2 Bijlage 1 Eindrapportage Rapportage verkenning en advies Office Winhov d d 8 mei 2025
Tekst van het document
Verkenning Raadzaal Stadhuis Haarlem
08 mei 2025 Office Winhov
Inleiding Het stadhuis van Haarlem is een historisch gegroeid gebouwencomplex. Het begon met het Zaalgebouw (de Gravenzaal) uit 1370 en werd in de loop der eeuwen stapsgewijs uitgebreid. Dit gebeurde onder meer door de samenvoeging met het oudere Dominicanenklooster en de bouw van de Zijlstraatvleugel naar ontwerp van Lieven de Key tussen 1620 en 1633. Na de laatste toevoeging van de Koningstraatvleugel in 1940 is de buitenzijde praktisch ongewijzigd maar zijn er aan de binnenzijde nog wel diverse verbouwingen doorgevoerd. Het imposante rijksmonument toont zich in al zijn grandeur aan de buitenzijde maar oogt aan de binnenzijde, ondanks zijn historische waarde, inmiddels versleten. Praktische ingrepen en pragmatisch gebruik hebben geleid tot een rommelige indeling en gedateerd interieur dat geen recht meer doet aan de unieke, monumentale status van het stadhuis. De raadzaal bevindt zich sinds 1903 in de vleugel aan de Prinsenhof. De ruimte is meerdere malen aangepast en kreeg in 1985 zijn huidige inrichting. Die voldoet niet meer. De zaal is weinig representatief en nodigt niet uit. De opstelling beperkt de interactie tussen raadsleden en publiek. Ook de voorziene uitbreiding van 39 naar 45 raadsleden (200.000 inwoners, prognose 10-15 jaar) maakt de huidige tafelopstelling op termijn onhoudbaar.
In het duale stelsel speelt naast de raadzaal ook de commissiekamer een belangrijke rol in het publieke debat. Dat vraagt om een toegankelijke ruimte met voldoende plek voor commissieleden en bezoekers, waar ook interactie mogelijk is. De raadzaal en commissiekamer liggen dicht bij elkaar en vormen samen het publieke hart van het democratisch bestuur. De gemeenteraad heeft gevraagd om een verkenning naar het ‘vergadercentrum’. De centrale vraag luidde: 'Hoe maken we de raadzaal en commissiekamer toekomstbestendig, verbeteren we de functionaliteit en zorgen we dat het stadhuis meer aanvoelt als het huis van de stad – openbaar, uitnodigend en toegankelijk?' Office Winhov heeft in 2024/2025 samen met een gemeentelijk projectteam deze verkenning uitgevoerd. Daarbij zijn drie varianten ontwikkeld voor de mogelijke inrichting van raadzaal en commissiekamer. De studie is bewust verbonden met andere lopende projecten, zoals de aanpassing van de werkomgeving, de noodzakelijke verduurzaming en de verbetering van de toegankelijkheid van het stadhuis. Ook is gekeken naar de bredere ambitie om van het stadhuis een uitnodigend huis van de stad te maken. Dit rapport
een voorkeursvariant en de verdere uitwerking daarvan.
- Dominicanenklooster 1287-1296 en het Zaalgebouw (Gravenzaal) 1370 - Kastelijnshuis 1590 - Zijlstraatvleugel 1620-1633 - Weeskamer 1764 - Achterbouw en Huis van de pandbewaarder 1891 - Koningstraatvleugel 1940- Zuilengang 1955
2
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
biedt een samenvatting van het proces, de inhoudelijke afwegingen achter de drie varianten, een beoordeling op diverse aspecten en een advies voor
1370 1380 1466 1486 1595 1622 1630 1861 1370
1885-1891
1380
1916
1466
1939
1486
XX
1595 1622 1630
Datering bouwdelen Maarten Enderman 2024
GSPublisherVersion 434.57.65.4
1861 1885-1891 1916 1939 XX
GSPublisherVersion 434.57.65.4
De drie hoven als ruimtelijk ordenende elementen.
3
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Begane grond en 1e verdieping. Blauw: Monumentale waardering Groen: Positieve waardering Geel: Indifferente waardering
Waardering begane grond Blauw: Hoge monumenwaarde; van cruciaal belang voor de bouwgeschiedenis Groen: Positieve monumenwaarde: van belang voor de bouwgeschiedenis Geel: Indifferente monumentwaarde: van relatief weinig belang voor de bouwgeschiedenis
14
Waardering verdieping
4 Blauw: Hoge monumenwaarde; van cruciaal belang voor de bouwgeschiedenis
Groen: Positieve monumenwaarde: van belang voor de bouwgeschiedenis Geel: Indifferente monumentwaarde: van relatief weinig belang voor de bouwgeschiedenis
Bouwhistorische waardering op hoofdlijnen, Maarten Enderman 2024
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Het ruimtelijk-functioneel programma Aan het begin van de verkenning is een concept opgesteld voor de ruimtelijke en functionele eisen van de raadzaal: - Een compacte opstelling die past binnen het duale stelsel en uitnodigend is voor publiek dat de vergadering bijwoont. - Mogelijkheid voor raadsleden en publiek om het woord te voeren. - Opstelling voor 39 raadsleden, op termijn uit te breiden naar 45 leden. - Plaatsen voor burgemeester en griffier met goed overzicht over de vergadering. - Zitplaatsen voor vijf, eventueel zes of zeven wethouders en de voorzitter. - Twee werkplekken voor griffiemedewerkers. - 50 tot 60 zitplaatsen voor het publiek, met gereserveerde plaatsen voor de pers. - Goede zichtlijnen voor raadsleden en publiek. - Volledige toegankelijkheid voor raadsleden en publiek. - Aandacht voor persoons- en documentveiligheid. De positie van de raadzaal is bezien in samenhang met de nabijheid van de commissiekamer en de fraciekamers. Voor beide vergaderruimtes zijn nabijgelegen voorzieningen nodig zoals toiletten, catering en een ontvangsten wachtruimte voor bezoekers. Ook moeten er plekken zijn waar collegeen raadsleden zich kunnen terugtrekken tijdens een schorsing.
Pandhof , Kramer 1900 Kleine Museumzaal 1900
Pandhof , Visverkoop 1918 Brandspuiten in de Kapittelzaal 1930
5
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Het proces Voor de verkenning van mogelijke posities en indelingen van de raadzaal is een trechterbenadering toegepast. In de eerste fase zijn alle denkbare locaties binnen het stadhuis in beeld gebracht. Deze zeven varianten zijn beoordeeld op functionaliteit, representativiteit, toegankelijkheid en vindbaarheid. De beoordeling vond plaats met input van de griffier, de afdeling monumenten en facilitaire zaken. Vier varianten vielen in deze ronde af. De drie overgebleven opties zijn verder uitgewerkt. Deze conceptvarianten zijn opnieuw besproken met de griffier, facilitaire zaken en vastgoed. Daarnaast zijn ze voorgelegd aan de afdeling monumenten, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Adviescommissie Omgevingskwaliteit voor een voorlopige beoordeling. Ook is een globale financiële toets uitgevoerd. De varianten zijn vervolgens gepresenteerd aan de gemeenteraad, het college van B&W en de ambtelijke directie. Op basis van de reacties uit deze overleggen zijn de drie varianten op meerdere criteria beoordeeld. Dit heeft geleid tot een advies voor verdere uitwerking.
Zeven varianten: eerste beoordeling Door de historische opbouw en monumentale status van het raadhuis is het aantal geschikte locaties voor een nieuwe raadzaal beperkt. In de verkenning zijn zeven mogelijke posities onderzocht: 1. De huidige raadzaal 2. De pandhof (binnenhof van het klooster) 3. Het huis van de pandbewaarder 4. De begane grond van de Koningstraatvleugel 5. De verdieping van het klooster boven de huidige raadzaal 6. De Gravenzaal 7. De zolder boven de Gravenzaal In de eerste beoordelingsronde zijn de varianten 1 tot en met 3 positief beoordeeld. Varianten 4 tot en met 7 zijn om uiteenlopende redenen afgevallen. Hieronder de toelichting per afgevallen variant:
6
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Variant 1 V
Variant 2 V BEGANE GROUND VARIANT 1
GSPublisherVersion 419.69.78.4
BEGANE GROUND VARIANT 2
GSPublisherVersion 419.69.78.4
Variant 3 V
Variant 4 X BEGANE GROUND VARIANT 3
BEGANE GROUND VARIANT 4
GSPublisherVersion 419.69.78.4 GSPublisherVersion 419.69.78.4
Variant 5 X
Variant 6 X 1E VERDIEPING VARIANT 5
1E VERDIEPING VARIANT 6
GSPublisherVersion 419.69.78.4 GSPublisherVersion 419.69.78.4
Variant 7 X
7
Stadhuis Haarlem - Raadzaal 1E VERDIEPING VARIANT 7
Variant 4: Begane grond van de Koningstraatvleugel - De plattegrond is ongelijkmatig, wat de indeelbaarheid beperkt. - De lage plafondhoogte doet af aan de representatieve, ruimtelijke beleving van de ruimte. - De aanwezigheid van historische daklichten veroorzaakt een asymmetrische oriëntatie in de ruimte die niet past bij de gewenste opstelling van de raadzaal. - De bestaande trappenhuizen aan de randen van de zaal kunnen door hun monumentale waarde moeilijker worden aangepast. - Realisatie op deze positie betekent verlies van functionele overleg- of representatieve ruimten die goed op hun plek zijn in de Koningstraatvleugel.
