2 Bijlage 1 Lijst met gebouwen en complexen waarvoor de aanwijzingsprocedure gestart wordt met redengevende omschrijvingen

Bijlage 1 Lijst met gebouwen en complexen waarvoor de aanwijzingsprocedure gestart wordt met redengevende omschrijvingen

1

Lijst van gebouwen en complexen uit de wederopbouwperiode 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Adres Claes Tillyweg 2 Gasthuisstraat 32 Spaarndamseweg 1 Blinkertpad 3 Gijsbrecht van Aemstelstraat 118 Pim Mulierlaan 4-6 Linneauslaan 19 Nauwe Appelaarsteeg 1-3 Versprockweg 325-339

Naam, aanduiding Bedrijfspand Openbare bibliotheek Havenkantoor Beatrixschool Basisschool de Dolfijn Mendel college Transformatorstation Gebouw Zegelwaarden Appartementengebouw

Blz. 2 4 7 9 11 13 15 17 19

2 Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Cleas Tillyweg 2 Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding Naam object Bouwjaar Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Datum beschrijving

Claes Tillyweg 2 2031 CW HLM02 N 2084 Bedrijfsgebouw 1961 J. en A.L. Lourijsen Naoorlogs modernisme Bedrijfsgebouw Idem

November 2023

Ligging en stedenbouwkundige context Dit bedrijfsgebouw is gesitueerd op het bedrijventerrein Waarderpolder ten noordoosten van het centrum van Haarlem. Het bedrijventerrein ontwikkelde zich vanaf de jaren zestig en bestaat uit twee delen, aan de oostrand ligt een brede groene strook, met recreatiegebied en een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Aan de westkant zijn meerdere havens, waaronder de grote Industriehaven. Aan deze kant van de Waarderpolder vestigden zich in de naoorlogse jaren steeds meer bedrijven waarvoor in de binnenstad geen plaats was. Het terrein is kenmerkend voor de functiescheiding op de schaal van de stad, die in de naoorlogse jaren aan belang had gewonnen bij stedenbouwkundige diensten. Historie en stijl Ondanks het utilitaire karakter van de Waarderpolder werden aan de bouw en architectuur eisen gesteld. Hierdoor zijn interessante complexen als het bedrijfsgebouw aan de Claes Tillyweg tot stand gekomen. Het gebouw is ontworpen rond 1961 door het architectenbureau J. en A.L. Lourijsen, afkomstig uit de regio Den Haag. Het architectenbureau werkte regelmatig samen met de nationaal bekende architect Jan Wils (18911972). Het gebouw is opgebouwd uit een groot aantal geprefabriceerde elementen en is daarmee kenmerkend voor de naoorlogse industrialisatie en innovatie van de bouw.

Exterieur Het gebouw bestaat uit meerdere bouwvolumes, allen met een betonnen kolommenstructuur. De productiehal is voorzien van een betonnen schaaldak. Dit dak bestaat uit een systeem van dubbel gebogen dunne betonnen schaalelementen waartussen een lichtdoorlatend element is geplaatst, het geheel gespiegeld over een middenas. Dit zelfdragende systeem zorgt ervoor dat grote vrije overspanningen kunnen worden gehaald, met een minimaal aantal kolommen. De oorspronkelijke hal is later naar rechts uitgebreid, waarbij hetzelfde bouwsysteem is toegepast. Het kantoordeel bestaat uit een hoger geplaatst massief blok met betonnen gevelelementen, gecombineerd met een éénlaags langwerpig element met glazen puien dat voor de productiehal is geplaatst. Het complex heeft een zorgvuldig vormgegeven, pragmatische opzet en een innovatief karakter in de stijl van het naoorlogs modernisme. Hoewel er sprake is van enkele aanpassingen, is het complex in opzet van de constructie en architectuur nagenoeg gaaf bewaard gebleven. Interieur Het schaaldak creëert in de productiehal een bijzondere ruimtelijke werking en een grote vrije overspanning.

3 Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Het gebouw heeft architectuurhistorische en bouwhistorische hoge waarde als uitdrukking van voor Haarlem zeldzame naoorlogse geïndustrialiseerde en innovatieve bouwtechnieken en de zorgvuldig ontworpen ruimtelijke compositie en architectonische uitwerking. De betonnen schaaldaken hebben ook buiten Haarlem een grote zeldzaamheidswaarde. Stedenbouwkundige en situationele waarde Het gebouw is stedenbouwkundig van belang vanwege de representatieve situering op de hoeklocatie en de exemplarische ligging op het bedrijventerrein Waarderpolder. Cultuurhistorische waarde Het bedrijfsgebouw heeft cultuurhistorische waarde als herkenbare uitdrukking van vooruitstrevend economisch handelen dat tot uitdrukking wordt gebracht in de moderne uitstraling van de architectuur als reclamemiddel. Het bedrijfsgebouw bevat naoorlogs modernistische stijlkenmerken en is op basis van bovenstaande motivering beschermenswaardig als gemeentelijk monument in de gemeente Haarlem.

