2 Bijlage 1 Evaluatie Handhavingsproject Aanpak onrechtmatige bewoning Bedrijventerrein Waarderpolder 1 december 2023

Evaluatie Handhavingsproject: aanpak onrechtmatige bewoning Bedrijventerrein Waarderpolder 1 december 2023 Afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving

Inhoudsopgave 1.

2.

Inleiding

3

1.1

Voorgeschiedenis

3

1.2

Coronamaatregelen

3

1.3

Gefaseerde aanpak

3

Fase 2

4

2.1

Integrale aanpak

4

2.2

Fase 2 - De werkwijze

4

2.3

De resultaten

5

2.4

Jurisprudentie

6

3.

Maatwerk

7

4.

Conclusie

7

2

1.

Inleiding 1.1 Voorgeschiedenis Het college van burgemeester en wethouders van Haarlem heeft op 26 november 2019 een (tussen)evaluatie van het handhavingsproject: aanpak onrechtmatige bewoning Bedrijventerrein Waarderpolder, vastgesteld. Dit evaluatiestuk is behandeld tijdens commissievergadering Bestuur d.d. 12 december 2019. Voorts is tijdens de vergadering toegezegd dat de gemeenteraad over de voortgang van het handhavingsproject zal worden geïnformeerd door de burgemeester. Door de coronapandemie en de geldende maatregelen vanuit de Rijksoverheid is het handhavingsproject echter niet geheel verlopen zoals eerder uiteengezet.

1.2 Coronamaatregelen In 2020 nam de overheid de eerste maatregelen tegen het coronavirus.1 Zodoende hebben er in 2020 en 2021 géén controle activiteiten op een veilige en verantwoorde manier kunnen plaatsvinden in de bedrijfspanden in Bedrijventerrein Waarderpolder. Dit, in verband met de geldende coronamaatregelen. Er zijn verder dan ook geen handhavingstrajecten opgestart. Geheel ook in lijn met de landelijke trend om ten tijde van corona geen huisuitzettingen vanuit overheidswege te doen (laten) uitvoeren. Eind 2019 was weliswaar een begin gemaakt met de inventarisatie en opzet voor de controles van bedrijfspanden in fase 2 van de handhaving, maar is dit niet verder voortgezet in de uitvoering. Op 23 maart 2022 heeft de regering de laatste coronamaatregelen opgeheven.

1.3 Gefaseerde aanpak Zoals uiteengezet in de tussenevaluatie wordt de aanpak van onrechtmatige bewoning in de Waarderpolder wordt (gefaseerd) in 3 fases opgepakt. In de eerste fase (inschrijving in de Basisregistratie Personen) ging het om 52 adressen, in de tweede fase (vermoeden van bewoning maar geen inschrijving in de BRP) om 120 adressen en in de derde fase (officiële bedrijfswoningen, opgenomen in bijlage 3 van het bestemmingsplan2 maar mogelijk niet conform de voorschriften bewoond) om 80 adressen. Schematische weergave van handhavingsproject:

handhavingsfase fase 1 (inschrijving BRP) fase 2 (verdachte adressen) fase 3 (officiële bedrijfswoningen)

aantal adressen 52 120 80

1

Ontwikkelingen coronavirus in 2020 | Coronavirus tijdlijn | Rijksoverheid.nl Voorschriften bestemmingsplan Bedrijventerrein Waarderpolder d.d. 14 september 2010, p.40-41: www.ruimtelijkeplannen.nl/documents/NL.IMRO.0392000030802-/v_NL.IMRO.0392000030802-.pdf 2

3

2.

Fase 2 2.1 Integrale aanpak De resultaten/bevindingen van de eerste fase zijn beschreven in de tussenevaluatie. In deze nota zal worden ingegaan op de tweede fase van het handhavingsproject: aanpak onrechtmatige bewoning Bedrijventerrein Waarderpolder. Er is in de tweede fase van de handhaving gekozen voor een integrale aanpak samen met de betrokken (keten)partners. De gemeente Haarlem heeft hierbij in samenwerking met de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA), de Omgevingsdienst IJmond (ODIJ), Politie Kennemerland en de Belastingdienst diverse integrale controles uitgevoerd op het bedrijventerrein. Begin 2022 is gestart met deze acties. Bij deze controles die gericht zijn op het aanpakken van ondermijnende criminaliteit, zijn diverse en uiteenlopende overtredingen van de geldende wet- en regelgeving geconstateerd. In deze voortgangsrapportage zal worden ingegaan op de aanpak van de onrechtmatige bewoning op het bedrijventerrein. Ondermijning door onrechtmatige bewoning van bedrijfspanden in het bedrijventerrein heeft verschillende negatieve gevolgen hebben voor de omgeving en de samenleving. De bewoning gaat soms ook gepaard met ondermijnende activiteiten, zoals drugs- of mensenhandel en uitbuiting, wat verder schade kan toebrengen aan de samenleving en de omgeving.