Raadzaal in de Koningstraatvleugel (begane grond)
BEGANE GROUND VARIANT 3
3.320
GSPublisherVersion 419.69.78.4
8
Beperkte vrije hoogte en aanwezige daklichten Koningstraatvleugel
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Variant 5: Verdieping van het klooster boven de raadzaal - Voor goede bereikbaarheid en functionele scheiding is een nieuw trappenhuis en lift binnen de contour van het klooster noodzakelijk; de enig mogelijke locatie van een goede trap naar de verdieping is in de kloostergang. - Een trap in de kloostergang is niet mogelijk zonder aantasting van de gewelven. - De benodigde ruimtes voor raadzaal, nevenfuncties en voorzieningen zouden ten koste gaan van bestaande werkplekken of fractiekamers.
1.406
+5.750
1.200
500
13
12
500
1.150
1.600
13
500
1.200
rs
9.900
56 public
13
12 42 membe
rs
12
1.200
500
500
50 membe
12
+5.450
13
5.715 4.981
32 o x 170
x 229
+5.750
1.411
500
2.541
Raadzaal in de Prinsenhofvleugel (verdieping)
Bovenzijde van de gewelven van de kloostergang
GSPublisherVersion 420.69.78.4
9
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Variant 6: De Gravenzaal - De ruimte is bedoeld voor multifunctioneel gebruik voor een breed publiek (oa. huwelijken) wat een vaste inrichting als raadzaal uitsluit. - De noodzakelijke wekelijkse op- en afbouw van de raadzaal (geschat: 1 dag opbouwen, 1 dag afbreken) beperkt andere functies, en belemmert wekelijks de toegang tot de B&W-vleugel. - Opslagruimte is zeer beperkt en alleen bereikbaar via een steile trapjes in een zeer smalle doorgang. Voor de benodigde tilmiddelen is een vaste opstelplaats nodig in de zaal zelf. - De toegankelijkheid is beperkt door de het smalle trappenhuis. - Bij gebruik belemmerd de huidige traplift de toegang van overig publiek naar de zaal. - Er is weinig ruimte voor publiek om zich terug te trekken; de Weeskamer biedt hierin beperkte mogelijkheden. - Voorzieningen zoals toilet en catering zijn minimaal aanwezig. - De inpassing van AV- en klimaatinstallaties in de raadzaal is beperkt
Multifunctioneel gebruik Gravenzaal
vanwege de monumentale waarde van het interieur.
500
1.200
500
1.105
500
1.200
500
2.000
1.200
900
Indeling en benodigde opslag voor meubilair raadsvergadering. Route naar de opslag kruist de route naar de B&W vleugel.
10
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Variant 7: Zolder boven de Gravenzaal - De ruimte is niet vanzelfsprekend vindbaar voor bezoekers. - Integrale toegankelijkheid is onmogelijk; de trap is smal en een traplift is niet inpasbaar. - Er is geen aparte ruimte voor publiek buiten de zaal. - Voorzieningen voor toilet en catering ontbreken. - De ruimte is niet geïsoleerd en niet geklimatiseerd. - De vrije hoogte is beperkt door trekstangen in de kapconstructie. - De draagkracht van de vloer is onbekend.
Raadzaal op de Gravenzolder (2e verdieping)
1E VERDIEPING VARIANT 7
Raadsvergadering op de Gravenzolder (1985)
GSPublisherVersion 419.69.78.4
11
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
tn
Documen Fase Status
n
Concepto
n
tn
Concepto
Documen Fase Status
nader uitgewerkt om een betere vergelijking mogelijk te maken. overleg t ProjecIn p
Onderwer
mer entnum met de griffier is eerst gekeken naar mogelijke indelingsvormen van de Docum
m huis Haarle 3370 Stad nd gane grou Be B 1 ie Opt .3 1.452 00 twerp Concepton
Fase
1.452
regie / opslag /
zoals gebruikelijk in oudere raadzalen, is losgelaten. Deze past niet binnen
4.010
raadzaal. De klassieke opstelling waarbij het college tegenover de raad zit, toilet en raad Status toi et en raad
4.010
regie / opslag /
1.445
Na de eerste beoordelingsronde zijn drie varianten overgebleven. Deze zijn
1.445
Drie varianten: nadere uitwerking
m huis Haarle 3370 Stad nd gane grou Be C 1 ie Opt .4 00 twerp Concepton
het huidige duale stelsel. Ook de opstelling met alle raadsledenPrrond oject één p
Onderwer
tnummer tafel, zoals in de huidige situatie, blijkt moeilijk inpasbaar in de beschikbare Documen
1.445
2.458
regie / opslag / toiletten raad
raadsleden met de rug naar het publiek komt te zitten. Dit is onwenselijk
2.458
1.445
Fase
us ruimtes. Een tafel voor 45 raadsleden is groot, waardoor een deel de Statvan
m nd
huis Haarle
3370 Stad
met het oog op veiligheid en openbaarheid. Bovendien vergroot deze op- Optie 1 A Begane grou Project toegankelijkheid van het debat.
regie / opslag / toilet en raad
Fase Status
regie / opslag / toilet en raad
1.452
1.452
4.010
00.2 twerp Concepton
4.010
p
Onderwer
er entnumm stelling de afstand tussen voorzitter en publiek, wat nadeligDocisumvoor de
In de verkenning is daarom uitgegaan van een compactere opstelling: ofwel
2.458
De afstand tussen voorzitter, raadsleden en publiek blijft beperkt. Het nadeel van de tweede rij – verminderde zichtbaarheid – kan worden ondervangen door deze rij op een verhoging te plaatsen. Een katheder of
Traditionele opstelling, tafel opstel-
lessenaar maakt het mogelijk voor raadsleden en publiek om het woord te
ling en lagerhuis opstelling,
voeren.
Variant 1: Huidige positie van de raadzaal De raadzaal is sinds 1902 gevestigd in de vleugel aan de kloostergang. In de loop der jaren is de zaal meerdere malen aangepast. De huidige indeling met een tribune voor publiek dateert uit 1985 (laatste aanpassingen 2016). De ruimte zelf is geschikt, maar kent twee belangrijke beperkingen: de zaal is relatief smal en oogt daardoor langgerekt; daarnaast is de toegang via het trappenhuis van Lieven de Key te krap. De verhoogde vloer doet bovendien afbreuk aan de ruimtelijke proporties van de zaal. Een verbetering van de toegang is nodig. Hiervoor is een nieuwe, ruimere
Historische opstelling met 2 ringen
entree aan de kloostergang voorgesteld, waarbij ook de integrale toegankelijkheid wordt meegenomen (onder meer door een traplift te integreren in de nieuwe trap). Door de opstelling van vergadering en publiek te keren ten opzichte van de huidige situatie, kunnen bezoekers en raadsleden de zaal direct betreden vanaf de kloostergang. De bestaande toegang via het histo-
raadzaal ng
dersteuni
B&W / on
rische trappenhuis blijft behouden en kan worden gebruikt door het college en raadsleden.
n/liften
stijgpunte
functies / lieke pub zaal raad
12
4.010
2.458
bieden ruimte voor publiek en richten zich ook visueel naar de zaal.