Foto Google

4 Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Gasthuisstraat 32 Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding Naam object Bouwjaar Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Datum beschrijving

Gasthuisstraat 32 2011 XP HLM01 C 7005 Openbare bibliotheek 1972-1974 B. Bijvoet brutalisme bibliotheek idem

november 2023

Ligging en stedenbouwkundige context De stadsbibliotheek aan het Doelenplein maakt onderdeel uit van het Doelencomplex en is gesitueerd op het open terrein van de Kloveniersdoelen en een naastgelegen oudere verkavelingsstructuur en steeg. De situering en inrichting van de openbare ruimte is afgestemd op de nieuwe en oude structuur van het bouwblok. De nieuwe vleugel is met een verbindingsgang aan de oudbouw verbonden. Deze gang creëert enerzijds een hof achter de Kloveniersdoelen en begeleidt anderzijds de ruimte van het Doelenplein, waar een verbindingsroute was voorgesteld tussen Gasthuisstraat en Gedempte Voldersgracht en waar een van de entrees was gesitueerd. Het zichtbare contrast in bouwperiodes is uitgangspunt van het ontwerp. Historie en stijl De stadsbibliotheek in de historische binnenstad van Haarlem is ontworpen als een moderne, eigentijdse, duidelijk twintigste eeuwse uitbreiding van een veel ouder gebouw, de Kloveniersdoelen gelegen aan de Gasthuisstraat. De oorsprong van de Kloveniersdoelen ligt in 1562. De uitbreiding is ontworpen door de destijds nationaal bekende architect Bernard Bijvoet. Het ontwerp voor de bibliotheek startte in 1962-1966 in eerste instantie voor een andere locatie, aan de Raaks. De architectuur van de uitbreiding is een voor Haarlem zeldzaam en uitgesproken voorbeeld van Brutalisme, waarbij beton op een opvallende manier wordt toegepast.

Exterieur Kenmerkend voor de architectuur zijn de materiaaltoepassing en de gevelcompositie. De massieve verdiepingen lijken te zweven boven een begane grond die een grote mate van transparantie heeft. De transparante gevel wordt voortgezet in de verbindingsgang, waardoor het achtergelegen hof vanaf het Doelenplein zichtbaar is. De verdiepingen worden gedragen door in het werk gestorte, ruwe betonnen kolommen met opgestorte schijf. De vloeren zijn balkloos. Het toegepaste beton is onafgewerkt, waardoor de bekistingsstructuur zichtbaar is in de vorm van een reliëf van houtnerven. De gevelopeningen in de betonblokken zijn bedoeld als uniforme perforaties in de zware massa, waarbij de kozijnen zo min mogelijk aandacht trekken.

5 Interieur In het interieur is eveneens sprake van kenmerkende sobere materiaaltoepassingen in de vorm van schrotenplafonds en bronzen lijsten bij de trapbalustrades, waarbij veel ruwe materialen in het zicht blijven, zodat ook hier de materiaalexpressie een grote rol speelt. Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Heeft hoge architectuurhistorische waarde, vanwege de voor Haarlem zeldzame karakteristieke stijlkenmerken van het Brutalisme, die tot uitdrukking komt in de consequente vormentaal en de materiaalexpressie van ruw beton, hout, glas en brons als ontwerp voor een nutsgebouw in het oeuvre van de destijds nationaal bekende architect Bernard Bijvoet. Stedenbouwkundige en situationele waarde Stedenbouwkundig van belang vanwege de positionering in de historische structuur in de binnenstad, als uitbreiding van het Doelengebouw, waarbij een binnenhof is gecreëerd en anderzijds een stedelijke ruimte begeleidt. Cultuurhistorische waarde Heeft hoge cultuurhistorische waarde als onderdeel van het Doelencomplex, een nieuwe laag aan het historisch gegroeide gebouwencomplex; en als bibliotheek speelt het een educatief-sociale rol voor veel inwoners van Haarlem.

Het object, de stadsbibliotheek die als uitbreiding van het oude Doelencomplex werd gerealiseerd in de voor Haarlem zeldzame stijl van het Brutalisme is op basis van bovenstaande motivering beschermenswaardig als gemeentelijk monument in de gemeente Haarlem.

