare ruimte op verschillende momenten van de week7 geregistreerd. Alle cijfers die in deze nota zijn opgenomen over parkeer druk, zijn een gemiddelde over 2020 en 2022. Dit geeft een zo representatief mogelijk beeld. In 2021 is geen parkeeronderzoek uitgevoerd.
• Financieel: het in heel Haarlem instellen van een nultarief voor de 1e bewonersparkeervergunning leidt per jaar tot een financiële derving van circa € 4,2 miljoen.
In Figuur 6 wordt de parkeerdruk in de Haarlemse wijken in de nacht weergegeven. Voor wijken met een overwegende woonfunctie is de nachtsituatie het drukste moment. In de figuur is bij 85% parkeer druk een horizontale rode lijn weergegeven. Van de in 21 Haarlemse wijken ligt in 13 wijken de par keerdruk op 85% of hoger. Hiervan kennen 4 wijken een parkeerdruk van 100% of meer.
• Praktisch: het afwijken van de bestaande tarief structuur betekent dat een verschil ontstaat tus sen de tarieven in het bestaande gereguleerde gebied en de wijken, waarin parkeerregulering wordt uitgebreid. Dit leidt op straat tot een las tig uitlegbare situatie. Ook leidt het hanteren van verschillende tarieven binnen één parkeerzone tot technische complexiteit in de uitvoering.
Vanaf een parkeerdruk van 85% is parkeerregu lering nodig om het ruimtegebruik van de gepar keerde auto te reguleren in relatie tot andere noodzakelijke functies in de openbare ruimte. Ook verslechtert de verkeers- en parkeersitua tie in een wijk vanaf een parkeerdruk van 85%. De zoektijd naar een vrije parkeerplaats neemt toe. Dit leidt tot extra verkeersbewegingen, wat weer
Een ander belangrijk argument waarom Haarlem niet kiest voor een nultarief is ingegeven vanuit de mobiliteitstransitie die Haarlem nastreeft. Het vergunningtarief vormt een financiële prikkel om mogelijk afstand te doen van een 1e en/of 2e auto. Bij een nultarief is deze prikkel er niet.
7) Dinsdagmiddag (tussen 13:30 en 16:30 uur), dinsdagnacht (tussen 23:00 en 01:30 uur) en zaterdagmiddag (tussen 13:30 en 16:30 uur). In 2020 is de parkeerdruk op dinsdagmiddag in de binnenstad, de schil en rondom Ikea en de Entree Oost onderzocht, in 2022 alleen in de binnenstad. In beide jaren is de dinsdagnacht in heel Haarlem onderzocht. De zaterdagmiddag is in 2020 alleen in de binnenstad onderzocht en in 2022 in zowel de binnenstad als in de schil.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
15
Gemiddelde parkeerdruk Haarlem 2020 en 2022 nachtsituatie
Figuur 6 | Parkeerdruk Haarlem nachtsituatie.
leidt tot extra uitstoot van schadelijke stoffen en verkeersonveiligheid.
Wijken met een parkeerdruk van 85% of meer Op basis van de cijfers over de parkeerdruk kan worden bepaald in welke wijken de parkeerdruk op 85% of hoger ligt. Dit zijn in totaal 13 wijken. Van deze 13 wijken zijn twee wijken op dit moment al
Voor de overige wijken (bijvoorbeeld Te Zaanen kwartier en wijken in Schalkwijk) geldt dat op basis van het criterium parkeerdruk op dit moment geen parkeerregulering wordt ingevoerd. De gemeente Haarlem voert in 2024 en 2026 opnieuw parkeer drukmetingen uit. De resultaten van deze metingen worden gebruikt om het effect van de uitbreiding van parkeerregulering op de parkeerdruk in de stad te monitoren. Niet eerder dan in het najaar van 2026 wordt op basis van deze monitoring een besluit genomen of parkeerregulering ook in andere wijken moet worden ingevoerd.
volledig gereguleerd (Oude Stad en Zijlwegkwar tier). Dit betekent dat 11 wijken die (gedeeltelijk) ongereguleerd zijn, gekenmerkt worden door een parkeerdruk van 85% of meer. Dit zijn de wijken: Amsterdamsewijk, Delftwijk, Duinwijk, Haarlem merhoutkwartier, Houtvaartkwartier, Indischewijk, Slachthuiswijk, Ter kleefkwartier, Transvaalwijk, Vogelenwijk en Vondelkwartier. In Figuur 7 zijn deze wijken op een kaart ingetekend. De wijken zijn con form paragraaf 4.2.1 ingedeeld in vergunningge bieden binnen parkeerzone C of D.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
16
Figuur 7 | Uitbreiding parkeerzones Haarlem8.