1.452
regie / opslag / toiletten raad
2.458
ofwel twee halfopen ringen tegenover elkaar (variant 2). Beide opstellingen
1.445
twee rijen tegenover elkaar (lagerhuisopstelling, gebruikt in variant 1 en 3),
openbaar
/ gri nieng Stadhuis Haarlem - ffi Raadzaal dsersteu oner actieka/ m fr B&W
anisatie
org ambtelijke mte tesn/liften wer pun ijgui stkr
baar
2.613 500
1.200
500
1.197
1.385
500
1.100
500
1.189
Raadzaal op de begane grond van de Prinsenhofvleugel (huidige positie)
500
5.400 1.200
2.963
1.153
500
1.100
4.500
2.400
600
2.848
600
1.500
9.900
600
600
comm
3.175
issiekam
600
er
De compacte opstelling maakt het mogelijk voldoende ruimte te creëren voor publiek. Door de verhoogde vloer te verwijderen, wordt de oorspronkelijke hoogte van de ruimte hersteld. Samen met de aangepaste indeling draagt dit bij aan een betere verhoudingswerking van de zaal. Voor de commissiekamer zijn bij deze variant twee opties mogelijk: voortzetting op de huidige locatie op de verdieping, of verplaatsing naar een
GSPublisherVersion 475.40.46.4
multifunctionele ruimte in het huis van de pandbewaarder (variant 3).
13
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
1.189 500 1.100 500 1.200
500
1.385
500
1.197
5.400
1.200
4.500
2.963
1.153
500
1.100
500
2.613
1.500
Indeling met 45 raadsleden en 50 plaatsen voor publiek
14
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Variant 2: De pandhof (kloosterhof) Door de pandhof te overkappen ontstaat een grote, centrale ruimte in het stadhuis die dienst kan doen als raadzaal. Vanwege hoogteverschillen in ramen en aanwezige muurankers is een overkapping alleen mogelijk boven de goten van de omliggende bebouwing, wat resulteert in een hoge ruimte. De overkapping vereist een zelfstandige kolomconstructie, geplaatst voor de gevels. Voor deze nieuwe zaal is een nieuwe fundering en begane grondvloer nodig. Vermoedelijk moet er ook een kelder onder de nieuwe vloer worden aangelegd om ruimte te bieden aan installaties. Het is een ingrijpende ingreep die de historisch gegroeide structuur van het stadhuis sterk verandert. Er zijn voorbeelden van overkapte binnenplaatsen in monumentale gebouwen, bijvoorbeeld bij het Scheepvaartmuseum, het Rijksmuseum en het provinciehuis van Gelderland. In die gevallen gaat het echter om ruimten die functioneren als centrale ontvangstruimten of publieke verkeersruimten met een open karakter en directe verbindingen naar omliggende functies. De situatie bij het stadhuis wijkt daarvan af: de nieuwe raadzaal zou een besloten ruimte worden met een vaste opstelling, niet vrij toegankelijk of onderdeel van de publieksrouting. Een vergelijking met deze succesvolle voorbeelden gaat daarom mank.
15
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
600
1.770
Raadzaal in de hof van de Prinsenhofvleugel
600 9.900 2.400
600 2.650
5.272
1.200
commissiek
1.962
amer
Functioneel en ruimtelijk laat de pandhof zich goed benutten als vergaderruimte. De opstelling met twee halfopen ringen biedt plaats aan de raad en publiek. Meerdere toegangen vanuit de kloostergang zijn mogelijk. Aandachtspunten bij deze variant zijn het glazen dak – met risico op oververhitting en akoestische problemen – en het verlies aan gebruiksmogelijkheden van de ramen in de omliggende gevels. Bij deze variant ligt het voor de hand om de huidige raadzaal om te bouwen
GSPublisherVersion 475.40.46.4
tot een multifunctionele commissiekamer.
16
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Variant 3: Het huis van de pandbewaarder Het huis van de pandbewaarder bevindt zich in een minder prominent deel van het stadhuis. Het is feitelijk een afzonderlijke woning, gebouwd tussen 1885 en 1891 tussen de pandsteeg en de hof. De indeling is in de loop van de tijd meerdere malen aangepast. Alleen een gemetselde kluis is als historisch waardevol element behouden gebleven. Het pand bestaat uit een brede, hoge begane grond met daarboven een houten kapverdieping. Door het verwijderen van de vloer in de kap ontstaat een grote, open ruimte binnen de bestaande contouren.
17
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Raadzaal op de begane grond van het huis van de pandbewaarder
commissiek
amer
De raadzaal is in deze nieuwe ruimte goed in te passen. Een kleine aanpassing aan een lage uitbouw is nodig om voldoende lengte te creëren. De zaal is toegankelijk voor het publiek via een nieuwe entree aan de kloostergang. Raadsleden en college kunnen gebruikmaken van een tweede route via de zuilengang aan de hof. Deze tweede toegang kan aanleiding zijn om de gang en het ontvangstgebied bij de huidige receptie aan te passen, wat een representatieve entree voor gasten van het college mogelijk maakt. De variant biedt tevens kansen voor een meer actieve benutting van de hof. Net als bij variant 2 kan in deze opzet de huidige raadzaal worden ver-
GSPublisherVersion 475.40.46.4
bouwd tot een multifunctionele commissiekamer.
18
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Huis van de stad en de raakvlakken met andere projecten De raadzaal kan niet los worden gezien van andere lopende projecten binnen het stadhuis, zoals de verduurzaming, de verbetering van de integrale toegankelijkheid en de aanpassing aan een hybride werkomgeving. Deze trajecten bieden samen een kans om het historische stadhuis te ontwikkelen tot een eigentijds en uitnodigend ‘huis van de stad’. Tijdens de verkenning is de samenhang met deze projecten regelmatig besproken. Er zijn geen onoverkomelijke beperkingen vastgesteld die de keuze voor één van de drie varianten zouden uitsluiten. Bij de beoordeling van de varianten is het van belang om ook de benodigde faciliteiten rond de raadzaal mee te wegen. In alle drie de varianten bevindt de raadzaal zich op de begane grond van het stadhuis. Dit is vanuit toegankelijkheid en vindbaarheid voor het publiek wenselijk en past binnen een heldere ruimtelijke organisatie van het stadhuis, waarin publieke functies (met uitzondering van de Gravenzaal) bij voorkeur op de begane grond zijn gesitueerd. Vanuit diezelfde benadering is het ook logisch om de multifunctionele commissiekamer op de begane grond te positioneren. Alle drie de varianten maken dat mogelijk. Het ontvangstgebied voor bezoekers bevindt zich in alle varianten in de kloosteromloop en de refter.
Beide ruimten kunnen representatiever worden ingericht, met respect voor de historische waarde. Nieuwe toiletten en opslag kunnen aan de kloosteromloop worden toegevoegd. Het voormalige stookhuis, onderdeel van de Koningstraatvleugel en gelegen achter de refter, biedt kansen voor een verbeterde facilitaire ondersteuning van het gehele stadhuis. De kelder van het stookhuis blijft in gebruik voor de centrale warmte- en koude-installatie. Op de begane grond kunnen de voormalige kolenbunkers worden gesloopt ten gunste van een centraal facilitair punt, bijvoorbeeld met een grootkeuken. Deze zou direct bereikbaar zijn vanuit de Jacobeinestraat. Stookgebouw vanaf de Jacobeinestraat en de stookkelder
Huidige situatie en mogelijk inpassing van een centraal facilitair punt met keuken op de begane grond
KEUKEN
GSPublisherVersion 476.40.46.4
3.458
REFTER
GSPublisherVersion 476.40.46.4
19
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Afwegingsmatix In de afwegingsmatrix zijn de overwegingen ten aanzien van functionaliteit, cultuurhistorie, toegankelijkheid, verduurzaming en uitvoering per variant uitgewerkt. Beoordeling
Functioneel
Cultuurhistorie
Toegankelijkheid
Variant 1 Raadzaal op de huidige locatie
Variant 2 Raadzaal in het Pandhof
Variant 3 Raadzaal in het Pandbewaardershuis
Opstelling van de vergadering
In de lengte biedt de bestaande raadzaal voldoende ruimte voor een 'lagerhuis opstelling' van de raadsvergadering. Door de vloerverhoging te verwijderen worden de oorspronkelijke ruimteproporties hersteld. De breedte van de zaal biedt in het eerste onderzoek voldoende ruimte voor de opstelling maar dit moet wel nader worden uitgewerkt. Hierbij kan een proefopstelling ingezet worden om een goed beeld te vormen van de ruimte ronde de tafels.
De hof biedt (meer dan) voldoende ruimte voor de opstelling van de raadsvergadering.
