2 Bijlage 1 Jaarverslag commissie bezwaarschriften 2024

Jaarverslag 2024 Commissie voor de behandeling van bezwaarschriften

Vastgesteld door de commissie voor de bezwaarschriften: 14 april 2025

Jaarverslag 2024

SAMENVATTING Dit jaarverslag gaat over de behandeling van de bezwaarschriften in 2024 voor de gemeente Haarlem. Hieronder een korte samenvatting van het verslag. • • •

Er zijn in het verslagjaar 906 bezwaarschriften afgehandeld. Het college van Haarlem heeft in 2024 bij zes bezwaarschriften (deels) contrair besloten aan het advies van de commissie. In 2024 is 50% van de bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn afgehandeld.

De commissie adviseert om het bezwaarproces te optimaliseren, differentiatie aan te brengen in een boetetabel van de Huisvestingsverordening, een zorgvuldige belangenafweging te maken als de parkeerbehoefte niet volledig wordt opgelost, contact op te nemen met de sociaal medische adviesorganisatie en de passende aanpak breder binnen de gemeentelijke organisatie te implementeren.

2

Jaarverslag 2024 INHOUDSOPGAVE_ 1

INLEIDING .........................................................................................................................4

2

DE COMMISSIE ..................................................................................................................5 2.1 OPDRACHT ................................................................................................................5 2.2 SAMENSTELLING .......................................................................................................5

3

AFGEHANDELDE BEZWAARSCHRIFTEN...............................................................................7 3.1 AANTAL BEZWAARSCHRIFTEN ..................................................................................7 3.2 UITKOMST BEZWAARPROCEDURES ..........................................................................7 3.3 UITKOMST PER ONDERWERP....................................................................................9 3.4 CONTRAIR BESLOTEN..............................................................................................11 3.5 TERMIJN AFDOENING BEZWAARSCHRIFTEN ..........................................................13

4

AFGEHANDELDE BEROEPSSCHRIFTEN ..............................................................................16 4.1 BEROEP.............................................................................................................................16 4.2 HOGER BEROEP ................................................................................................................16

5

PASSENDE AANPAK .........................................................................................................18 5.1 BELANG VAN DE PASSENDE AANPAK ...............................................................................18 5.2 ONTWIKKELINGEN 2024...................................................................................................18 5.3 ERVARINGEN EN RESULTATEN .........................................................................................19

6

TERUGKIJK EN AANBEVELINGEN ......................................................................................21 6.1 TERUGKIJK ........................................................................................................................21 6.2 AANBEVELINGEN ..............................................................................................................22

3

Jaarverslag 2024 1

INLEIDING Dit verslag gaat over de afhandeling van alle bezwaarschriften, gericht tegen besluiten van de bestuursorganen van de gemeente Haarlem, in de periode van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2024, met uitzondering van bezwaarschriften gericht tegen besluiten met betrekking tot heffingen van belastingen en leges. De taak van het bestuursorgaan volgt uit artikel 7:11 van de Algemene wet bestuursrecht: “Indien het bezwaar ontvankelijk is, vindt op grondslag daarvan een heroverweging van het bestreden besluit plaats. Voor zover de heroverweging daartoe aanleiding geeft, herroept het bestuursorgaan het bestreden besluit en neemt het voor zover nodig in de plaats daarvan een nieuw besluit.” De bedoeling van de wetgever is de bezwaarprocedure zo veel mogelijk een informele procedure te laten zijn, die wordt benut om een conflict op te lossen en een procedure bij de rechter te voorkomen. De wetgever heeft bestuursorganen veel vrijheid gegeven bij de inrichting van de bezwaarprocedure. Bestuursorganen zijn vrij om voorafgaand aan, of gedurende de bezwaarprocedure interventies toe te passen die zijn gericht op het bereiken van overeenstemming met een bezwaarmaker. Met de Verordening op de behandeling van bezwaarschriften is geregeld hoe bezwaarschriften worden behandeld door de commissie. Daarnaast is ruimte gegeven voor een informele behandeling van bezwaarschriften.

Bij de informele behandeling wordt door de secretaris getracht om in overleg met de indiener van het bezwaarschrift een oplossing te bereiken. De commissie is verantwoordelijk voor het horen van belanghebbenden en voor het adviseren over beslissingen op ingediende bezwaarschriften. De commissie brengt een gemotiveerd advies uit aan het betreffende bestuursorgaan. Dit kan de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders of de burgemeester zijn. Leeswijzer De feitelijke gegevens over de opdracht en samenstelling van de commissie treft u aan in hoofdstuk 2. Hoofdstuk 3 bevat een verslag van de ingekomen bezwaarschriften, de uitkomst van de adviezen van de commissie en de behandelduur van de bezwaarschriften. In hoofdstuk 4 worden de beroepen en hoger beroepen met betrekking tot besluiten op bezwaarschriften waarover de commissie bezwaarschriften advies heeft uitgebracht behandeld. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de passende aanpak. Tot slot worden in hoofdstuk 6 enkele aanbevelingen gedaan. Voor de bestuursorganen van de gemeente Haarlem kunnen de aanbevelingen van de commissie een bijdrage leveren aan de verbetering van de kwaliteit van de gemeentelijke besluitvorming.