Wijken met een parkeerdruk van 100% of meer De cijfers over parkeerdruk in Figuur 6 zijn geba seerd op de legale parkeercapaciteit. Dit zijn de parkeerplaatsen waar op basis van de geldende wet- en regelgeving mag worden geparkeerd. Een parkeerdruk van 100% of meer betekent dat buiten de legale vakken wordt geparkeerd: parkeren met twee wielen op het trottoir (het zogeheten ‘Cana dees parkeren’) en parkeren binnen 5 meter van een kruising. In bepaalde straten is Canadees parkeren wel gelegaliseerd. Als dit het geval is, dan is dit door middel van bebording aangegeven (zie Figuur 8).
Te Zaanenkwartier kent geen parkeerdruk van 85% of hoger De parkeerdruk in het Te Zaanenkwartier ligt gemiddeld op 80%. Parkeerdruk vormt om deze reden geen aanleiding om parkeerregulering in te voeren in het Te Zaanenkwartier. Tegelijkertijd ligt de ontwikkelzone Planetenlaan/Orionweg in het Te Zaanenkwartier en ligt de wijk ingeklemd tus sen drie wijken die op basis van parkeerdruk wel
8) In de bestaande situatie (zie Figuur 4) zijn bepaalde gebieden bewust uitgezonderd van de zone-indeling. Dit geldt onder andere voor de Mariastichting en het Scheepmakerskwartier. Voor de leesbaarheid is dit onderscheid in Figuur 7 niet gemaakt. Dit betekent echter niet dat er voor de bewoners in deze gebieden iets verandert.
Figuur 8 | Verkeersbord Canadees parkeren.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
17
in aanmerking komen voor parkeerregulering (Ter Kleefkwartier, Indischewijk en Delftwijk).
4.4.1 Uitgangspunten voor het vergunningenplafond
De invoering van parkeerregulering heeft de eigenschap dat het kan leiden tot een verschuiving van de parkeerdruk naar gebieden zonder par keerregulering. Dit is het zogeheten waterbedef fect. Voor het Te Zaanenkwartier bestaat een reëel risico dat de parkeerdruk in de wijk gaat toenemen als gevolg van het waterbedeffect.
In deze nota zijn drie uitgangspunten opgeno men voor het vergunningenplafond. Met deze uit gangspunten wordt een juiste uitwerking van het vergunningenplafond bevorderd en wordt zo veel mogelijk voorkomen dat het plafond leidt tot onge wenste effecten.
De gemeente Haarlem monitort de parkeerdruk in het Ter Zaanenkwartier na de invoering van par keerregulering in de omliggende wijken. Uit deze monitoring kan blijken dat de parkeerdruk in het Ter Zaanenkwartier toeneemt tot 85% of hoger. Dit zou aanleiding kunnen vormen om ook in Ter Zaanenkwartier parkeerregulering in te voeren. Parkeerregulering kan ook worden ingevoerd op een logisch moment in het ontwikkelproces van de ontwikkelzone Planetenlaan/Orionweg.
4.4 Instellen van een vergunningenplafond Haarlem kiest voor het instellen van een vergun ningenplafond. Het vergunningenplafond is een maatregel met veel impact. Tegelijkertijd is het pla fond in andere gemeenten een bewezen effectieve maatregel, die een grote bijdrage levert aan het verminderen van de parkeerdruk. Het plafond is aanpasbaar en kan in de loop der tijd naar boven of beneden worden bijgesteld.
1. Het vergunningenplafond is gebaseerd op de legale parkeercapaciteit Zoals beschreven in paragraaf 4.3 heeft Haarlem een aantal wijken waarin op structurele basis bui ten de legale parkeerplaatsen worden geparkeerd. Uitgangspunt voor het instellen van het vergun ningenplafond is, dat de hoogte van het plafond wordt bepaald op basis van het aantal legale par keerplaatsen in het betreffende vergunninggebied inclusief (tijdelijk) gelegaliseerd Canadees par keren. Tijdelijk gelegaliseerd Canadees parkeren wordt op termijn teruggebracht door een afname van de parkeerdruk en een toename van de par keercapaciteit beschikbaar voor de bewoners (zie paragraaf 4.4.2). Om het aantal parkeervergunningen te bepalen dat in een nieuw vergunninggebied uitgegeven kan worden, moet een rekensom worden gemaakt. Omdat van de vergunninghouders altijd een deel niet aanwezig is (bewoners zijn bijvoorbeeld op vakantie of mensen werken in ploegendiensten), kunnen gemiddeld 15 tot 20% extra parkeervergun ningen worden uitgegeven.