In de breedte biedt de zaal (meer dan) voldoende ruimte voor een 'lagerhuisopstelling' van de raadsvergadering. Om voldoende lengte te realiseren moet de bestaande, eenlaagse uitbouw aan de kop van het gebouw worden vervangen en moet de ruimte bij de raadzaal worden getrokken.
Representativiteit
Door vloerverhoging te verwijderen en twee ingangen te maken en de opstelling te veranderen is een representatieve inrichting van de zaal goed mogelijk.
De overkapte hof biedt een goede represtatieve ruimte.
Door de hoogte onder de kap en de bredere maat van de ruimte (dan in variant 1) is een goede representatieve ruimte mogelijk.
Zichtlijnen en spreekstoel
De zichtlijnnen zijn voldoende, punt van aandacht is de De zichtlijnen zijn goed, er is voldoende ruimte voor de benodigde ruimte om achter de raadzetels langs te lopen spreekstoelen. naar de spreekstoelen.
Toegang en positie publiek
Met een nieuwe toegang aan de Kloosteromloop en het omdraaien van de positie van publiek en vergadering t.o.v. de huidige situatie is goede toegang en opstelling voor publiek mogelijk.
Met een toegang vanuit de Refter is een goede opstelling Met een nieuwe toegang aan de Kloosteromloop is de voor het publiek mogelijk. raadzaal goed bereikbaar voor publiek. De zaal biedt aan deze zijde ook voldoende ruimte voor publiek.
Vindbaarheid / routing publiek
De raadzaal heeft een directe toegang vanuit de Kloosteromploop en is zeer goed vindbaar voor publiek.
De raadzaal heeft een directe toegang vanuit de Kloosteromploop en is zeer goed vindbaar voor publiek.
Routing college en raadsleden
Raadsleden kunnen de zaal betreden via de bestaande entree of via de nieuwe entree aan de Kloosteromloop. College kan de zaal betreden via de huidige entree.
Veiligheid
Eisen aan persoons- en documentveiligheid zijn door de opstelling van de vergadring (geen publiek in de rug van raadsleden) en twee ingangen goed inpasbaar. Eisen aan brandveiligheid en vluchten zijn door twee toegangen goed inpasbaar.
Afsluitbaarheid (visueel/akoestisch)
De raadzaal is visueel en akoestisch goed af te sluiten (luiken/verduistering aan de zijde van de Prinsenhof).
De visuele en akoestische afsluitbaarheid van de zaal is moeilijker te realiseren vanuit de Kloosteromloop en vanuit de bovengelegen kantoren. Dit zou vanuit de zaal zelf geregeld moeten worden bijvoorbeeld via elektrisch bedienbare gordijnen voor alle ramen.
comfort (klimaat/akoestiek)
De eisen ten aanzien van comfort zijn goed inpasbaar.
De eisen ten aanzien van comfort zijn goed inpasbaar. Door het glazen dak van de raadzaal en de glazen wanden tussen de raadzaal en de Kloosteromloop zijn comfort (oververhitting, overstralen en akoestiek) punten van aandacht.
AV installaties
De AV installaties zijn goed inpasbaar waarbij wel De AV installaties zijn goed inpasbaar waarbij rekening uitgegaan moet worden van individuele schermen voor de moet worden gehouden met de grotere afstand rond de raadsleden (de ruimte tussen de tafels is te smal voor de vergadering (camera afstand) en overstralen/directe zoninval door het glazen dak. opstelling van centrale schermen).
De AV installaties zijn goed inpasbaar.
Break out en faciliteiten (toiletten, pantry, opslag)
Refter en de Kloosteromgang kunnen zorgdragen voor een goed vindbare en royale ontvangst en break-out voor publiek. Toiletten moeten worden aangepast. Catering is goed bereikbaar en kan worden verbonden met mogelijk centrale faciliteiten in de Koningstraatvleugel (stookgebouw). Break out voor college in de Kasteleinskamer en/of de Antichambre.
Refter en de Kloosteromgang kunnen zorgdragen voor een goed vindbare en royale ontvangst en break-out voor publiek. Toiletten moeten worden aangepast. Catering is goed bereikbaar en kan worden verbonden met mogelijk centrale faciliteiten in de Koningstraatvleugel (stookgebouw). Break out voor college in de Kasteleinskamer en/of de Antichambre.
Refter en de Kloosteromgang kunnen zorgdragen voor een goed vindbare en royale ontvangst en break-out voor publiek. Toiletten moeten worden aangepast. Catering is goed bereikbaar en kan worden verbonden met mogelijk centrale faciliteiten in de Koningstraatvleugel (stookgebouw). Break out voor college in de B&W vleugel via de Zuilengang.
Combinatie met commissiekamer
Commissiekamer kan op de verdieping gehandhaafd worden of in het Pandbewaardershuis worden gerealiseerd. (uitwisseling met variant 3).
Commissiekamer kan op de plaats van de huidige raadzaal worden gerealiseerd.
Commissiekamer kan op de plaats van de huidige raadzaal worden gerealiseerd (uitwisseling met variant 1).
Advies rijksdienst cultureel erfgoed (zie bijlage)
Op 13-01-25 heeft de RCE een preadvies uitgebracht. Voor variant 1 is het preadvies positief.
Op 13-01-25 heeft de RCE een preadvies uitgebracht. Voor variant 2 is het preadvies negatief.
Op 13-01-25 heeft de RCE een preadvies uitgebracht. Voor variant 3 is het preadvies positief onder voorwaarden.
Advies afdeling monumenten (zie bijlage )
Op 10-01-25 heeft de afdeling monumenten van de gemeente Haarlem een preadvies uitgebracht. Voor variant 1 is het preadvies positief.
Op 10-01-25 heeft de afdeling monumenten van de gemeente Haarlem een preadvies uitgebracht. Voor variant 2 is het preadvies negatief.
Op 10-01-25 heeft de afdeling monumenten van de gemeente Haarlem een preadvies uitgebracht. Voor variant 3 is het preadvies positief onder voorwaarden.
Advies aok (welstand) (zie bijlage )
Op 10-02-25 zijn de varianten besproken in de AOK Op 10-02-25 zijn de varianten besproken in de AOK Op 10-02-25 zijn de varianten besproken in de AOK Haarlem. Het voorlopig advies van de AOK voor variant 1 Haarlem. Het voorlopig advies van de AOK voor variant 2 Haarlem. Het voorlopig advies van de AOK voor variant 3 is 'mogelijk'. is 'niet wenselijk'. is 'mogelijk onder voorwaarden'.
integrale toegankelijkheid
De raadzaal moet integraal toegankelijk zijn voor zowel Hof ligt op gelijk niveau met de kloostergang en is zonder De raadzaal moet integraal toegankelijk zijn voor zowel raadsleden als voor publiek. Om het hoogteverschil verdere voorzieningen integraal toegankelijk voor raadsleden als voor publiek. Om het hoogteverschil tussen de Kloosteromloop en de raadzaal te overbruggen raadsleden en publiek. tussen de kloostergang en de raadzaal te overbruggen zijn er drie mogelijkheden: zijn er twee mogelijkheden: 1. Gebruik van de huidige hellingbaan. 1. Integratie van een hefplateau in de nieuwe 2. Integratie van een hefplateau in de nieuwe trap/toegang vanuit de Kloosteromloop. trap/toegang in de Kloosteromloop. 2. Inpassen van een hefplateau of hellingbaan in de 3. Inpassen van een hefplateau ter plaatste van het toilet toegang vanuit de Zuilengang. onder de trap naar de verdieping (tegenover de huidige ingang).
20
De zichtlijnen zijn goed, er is voldoende ruimte voor de spreekstoelen.
De raadzaal heeft een directe toegang vanuit de Kloosteromploop en is goed vindbaar voor publiek. In deze optie is het verplaatsen van de toegang tot de Klooteromloop noodzakelijk (symetrisch aan de toegang naar de Refter). Raadsleden kunnen de zaal betreden via de College en raadsleden kunnen de zaal betreden via de publieksentree aan de Refter of via een aparte entree aan Zuilengang. de overzijde vanuit de Kloosteromloop. College kan de zaal betreden via de entree aan de Kloosteromloop. Eisen aan persoons- en documentveiligheid zijn door de Eisen aan persoons- en documentveiligheid zijn door de opstelling van de vergadring (geen publiek in de rug van opstelling van de vergadring (geen publiek in de rug van raadsleden) en twee ingangen goed inpasbaar. Wel is er raadsleden) en twee ingangen goed inpasbaar. vanuit de Koosteromloop zicht op de ruggen van de Eisen aan brandveiligheid en vluchten zijn goed inpasbaar raadsleden en de voorzitter. door de toegang naar de Kloostergang en een aparte Eisen aan brandveiligheid en vluchten zijn door twee nooduitgang naar de hof. toegangen goed inpasbaar. Wel moet er aandacht zijn voor de brandoverslag tussen de zaal en de bovengelegen verdiepingen (roedenramen, geringe brandwering). Raadzaal is visueel en akoestisch goed af te sluiten (luiken verduistering aan zijde Pandsteeg en de hof)
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Reactie adviseur toegankelijkheid
De route richting de raadzaal is breed opgezet. De raadzaal is te bereiken te maken via de Refter. Let op
De route richting de raadzaal is breed opgezet. De De huidige (zuilen)gang naar de raadzaal moet worden raadzaal is zonder drempels te bereiken via de Refter. De verbreed (ook in het kader van calamiteiten).
