2 Bijlage 1 Het Haarlems Handvat

• We zullen actief de “Haarlemse Handvaten”, beter bekend als “The Haarlem Handles”, promoten en die gebruiken in documentatie envoorbeelden voor transitie. Niet alleen in woord maar ook in daad;

• We nodigen actief het netwerk van de Lab uit in de gemeente Haarlem voor het uitwisselen van kennis en informatie en bij het ondersteunen van de transitie-experimenten;

• We organiseren het jaarlijkse Lab Gridlock festival in Haarlem in 2025. Ditevenement trekt high profile bezoekers uit het domein dat productieveinteracties tussen Haarlem en professionals uit het veld en links met andere steden en projecten bevordert. Haarlem stelt hiervoor een inspirerende locatie ter beschikking;

• The Lab publiceert en organiseert op onregelmatige tijden updates en uitwisselingen over learnings en inzichten voor de gemeente, provincies en zijn bewoners.

92

05 BIJLAGE 3

05 BIJLAGE 3: DWARSVERBANDEN DIMENSIES

Ruimte in de stad is onderhevig aan heftige concurrentie. Om alle doelen uit beleid en visies in Haarlem te behalen, is wel 2 tot 3 keer het oppervlakte van openbare ruimte in de gemeente nodig. Zowel intern, binnen de gemeente, als extern in de stad, heerst er daarom soms een concurrentie tussen verschillende dimensies, doelen en domeinen. Binnen een transitie is het belangrijk dat hier op een andere manier mee wordt omgegaan. Aan de ene kant door – vanuit een bewustzijn dat niet álles op elke plek bediend kan worden – door duidelijke keuzes en afwegingen te maken, aan de hand van prioritering via lokale context. En aan de andere kant door de meervoudige waardecreatie van experimenten (en uiteindelijk interventies) in te gaan zien. Want er bestaan enorm veel dwarsverbanden en koppelkansen tussen de verschillende dimensies, die elkaar versterken in plaats van concurreren. In één experiment of één ingreep kunnen daarom meerdere doelen bediend worden en kan er extra veel impact gemaakt worden, die ook nog eens domein-overstijgend werkt.

94

Tijdens de eerste inspiratiesessie van ‘De Straat is van Iedereen’ is er samen met de deelnemers naar deze kruisbestuiving en dwarsverbanden gekeken, waaruit bleek dat er één groot netwerk ontstond, waar alles met elkaar verbonden is. In het onderstaande

overzicht

worden

deze

dwarsverbanden

toegelicht.

Deze input kan gebruikt worden als ‘spiekbrief’ bij het verzinnen van experimenten, het aanhaken van verschillende partijen en het smeden van coalities. Maar, het kan ook gebruikt worden binnen de gemeente om de barrières tussen verschillende domeinen te verkleinen en op een nieuwe manier samen te werken.

24 Overzicht dwarsverbanden

95

1.

Toegankelijkheid & Klimaatadaptatie - Kwetsbare groepen, zoals ouderen, hebben het meeste last van bijvoorbeeld hittestress. Door een klimaatadaptieve omgeving blijft de stad toegankelijk voor deze groepen tijdens periodes van extreem weer.

2.

Toegankelijkheid & Mobiliteit - Toegankelijkheid en mobiliteit zijn inherent aan elkaar verbonden. Iedereen moet, op een manier die passend is voor de persoonlijke situatie, overal op een goede en veilige manier kunnen komen.

3.

Toegankelijkheid & Sociaal - Het verbeteren van de mogelijkheden voor verblijf en ontmoeting is voor alle leeftijden relevant. Voor kinderen moet er bijvoorbeeld voldoende ruimte zijn om te spelen in de openbare ruimte en ouderen moeten de mogelijkheid te hebben om met zitmogelijkheden in de openbare ruimte elkaar te ontmoeten.

4.