Het is belangrijk om effectief op te treden tegen onrechtmatige bewoning om verdere ondermijning te voorkomen en zorg te dragen voor een veilige en gezonde omgeving op het bedrijventerrein. Dit draagt ook bij aan de bewustwording van ondernemers van de gevaren van ondermijnende criminaliteit. Er is gekozen voor een integrale aanpak, omdat (anders dan de eerste fase van de handhaving) in deze fase geen medewerking wordt verleend door bewoners en eigenaren. Zo wordt op de adressen waar mogelijk sprake is van onrechtmatige bewoning, geen toestemming verleend om de panden binnen te treden. Deze adressen worden dan tijdens de integrale controles middels een machtiging tot binnentreden van de burgemeester, met medewerking van de ketenpartners en eventueel een slotenmaker alsnog worden betreden, waarmee de handhavingstrajecten kunnen worden opgestart. Zowel de veiligheid van de integrale controle, als de grootschalige aanpak is benodigd om binnen te komen.

2.2 Fase 2 - De werkwijze Tijdens de integrale controles onder regie van V&H sluiten ook VTH, Omgevingsdienst , Douane, Arbeidsinspectie en Politie aan. Voor de onrechtmatige bewoning zal door bevoegde toezichthouders van de afdeling VTH van de gemeente Haarlem een inspectie plaatsvinden in het bedrijfspand. Voordat er begonnen kan worden met de actieve aanschrijving dient een uitgebreide en recente opname te worden gemaakt van de onrechtmatige bewoning. De

4

controles vinden onaangekondigd plaats en de bevindingen worden in een rapportage (proces verbaal van bevindingen) worden vastgelegd. Vooraankondiging Dit is een brief met een voornemen tot handhaving. Tijdens de inspectie wordt een brief afgegeven aan de aanwezige bewoners. Indien de bewoners niet aanwezig zijn wordt dit achtergelaten in het bedrijfspand. Er wordt vervolgens ook een brief verzonden aan de eigenaar. Met deze brief wordt de eigenaar op de hoogte gesteld van het voornemen van het college om handhavend op te treden als geen einde wordt gemaakt aan de overtreding van het bestemmingsplan. Er wordt medegedeeld dat de overtreding niet is te legaliseren. Voorts wordt de mogelijkheid geboden tot het geven van een zienswijze. Dit kan zowel schriftelijk als mondeling in een persoonlijk gesprek. Definitieve aanschrijving Dit is een brief met definitieve aanschrijving. In eerste instantie zal dit een last onder dwangsom inhouden met een begunstigingstermijn, gericht op het beëindigen van de onrechtmatige bewoning. Er kan bij overbewoning, uitbuiting en/of (brand)onveilige situaties ook direct worden overgegaan tot het toepassen van bestuursdwang waarbij het bedrijfspand voor de duur van vier tot zes maanden wordt gesloten en een last onder dwangsom worden opgelegd ten einde af te dwingen dat de overtreding wordt beëindigd en beëindigd blijft.

Tegen deze besluiten kan bezwaar worden aangetekend. De dwangsommen zullen dusdanig hoog zijn dat er een prikkelende werking vanuit gaat. Eigenaren krijgen een forse dwangsom opgelegd omdat zij ook financieel voordeel hebben van de overtreding. Hercontrole De toezichthouder voert een hercontrole uit om na te gaan of de overtreding is beëindigd na afloop van de gegeven begunstigingstermijn. Indien dit niet het geval is, kan worden overgegaan tot invordering van de van rechtswege verbeurde dwangsommen.

2.3 De resultaten Er hebben in deze fase de volgende 8 integrale controlemomenten plaatsgevonden: Datum controle resultaat 17-2-2022 11 panden bewoond, overtredingen op gebied van milieu- en arbeidstijdenwet. 29-9-2022 7 panden bewoond, illegaal vuurwerk en hennepplantage. 23-11-2022 15 panden bewoond, illegaal vuurwerk en sigaretten. 20-3-2023 1 pand met overbewoning overtreding beëindigd 24-3-2023 2 panden bewoond 2-6-2023 7 panden bewoond, overtredingen op gebied van hygiëne, milieuwetgeving en Vreemdelingenwet. 15-6-2023 Geen bewoning geconstateerd 01-11-2023 3 panden bewoond (waarvan 1 bekend) en hennepplantage.