Cultuurhistorie
Advies rijksdienst cultureel erfgoed (zie bijlage)
Op 13-01-25 heeft de RCE een preadvies uitgebracht. Voor variant 1 is het preadvies positief.
Op 13-01-25 heeft de RCE een preadvies uitgebracht. Voor variant 2 is het preadvies negatief.
Op 13-01-25 heeft de RCE een preadvies uitgebracht. Voor variant 3 is het preadvies positief onder voorwaarden.
Advies afdeling monumenten (zie bijlage )
Op 10-01-25 heeft de afdeling monumenten van de gemeente Haarlem een preadvies uitgebracht. Voor variant 1 is het preadvies positief.
Op 10-01-25 heeft de afdeling monumenten van de gemeente Haarlem een preadvies uitgebracht. Voor variant 2 is het preadvies negatief.
Op 10-01-25 heeft de afdeling monumenten van de gemeente Haarlem een preadvies uitgebracht. Voor variant 3 is het preadvies positief onder voorwaarden.
Advies aok (welstand) (zie bijlage )
Op 10-02-25 zijn de varianten besproken in de AOK Op 10-02-25 zijn de varianten besproken in de AOK Op 10-02-25 zijn de varianten besproken in de AOK Haarlem. Het voorlopig advies van de AOK voor variant 1 Haarlem. Het voorlopig advies van de AOK voor variant 2 Haarlem. Het voorlopig advies van de AOK voor variant 3 is 'mogelijk'. is 'niet wenselijk'. is 'mogelijk Variant 1 Variant 2 Variant 3 onder voorwaarden'.
Beoordeling
Raadzaal op de huidige locatie Toegankelijkheid Functioneel
Representativiteit Reactie adviseur toegankelijkheid
Door vloerverhoging te verwijderen en opgezet. twee ingangen te De route richting de raadzaal is breed De maken te maken veranderen is Refter. een Let op raadzaalenisde te opstelling bereiken te via de representatieve inrichting van de zaal goed mogelijk. voldoende draai- en manoeuvreerruimte om de Raadzaal
Toegang en positie publiek
Uitvoering
Bouwkundig Vindbaarheid / routing publiek
De hof de biedt een goede represtatieve ruimte. De overkapte route richting raadzaal is breed opgezet. De raadzaal is zonder drempels te bereiken via de Refter. De toiletten zijn dichtbij de raadzaal . in en uit de Raadzaal te komen. Raadsleden/collegeleden en inwoners/bezoekers kunnen De zichtlijnnen zijnextra voldoende, puntachter van aandacht is de De zichtlijnen zijn goed, er is voldoende ruimte voor de in geval van een toiletgroep de zaal, maar bij deze variant gelijkwaardig en zelfstandig deelnemen benodigde ruimte de raadzetels langs te lopen spreekstoelen. aan het politieke debat. Ook is de nieuwe ook de Break out om voorachter het college in de Kasteleinswoning naar spreekstoelen. in het huis van de Commissiekamer met de nieuwe ingang via de gang en dedeCommissiekamer
goed te bereiken. De toiletten zijn dichtbij. Met een toegangvoor vanuit Refter isen een opstelling Met een nieuwe toegang aan de Kloosteromloop is de Graag aandacht de de akoestiek hetgoede licht in deze voor hetvoor publiek mogelijk. raadzaal goed bereikbaar voor publiek. De zaal biedt aan ruimte mensen met een auditieve of visuele deze zijde ook voldoende ruimte voor publiek. beperking.
De isolatie van de ramen (monumentenglas) en de De raadzaal en heeft een directe van toegang vanuit(splitsen de buitengevel aanpassingen de luiken Kloosteromploop en is zeer goedworden vindbaar voor publiek. waardoor deze flexibeler kunnen ingezet) zijn
Door het nieuwe 'binnenklimaat' van de hof is de isolatie De heeft directe toegangWel vanuit de alle vanraadzaal de gevels aaneen de hof overbodig. moeten Kloosteromploop is kozijnen zeer goed vindbaar voor publiek. ramen en wellichten ook (Kloosteromloop)
Commissiekamer (in Pandbewaardershuis) De raadzaal is1.800.000,-visueel en akoestisch goed excl. af te BTW sluiten Bandbreedte tot 2.700.000,-(luiken/verduistering aan de zijde van de Prinsenhof). Exclusief eigen inzet gemeente en aanpassingen in alle overige ruimtes (refter, omloop, stookhuis).
Commissiekamer (huidige locatie) De visuele en akoestische afsluitbaarheid van de zaal is Raadzaal is visueel en akoestisch goed af te sluiten Commissiekamer (huidige locatie) Bandbreedte 1.400.000,-tot 2.1000.000,-excl. BTW moeilijker te realiseren vanuittotde Kloosteromloop en BTW (luiken verduistering aan zijde Pandsteeg en de hof) Bandbreedte 1.400.000,-2.1000.000,-- excl. vanuit de bovengelegen kantoren. Dit zou vanuit de zaal zelf geregeld moeten worden bijvoorbeeld viatoegevoegd elektrisch In deze variant worden ca. 300-350m2 BVO bedienbare gordijnen voor alle aan het stadhuis waarmee ookramen. de exploitatiekosten voor
In deze fase is een nauwkeurigheid comfort (klimaat/akoestiek) van +/- 20% aangehouden.
beheer en onderhoud zullen stijgen. Door het glazen dak van de raadzaal en de glazen De eisen ten aanzien van comfort zijn goed inpasbaar. wanden tussenHet de dak raadzaal en een de Kloosteromloop zijn met Normale risico's. Er is nog geen goede opname van de Hoge risico's. vereist aparte constructie comfort overstralen en akoestiek) fundering(oververhitting, en naar verwachting een kelder onder depunten pandbewaarders woning beschikbaar. Risico's zitten in de van aandacht. nieuwe begane grond vloer. Risico's liggen vooral in de kwaliteit van het bestaande casco (ook fundering) en de
AV installaties
De eisen ten aanzien van comfort zijn goed inpasbaar. Geringe risico's. De raadzaal blijft binnen de huidige contour van de ruimte. Risico's liggen vooral in de inpasbaarheid van de installaties.
nabijheid van de historische funderingen, de onbekende inpassing van de installaties. De AV installaties zijn goed inpasbaar waarbij wel De AV installaties zijn goed inpasbaar waarbij rekening ondergrond (historische waterloop onder de refter) en de De AV installaties zijn goed inpasbaar. uitgegaan moet worden van individuele schermen voor de moet worden gehouden met de grotere afstand rond de mogelijk aanwezigheid van archeologische resten. De raadsleden (de ruimte tussen de tafels is te smal voor de vergadering (camera moet afstand) en vier overstralen/directe nieuwe overkapping op de verschillende gevels opstelling van centrale schermen). zoninval door glazen aansluiten. Dehet staat vandak. de daken en goten van de daken is onbekend. Het negatieve advies van RCE/AOK Refter en de Kloosteromgang kunnen zorgdragen voor Refter en de zorgdragen voor betekend ookKloosteromgang een groot risicokunnen op het niet verkrijgen van een goed vindbare en royale ontvangst en break-out voor een goed vindbare en royaleen ontvangst break-out voor de benodigde vergunningen eventuelenlanglopende publiek. Toiletten moeten worden aangepast. Catering is publiek. moeten worden aangepast. Catering is bezwaar-Toiletten of beroepsprocedures.
goed bereikbaar en kan worden verbonden met mogelijk goed bereikbaar en kan worden verbonden met mogelijk centrale de Koningstraatvleugel centrale faciliteiten in de Koningstraatvleugel Start vanfaciliteiten het projectin hangt samen met de fasering van Start project hangt samen met de fasering van de (stookgebouw). (stookgebouw). de verduurzaming (centrale voorzieningen). verduurzaming (centrale voorzieningen). Break out voor college in de Kasteleinskamer en/of de Break out voor college in de Kasteleinskamer en/of de en de De raadsvergadering moet tijdens de bouw uitwijken naar De bouw moet vanuit de Prinsenhof Antichambre. Antichambre. Kloosteromloop bereikt worden. Gezien het ingrijpende een andere locatie.