Toegankelijkheid & Gezondheid - Door straten zo toegankelijk mogelijk in te richten kan er een beweegvriendelijke manier voor ouderen ontstaan en een plek waar kinderen veilig kunnen fietsen, lopen, spelen en bewegen.

5.

Toegankelijkheid & Veiligheid - Door het creëren van een veilige omgeving - zowel objectief als subjectief - wordt de straat toegankelijker voor meer kwetsbare gebruikers zoals fietsers, voetgangers, mindervaliden, ouderen en kinderen.

6.

Veiligheid & Economie - Aantrekkelijke en veilige routes maken een stad aantrekkelijker. Voor Haarlem is ruimtelijke kwaliteit een belangrijke troef om bewoners, investeerders en bezoekers aan zich te binden.

96

7.

Veiligheid & Klimaatadaptatie - Extreme hitte en extreme regen kunnen zorgen voor onveilige situaties. Denk aan grote plassen, overstroomde riolen en omgevallen bomen op de weg.

8.

Veiligheid & Mobiliteit - Door het verbeteren van de veiligheid voor voetgangers en fietsers worden routes aantrekkelijker voor deze doelgroepen en zal er vaker gekozen worden voor lopen of fietsen ten opzichte van de auto.

9.

Veiligheid & Sociaal - De sociale veiligheid verbetert als straten aantrekkelijker worden. Het verbeteren van de kwaliteit van verbindingen wordt gerealiseerd door aanleg van brede trottoirs en verbetering van de aantrekkelijkheid van de routes, waarbij specifiek aandacht is voor sociale veiligheid van de routes (met name in de avonduren).

10. Veiligheid & Gezondheid - Door loop- en fietsroutes naar scholen veiliger en aantrekkelijker te maken, worden deze een beter alternatief voor de auto, wat zorgt voor meer lichaamsbeweging en een betere luchtkwaliteit. 11. Veiligheid & Beleving - Veiligheid speelt een grote rol in de subjectieve beleving van de openbare ruimte en de straat. 12. Beleving & Identiteit - Het is belangrijk dat we ervoor zorgen dat huidige en toekomstige veranderingen in de stad en het buitengebied bijdragen aan het herkenbaar houden van de geschiedenis en de karakteristieken van Haarlem. 13. Beleving & Economie - Voor Haarlem is ruimtelijke kwaliteit een belangrijke troef om bewoners, investeerders en bezoekers aan zich te binden. Door in te zetten op een beleefbare straat, kan de economie verbeterd worden.

97

14. Beleving & Ecologie - Buurtgroen is wezenlijk voor leefbare buurten en wijken, groen heeft voor het leven in de stad een belangrijke waarde. Recreatieve routes door de stad kunnen gecombineerd worden met de groen- en waterstructuren. 15. Beleving & Sociaal - Haarlem als stad waar ruimte is voor mensen om elkaar makkelijk te ontmoeten; op straat, op pleinen en in parken. 16. Beleving & Gezondheid - De pandemie en de maatregelen hebben verder gezorgd voor een herwaardering van de openbare ruimte. Ook dit zal in de toekomst extra belangrijk blijven. Als je voor je werk niet afhankelijk bent van een (kantoor)gebouw, kies je waarschijnlijk voor een aangename omgeving. Een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving zal daarom ook na de pandemie belangrijker zijn dan ooit. 17. Gezondheid & Economie - Ongezonde inwoners kosten een stad meer geld en zijn minder productief. Door gezondheid te faciliteren in straten, kan er direct een impact gemaakt worden voor een economisch sterker Haarlem op de lange termijn. 18. Gezondheid & Klimaatadaptatie - Maatregelen zoals vergroening en vernatting om de impact van klimaatverandering te verminderen en zo gezondheidsrisico’s zoals hittegolven en luchtvervuiling te beperken. Deze maatregelen verbeteren de leefbaarheid en bevorderen de gezondheid van bewoners. 19. Gezondheid & Ecologie - Groen is goed voor het welzijn van mensen.