2. Er is parkeergelegenheid voor de 1e auto van bewoners Het vergunningenplafond bepaalt het aantal par keervergunningen dat in een vergunninggebied kan worden uitgeven. Bij het instellen van het ver gunningenplafond in de Haarlemse wijken geldt het uitgangspunt dat alle bewoners, als zij hier zelf behoefte aan hebben, de mogelijkheid moeten hebben om een 1e auto te parkeren. Dit uitgangs punt geldt niet voor woonadressen die zijn uitge sloten van parkeerrechten. Het uitgangspunt dat er parkeergelegenheid is voor de 1e auto betekent niet dat op ieder woon adres een 1e bewonersparkeervergunning aan gevraagd kan worden. Bewoners kunnen op verschillende manieren over parkeergelegenheid beschikken. Als bewoners over parkeren op eigen terrein beschikken, dan hebben zij hiermee zelf in parkeergelegenheid voor de 1e auto voorzien. De behoefte aan parkeergelegenheid voor de 1e auto kan, behalve door het verstrekken van een bewo nersparkeervergunning, bijvoorbeeld ook in een openbare parkeergarage worden gefaciliteerd. Parkeergelegenheid voor de 2e auto is afhankelijk van de mate waarin het vergunningenplafond hier ruimte voor biedt. Een aanvraag voor een 2e par keervergunning wordt op de wachtlijst geplaatst als het plafond is bereikt.
3. Overgangsregeling voor 1e en 2e auto’s van huidige bewoners Het merendeel van de huidige bewoners in de wij ken heeft één of soms twee auto’s. Bij de uitbrei ding van parkeerregulering wordt hier rekening mee gehouden door een overgangsregeling in te
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
18
stellen voor 1e en 2e auto’s van huidige bewoners. Voor alle 1e en 2e auto’s van huidige bewoners is parkeergelegenheid. Omdat het merendeel van de geparkeerde auto’s een 1e of 2e auto is, vormt dit een grote opgave. In paragraaf 4.4.2 zijn zes extra maatregelen uitgewerkt om deze opgave te ondervangen. Omdat deze oplossingen nog niet volledig beschikbaar zullen zijn bij de uitbreiding van parkeerregulering, kan het tijdelijk overschrij den van het vergunningenplafond in combinatie met het tijdelijk in stand houden en legaliseren van Canadees parkeren nodig zijn.
4.4.2 Vergunningenplafond en extra maatregelen Meerdere Haarlemse wijken hebben een parkeer druk van meer dan 100%. In de Indischewijk is de parkeerdruk het hoogst met 130%, gevolgd door de Vogelenwijk met 124% en de Amsterdamsewijk met 121%. De hoogte van de parkeerdruk in de wij ken maakt het noodzakelijk om verschillende extra maatregelen te nemen bij het instellen van een vergunningenplafond. Deze extra maatregelen zijn opgenomen in Figuur 9. Veel van deze maat regelen worden ook toegepast in vergelijkbare gemeenten. In deze paragraaf is per maatregel een toelichting opgenomen.
1. Parkeren op eigen terrein maximaal stimuleren Bij sommige woningen, bedrijven en andere voorzieningen zijn op eigen terrein parkeerplaatsen aanwezig. Bij een woning is dit bijvoorbeeld een garagebox, een met de woning verbonden garage of een gehuurde parkeerplaats. Bij bedrijven is dit vaak een parkeerterrein of parkeergarage. Dit wordt parkeren op eigen terrein genoemd. Als in een wijk parkeerregulering wordt ingevoerd, dan wordt het parkeren op eigen terrein geïnventari seerd. Een parkeerplaats geldt als parkeren op eigen terrein als de parkeerplaats aan bepaalde afmetingseisen voldoet.
Belanghebbenden die beschikken over parkeren op eigen terrein, worden geacht deze ruimte te gebruiken om te parkeren. Om parkeren op eigen terrein maximaal te stimuleren, komen belang hebbenden die beschikken over parkeren op eigen terrein, niet of slecht deels (voor één auto) in aan merking voor openbare parkeerrechten. Uitgangs punt is dat het aantal parkeerplaatsen op eigen terrein in mindering wordt gebracht op het aan tal parkeervergunningen dat op een adres aan gevraagd kan worden. Dit is in de huidige situatie uitgewerkt in de Parkeerverordening 2018 of de opvolger hiervan en in de toekomstige situatie in aanvullende regelgeving over parkeren op eigen terrein.