Refter en de Kloosteromgang kunnen zorgdragen voor een goed vindbare en royale ontvangst en break-out voor publiek. Toiletten moeten worden aangepast. Catering is goed bereikbaar en kan worden verbonden met mogelijk centrale faciliteiten in de Koningstraatvleugel Start project hangt samen met de fasering van de (stookgebouw). verduurzaming (centrale voorzieningen). Break out voor college in de B&W vleugel via werkplekken de De bouw kan plaatsvinden als de bestaande Zuilengang. zijn ondergebracht in de Koningstraatvleugel.
De bouw kan vanuit de Prinsenhof bereikt worden en zal Commissiekamer kan op deimpact verdieping gehandhaafd naar verwachting beperkte hebben op het worden of in het functioneren vanPandbewaardershuis de overige delen vanworden het stadhuis. gerealiseerd. (uitwisseling met variant 3).
karakter (funderingen, kelder, grote constructie) zullen Commissiekamer kan op de plaats van de huidige delen van het stadhuis (Kloosteromloop, delen van de raadzaal worden gerealiseerd. bovengelegen kantoren) gedurende de bouwperiode niet
De bouw kan vanuit de Pandsteeg bereikt worden en zal Commissiekamer kan op deimpact plaatshebben van de op huidige naar verwachting beperkte het raadzaal worden (uitwisseling variant 1). functioneren vangerealiseerd de overige delen van het met stadhuis.
Advies rijksdienst cultureel erfgoed (zie bijlage)
Op 13-01-25 heeft de RCE een preadvies uitgebracht. Voor variant 1 is het preadvies positief.
Op 13-01-25 heeft de RCE een preadvies uitgebracht. Voor variant 2 is het preadvies negatief.
Op 13-01-25 heeft de RCE een preadvies uitgebracht. Voor variant 3 is het preadvies positief onder voorwaarden.
Advies afdeling monumenten (zie bijlage )
Op 10-01-25 heeft de afdeling monumenten van de gemeente Haarlem een preadvies uitgebracht. Voor variant 1 is het preadvies positief.
Op 10-01-25 heeft de afdeling monumenten van de gemeente Haarlem een preadvies uitgebracht. Voor variant 2 is het preadvies negatief.
Op 10-01-25 heeft de afdeling monumenten van de gemeente Haarlem een preadvies uitgebracht. Voor variant 3 is het preadvies positief onder voorwaarden.
Advies aok (welstand) (zie bijlage )
Op 10-02-25 zijn de varianten besproken in de AOK Op 10-02-25 zijn de varianten besproken in de AOK Op 10-02-25 zijn de varianten besproken in de AOK Haarlem. Het voorlopig advies van de AOK voor variant 1 Haarlem. Het voorlopig advies van de AOK voor variant 2 Haarlem. Het voorlopig advies van de AOK voor variant 3 is 'mogelijk'. is 'niet wenselijk'. is 'mogelijk onder voorwaarden'.
integrale toegankelijkheid
De raadzaal moet integraal toegankelijk zijn voor zowel Hof ligt op gelijk niveau met de kloostergang en is zonder De raadzaal moet integraal toegankelijk zijn voor zowel raadsleden als voor publiek. Om het hoogteverschil verdere voorzieningen integraal toegankelijk voor raadsleden als voor publiek. Om het hoogteverschil tussen de Kloosteromloop en de raadzaal te overbruggen raadsleden en publiek. tussen de kloostergang en de raadzaal te overbruggen zijn er drie mogelijkheden: zijn er twee mogelijkheden: 1. Gebruik van de huidige hellingbaan. 1. Integratie van een hefplateau in de nieuwe 2. Integratie van een hefplateau in de nieuwe trap/toegang vanuit de Kloosteromloop. trap/toegang in de Kloosteromloop. 2. Inpassen van een hefplateau of hellingbaan in de 3. Inpassen van een hefplateau ter plaatste van het toilet toegang vanuit de Zuilengang. onder de trap naar de verdieping (tegenover de huidige ingang).
Reactie adviseur toegankelijkheid
De route richting de raadzaal is breed opgezet. De De route richting de raadzaal is breed opgezet. De raadzaal is te bereiken te maken via de Refter. Let op raadzaal is zonder drempels te bereiken via de Refter. De voldoende draai- en manoeuvreerruimte om de Raadzaal toiletten zijn dichtbij de raadzaal . in en uit de Raadzaal te komen. Raadsleden/collegeleden en inwoners/bezoekers kunnen in geval van een extra toiletgroep achter de zaal, maar bij deze variant gelijkwaardig en zelfstandig deelnemen ook de Break out voor het college in de Kasteleinswoning aan het politieke debat. Ook is de nieuwe en de Commissiekamer in het huis van de Commissiekamer met de nieuwe ingang via de gang pandbewaarder moeten toegankelijk zijn. goed te bereiken. De toiletten zijn dichtbij. De locatie van de nieuwe toiletten ter plaatse van de Graag aandacht voor de akoestiek en het licht in deze beveiligingslodge is beter dan de huidige locatie. Hier is ruimte voor mensen met een auditieve of visuele plek voor een MIVA toilet. beperking.
De huidige (zuilen)gang naar de raadzaal moet worden verbreed (ook in het kader van calamiteiten). Aandachtspunt zijn de tredes om in de raadzaal te komen en om van de raadzaal naar de commissiekamer te komen. Aandachtspunt zijn rolstoeltoegankelijke toiletten dichtbij de raadzaal, dit is oplosbaar.
Bouwkundig
De isolatie van de ramen (monumentenglas) en de buitengevel en aanpassingen van de luiken (splitsen waardoor deze flexibeler kunnen worden ingezet) zijn noodzakelijk met het oog op de verduurzaming.
Door het nieuwe 'binnenklimaat' van de hof is de isolatie van de gevels aan de hof overbodig. Wel moeten alle ramen en wellicht ook kozijnen (Kloosteromloop) vervangen worden (geluid/brand).
De isolatie van de ramen (monumentenglas), de buitengevel, het dak, de vloer en aanpassingen van de luiken (splitsen waardoor deze flexibeler kunnen worden ingezet) zijn noodzakelijk met het oog op de verduurzaming.
Verwarming, koeling en luchtbehandeling in de raadszaal worden vervangen door een meer duurzame installatie. Luchttoevoer kan mogelijk vanuit de kelder, de verhoging of via de nissen. Ruimte voor luchtbehandelingskast is
De glaskap levert uitdagingen op ten aanzien van klimaat De ruimte heeft momenteel geen luchtbehandeling. en comfort. Het inpassen van de installaties zal kostbaar Ruimte voor luchtbehandeling kan in de kap of in de zijn en waarschijnlijk is een aparte kelder nodig onder de aanbouw worden ingepast. zaal voor de installaties. Door het klimatiseren van de
Break out en faciliteiten (toiletten, pantry, opslag)
Faseerbaarheid
Combinatie met commissiekamer
Verduurzaming en klimaat installaties
en om van de raadzaal naar de commissiekamer te De zichtlijnen zijn goed, er voldoende ruimte voor de komen. Aandachtspunt zijnisrolstoeltoegankelijke toiletten spreekstoelen. dichtbij de raadzaal, dit is oplosbaar.