4

Jaarverslag 2024 2

DE COMMISSIE 2.1

OPDRACHT

De taak van de adviescommissie is het betrokken bestuursorgaan te adviseren over het op het bezwaar te nemen besluit. Het horen van de bezwaarde is daarbij een belangrijk element. De hoorzittingen vinden zowel fysiek als digitaal plaats. Nadat de hoorzitting heeft plaatsgevonden, brengt de commissie haar advies uit. Het bestuursorgaan neemt een besluit op bezwaar naar aanleiding van dit advies, waarbij het primaire besluit wordt heroverwogen. Er moet in bezwaar niet alleen worden nagegaan of het primaire besluit juridisch houdbaar is (rechtmatigheid), maar ook of het bestuursorgaan de ten tijde van het besluit gemaakte keuze beleidsmatig gezien nog steeds aanvaardbaar acht (doelmatigheid). 2.2

SAMENSTELLING

De commissie bestaat per vergadering uit een voorzitter en twee leden. De commissie wordt ondersteund door een secretaris. Hieronder is de samenstelling van de commissie in 2024 te zien. Commissieleden in 2024 Mevrouw mr. dr. B. Aarrass Mevrouw mr. J.P. Alspeer Mevrouw mr. B. Balucu Wouters Mevrouw mr. E.M. van Bennekom De heer mr. A.H.G. Blankenstein Mevrouw E. Bouma Mevrouw mr. C.L. Brinks Mevrouw. mr. S.A. van Dijk Mevrouw mr. drs. J.H.L.M. de Dood Mevrouw mr. N. Doran De heer mr. A. van Driel Kluit De heer mr. J. Drijftholt De heer mr. A.J. Elbertsen Mevrouw mr. L.M. Greben Mevrouw mr. M.I. Houben Mevrouw dr. J. Jansen Mevrouw mr. M. Kappelhof Mevrouw mr. D. Nazari De heer mr. J.F. Penning de Vries De heer mr. Y. Soffner Mevrouw mr. A. Span De heer mr. dr. A.E. Spiessens (algemeen voorzitter) Mevrouw B.C. Stuifbergen Mevrouw mr. M.T. Vesseur De heer mr. drs. C.M. van der Vlies De heer mr. M.A. Waaning

5

Jaarverslag 2024 De commissie is in 2024 bijgestaan door 15 secretarissen. Secretarissen van de commissie in 2024 De heer mr. T.F. Baars Mevrouw mr. S. Dijkman Dulkes-Wan Mevrouw S.S. Emanuelson Mevrouw mr. V.L. Felter De heer mr. M.J. Ferwerda Mevrouw mr. A.V.R. Hagers Mevrouw B. Hoos Mevrouw E.S. de Jong Mevrouw B.C. Kanne-van Tongeren De heer mr. M.E. Kapel (algemeen secretaris) Mevrouw mr. S. Liefting Mevrouw mr. M.P. Meurs Mevrouw mr. D. Mohan Mevrouw mr. Y.J.M. Pijnaker De heer R.C.F. de Vos

6

Jaarverslag 2024 3

AFGEHANDELDE BEZWAARSCHRIFTEN 3.1

AANTAL BEZWAARSCHRIFTEN

2024 begon met een werkvoorraad van 525 openstaande bezwaarschriften. Er werden 884 nieuwe bezwaarschriften ingediend, en er zijn uiteindelijk 906 bezwaarschriften afgehandeld. Dit resulteerde in een eindvoorraad van 503 bezwaarschriften, wat een afname van 22 betekent ten opzichte van het begin van het jaar. Aantal bezwaarschriften Werkvoorraad 1-1-2024 Ingekomen Afgehandeld Werkvoorraad 31-12-2024

2024 525 884 906 503

Hieronder een overzicht van de aantallen ingekomen bezwaarschriften van de afgelopen drie jaar.

In 2024 zijn er minder bezwaarschriften ingediend dan in de voorgaande jaren (1.108 in 2022 en 1.074 in 2023). Het is belangrijk om te vermelden dat in 2023 maar liefst 150 bezwaarschriften voortkwamen uit één enkel besluit over parkeerregulering. 3.2

UITKOMST BEZWAARPROCEDURES

De bezwaarprocedure wordt afgesloten met de beslissing op het bezwaar door het bestuursorgaan of met een intrekking van het bezwaarschrift. In het geval van een beslissing op bezwaar, zijn hierin drie uitkomsten mogelijk: 1. naar aanleiding van de ingebrachte bezwaren het bestreden besluit in stand te laten (eventueel onder aanvulling van de motivering), of;

7

Jaarverslag 2024 2. naar aanleiding van de ingebrachte bezwaren het bestreden besluit (deels) te herroepen: of; 3. het bezwaar niet-ontvankelijk te verklaren. Dit betekent dat het bezwaarschrift niet inhoudelijk wordt behandeld. Hieronder worden de uitkomsten van de bezwaarprocedures in 2024, 2023 en 2022 weergegeven.