6

Foto’s Jos Fielmich 1975

Foto Noord-Hollands Archief

7 Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Spaarndamseweg 1 Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding Naam object Bouwjaar Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Datum beschrijving Datum beschrijving Datum beschrijving

Spaarndamseweg 1 2022 EG HLM01 E 7322 kantoor Havendienst 1956 H.A. Breuning Functionalisme Kantoor Idem

November 2023 November 2020 November 2020

Ligging en stedenbouwkundige context Het kantoor van de havendienst is gebouwd net buiten de singels aan de kade van het Noorder Buiten Spaarne en is ingepast in de historische stadsstructuur. Het gebouw staat half op de kade en half in het water, met een oriëntatie op het water en de tegenovergelegen Industriehaven. Historie en stijl Architect Hubert Albert Bruining ontwierp het dienstgebouw dat in 1956 werd gerealiseerd. Het gebouw laat een eenvoudige functionele architectuur zien die is afgestemd op de functie en locatie. Het is een gebouwtype dat in Haarlem zeldzaam is. De eerste urgentie na de oorlog lag bij het voldoen aan de grote vraag naar nieuwe woningen. In de binnenstad is daarom voornamelijk sprake van naoorlogse inpassing van individuele objecten of ensembles in een bestaande historische structuur. Gebouwen werden in de binnenstad gerealiseerd als de functie dat vereiste. Het dienstgebouw van de haven, dat langs de vaarroutes moest liggen, is een voorbeeld van een object dat is ingepast in de binnenstad van Haarlem. Exterieur Het dienstgebouw bestaat uit twee bouwvolumes, een bakstenen entreegebouw langs de kade en een tweede langgerekt horizontaal bouwvolume met een blauw geschilderde houten gevel met werk-en kantoorruimte. De regelmatige geplaatste vensters van het kantoor zijn grotendeels gericht op het water en de naastgelegen Prinsenbrug.

Het houten volume staat op zwart geschilderde palen, waaronder boten kunnen afmeren. Opvallend is de vaste beeldende kunst op de gevel van het bakstenen gebouw langs de kade. De bronzen plaquette is gemaakt door de nationaal bekende beeldhouwster Marianne Gobius (1910-1994) in 1958. Onderaan de plaquette zijn de woorden ‘haven en markt wezen’ zichtbaar, dit is een verwijzing naar de functie van het gebouw. Boven deze woorden is een gestileerd landschap of stadsgezicht afgebeeld. De witte letters ‘Havendienst’ op de gevel van het blauw geschilderde volume lijken typografisch uit de bouwtijd te dateren. Interieur Het interieur is niet bezocht.

8 Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Het dienstgebouw heeft architectuurhistorische waarde, vanwege de creatieve toepassing van beeldende kunst in de vorm van een bronzen plaquette op de voorgevel; vanwege de gaafheid van het exterieur. Stedenbouwkundige en situationele waarde Het dienstgebouw is stedenbouwkundig van belang, vanwege de markante ligging aan het Spaarne, half op kade, half in water, met een oriëntatie op het water en de Industrie haven; als uitdrukking van naoorlogse inpassing in de binnenstad van Haarlem. Cultuurhistorische waarde Het dienstgebouw van de haven heeft cultuurhistorische waarde als havenkantoor, waarbij de oorspronkelijke context van waterloop nog grotendeels aanwezig is. Het gebouw van de Havendienst is gebouwd in een eenvoudige functionele stijl en is op basis van bovenstaande motivering beschermenswaardig als gemeentelijk monument in de gemeente Haarlem.

Foto Dolf Broekhuizen

9 Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Blinkertpad 3 Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding Naam object Bouwjaar Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Datum beschrijving Datum beschrijving

Blinkertpad 3 2015 EX HLM02 T 4245 Beatrixschool 1939-1940 G. Friedhoff Scandinavisch geïnspireerde boerderijstijl Lagere school Idem