De isolatie van de ramen (monumentenglas), de De raadzaal heeft een de directe vanuit de van de buitengevel, het dak, vloertoegang en aanpassingen Kloosteromploop en is goed vindbaar voor publiek. In luiken (splitsen waardoor deze flexibeler kunnen worden deze optie is het verplaatsen van de toegang noodzakelijk met het oog op de verduurzaming. vervangen worden (geluid/brand). ingezet) zijn noodzakelijk met het oog op de tot de Klooteromloop verduurzaming.noodzakelijk (symetrisch aan de toegang naar de Refter). Routing college en raadsleden Raadsleden betreden via de bestaande kunnen de zaal betreden via de van klimaat College enheeft raadsleden kunnen de luchtbehandeling. zaal betreden via de Installaties Verwarming,kunnen koelingde enzaal luchtbehandeling in de raadszaal Raadsleden De glaskap levert uitdagingen op ten aanzien De ruimte momenteel geen entree via de nieuwe aanduurzame de Kloosteromloop. publieksentree de Refter viainstallaties een apartezalentree aan Zuilengang. wordenofvervangen door entree een meer installatie. en comfort. Hetaan inpassen vanofde kostbaar Ruimte voor luchtbehandeling kan in de kap of in de College kan de zaal betreden via de huidige entree. de overzijde vanuit de Kloosteromloop. College kan de Luchttoevoer kan mogelijk vanuit de kelder, de verhoging zijn en waarschijnlijk is een aparte kelder nodig onder de aanbouw worden ingepast.
zaal via de entree aan deklimatiseren Kloosteromloop. zaal betreden voor installaties. Door het van de of via de nissen. Ruimte voor luchtbehandelingskast is Veiligheid Eisen aan in persoonsdocumentveiligheid zijn door de Eisen en documentveiligheid zijnverdieping door de Eisen aan persoons- en documentveiligheid zijn door de zaal isaan het persoonsniet meer mogelijk om ramen op de aanwezig de ruimteen achter de huidige publieke tribune. opstelling van demogelijk vergadring publiek in verdieping de rug van opstelling de ook vergadring publiek in de rug van opstelling van de vergadring (geen publiek in de rug van te openenvan en zal in deze (geen ruimtes de limaatinstallatie Kanalen kunnen via (geen de kelder of de raadsleden) en twee ingangen goed inpasbaar. raadsleden) en twee ingangen goed inpasbaar. Wel is er raadsleden) en twee ingangen goed inpasbaar. moeten worden aangepast. ingepast worden. Eisen aan brandveiligheid en vluchten zijn door twee vanuit de Koosteromloop zicht op de ruggen van de Eisen aan brandveiligheid en vluchten zijn goed inpasbaar toegangen goed inpasbaar. raadsleden en de voorzitter. door de toegang naar de Kloostergang en een aparte Eisen aan brandveiligheid en vluchten zijn door twee nooduitgang naar de hof. toegangen goed inpasbaar.
Wel moet er aandacht zijn voor de brandoverslag tussen de zaal en de Bouwkosten raadszaal en Raadzaal Raadzaal Raadzaal geringe commissiekamer Bandbreedte 1.6000.000,-- tot 2.400.000,-- excl. BTW bovengelegen Bandbreedte verdiepingen 7.500.000,-- (roedenramen, tot 11.200.000,-excl. bandbreedte 2.000.000,-- tot 3.000.000,-- excl. BTW brandwering). BTW In euro’s Incl. bijkomende kosten en
Planontwikkeling- en uitvoeringsrisico's
Toegankelijkheid
Door de hoogte onder denaar kapde enraadzaal de bredere maat van de De huidige (zuilen)gang moet worden ruimte (dan in variant 1) is een representatieve verbreed (ook in het kader van goede calamiteiten). ruimte mogelijk. Aandachtspunt zijn de tredes om in de raadzaal te komen
pandbewaarder moeten toegankelijk zijn. Met een nieuwe de Kloosteromloop De locatie van detoegang nieuwe aan toiletten ter plaatse vanen dehet omdraaien van deispositie en vergadering beveiligingslodge beter van dan publiek de huidige locatie. Hier is t.o.v. de huidige situatie is goede toegang en opstelling plek voor een MIVA toilet. voor publiek mogelijk.
excl. BTW (prijspeil 01-02-2025). Afsluitbaarheid (visueel/akoestisch)
Cultuurhistorie
Raadzaal in het Pandbewaardershuis
Dede raadzaal integraal toegankelijk voor zowel Hofhof ligtbiedt op gelijk niveau de kloostergang endeis zonder In Dede raadzaal toegankelijk zijn voor zowel In lengte moet biedt de bestaande raadzaalzijn voldoende De (meer dan) met voldoende ruimte voor breedtemoet biedtintegraal de zaal (meer dan) voldoende ruimte raadsleden publiek. Om het van hoogteverschil verdere voorzieningen integraal toegankelijk voor raadsleden als voor publiek. Om hoogteverschil ruimte voor als eenvoor 'lagerhuis opstelling' de opstelling van de raadsvergadering. voor een 'lagerhuisopstelling' van het de raadsvergadering. tussen de Kloosteromloop de raadzaal te overbruggen tussen de kloostergang de raadzaal raadsvergadering. Door de en vloerverhoging verwijderen raadsleden en publiek. Om voldoende lengte te en realiseren moetedeoverbruggen bestaande, zijn er drie zijn er tweeuitbouw mogelijkheden: worden de mogelijkheden: oorspronkelijke ruimteproporties hersteld. eenlaagse aan de kop van het gebouw worden 1. Gebruik hellingbaan. 1. Integratienvan eendehefplateau nieuweworden De breedte van van de de huidige zaal biedt in het eerste onderzoek vervangen moet ruimte bij in dede raadzaal 2. Integratie van een nieuwe trap/toegang vanuit de Kloosteromloop. voldoende ruimte voorhefplateau de opstellingde maar dit moet wel getrokken. trap/toegang in de Kloosteromloop. 2.
Inpassen van een hefplateau of hellingbaan in de nader worden uitgewerkt. Hierbij kan een proefopstelling toegang vanuit de Zuilengang. 3. Inpassen vanom een hefplateau ter te plaatste ingezet worden een goed beeld vormenvan vanhet detoilet onder de trapde naar de verdieping (tegenover de huidige ruimte ronde tafels. ingang).
Zichtlijnen en spreekstoel
Verduurzaming en klimaat installaties
Raadzaal in het Pandhof
integrale toegankelijkheid Opstelling van de vergadering
21 Installaties
bruikbaar zijn.
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Advies en verdere uitwerking In de verkenning naar de positie van de raadzaal zijn drie varianten nader onderzocht. Elke variant heeft eigen kenmerken, biedt aanknopingspunten met andere lopende projecten en sluit in meer of mindere mate aan bij de bredere ambitie voor het stadhuis als ‘huis van de stad’. In de integrale afweging vallen enkele zaken op: - Alle opties kennen functionele, technische en financiële voor- en nadelen die bij verdere uitwerking zorgvuldige aandacht vragen. - Varianten 1 en 3 hebben veel overlap. Raadzaal en commissiekamer zijn in deze opzet nagenoeg uitwisselbaar en passen beide binnen de beoogde opzet van het stadhuis als gastvrij en toegankelijk publieksgebouw. - Variant 2 levert een ruimtelijk aantrekkelijke en representatieve raadzaal op, maar vraagt om een zeer ingrijpende verbouwing. Vanuit een ruimtelijkfunctioneel perspectief voor de raadsvergadering is de variant overtuigend maar er zijn wel aanzienlijke uitdagingen te verwachten ten aanzien van akoestiek en klimaat. Vanuit het bredere perspectief van behoud van de historische structuur en het monumentale karakter van het stadhuis zijn er zwaarwegende bezwaren, onder meer verwoord door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de afdeling Monumenten en de Adviescommissie Omgevingskwaliteit (adviezen bijgevoegd in de bijlage).
Het bezwaar komt er in essentie op neer dat de unieke, historisch gegroeide structuur van het stadhuis rond drie open binnenhoven en een deel van het stadhuis met de hoogste monumentale status té ingrijpend wordt aangetast.
Adviezen 1. Laat variant 2 vervallen. Gebaseerd op de brede verkenning, het nader onderzoek naar de drie varianten, de integrale afweging en de consultatie met gebruikers en toetsende instanties is het advies om variant 2 te laten vervallen. De hogere kosten en de fors grotere risico’s (kosten, planning, proces) van deze ingreep voor het bestaande gebouw spelen hierbij een rol maar uiteindelijk is de aantasting van de monumentale waarde van het gehele stadhuis en de daaruit volgende professionele en zeer waarschijnlijk ook publieke weerstand tegen deze ingreep doorslaggevend voor dit advies. De andere varianten bieden daarbij ook een (te) goed alternatief waardoor deze variant, ondanks zijn functionele voordelen, procesmatig zeer waarschijnlijk niet haalbaar zal zijn.