Opvallende Trends in Herroepen en Intrekken van Bezwaarschriften Het percentage herroepen besluiten is in 2024 sterk gedaald, van 20% (228) in 2023 naar slechts 9% (82) dit jaar. Dit is te verklaren door het feit dat 145 van de herroepingen in 2023 betrekking hadden op één besluit over parkeerregulering. Als we deze 145 bezwaarschriften als één herroeping tellen, komt het percentage herroepingen op 8%, wat meer in lijn ligt met de trends van voorgaande jaren. In 2024 zijn 35% (313) van de bezwaarschriften ingetrokken. Dit komt vaak voort uit een informele aanpak van geschillen, waarbij bezwaarschriften worden ingetrokken na uitleg, verduidelijking, of een alternatieve oplossing voor het probleem. In 61 gevallen gebeurde de intrekking omdat het bestuursorgaan (de gemeente) geheel of deels tegemoetkwam aan het bezwaar. Deze informele aanpak zorgt doorgaans voor snelle en passende oplossingen,

8

Jaarverslag 2024 waardoor hoorzittingen vaak niet meer nodig zijn en de doorlooptijd wordt verkort. Meer hierover leest u in hoofdstuk 5, “Passende aanpak.” 3.3

UITKOMST PER ONDERWERP

In 2024 zijn er 593 beslissingen op bezwaar genomen, in 2023 waren dat er 746. Hierbij is belangrijk te vermelden dat in 2023 150 beslissingen op bezwaar betrekking hadden op het invoeren van parkeerregulering. Hieronder treft u de uitkomsten van de beslissingen op bezwaar per onderwerp. Besluit per onderwerp 2024 Onderwerp Omgevingsvergunningen Participatiewet Algemene plaatselijke verordening vergunning Wet maatschappelijke ondersteuning Handhaving Wet open overheid Huisvestingsverordening Verkeersbesluit ligplaatsvergunning Parkeervergunningen Ontheffing Reglement verkeersregels en verkeerstekens Gehandicaptenparkeerkaart Plaatsen bomen Basisregistratie personen Plaatsing afvalcontainers Huisnummerbesluit Subsidies Algemene verordening gegevensbescherming Overig Totaal

Herroepen

In stand

52 6

171 60

nietontvankelijk 23 7

1

36

14

51

7 4 6 2 1 1 0

31 31 21 22 15 8 5

11 4 1 4 4 1 4

49 39 28 28 20 10 9

0

7

2

9

0 0 1 0 0 1

5 0 2 1 2 1

0 3 0 2 1 0

5 3 3 3 3 2

0

2

0

2

0 82

5 425

5 86

10 593

Totaal 246 73

De volgende zaken zijn de commissie opgevallen. Meer beslissingen op bezwaar met betrekking tot omgevingsvergunningen. In 2024 is het aantal beslissingen op bezwaar met betrekking tot omgevingsvergunningen aanzienlijk gestegen. Er werden 246 bezwaarschriften afgehandeld, vergeleken met 195 in 2023. Opmerkelijk is dat 21% (52) van de bezwaren tegen omgevingsvergunningen heeft geleid tot het herroepen van het oorspronkelijke besluit. Dit percentage is echter deels beïnvloed door 18 herroepingen die betrekking hadden op slechts vijf besluiten.

9

Jaarverslag 2024

Nota parkeernormen Het is de commissie opgevallen dat het college aanvragen voor omgevingsvergunningen weigert, indien de parkeerbehoefte niet volledig is opgelost. Op grond van paragraaf 6.5 van de ‘Nota parkeernormen’ kan het college onder bepaalde eisen en randvoorwaarden instemmen met een ontwikkeling waarin de parkeerbehoefte niet volledig is opgelost. Verder staat daar dat het college altijd een belangenafweging maakt op basis waarvan wordt besloten of de betreffende ruimtelijke ontwikkeling doorgang kan vinden. Gelet hierop zal het college een op het specifieke geval toegespitste belangenafweging moeten maken. Voorgaande volgt ook al uit jurisprudentie van de Afdeling (bijvoorbeeld ECLI:NL:RVS:2018:515), waarin is bepaald dat bij de weigering van een omgevingsvergunning niet kan worden volstaan met de enkele algemene verwijzing naar vigerend beleid. Minder beslissingen op bezwaar met betrekking tot besluiten op grond van de Participatiewet Het valt de commissie op dat het aantal beslissingen op bezwaar met betrekking tot de Participatiewet wederom is gedaald. In 2024 zijn 73 beslissingen op bezwaar genomen, ten opzichte van 109 in 2023 en 203 in 2022.

Deze afname komt onder andere doordat er minder bezwaarschriften met betrekking tot de Participatiewet worden ingediend en een groot gedeelte van de bezwaren worden ingetrokken zodat het niet tot een besluit op bezwaar komt. Daarnaast geven de secretarissen, in samenwerking met kwaliteitsadviseurs SZW, trainingen aan medewerkers van Werk en Inkomen en medewerkers van Schulden, Minima en Sociale Recherche over onder andere de belangenafweging die moet worden gemaakt in het primaire besluitvormingsproces om zo de besluitvorming in het primaire proces te verbeteren. Wet open overheid In 2024 zijn er 27 beslissingen op bezwaar genomen inzake besluiten op grond van de Wet open overheid. In 2023 waren dat er eveneens 27. Hierbij dient te worden opgemerkt dat in 2023 15 van de bezwaarschriften door één persoon zijn ingediend. In 21% van de gevallen (zes) heeft het bezwaar geleid tot het herroepen van het primaire besluit. Meer beslissingen op bezwaar met betrekking tot vergunningen op grond van de Algemene plaatselijke verordening. In 2024 zijn er 51 beslissingen op bezwaar genomen met betrekking tot vergunningen op grond van de Algemene plaatselijke verordening. In 2023 waren dat er drie. Dit hoge aantal is te verklaren doordat er 35 bezwaren zijn ingediend gericht tegen het verlenen van één exploitatievergunning.