November 2023 November 2020

Ligging en stedenbouwkundige context De Beatrixschool is gesitueerd langs de rand van het Ramplaankwartier, een wijk aan de westkant van Haarlem. Het Ramplaankwartier is gebouwd als tuindorp in opdracht van de gemeente Bloemendaal in 1910. Historie en stijl De Beatrixschool is voor de Tweede Wereldoorlog gebouwd maar sluit goed aan bij de opvattingen van de wederopbouw. Ook sluit de school aan bij het karakter van de als tuindorp opgezette Ramplaankwartier. Een gedachtegoed dat vlak voor de oorlog post had gevat. De school is gebouwd naar een ontwerp van architect Gijsbert Fiedhoff, die op dat moment in dienst was van Bedrijf Openbare Werken in Haarlem. Het doel van het ontwerp van Friedhoff was om het gebouw te doen opgaan in de groene omgeving van het tuinbouwgebied. De lokalen van de Beatrixschool zijn geprojecteerd op de begane grond, zodat de hoogte van de school in overeenstemming is met de hoogte van de woningbouw aan deze kant van het Ramplaankwartier die is gebouwd als tuinwijk. Friedhoff, een bewonderaar van de traditionele Scandinavische bouwkunst, heeft zich hier mogelijk laten inspireren door Zweedse boerderijbouw. Exterieur Het gebouw bestaat uit een centraal gedeelte met hoofdingang, en twee lagere zijvleugels met daarin leslokalen.

Een derde vleugel, die diende als gymnastiekzaal, is vervangen door een nieuwe vleugel (aan de noordwest zijde) uitgevoerd in vergelijkbaar materiaal. Door de sloop van de derde vleugel, en de toevoeging van een nieuwe vleugel is de oorspronkelijke stedenbouwkundige en architectonische opzet van het gebouw niet meer intact. De witgeschilderde baksteen gevels van het gebouw bevatten regelmatige reeksen lokaalvensters en gangvensters. De kleine onderramen zijn zo geplaatst dat kinderen naar buiten kunnen kijken als zij in een lokaal zitten. De materiaal- en kleurkeuze zijn in overeenstemming met de landelijke architectuur. Boven de bakstenen plint zijn de gevels in een ivoor-achtige kleur gesausd. De zadeldaken van de school zijn bedekt met rode pannen. Interieur In het interieur wordt eveneens het landelijke karakter verbeeld. Een wand in de hal van het centrale gedeelte bevatte oorspronkelijk een schildering van een boslandschap met dieren aangebracht door de kunstenaar Roelf Gerbrands (1891-1954). In het midden van de hal was een drinkfontein aanwezig. De school kan worden beschouwd als een zogenaamde gangenschool, met lokalen aangrenzend aan een gang.

10 Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Heeft hoge architectuurhistorische waarde, vanwege de voor Haarlem zeldzame Scandinavisch geïnspireerde boerderijstijl die tot uitdrukking komt in de gevelcompositie en de materiaaltoepassing; is vanwege de landelijke stijlkenmerken een voorbeeld van een school in lijn met de tuindorpgedachte; vanwege de gaafheid van het exterieur, op de toevoeging van de nieuwe vleugel na; als representatief voorbeeld uit het oeuvre van architect Friedhoff, in dienst van Openbare Werken gemeente Haarlem. Stedenbouwkundige en situationele waarde Stedenbouwkundig van belang vanwege de vrije ligging van het gebouw in een groen opgezette stedenbouwkundige structuur aan de rand van het Ramplaankwartier; vormt een ensemble met andere gebouwen in het Ramplaankwartier. Cultuurhistorische waarde Heeft hoge cultuurhistorische waarde als schoolgebouw, met herinneringswaarde voor de mensen die aan deze onderwijsvoorziening verbonden zijn geweest; markeert de verschijningsvorm van de tuindorpgedachte in Haarlem. Het object, de Beatrixschool bevat in de voor Haarlem zeldzame boerderij-achtige kenmerken en is op basis van bovenstaande motivering beschermenswaardig als gemeentelijk monument in de gemeente Haarlem.

Foto: www.ramplaankwartier.nl

11 Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Gijsbrecht van Aemstelstraat 118 Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding Naam object Bouwjaar Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Datum beschrijving

Gijsbrecht van Aemstelstraat 118 2026 VJ STN01 A 3002 Basisschool de Dolfijn 1937-1940 G. Friedhoff Traditionalisme Lagere school Idem

November 2023

Ligging en stedenbouwkundige context Basisschool De Dolfijn (daarvoor Basisschool De Schoterkring), oorspronkelijk gebouwd als J.P. Coenschool ligt midden in het Vondelkwartier, een woonwijk in Noord-Haarlem. In stedenbouwkundig opzicht wordt het schoolterrein omgeven door woningen. De school vormt als het ware het collectieve sociale, educatieve middelpunt van de woonbuurt. Historie en stijl De architect van de school, Gijsbert Friedhoff (1892-1970), was in dienst van Openbare Werken van de Gemeente Haarlem. Deze vooroorlogse school is uitgevoerd in een traditionele stijl en de architectuur is zorgvuldig gedetailleerd. De woningen en de school vormen in het Vondelkwartier een sterk ensemble door de overeenkomsten in architectuurstijl en tegelijk wordt de woonbebouwing verrijkt door de zorgvuldige architectuur en de open buitenruimte van de school. Exterieur Kenmerkend aan de architectuur van de school is de compositie van verschillende, uit baksteen opgemetselde bouwvolumes. Deze verschillende bouwdelen zijn afgedekt met lessenaarsdaken, die haaks op elkaar staan en expressief oversteken. De gemetselde schoorsteen steekt uit boven de bouwvolumes. Het bijzondere metselwerk, het gedetailleerde houtwerk bij de raamkozijnen, dakgoten en deuren geven karakter aan het gebouw.