Figuur 9 | Vergunningenplafond en extra maatregelen.
1 Parkeren op eigen terrein maximaal stimuleren
4 Benutten van private parkeercapaciteit
2 Het aanbieden van extra deelmobiliteit
5 Het verstrekken van overloopvergunningen
3 Bewoners naar de openbare parkeergarages
6 Tijdelijke overschrijding van het vergunningen plafond
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
19
2. Het aanbieden van extra deelmobiliteit in de wijken Het moment waarop parkeerregule ring in een wijk wordt ingevoerd, vormt voor bewoners een moment waarop zij hun mobiliteitskeuzes heroverwe gen. Heeft ons gezin wel twee auto’s nodig? Haarlem wil de invoering van parkeerregu lering aangrijpen als moment om bewoners ken nis te laten maken met deelmobiliteit. Hiervoor wordt extra deelmobiliteit in de wijk aangeboden. Concreet kan hierbij gedacht worden aan pro beeracties waarmee bewoners tegen lagere kos ten tijdelijk deelmobiliteit kunnen uitproberen. Het gebruik van een deelauto kan een goed alterna tief bieden voor het bezit van een eigen auto. De gemeente Haarlem werkt haar beleid over deel mobiliteit uit in de Nota deelmobiliteit. In deze nota wordt onder andere aandacht besteed aan het aanbieden van deelmobiliteit op het moment dat parkeerregulering in een wijk wordt ingevoerd.
3. Bewoners naar de openbare parkeergarages In Haarlem zijn verschillende open bare parkeergarages aanwezig. De garages worden met name overdag gebruikt, in de avond en nacht is de bezetting van sommige garages relatief laag. Dit schept de kans om bewoners op die momenten in de garages te laten parkeren. Het aantal bewo ners dat hiervoor in aanmerking komt, wordt per garage bepaald op basis van het aantal parkeer plaatsen dat beschikbaar is.
9) Informatienota 2019/240231, Bewoners naar de garage.
De gemeente Haarlem heeft op basis van het pro gramma Moderniseren parkeren een bestaande regeling om bewoners in de parkeergarages te laten parkeren9. Vanuit deze regeling hebben 430 bewoners woonachtig in parkeerzone B een abon nement in een van de deelnemende garages. In parkeerzone C ligt dit aantal op 225. Deze bewo ners beschikken over een abonnement dat 24/7 toegang geeft tot een aangewezen parkeergarage. In deze nota wordt extra ingezet op het gebruik van de openbare parkeergarages door bewoners. De bestaande regeling bewoners naar de gara ges wordt uitgebreid. Hiernaast wordt een nieuwe regeling geïntroduceerd: de parkeervergunning met garage supplement tijdens daluren.
Parkeervergunning met garage supplement tijdens daluren De parkeervergunning met garage supple ment tijdens daluren geeft bewoners een extra recht om tijdens daluren in een openbare parkeergarage parkeren. De daluren zijn de momenten waarop in de parkeergarages rela tief weinig bezoekers staan geparkeerd. Dit is dagelijks tussen 18.00 en 10.00 uur de volgende ochtend. Bewoners die dit recht krijgen, kun nen binnen dit tijdsvenster met hun parkeer vergunning in de aangewezen parkeergarage parkeren. In tegenstelling tot de regeling ‘bewoners naar de garage’, waarbij bewoners afstand moeten doen van het recht op een parkeervergunning in ruil voor een 24/7 abonnement, behouden bewoners bij deze extra regeling het recht op
een parkeervergunning. Zij kunnen tijdens de daluren zowel in de parkeergarage als in de openbare ruimte parkeren.