Daarnaast zijn er zes bezwaarschriften ingediend tegen het intrekken van uitritvergunningen vanwege de herinrichting van een weg. Meer beslissingen op bezwaar met betrekking tot gehandicaptenparkeerkaarten Het aantal beslissingen op bezwaar met betrekking tot gehandicaptenparkeerkaarten is gestegen van twee in 2023 naar vijf in 2024. Acht bezwaren zijn ingetrokken nadat deze tijdens de bezwaarfase alsnog zijn verleend.

10

Jaarverslag 2024 De besluiten op aanvragen om gehandicaptenparkeerkaarten baseert het college op een keuringsarts van een sociaal medische adviesorganisatie. In deze bezwaren komt regelmatig naar voren dat een bezwaarde tijdens het medische onderzoek, het gevoel krijgt niet serieus te worden genomen en niet op een juiste wijze te worden bejegend. Volgens vaste rechtspraak mag een bestuursorgaan een advies dat is uitgebracht door een arts in zijn hoedanigheid van medisch deskundige bij zijn beoordeling betrekken, mits dit advies op onpartijdige, objectieve en inzichtelijke wijze is opgesteld. Het college mag zich bij het nemen van besluiten baseren op een medisch advies als dit zorgvuldig tot stand is gekomen, inzichtelijk is, begrijpelijk is gemotiveerd en het advies de conclusie kan dragen. Het is dan vervolgens aan de aanvrager om met medische stukken aannemelijk te maken dat het medisch advies niet klopt. Het college dient zich er voldoende van te vergewissen dat het aan de medische adviezen ten grondslag liggende onderzoek naar feiten en gedragingen op zorgvuldige wijze heeft plaatsgevonden. Hiervoor is nodig dat inzichtelijk is wat er is onderzocht, welke informatie (medische stukken) is gebruikt en hoe deze informatie is gewogen.

Als blijkt dat het medisch advies niet zorgvuldig tot stand is gekomen, niet inzichtelijk is, niet begrijpelijk is gemotiveerd en/of het advies niet de conclusie kan dragen, dan kan niet worden volstaan met de stelling dat de aanvrager geen medische verklaring als tegenbewijs heeft geleverd als het in geschil is of aanvrager voldoet aan de voorwaarde dat hij in redelijkheid niet in staat is zelfstandig een afstand van meer dan 100 meter aan één stuk te voet te overbruggen en of aanvrager van deur tot deur continu afhankelijk is van hulp van de bestuurder. De commissie is van oordeel dat de medische adviezen van de sociaal medische adviesorganisatie niet altijd op inzichtelijke wijze zijn opgesteld. Het is dan onduidelijk op welke informatie de adviezen zijn gebaseerd en hoe tot de conclusie is gekomen dat niet aan de voorwaarden voor een gehandicaptenparkeerkaart is voldaan. Bestuurlijke boete toeristische verhuur Naar aanleiding van een bezwaar gericht tegen opgelegde bestuurlijke boetes voor de toeristische verhuur van een woning heeft de commissie geconcludeerd dat de boetetabel behorende bij artikel 4.1.1 van de Huisvestingsverordening in strijd is met artikel 3:4, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht en derhalve onverbindend is.

De commissie doet de aanbeveling om in de boetetabel behorende bij artikel 4.1.1 van de Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland/IJmond: Haarlem 2022 differentiaties aan te brengen. Met het invoegen van differentiaties wordt de evenredigheid van het boeteregime voor individuele gevallen bevorderd. 3.4

CONTRAIR BESLOTEN

Het college van Haarlem heeft in 2024 bij zes bezwaarschriften (deels) contrair besloten aan het advies van de commissie.

11

Jaarverslag 2024 In 2023 is in totaal in 11 gevallen contrair besloten. Hierbij dient te worden opgemerkt dat zes bezwaarschriften betrekking hadden op twee besluiten. Als we deze bezwaren elk als één geval tellen, dan was er in zeven gevallen contrair besloten. Hieronder zijn de gevallen waarbij (deels) contrair is besloten kort toegelicht. Last onder dwangsom vanwege strijd met het bestemmingsplan Naar aanleiding van een bezwaarschrift gericht tegen het opleggen van een last onder dwangsom wegens het handelen in strijd met het bestemmingsplan, heeft het college deels in afwijking van het advies van de commissie besloten om het bestreden besluit deels in stand te laten. De commissie is van oordeel dat het dwangsom besluit onvoldoende concreet en duidelijk aangeeft op welke wijze bezwaarde de regels van het bestemmingsplan heeft overtreden en wat hij moet doen om aan de last te voldoen. De commissie is van oordeel dat het college dit motiveringsgebrek niet heeft hersteld. Het college heeft in de beslissing op bezwaar een nadere motivering gegeven. Bezwaarde heeft tegen de beslissing op bezwaar beroep ingesteld en de voorzieningenrechter verzocht om bij voorlopige voorziening de last te schorsen. Ter zitting van de voorzieningenrechter zijn afspraken gemaakt.