De lokalen aan de pleinzijde van de school bevatten regelmatig geplaatste grote raamvensters die laten duidelijk zien waar de lokalen zijn gepositioneerd. Het schoolplein met paviljoen en speelinrichting is omheind door een lage gemetselde muur. Aan de zuidzijde van het gebouw bevinden zicht twee latere uitbreidingen. De uitbreiding tegen de leslokalen heeft min of meer dezelfde stijl als het oorspronkelijk gebouw. De vleugel die later is gebouwd tegen de gymzaal heeft een sterk afwijkende stijl. Interieur De hoofdtrap in de school bevat vermoedelijk oorspronkelijke details. De raamvensters in de lokalen zijn bijzonder omdat deze voldoen aan de toenmalige denkbeelden wat betreft ventilatie en belichting.

12 Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Heeft hoge architectuurhistorische waarde, vanwege de zorgvuldig vormgegeven architectuur in een traditionele stijl, hetgeen zichtbaar is in de toepassing van onder meer bijzonder metselwerk en gedetailleerde raamkozijnen; als representatief voorbeeld uit het oeuvre van architect Friedhoff, in dienst bij Openbare Werken gemeente Haarlem; verwachtingswaarde voor het interieur, zoals een hoofdtrap. Stedenbouwkundige en situationele waarde Stedenbouwkundig van groot belang vanwege de sociale centrumfunctie voor de buurt; als open ruimte in een woonwijk en vanwege de centrale ligging in de buurt; de ensemblewaarde is hoog, de school vormt een samenhangend geheel met de woonbebouwing in het Vondelkwartier. Cultuurhistorische waarde Heeft cultuurhistorische waarde vanwege de onderwijsfunctie; als prominent onderdeel van het Vondelkwartier, met herinneringswaarde aan het gebouw voor bewoners uit de omgeving. Het object, de basisschool de Dolfijn bevat traditionalistische stijlkenmerken en is op basis van bovenstaande motivering beschermenswaardig als gemeentelijk monument in de gemeente Haarlem.

Foto Google 2014

13 Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Pim Mulierlaan 4-6 Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding Naam object Bouwjaar Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Datum beschrijving

Pim Mulierlaan 4-6 2024 BT Mendel College 1949-1958 G.H.M. Holt Modernisme School voor voortgezet onderwijs Idem

november 2023

Ligging en stedenbouwkundige context Het Mendel-College is gesitueerd in de tuinstedelijke buurt Overdelft in Noord-Haarlem. Deze wijk bevat hoofdzakelijk woningen uit de jaren ’30 en ’50. De school grenst aan de woonbebouwing en een sportpark, de voormalige hoofdvleugel van het gebouw ligt aan de Pim Mulierlaan. Historie en stijl Het schoolgebouw is gebouwd naar ontwerp van de nationaal bekende architect Gerard Holt (1904-1988). Hij sloot zich al vroeg aan bij verenigingen van moderne architecten zoals ‘De 8’ en ‘Opbouw’. De voorkeur van Holt voor het Nieuwe Bouwen komt tot uiting in het ontwerp van het Mendel-College. Kenmerkend voor het gebouw zijn de gevelcompositie met afwisseling van baksteenvelden, langgerekte raamstroken, deels zichtbare betonconstructie en de toepassing van natuurlijke materialen zoals hout en natuursteen. Het gebouw staat symbool voor de naoorlogse ideeën over een gezonde leefomgeving met ruimte, licht en lucht. Exterieur Het Mendel-College bestaat oorspronkelijk uit drie vleugels die langs de weg zijn gesitueerd. Zo is er een vleugel met een hoofdhal en leslokalen aan de noordzijde, een dwarsvleugel met bijzondere lokalen en een schuin geplaatste vleugel met een gymnastiekhal met podium en een overblijfruimte. De vleugels vormden als het ware een wand.