5

Bij de adressen waar onrechtmatige bewoning is geconstateerd is het handhavingstraject opgestart, zie de schematische weergave van de tweede fase van de handhaving in de tabel hieronder:

Totaal aantal bewoning* Last onder dwangsom opgelegd Last onder bestuursdwang toegepast Aantal invorderingszaken Aantal bezwaarzaken** Aantal beroepszaken/ verzoeken voorlopige voorziening

45x 26x 4x 2x 4x 0x

*in een aantal gevallen is de bewoning gestaakt tijdens de zienswijzeprocedure of is sprake van onvoldoende bewijslast en dient het bedrijfspand opnieuw gecontroleerd te worden; **waarvan in 3 zaken tijdens het traject het bezwaarschrift is ingetrokken, 1 procedure loopt nog.

2.4 Jurisprudentie Opgemerkt wordt dat in deze fase van handhaving minder bezwaar en beroep wordt ingesteld dan in de eerste fase van de handhaving. In 2020 heeft de Raad van State voor adressen in de eerste fase van de handhaving 2 uitspraken gedaan in lopende handhavingsprocedures. Beide zaken vielen uit in het voordeel van de gemeente Haarlem. Dit laat zien dat we met de werkwijze op de goede weg zijn voor wat betreft de handhaving. In beide zaken is de onrechtmatige bewoning in de bedrijfspanden inmiddels ook beëindigd. Hierbij een link naar de vindplaats van deze uitspraken: https://www.raadvanstate.nl/@120880/201905497-1-r1/ https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RVS:2020:1478

6

3.

Maatwerk Er wordt in deze fase van de handhaving nog steeds invulling gegeven aan de op 18 oktober 2018 door de gemeenteraad aangenomen motie vreemd (19.7) “Ontruimen is Maatwerk”. Gelet op de gevoeligheid wordt te allen tijde zorgvuldig omgegaan met de bewoners. Hierbij wordt maatwerk geleverd en is het college coulant met de begunstigingstermijnen. Het maatwerk is daarbij altijd gericht op het beëindigen van de overtreding en niet op voortzetting van de onrechtmatige bewoning in het bedrijfspand. Er wordt in het kader van de handhaving altijd een redelijke begunstigingstermijn gegund waarbij gelegenheid wordt geboden om de overtreding te beëindigen zonder direct dwangsommen te verbeuren. Ook met verzoeken om de begunstigingstermijnen te verlengen wordt soepel omgegaan. Hierbij moet wel sprake zijn van een inspanningsverplichting door de betrokkenen, waaruit blijkt dat voldoende pogingen zijn gedaan om zelf een oplossing (alternatieven) te vinden voor de woonsituatie. Opgemerkt wordt dat de handhavingstrajecten een langdurig proces is, veel capaciteit vergt en doorzettingsvermogen kost.

4.

Conclusie Doel van de handhaving is om de onrechtmatige bewoning te doen beëindigen. Wij zien met het handhavingsproject dat het doel wordt bereikt. Op de adressen die aangeschreven zijn is de (onrechtmatige) bewoning gestaakt. Bij overbewoning en (brand)gevaarlijke situaties wordt de overtreding direct beëindigd door het sluiten van de bedrijfspanden. Een merkbaar effect van de handhaving op woonfraude in de Waarderpolder is dat betrokkenen steeds beter op de hoogte zijn van het feit dat wonen in de Waarderpolder niet is toegestaan en dat de gemeente hiertegen optreedt. Een ander gevolg van deze bekendheid met de gemeentelijke onderzoeken op de adressen in de Waarderpolder is dat wij merken dat er vaker geen toestemming gegeven wordt voor een bezoek waardoor er vertraging in het proces ontstaat. Samenwerking met de partners en een integrale aanpak van handhaving is hierbij benodigd. Dit verloopt goed. De komende tijd zullen er vaker integrale controles in Haarlem plaatsvinden. Op basis van de resultaten van de tweede fase van handhaving kan geconcludeerd worden dat er al best veel is bereikt. In de reguliere aanpak zal binnen twee jaar de resterende verdachte adressen van fase 2 van de handhaving worden nagelopen en zodanig opgepakt. De voortgang hiervan zal worden gerapporteerd.

De aanpak van de onrechtmatige bewoning en het tegengaan van adresfraude is één van de prioriteiten uit het Integraal veiligheids- en handhavingsbeleid. In 2024-2025 zal dit project worden voortgezet als regulier werk en onderdeel van het handhavingsbeleid VTH.

7

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, 19 december 2023

________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl 8