Het college en bezwaarde zijn overeengekomen dat bezwaarde door te voldoen aan voormelde afspraken aan de last zal hebben voldaan. Wijzigen van een maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning naar een algemene voorziening maatschappelijke ondersteuning Volgens de commissie is in het bestreden besluit onvoldoende gemotiveerd wat de algemene voorziening voor huishoudelijke ondersteuning inhoudt. Er wordt enkel verwezen naar het soort pakket en niet naar de daarbij behorende uren. Het college heeft in de beslissing op bezwaar gemotiveerd dat het noemen van uren niet past bij het toekennen van algemene voorziening, omdat bij een algemene voorziening geen uitgebreid onderzoek naar behoeften, persoonskenmerken en eigen mogelijkheden wordt uitgevoerd. Afgewezen aanvraag voor een Motomed De commissie is van oordeel dat de Motomed een passende bijdrage levert aan de zelfredzaamheid en participatie van bezwaarde. De weigeringsgronden van artikel 4.2 van de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Haarlem 2023 zijn naar het oordeel van de commissie niet van toepassing. De commissie adviseert daarom om het bestreden besluit te herroepen en de gevraagde maatwerkvoorziening aan bezwaarde toe te kennen. Het college heeft in afwijking van het advies van de commissie besloten om de weigering van de aanvraag in stand te laten onder aanvulling van de motivering.

Belanghebbende heeft beroep ingesteld tegen de beslissing op bezwaar. De rechtbank volgt het standpunt van de commissie. De rechtbank heeft de beslissing op bezwaar herroepen en bepaalt dat aan bezwaarde een Motomed wordt toegekend. Verleende omgevingsvergunning voor het realiseren van een appartementencomplex Het advies van de commissie om het bestreden besluit in stand te laten, het bestreden besluit te wijzigen en een omgevingsvergunning te verlenen voor het gewijzigde bouwplan (en geen

12

Jaarverslag 2024 vergoeding voor gemaakte proceskosten toe te kennen), vindt het college verwarrend. In plaats daarvan laat het college het bestreden besluit gewijzigd in stand, in die zin dat de Nota parkeernormen wordt toegepast en dat de verleende omgevingsvergunning wordt gewijzigd conform het gewijzigde bouwplan. Weigering van een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het plaatsen van een nieuw raamkozijn De commissie bezwaarschriften kan zich niet vinden in een welstandsadvies en adviseert het college om het besluit te herroepen en in afwijking van het negatieve welstandsadvies een omgevingsvergunning te verlenen. Het college heeft het bestreden besluit in afwijking van het advies van de commissie in stand gelaten onder aanvulling van de motivering. Voorziening voor jeugdhulp Naar aanleiding van een bezwaarschrift gericht tegen het toekennen van een voorziening van jeugdhulp, heeft het college besloten om het advies van de commissie om een specifiek op dit bijzondere geval toegespitste beoordeling te maken niet op te volgen. Reden hiervoor is dat het niet goed mogelijk is om op dit moment nog de vereiste beoordeling te maken over de periode in het geding. Het advies is voor het overige overgenomen. 3.5

TERMIJN AFDOENING BEZWAARSCHRIFTEN

De commissie zet zich in om de behandelduur van bezwaarschriften zo kort mogelijk te houden. De termijn waarbinnen op een bezwaarschrift moet worden beslist is 12 weken, gerekend vanaf de dag na die waarop de termijn voor het indienen van het bezwaarschrift is verstreken. Deze termijn kan met 6 weken worden verdaagd. Indien blijkt dat een bezwaarschrift niet binnen 12 weken kan worden afgehandeld, wordt tegen het einde, en voor afloop, van deze termijn een verdagingsbeslissing verzonden. Verder uitstel is mogelijk indien alle belanghebbenden daarmee instemmen of indien dat nodig is in verband met de naleving van wettelijke procedurevoorschriften. In een dergelijk geval wordt de termijn opgeschort. Daardoor kan de termijn voordat op een bezwaarschrift is besloten langer zijn dan 12 c.q. 18 weken zonder dat de wettelijke termijn wordt overschreden. Voor de beslistermijn wordt de duur van de opschorting niet meegeteld. In de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen zijn dwangsommen gesteld op het niet tijdig beslissen (na het verlopen van de wettelijke termijn). De dwangsom is de eerste 14 dagen € 23 per dag, de volgende 14 dagen € 35 per dag en de daaropvolgende dagen € 45 per dag. De dwangsom kan voor ten hoogste 42 dagen worden verbeurd. Wel dient het bestuursorgaan eerst ingebreke te worden gesteld.

De eerste dag waarover de dwangsom is verschuldigd, is de dag waarop twee weken zijn verstreken na de dag waarop de termijn voor het geven van de beschikking is verstreken en het bestuursorgaan van de aanvrager een schriftelijke ingebrekestelling heeft ontvangen.

13

Jaarverslag 2024 Hieronder volgt een weergave van de bezwaarschriften die binnen de wettelijke termijn zijn behandeld in de jaren 2022, 2023 en 2024.