22
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
2. Werk variant 3 verder uit en behoud variant 1 als terugvaloptie. Variant 3 biedt ten opzichte van variant 1 functionele voordelen voor de raadzaal. De ruimte voor de vergaderopstelling is breder, de zaal hoger en er is een mogelijkheid voor een aparte ‘break-out’ voor raadsleden en college. Ook biedt deze variant de kans om de nu weinig gebruikte kant van de kloostergang en de derde hof beter te benutten. De huidige verkenning is globaal van aard. Gedetailleerde informatie over bouwkundige en installatietechnische aspecten ontbreekt nog. Daardoor is niet met 100% zekerheid vast te stellen of variant 3 uitvoerbaar is. Het gaat onder andere om: • De staat van het casco. Omdat het gebouw ingrijpend wordt aangepast, is inzicht nodig in eventueel maatregelen. • De aanpassingen die nodig zijn om te voldoen aan eisen rond verduurzaming en klimaat: verwarming, koeling, luchtbehandeling en akoestiek. • De manier waarop integrale toegankelijkheid kan worden geborgd. Door hoogteverschillen tussen de kloosteromloop en de zaal moet een hellingbaan of hefplateau worden ingepast. • De mogelijkheden tot sloop van de huidige inbouw en de mate waarin de uitbouw aanpasbaar is. Dit moet in meer detail met de afdeling erfgoed en RCE worden besproken. Het advies over variant 3 is onder voorwaarden positief, maar die voorwaarden moeten verder worden uitgewerkt.
Bij het huis van de pandbewaarder als raadszaal, kan gekozen worden om de huidige raadzaal om te bouwen tot commissiekamer. Mocht variant 3 toch niet uitvoerbaar zijn, dan blijft variant 1 beschikbaar. Beide passen goed binnen de andere lopende projecten in het stadhuis en de overkoepelende visie op’ het huis van de stad’. 3. Benader de uitwerking in samenhang met de gehele begane grond. Werk de inrichting van raadzaal en commissiekamer uit in samenhang met de overige functies op de begane grond van het stadhuis; met name in relatie tot de refter en de kloosteromloop. Dit betreft onder meer de routing, vindbaarheid, gedeelde faciliteiten en het gebruik van de binnenhoven. Een representatief democratisch podium is meer dan de raadzaal en commissiekamer alleen; het betreft het geheel van de ontvangst en de faciliteiten. Tevens moet de relatie met de griffie en de fractiekamers nader worden uitgewerkt; bijvoorbeeld ten aanzien van vindbaarheid, integrale- en 24uurs toegankelijkheid. Dit heeft ook een mogelijke overlap met het project ‘hybride werken’. Tenslotte kunnen ook de verduurzaming en technische installaties van de raadzaal en commissiekamer alleen in samenhang met de overige delen van het stadhuis worden gerealiseerd. Een integrale benadering biedt hierbij kansen om het stadhuis daadwerkelijk te laten functioneren als een toegankelijk en eigentijds ‘huis van de stad’.
23
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
De refter als gastvrije ontvangst -ruimte in het 'huis van de stad'
Bijlagen 1. Advies afdeling monumenten, gemeente Haarlem 2. Advies Rijksdienst Cultureelerfgoed 3. Advies commissie omgevingskwaliteit, Mooi Noord Holland
24
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
Erfgoed Haarlem Preadvies – Stadhuis, Grote Markt 2 Op 11 december 2024 is er in het bijzijn van de afdeling erfgoed en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed door architectenbureau Office Winhov een toelichting gegeven op een in uitwerking zijnde ontwerpend onderzoek naar de mogelijke verplaatsing van de Raadzaal binnen het Stashuis (monument 19255). Bij de beoordeling heeft de afdeling erfgoed de voorlopige stukken betrokken zoals deze zijn aangeleverd en/of besproken tijdens het vooroverleg van 11 december 2024. Met dit preadvies wordt gewezen op de gevolgen van de voorgestelde varianten voor de monumentale waarden. Een definitief oordeel over het plan kan pas gegeven worden nadat een definitieve omgevingsvergunningsaanvraag is ingediend.
Beschrijving pand. Het stadhuis van Haarlem werd in 1370 opgericht en bestond uit een rechthoekige plattegrond bestaande uit het zaalgebouw met Gravenzaal. Gebouwd op dezelfde locatie waar voorheen het jachtslot van de graven van Holland stond die in de 14e eeuw door brand was verwoest. Het stadhuis is een complex van gebouwen en binnenhoven en vormt een gesloten bouwblok van verschillende bouwvolumes die overwegend uit twee bouwlagen bestaan. De bouwhistorische ontwikkeling van het stadhuiscomplex laat zich aflezen aan zowel de groepering van de verschillende bouwvolumes, als de daarbinnen aanwezige open buitenruimten. De plaats van deze bouwdelen is grotendeels bepaald door het terrein van het voormalig klooster waarvan de gebouwen rond het open kloosterhof het centrum vormden, maar waarvan het terrein veel groter was. De wereldse bebouwing van langs de Zijlstraat, Grote Markt, Koningstraat en Jacobijnestraat vormde daarvan de begrenzing die nog blijkt uit de open ruimte achter de Gravenzaal en de Koningstraatvleugel. De Gravenzaal en de kleine Vierschaar vormen de eerste bouwfase uit 1370 waarna vermoedelijk in 1468 de grote Vierschaar in zijn huidige omvang hieraan is toegevoegd. De Zijlstraatvleugel naar ontwerp van Lieven de Key is in 1622 toegevoegd aan het complex.
Waarna in 1885 direct achter de Gravenzaal een tweelaagse aanbouw (hulpsecretarie) werd toegevoegd naar ontwerp van Jacques de Leijh, en hier direct achter in 1891 volgde een aanbouw bestaande uit een kantoor met woning onder een schilddak. De gevels van de centrale hal en het trappenhuis tezamen met de Koningstraatvleugel werden in 1936 toegevoegd naar ontwerp van A.J. van der Steur. Direct achter het volume van A.J. van der Steur ligt de Kloostergang met Kapittelzaal en Sacristie, behorend tot het voormalige Dominicanenklooster, grotendeels uit de tweede helft van de 15e eeuw met aangrenzend hieraan de Prinsenhofvleugel.
Toelichting monumentwaarden. De hoofdopzet van het Stashuiscomplex volgt vanuit een lange bouwgeschiedenis resulterend in een complex bestaande uit verschillende veelal hoogwaardige bouwvolumes met hierbinnen drie open buitenruimten en vormt daarmee een zeldzaam waardevol architectonisch complex. De verschillende buitenruimten dienen niet te worden beschouwd als een restante van de bouwgeschiedenis, maar maken expliciet onderdeel uit van de monumentale hoofdopzet. Deze buitenruimten zijn daarmee Erfgoed Haarlem
25
Pagina 1 van 4
Stadhuis Haarlem - Raadzaal
onderdeel van de typologische hoofdopzet en vormen daarnaast een belangrijk oriëntatiepunt binnen het complex. Bij de waardering van de verschillende volumes is de betekenis in relatie tot de bouwgeschiedenis binnen het stadhuiscomplex als uitgangspunt genomen. Het Zaalgebouw, de grote- en kleine Vierschaar, Zijlstraatvleugel, Kloostergang met Kapittelzaal en Sacristie en de Prinsenhofvleugel hebben een hoge monumentale waarde. De Koningstraatvleugel, hulpsecretarie en het voorstel deel van het kantoor aan de Pandsteeg hebben een indifferente waarde. De overige volumes hebben, in relatie tot de bouwgeschiedenis, een positieve monumentale waarde. (Voor een volledig overzicht zie ‘bouwhistorische waardering op hoofdlijnen’ d.d. 27 maart 2024, M. Enderman)
Analyse plan. Voorliggende verkenning betreft een ontwerpend onderzoek waarbij op hoofdlijnen een mogelijke inpassing en positionering van de raadzaal binnen het stadhuiscomplex is onderzocht. De functionaliteit van de huidige raadzaal wordt momenteel als onvoldoende ervaren. Daarnaast wordt er rekening gehouden met een toename van het aantal raadsleden en de wens voor een gewijzigde meer gelijkwaardige opstelling voor debat en publiek. Het onderzoek van architectenbureau Office Winhov heeft geresulteerd in zeven mogelijke varianten die zijn getoetst op hun haalbaarheid. Vier van de zeven varianten zijn omwille van hun toegankelijkheid, flexibiliteit en gebruiksmogelijkheden komen te vervallen, waarna er drie mogelijke varianten verder zijn onderzocht te weten: 1. Raadzaal in de Prinsenhofvleugel (huidige locatie); 2. Raadzaal in het kloosterhof; 3. Raadzaal in het huis van de pandbewaarder.