Op de hoek van het terrein staat een bronzen sculptuur (mens, dier, plant) op een sokkel naar ontwerp van de Nederlandse beeldhouwer Thomas Rodr (1927-2011). Het Mendel-College is diverse malen uitgebreid, aanvankelijk naar ontwerp van Holt zelf. Hierdoor ontstond een compositie van bouwvolumes rond een buitenplein. Het plein had een open karakter naar de kant van de rustige woonbuurt. Later zijn nieuwe vleugels aan de westzijde en de zuidzijde gerealiseerd naar ontwerp van de architect Ton Voets. Het eerst zo open plein is daardoor meer besloten geworden. Interieur De oorspronkelijke vleugels van het Mendel-College zijn niet bezocht maar bevatten naar verwachting authentieke details, zoals bijvoorbeeld het podium en wanden met bijzonder metselwerk in de gymnastiekzaal.

14 Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Het gebouw is van belang vanwege de architectonische kwaliteit. Dit komt tot uitdrukking in de kenmerkende gevelcompositie, met afwisseling van baksteenvelden, langgerekte raamstroken, deels zichtbare betonconstructie, en toepassing van natuurlijke materialen als hout en natuursteen; als onderdeel van het oeuvre van de Haarlemse architect Holt, die destijds nationaal bekend was; vanwege de representatieve bouwstijl van naoorlogs modernisme; vanwege de gaafheid van de architectuur, de gebouwdelen uit 1958 ogen nog voor een groot deel oorspronkelijk, ondanks kleine aanpassingen; vanwege de kunsthistorische waarde van het vrijstaande bronzen sculptuur, naar ontwerp van de Nederlandse beeldhouwer Thomas Rodr. Stedenbouwkundige en situationele waarde Heeft stedenbouwkundige waarde vanwege de ligging van de voormalige hoofdvleugel aan de Pim Mulierlaan. Het opgetilde volume waaronder de voormalige hoofdentree ligt maakt het gebouw markant en herkenbaar. Cultuurhistorische waarde Het Mendel-College is cultuurhistorisch van waarde als schoolgebouw met een grote herinneringswaarde voor een deel van de bevolking uit Haarlem en omstreken dat van de onderwijsfunctie gebruik heeft gemaakt.

Het Mendel-College bevat modernistische stijlkenmerken en is op basis van bovenstaande motivering beschermenswaardig als gemeentelijk monument in de gemeente Haarlem.

Bron: Noord-Hollands Archief 1970

Bron: Google 2010

15 Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Linneauslaan 19 Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding Naam object Bouwjaar Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Datum beschrijving

Linnaeuslaan 19 2012 PN HLM02 1438 transformatorstation 1955-1957 D. Heiloo Modernisme Transformatorstation Idem

november 2023

Ligging en stedenbouwkundige context Het 50 kV transformatorstation is gesitueerd op de hoek van de Linnaeuslaan en de Kleine Houtweg in het Haarlemmerhoutkwartier, een wijk aan de zuidkant van Haarlem. De vrije ligging en de aangelegde tuin rondom het station vallen op en sluiten goed aan op de omgeving met veelal vrijstaande woningen. In deze wijk startte de bouw van zulke vrijstaande woningen al voor de Tweede Wereldoorlog op basis van een vooroorlogs stedenbouwkundige ontwerp, hier ordenen gebogen straten en radiaalwegen de kavels met woningen. In de naoorlogse jaren werden op de nog vrije kavels woonhuizen gerealiseerd. Historie en stijl De bouw van nutsvoorzieningen zoals transformatorstations was belangrijk voor de opbouw van de naoorlogse samenleving. Dankzij deze stations konden de nieuwe woonbuurten over elektriciteit beschikken. Het transformatorstation is gebouwd naar een ontwerp van de architect D. Heiloo in een naoorlogs modernistische stijl. Het geheel bestaat uit gestandaardiseerde bouwelement als baksteen, beton en gevelplaten. Architect Heiloo was destijds in dienst als architect Openbare Werken Haarlem. Exterieur Het transformatorstation bestaat uit verschillende bouwvolumes die op asymmetrische wijze zijn gegroepeerd. De bouwelementen van baksteen, beton en gevelplaten zijn zeer zorgvuldig gedetailleerd.

Aan de straatzijde is een wandkunstwerk van de kunstenaar Lex Horn (1916-1968) aangebracht. Het kunstwerk, opgebouwd uit lichte natuursteenmozaïek, stelt een geabstraheerd stadsgezicht voor. De voorstelling fungeert als herkenbaar onderdeel in de buurt. De betonnen portalen en gevelelementen zijn in een later stadium blauw geverfd. Interieur Interieur is niet bezocht.