In 2024 is net als in 2023 50% van de bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn van 12 weken (dan wel 18 weken na verlenging) afgehandeld. De commissie stelt vast dat het buiten de wettelijke termijn afhandelen van bezwaarschriften het resultaat is van meerdere factoren. Een aantal secretarissen had een hoge werkvoorraad uit 2023. Het afronden van lang liggende zaken heeft effect op het percentage tijdig afgehandelde bezwaarschriften. Bij de oude zaken zijn de termijnen al overschreden en door verloop van tijd zijn ze vaak ingewikkeld en tijdrovend geworden. Daarnaast zijn er personele problemen geweest bij de secretarissen en bij het ondersteunende secretariaat. Dit laatste heeft ertoe geleid dat de secretarissen van de commissie ook alle administratieve werkzaamheden rondom een bezwaar voor hun rekening hebben moeten nemen. Tot slot blijft het voor vakafdelingen lastig om tijdig stukken in te dienen bij de commissie, waardoor de procedure onnodige/onwenselijke vertraging oploopt. In 2024 zijn er 80 ingebrekestellingen ingediend en het college heeft 43 keer een dwangsom verbeurd, met een totaalbedrag van € 37.233. De volledige dwangsom van € 1.442 is 20 keer verbeurd. Ter vergelijking in 2023 zijn er 74 ingebrekestellingen ingediend bij het college wegens het niet tijdig beslissen op het ingediende bezwaar.

In 2023 is 43 keer een dwangsom verbeurd, met een totaalbedrag van € 43.060. De volledige dwangsom van € 1.442 is in 2023 24 keer verbeurd. Er zijn dus minder dwangsommen verbeurd. Om grip te krijgen op het tijdig afdoen van bezwaren en om de achterstanden die zijn ontstaan te proberen in te lopen zijn een aantal acties ondernomen. Zo is de werkverdeling binnen het team van secretarissen aangepast, vindt er continu afstemming plaats met de

14

Jaarverslag 2024 vakafdelingen over de tijdige aanlevering van stukken, en wordt er ondersteuning geboden ter verbetering van besluitvorming in het primaire proces. In 2025 zal externe inhuur worden geworven om oude zaken versneld af te doen. Door de passende aanpak (zie hoofdstuk 5) is een daling van de instroom van bezwaren te verwachten. Tot slot zal in 2025 het bezwaarproces opnieuw tegen het licht worden gehouden en voorstellen worden gedaan om dat proces nog verder te optimaliseren. De commissie constateert dat de werkvoorraad in 2024 met 22 zaken is gedaald en dat er 190 bezwaren minder zijn binnengekomen dat in 2023.

15

Jaarverslag 2024 4

AFGEHANDELDE BEROEPSSCHRIFTEN 4.1 BEROEP In 2024 is door de bestuursrechter 123 keer uitspraak gedaan in beroep inzake besluiten op bezwaar van bestuursorganen van de gemeente Haarlem, waarin de commissie heeft geadviseerd. In 2023 heeft de rechtbank 112 keer uitspraak gedaan. Hieronder volgt een overzicht van de uitkomsten in beroep in 2024, 2023 en 2022.

Zoals uit dit overzicht kan worden opgemaakt, heeft de rechtbank in 2024 32 beroepen gegrond verklaard. Indien het aantal gegrondverklaringen wordt afgezet tegen het aantal beslissingen op bezwaar dan leidt 5% van de beslissingen op bezwaar alsnog tot gegrondverklaring in beroep (593 besluiten op bezwaar in 2024, 32 gegrondverklaringen in beroep = 5,4%). In 2023 en 2022 was dat ook 5%. 4.2 HOGER BEROEP In 2024 zijn er door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State of de Centrale Raad van Beroep in 32 procedures uitspraak gedaan in hoger beroep tegen uitspraken van de rechtbank.

16

Jaarverslag 2024 Hieronder volgt een overzicht van de uitkomsten in hoger beroep in 2024, 2023 en 2022.

Er zijn zes hoger beroepen gegrond verklaard. Hierbij dient te worden opgemerkt dat de gegrondverklaring betrekking heeft op de uitspraak van de rechtbank. Bij bijna elke zaak wordt op zitting aan partijen gevraagd of ze bereid zijn te schikken. Wat betreft het ontbreken van een voldoende omschrijving bij uitkeringsspecificaties, eerder aan bod gekomen in verschillende beroepszaken in 2023 en 2024, heeft de Centrale Raad van Beroep bij uitspraak van 18 juni 2024 geoordeeld dat een gebrekkige motivering in bezwaar kan worden hersteld zonder het oorspronkelijke besluit te herroepen en er dan dus geen proceskosten zijn verschuldigd.

17

Jaarverslag 2024 5

PASSENDE AANPAK 5.1 BELANG VAN DE PASSENDE AANPAK De gemeente Haarlem heeft zich ten doel gesteld om in de bezwaarfase waar mogelijk tot een oplossing op maat te komen. Dit is opgenomen in de Verordening op de behandeling van bezwaarschriften en sluit aan bij de waarden uit het Organisatiekompas: ‘open, gedreven en betrokken’ en specifiek bij het uitgangspunt van een ‘snelle, simpele en persoonlijke’ dienstverlening. Sinds 2010 wordt een informele aanpak bij de behandeling van bezwaarschriften gepropageerd in Nederland, onder andere door het programma ‘Passend Contact Met de Overheid’. Deze aanpak stelt de inwoner centraal en zoekt naar een passende aanpak van het bezwaar. Sinds de invoering van het gedachtegoed van ‘Passend Contact Met de Overheid’ zijn er binnen de gemeente Haarlem meerdere initiatieven genomen om de informele aanpak onderdeel te maken van de bezwaarprocedure. Dit heeft er toe geleid dat de informele werkwijze steeds meer wordt toegepast. Met name in Participatiewet zaken. De noodzaak om meer oog te hebben voor de ‘menselijke maat’ is actueler dan ooit. Dit blijkt niet alleen uit de toeslagenaffaire, maar ook uit het wetsvoorstel Wet versterking waarborgfunctie Awb.