Een groene omgeving draagt uit tot bewegen, maar er is ook duidelijk bewijs dat groen in de directe leefomgeving bijdraagt aan psychisch welbevinden. Mensen zijn gezonder als de woonomgeving meer groen bevat. De aanwezigheid van groen vermindert onder andere stress.

98

20. Gezondheid & Mobiliteit - Meer bewegen draagt bij aan een gezonde stad. Door de verschuiving naar meer fietsen en lopen binnen Haarlem, zorgen we ook voor een actieve en gezonde levensstijl. 21. Gezondheid & Sociaal - Het combineren van sport, spelen en ontmoeten voor alle leeftijden versterkt het welzijn van de inwoners. Prestatiedruk en stress kunnen verminderd worden door de sociale en fysieke leefomgeving. 22. Sociaal & Identiteit - Cultuurhistorie en identiteit leveren een positieve bijdrage aan de kwaliteit van de leefomgeving en dragen bij aan een gedeeld verhaal waar Haarlemmers zich in herkennen. Die identiteit van de stad is bepalend voor onze leefomgeving en kan als inspiratie dienen bij maatschappelijke opgaven. 23. Sociaal & Economie - Een sociaal bruisende stad levert meer geld op in de horeca en culturele sector. 24. Sociaal & Klimaatadaptatie - Klimaatadaptatie vraagt niet alleen om maatregelen in het fysieke domein (ruimtelijke adaptatie) maar ook om maatregelen in het sociale domein (sociale adaptatie). De gemeente zoekt de samenwerking met partners in het sociale domein op het vlak van bewustwording en klimaatadaptatie. 25. Sociaal & Ecologie - Door groene ontmoetingsplekken in een buurt hebben bewoners vaak meer contact met elkaar.

Het sociale weefsel in een buurt kan verder versterkt worden door participatief buurtgroen, wat door de gemeente wordt aangemoedigd en aangejaagd. Bovendien zorgen groene maatregelen ervoor dat de stad een aantrekkelijke ontmoetingsplek blijft, ook als het heel heet of hard regent.

99

26. Sociaal & Mobiliteit - Ontmoeten gaat gemakkelijker op de fiets en te voet en op plekken waar mensen van nature samenkomen. Om een mobiliteitstransitie voor elkaar te krijgen, is het belangrijk om aandacht te hebben voor deze sociale beïnvloeding. 27. Ecologie & Economie - Mensen verkeren graag in een groene omgeving, een binnenstad met groen en schaduw blijft ook op warmere dagen aantrekkelijk om te bezoeken. Stadsgroen en water verhogen de economische waarde van vastgoed en een groene omgeving bevordert het vestigingsklimaat, vooral voor kennisintensieve en internationale bedrijven. 28. Ecologie & Klimaatadaptatie - Groen in de stad vermindert hittestress (schaduw en verdamping) en bevordert de infiltratie van hemelwater. Er is grote winst te behalen door het toevoegen van verlaagde groen- of gazonvlakken die (overtollig) water opvangen in plaats van het direct af te voeren via de straatkolk. 29. Klimaatadaptatie & Economie - Klimaatadaptatie vermindert stedelijke schade door extreme weersomstandigheden, waardoor economische verliezen worden beperkt. Aanpassingsmaatregelen zoals vergroening en betere waterberging bevorderen leefbaarheid en trekken bedrijven aan die waarde hechten aan een veerkrachtige omgeving. Hierdoor wordt de stad economisch stabieler en aantrekkelijker voor investeerders. 30.

Economie & Identiteit - Een duidelijke en unieke stedelijke identiteit trekt toerisme en investeringen aan, wat de Haarlemse economie stimuleert. Karakteristieke culturele en ruimtelijke elementen maken de stad aantrekkelijker voor bedrijven en bezoekers. Haarlem wil dé creatieve stad van toegepaste innovatie zijn. Een proeftuin van vernieuwing.

100