16 Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Heeft architectuurhistorische waarde vanwege de hoogwaardige architectonische kwaliteiten die onder meer tot uitdrukking komen in het materiaalgebruik en de architectonische compositie van de bouwvolumes. ;als naoorlogs modernistisch gebouw in combinatie met de vaste beeldende kunst; als ontwerp van D. Heiloo, in dienst van Openbare Werken Haarlem en kunstenaar Lex Horn; het station is in opzet en materiaalgebruik grotendeels gaaf en goed herkenbaar bewaard gebleven. Stedenbouwkundige en situationele waarde Is stedenbouwkundig van belang vanwege de ligging in een buurt met vrijstaande woningen, op een eigen kavel en langs gebogen straten en de plaatsing van bouwvolumes op de locatie en ten opzichte van elkaar; het natuursteenmozaïek van Lex Horn fungeert als herkenbaar onderdeel in de buurt. Cultuurhistorische waarde Heeft cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een naoorlogs functioneel gebouw, een nutsvoorziening, in Haarlem; als toonbeeld van de toenemende behoefte voor nutsvoorzieningen voor de opbouw van de naoorlogse samenleving. Het Transformatorstation heeft naoorlogs modernistische stijlkenmerken en is op basis van bovenstaande motivering beschermenswaardig als gemeentelijk monument in de gemeente Haarlem.

Foto Dolf Broekhuizen

17 Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Nieuwe Appelaarsteeg 1-3 Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding Naam object Bouwjaar Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Datum beschrijving

Nauwe Appelaarsteeg 1-3 2011 HA HLM01 D 9214 Gebouw Zegelwaarden 1951-1954 C. Wegener Sleeswijk en Y. Kok Shake-hands architectuur Bedrijfsgebouw drukkerij Kantoor- en depotgebouw Teylers Museum

November 2023

Ligging en stedenbouwkundige context Het bedrijfsgebouw Zegelwaarden is rond 1951-1954 gebouwd in de historische binnenstad van Haarlem aan de Bakenessergracht, op de hoek van de Nauwe Apelaarsteeg. De gevel van het gebouw onderscheidt zich van de andere grachtbebouwing door maat, materiaal en vorm. Historie en stijl In de binnenstad is voornamelijk sprake van naoorlogse inpassing van individuele objecten of ensembles in een bestaande historische structuur. Het Zegelwaarden gebouw is gebouwd naar een ontwerp van de architecten Cornelis Wegener Sleeswijk (1909-1991) en Ysbrand Kok (1911-1980), in opdracht van drukkerij Johan Enschedé en Zn. als zegelopslag van een drukkerij. Het gebouw heeft stijlkenmerken van shake-hands architectuur, een bouwstijl uit de wederopbouwperiode (1945-1960) waarbij traditionele en moderne bouwmethoden worden gecombineerd. In 1993 is het gebouw verbouwd door architect Hubert-Jan Henket voor de functie als werk- en depotgebouw van het Teylers Museum in Haarlem. Exterieur Opvallend is de gevelindeling van het gebouw aan de kant van de Bakenessergracht met regelmatige geplaatste vensters. De meeste van deze vensters hebben een roedeverdeling die de associatie wekt met tralies en benadrukt zo nog eens de waarde van de objecten die hier bewaard werden.

De gevel aan de grachtzijde bevatten sgraffitos die qua symboliek en voorstelling verband houden met de oorspronkelijke drukkerijfunctie. Het gebouw heeft verschillende zadeldaken, bekleed met koper, waarschijnlijk om de veiligheid van het opgeslagen materiaal in het pand te waarborgen. Het dak en de daklijst zijn zichtbaar vanaf de straatkant. Interieur Architect Hubert-Jan Henket heeft in 1994 het bedrijfspand Zegelwaarden geschikt gemaakt voor kantoorruimten, archieven en dienstruimten van het Teylers Museum.

18 Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Het gebouw heeft hoge architectuurhistorische waarde, vanwege de stijlkenmerken van shake-hands, die tot uitdrukking komt in de gevelcompositie, de materiaaltoepassing en de detaillering; de toepassing van vaste beeldende kunst aan de gevel aan de openbare weg waarbij de thematiek nauw aansluit bij de oorspronkelijke functie van het gebouw; de bijzonder hoge architectonische gaafheid. Stedenbouwkundige en situationele waarde Het bedrijfsgebouw is stedenbouwkundig van belang vanwege de ligging aan de Bakenessergracht in de historische binnenstad van Haarlem; en door de situering, schaal en materiaal opvallend en stedenbouwkundig onderscheidt het zich van de rest van de omgeving. Cultuurhistorische waarde Het Zegelwaarden pand heeft cultuurhistorische waarde vanwege de functie als voormalige drukkerij van een bekende Nederlandse firma, waarvan de functie gedeeltelijk ook afleesbaar is aan de voorgevel.