De voorgestelde wijziging in de Awb heeft tot doel de overheid te stimuleren besluiten voor burgers begrijpelijker te maken, zich bij de uitvoering van taken meer te verplaatsen in de burger en zich minder formeel op te stellen. Daarnaast vormt de tijdigheid van de beslissingen op bezwaar een aanknopingspunt om in een vroeger stadium in bezwaar het contact te zoeken met bezwaarde. 5.2 ONTWIKKELINGEN 2024 In 2023 is het project ‘Robuuste rechtsbescherming – Versterken rechtsbescherming in het sociaal domein’ gestart. Een van de actiepunten van dit project is de informele aanpak structureel onderdeel te laten uitmaken van de behandeling van bezwaren in het sociaal domein. Sinds de zomer van 2023 zijn er werksessies georganiseerd en is er een projectteam aangesteld die heeft gewerkt aan de ontwikkeling van een plan van aanpak. Inzet van dit plan van aanpak is te komen tot het structureel werken met de passende aanpak bij de behandeling van bezwaren binnen het sociaal domein. Gekozen is voor het begrip ‘passend’, omdat dit aangeeft dat er in elke zaak zal worden gekeken naar een passende aanpak, die afhankelijk is van het doel en de inhoud van het bezwaar en de wensen van de bezwaarde. Er wordt niet langer onderscheid gemaakt tussen informeel en formeel, omdat beide werkwijzen passend kunnen worden geacht.

Na de vaststelling van het plan van aanpak in het eerste kwartaal van 2024 is op 6 juni 2024 gestart met de passende aanpak van bezwaren in het sociaal domein. Er is gestart met een selecte groep bezwaarbehandelaars, die een training hebben gevolgd en zijn gecoacht in deze nieuwe aanpak. Er is daarnaast een afbakening gemaakt in de bezwaarzaken die vallen binnen de passende aanpak, te weten: bezwaren over besluiten op grond van de Participatiewet, de Wet Maatschappelijke ondersteuning en de Wet Maatschappelijke opvang. In de loop van 2024 is deze afbakening verruimd en worden bezwaren over de

18

Jaarverslag 2024 Jeugdwet en woonurgentie ook opgepakt vanuit de passende aanpak. Het streven is om dit in 2025 nog verder uit te breiden. Hiervoor is een goede samenwerking met vakafdelingen nodig, hetgeen uitdagend kan zijn vanwege de benodigde capaciteitsinzet. 5.3 ERVARINGEN EN RESULTATEN Bij de passende aanpak gaat de bezwaarbehandelaar met de bezwaarde in gesprek en zoekt, met collega’s van de vakafdeling en de bezwaarde, naar oplossingen, zonder de regels uit het oog te verliezen. Dit betekent niet dat de bezwaarde in alles gelijk krijgt, maar wel dat de bezwaarbehandelaar geïnteresseerd is in de belangen van bezwaarde en onderzoekt hoe het bezwaar het beste kan worden behandeld. Belangrijk is dat de bezwaarbehandelaar (h)erkent wat er speelt en daar proactief mee aan de slag gaat. Het betekent responsief zijn in bejegening en communicatie, maar ook in regeltoepassing en doelmatigheid, en ook nadenken over de maatschappelijke waarde of impact van een beslissing. Mogelijke oplossing die vallen buiten de juridische reikwijdte van het bestreden besluit, kunnen bij deze aanpak wel worden meegenomen. Van de in 2024 afgedane zaken die zijn behandeld volgens de passende aanpak is 85% van de zaken informeel afgehandeld. Dit is een veelbelovend percentage maar moet gelijk ook worden genuanceerd.

Indien een bezwaar wordt behandeld vanuit de passende aanpak en informeel worden afgehandeld hebben zaken een veel kortere doorlooptijd dan zaken die uiteindelijk toch via de Adviescommissie bezwaarschriften wordt afgedaan. Zaken die in het najaar van 2024 zijn behandeld volgens de passende aanpak maar vervolgens op een hoorzitting zijn behandeld bij de commissie, zijn veelal nog niet afgedaan in 2024. Pas in de loop van 2025 kan er goed worden gemeten wat de resultaten van de passende aanpak zijn. Wel kan er al iets worden gezegd over de ervaringen van bezwaarbehandelaars, de behandelend ambtenaren van de vakafdeling en de ervaringen van bezwaarde. De passende aanpak is omarmd en ervaringen zijn goed. Informatie over de belangen van bezwaarde zijn veel eerder bekend, waardoor in een vroeger stadium kan worden gezocht naar een passende aanpak van het bezwaar. Ook wordt het mogelijk om breder te kijken naar wat er bij een bezwaarde speelt zodat ook eerder kan worden doorverwezen of worden ingezet op (andere) problemen die een bezwaarde ervaart. Bovendien is meermalen teruggeven dat het contact tussen de bezwaarbehandelaar en de bezwaarde veelal positief is ervaren. De bezwaarbehandelaar krijgt regelmatig te horen dat het contact door bezwaarde als goed wordt ervaren, zelfs in zaken waarin niet wordt tegemoet gekomen in de bezwaren. Aandachtspunten zijn er ook.