Bestaande en toekomstige parkeergarages De maatregel bewoners naar de openbare par keergarages wordt uitgewerkt voor bestaande en toekomstige parkeergarages en parkeerterreinen. Haarlem wil inzetten op het ontwikkelen van nieuwe parkeergarages en andere parkeervoorzieningen aan de randen van de stad. Een voorbeeld van een dergelijke locatie bevindt zich aan de Oudeweg. De gemeente Haarlem onderzoekt of aan de Oudeweg een tijdelijke parkeergarage gebouwd kan worden. De gemeente is eigenaar van kavel 2B en kan hier een parkeergarage met circa 350 parkeerplaat sen realiseren. De parkeerplaatsen zijn op basis van een huurovereenkomst gedeeltelijk bestemd voor medewerkers van NS treinmodernisering en voor een deel voor bewoners uit omliggende wijken. De parkeergarage wordt naar verwachting ontwikkeld voor een periode van 8 tot 10 jaar. De gemeente Haarlem streeft naar ingebruikname van de par keergarage in de loop van 2025. In Tabel 5 zijn de parkeergarages opgenomen die onderdeel uitmaken van de maatregel bewoners naar de garages. Omdat in De Appelaar geen par keercapaciteit meer beschikbaar is, maakt deze garage geen onderdeel uit van de maatregel.
Nota Uitwerking parkeerregulering | Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem
20
Parkeergarage
6. Tijdelijke overschrijding van het vergunningenplafond
Kansrijk voor wijken
Cronjé
Ter Kleefkwartier, Indischewijk, Transvaalwijk
De Dreef
Haarlemmerhoutkwartier
De Kamp
Oude Stad, Amsterdamsewijk, Slachthuiswijk
Houtplein
Haarlemmerhoutkwartier
Oudeweg kavel 2B
Amsterdamsewijk, Transvaalwijk
Raaks
Oude Stad, Zijlwegkwartier
Tabel 5 | Bestaande en toekomstige openbare parkeergarages kansrijk voor wijken.
4. Benutten van private parkeercapaciteit In de stad zijn veel bedrijven, instellin gen en andere voorzieningen geves tigd. Een deel van deze voorzieningen beschikt over parkeren op eigen ter rein. Dit zijn vaak afgesloten parkeerterreinen en parkeergarages. Deze voorzieningen zijn bestemd voor personeel en bezoekers, doelgroepen die met name op werkdagen overdag aanwezig. In de avond, nacht en in het weekeinde worden de par keervoorzieningen niet volledig gebruikt. Hieruit ont staat de kans om bewoners, die op deze momenten juist thuis zijn, in de voorzieningen te laten parkeren. De gemeente Haarlem stelt een zogeheten ‘par keermakelaar’ aan. Deze parkeermakelaar gaat in gesprek met eigenaars van parkeervoorzienin gen die geschikt zijn (of gemaakt kunnen worden) om bewoners te laten parkeren. Andere gemeen ten (waaronder de gemeente Amsterdam) zijn hier ook mee bezig. De parkeermakelaar gaat ook in gesprek met bijvoorbeeld projectontwikkelaars om
te onderzoeken of in nieuwbouwprojecten extra parkeercapaciteit voor huidige bewoners kan wor den gecreëerd (bovenop de parkeerplaatsen die voor het project zelf worden gerealiseerd).
5. Het verstrekken van overloopvergunningen Zoals beschreven in paragraaf 4.2 is een parkeerzone ingedeeld in ver gunninggebieden. Dit is het gebied waarin een parkeervergunning gel dig is. Als in een vergunninggebied het vergun ningen-plafond is bereikt, dan kan de gemeente Haarlem onder bepaalde voorwaarden tijdelijk een overloopvergunning verstrekken. Met deze overloopvergunning kan een vergunninghouder bijvoorbeeld woonachtig in vergunninggebied A, in gebied B parkeren. Randvoorwaarde is dat het ver gunningenplafond in gebied B nog niet is bereikt (A en B zijn hier fictieve vergunninggebieden).
De bovenstaande vijf maatregelen worden in het kader van het vergunnin genplafond in eerste instantie toege past om parkeergelegenheid te bieden voor de 1e auto. De gemeente Haarlem houdt reke ning met het feit dat, met name in de wijken met een parkeerdruk van 100% of hoger, hiermee nog niet voor alle 1e auto’s plek is. Het vergunningenplafond wordt in dit geval tijdelijk overschreden totdat par keergelegenheid is voor alle 1e auto’s. Dit leidt ertoe dat de parkeerdruk in de openbare ruimte toeneemt tot boven de 85%. Voor de overschrijving van het vergunningenpla fond is een bovengrens gesteld. Een overschrijding van het plafond is niet mogelijk als dit tot gevolg heeft dat bewoners op plekken moeten parkeren waar dit op basis van de geldende verkeerswet- en regelgeving niet is toegestaan (bijvoorbeeld bin nen 5 meter van een kruispunt). Dit betekent dat de overschrijding van het plafond is bepaald door het aantal legale parkeerplaatsen dat in een vergun ninggebied aanwezig is.