Het bedrijfsgebouw Zegelwaarden bevat shake-hands stijlkenmerken en is op basis van bovenstaande motivering beschermenswaardig als gemeentelijk monument in de gemeente Haarlem.

Foto Dolf Broekhuizen

19 Redengevende omschrijving gemeentelijk monument

Verspronckweg 325-339 Straat Huisnummer Toevoeging Postcode Kadastrale aanduiding Naam object Bouwjaar Architect Bouwstijl Oorspronkelijke functie Huidige functie Gemeentelijk monumentnr. B & W besluit Datum beschrijving

Verspronckweg 325-331 2023BK HLM01 G 3279 en 3380 Flatgebouw Kleverlaan 1953 G.A.M. Loogman (1892-1976) Modernisme Appartementengebouw Idem

November 2023

Ligging en stedenbouwkundige context Het wooncomplex aan de Verspronckweg ligt aan de rand van de wijk Kleverpark in het noorden van Haarlem. Het complex vormt de beëindiging van een blok vooroorlogse rijwoningen, aan de kruising van de Kleverlaan en de Verspronckweg, met uitzicht op de Westelijke Randweg. Het gebouw heeft een driezijdige oriëntatie, die vorm krijgt door de kleine collectieve tuin en het verspringen van de volumes op het perceel. Historie en stijl Het gebouw stond ook wel bekend als flatgebouw ‘Kleverlaan’ en is ontworpen door de architect G.A.M. Loogman (1892-1976). Rond 1900 werd er volop gebouwd in de Kleverparkbuurt. De wijk kreeg een representatief karakter en was bedoeld voor de hogere (midden)klassen terwijl in de binnenstraten ook woningen voor arbeiders en de lagere middenstand gebouwd werden. Na de Tweede Wereldoorlog werd in de Kleverpark-buurt nog maar in beperkte mate gebouwd. Het complex aan de Verspronckweg, dat met acht flatwoningen een kleinschalig wooncomplex is, is door de herhaling van wooneenheden, de typologie (portieketagebouw) en gevelcompositie en sterke detaillering (vooral de portiekgevel) een herkenbaar, naoorlogs ensemble in kenmerkende shake-hands stijl, waarbij het gebruik van gewapend beton in de gevel wordt gecombineerd met meer traditionele materialen, zoals metselwerk.

Exterieur Het woningcomplex bestaat uit twee rechthoekige bouwvolumes, in twee en drie lagen, beide onder een plat dak. Het entreeportiek is als een apart element voor de gevel geplaatst als geprononceerde betonnen kader en heeft een bijzondere detaillering met cirkelvormige en vierkante betonelementen. Aan weerszijden van dit portiek zijn aanhangende balkons zichtbaar, waarvan de balustrades waarschijnlijk niet oorspronkelijk zijn. Aan de kopgevel en aan de achterzijde zijn gelijksoortige betonkaders toegepast. Een aanzienlijk aantal verschillende gevelopeningen zijn gegroepeerd toegepast, waardoor toch sprake is van een heldere opzet en sterke architectuur. De gevels van het complex bestaan uit metselwerkvelden, gekaderd in gewapend betonnen en worden beëindigd door een geprononceerde betonnen daklijst rondom. Interieur Het interieur is niet bezocht.

20 Motivering voor plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst Architectuur, bouw- en/of kunsthistorische waarde Het gebouw heeft architectuurhistorische waarde als voorbeeld van de naoorlogs shake-hands architectuur, die onder meer tot uitdrukking komt in de toepassing van gewapend beton in de ornamentiek van de portiekgevel en de geprononceerde daklijst, in combinatie met traditioneel metselwerk. Het complex is gaaf bewaard gebleven, wel werden enkele kozijnen aangepast. Stedenbouwkundige en situationele waarde Het complex is stedenbouwkundig van belang vanwege de markante situering op een zichtlocatie en vanwege het hoekmotief: door de getrapte opbouw van volumes, begeleidt het als het ware de hoek op een kruispunt van twee wegen. Cultuurhistorische waarde Het wooncomplex heeft cultuurhistorische waarde als uitdrukking van een kleinschalig wooncomplex, dat weliswaar gebruik maakt van herhaalbare eenheden (woonplattegrond, gevelindeling en detaillering), maar zeer gevarieerd voorkomt in totaalbeeld. Het complex aan de Verspronckweg bevat naoorlogs shake-hands kenmerken en is op basis van bovenstaande motivering beschermenswaardig als gemeentelijk monument in de gemeente Haarlem.

Foto Google 2018