In de beginperiode lag er een hoge werkdruk bij de vakafdelingen, doordat er van hen werd gevraagd om zowel tijd te steken in de passende aanpakzaken als in de lopende zaken die via de commissie werden afgedaan. Dit zorgde voor een piek in de werkdruk, hetgeen leidde tot een langere doorlooptijd dan van tevoren werd beoogd. Daarnaast is het voorgekomen dat de doorlooptijd van de passende aanpak veel langer werd door een onophoudelijke ambitie van betrokken bezwaarbehandelaar om te komen tot een oplossing van het bezwaar. Vastgesteld is dat dit zijn doel voorbij schiet en dat niet elk bezwaar kan worden opgelost in de zin dat alle partijen er beter uitkomen. Tot slot is ervaren dat de groep bezwaarbehandelaars te klein is, waardoor het niet altijd mogelijk was om uitgangspunten en doelstellingen van de passende aanpak te behalen in het geval

19

Jaarverslag 2024 van verlof of ziekte. Het streven is om in 2025 de groep bezwaarbehandelaars uit te breiden en de aanpak nog beter in te bedden.

20

Jaarverslag 2024 6

TERUGKIJK EN AANBEVELINGEN 6.1 TERUGBLIK Bij de terugblik wordt gekeken of de aanbevelingen van het jaarverslag 2023 effect hebben gehad. 1. Tijdige aanlevering stukken De commissie deed in het jaarverslag over 2023 de aanbeveling om tijdig alle op de zaak betrekking hebbende stukken aan te leveren, inclusief adviezen en reacties op bezwaar. De commissie stelt vast dat hier inmiddels een lichte verbetering heeft plaatsgevonden, maar dit blijft een punt van aandacht. 2. Vooroverleg omgevingsvergunningen De commissie heeft de aanbeveling gedaan tot het bieden van vooroverleg over een aanvraag voor een omgevingsvergunning. Deze mogelijkheid wordt nog uitgewerkt. 3. Buiten behandeling stellen aanvragen om omgevingsvergunningen Ten aanzien van de aanbeveling van de commissie om niet te lichtvaardig over te gaan tot het buiten behandeling stellen van aanvragen om omgevingsvergunningen is de commissie gebleken dat er in bezwaar vaker bereidheid is om stukken alsnog mee te nemen om zo in de beslissing op bezwaar een inhoudelijk besluit te kunnen nemen. 4. Vermelden wettelijk voorschrift weigering omgevingsvergunning kappen van bomen De commissie heeft de aanbeveling gedaan om in besluiten tot het weigeren van omgevingsvergunningen voor het kappen van bomen het wettelijk voorschrift te vermelden.

De commissie komt nog steeds besluiten tegen waarin de wettelijke voorschriften niet zijn vermeld. Dit blijft een punt van aandacht. 5. Verordening woonschepen 2013 actualiseren De commissie heeft geadviseerd om de verordening aan te passen naar aanleiding van de invoering van de Wet verduidelijking voorschriften Woonboten en artikel 8:2a van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. De betreffende regels worden aangepast met de overgang van de verordening naar het omgevingsplan. 6. Participatiewet belangenafweging De commissie heeft geadviseerd om bij besluiten op grond van de Participatiewet, waarbij gebruik wordt gemaakt van een discretionaire bevoegdheid, in elke individuele situatie een belangenafweging te maken. Secretarissen, geven in samenwerking met kwaliteitsadviseurs SZW, trainingen aan medewerkers van Werk en Inkomen en medewerkers van Schulden, Minima en Sociale Recherche over onder andere de belangenafweging die moet worden gemaakt in het primaire besluitvormingsproces.

21

Jaarverslag 2024

7. Aanpassen Verordening Haarlemse wateren 2020 aan de Dienstenrichtlijn De commissie constateert dat deze aanbeveling reeds is opgevolgd en de verordening is aangepast. 8. Aanpassen delegatiebesluit van Wob naar Woo De commissie constateert dat het delegatiebesluit van de raad om de afhandeling van Wob verzoeken te delegeren aan het college is aangepast aan de Woo. 6.2 AANBEVELINGEN De commissie beveelt het volgende aan: 1. Optimaliseer het bezwaarproces en stuur op het tijdig afdoen van bezwaarschriften. 2. Breng differentiatie aan in de boetetabel van artikel 4.1.1 van de Huisvestingsverordening Zuid-Kennemerland/IJmond: Haarlem 2022, om meer maatwerk te bieden. 3. Maak altijd een zorgvuldige belangenafweging als de parkeerbehoefte niet volledig wordt opgelost, om te bepalen of de ruimtelijke ontwikkeling kan doorgaan. 4. Neem contact op met de sociaal medische adviesorganisatie om de kwaliteit van adviezen en de wijze van bejegening tijdens medische onderzoeken beter te borgen. 5. Implementeer de passende aanpak breder binnen de gemeentelijke organisatie om consistentie en effectiviteit te waarborgen.

22