2 Bijlage 1 Conceptgebiedsvisie Spaarnepark

Haarlem Spaarnepark Visie

17 10 2023

Colofon HOSPER landschapsarchitectuur Grijpensteinweg 3 2014 KX Haarlem 023-5317060 www.hosper.nl In samenwerking met TREEM bureau voor doeltreffende sportaccommodaties www.treem.nl In opdracht van Gemeente Haarlem 17 oktober 2023

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande toestemming van HOSPER. Voor de gebruikte beelden in dit document die niet afkomstig zijn van HOSPER heeft het bureau getracht alle rechthebbenden op copyright van gebruikte beelden te achterhalen. HOSPER verontschuldigt zich bij een ieder die zij in dit verband niet heeft kunnen bereiken om betreffende beelden van de juiste bronvermelding te voorzien.

2.

Gebiedsvisie Spaarnepark

HOSPER voor Gemeente Haarlem

Inhoud Inleiding 4 1. Context 6 1.1 Verleden 6 1.2 Heden 6 1.3 Toekomst 7

2. Uitgangspunten visie 8 2.1 Goed verbonden open sportpark 8 2.2 Betaalbaar 8 2.3 Programma van eisen en wensen 9

3. Visie 10 3.1 Principes 10 3.2 Visiekaart 12 3.3 Sfeer 13 3.4 Toelichting 14 3.5 Beeldkwaliteit 22

4. Parkmanagement 26 4.1 Accomodaties 26 4.2 Organisatiemodel 26

5. Mogelijke fasering 28 5.1 Uitgangspunten 28 5.2 Fasering 28

6. Voorkeursmodel met varianten 30 6.1 Voorkeursmodel 30 6.2 Twee varianten 31 6.3 Impressies 34 6.4 Voorkeursmodel in relatie tot eisen en wensen 36 6.5 Aanvullende keuzes 38

Gebiedsvisie Spaarnepark

HOSPER voor Gemeente Haarlem

3.

Inleiding Aanleiding Haarlem heeft de ambitie om de komende jaren te groeien. In Oost zijn er de laatste jaren al veel woningen bijgekomen en alleen al in Schalkwijk komen er tot aan 2030 nog duizenden woningen. Het aantal inwoners neemt toe en hiermee ook de behoefte aan plekken om te sporten, te verblijven, te ontmoeten. Ook is er ruimte nodig voor meer groen en water om de stad aangenaam en leefbaar te houden. Tegelijkertijd zien we dat de ruimte in Haarlem – ingeklemd tussen duin en polder – schaars is. Dit betekent dat we als stad – zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie Haarlem 2045 – zoeken naar manieren om de beschikbare ruimte beter te benutten, bijvoorbeeld door te kijken naar het combineren van functies en in te zetten op meervoudig ruimtegebruik. Zo kan de stad blijven voorzien in de verschillende behoeften van bestaande en nieuwe bewoners en blijven we een aantrekkelijke en leefbare stad. Bij de transformatie van het Nol Houtkamp Sportpark naar een open sportpark Spaarnepark spelen een aantal opgaves. Verborgen en gesloten Sportpark Het Nol Houtkampsportpark, het toekomstige Spaarnepark, ligt op een centrale plek langs het Spaarne waar de oude (Oost) en nieuwe stad (Schalkwijk) elkaar ontmoeten. Veel Haarlemmers komen langs deze plek, bijvoorbeeld op weg naar hun werk of tijdens hun hardlooprondje.

Het sportpark ligt alleen erg verscholen en is slecht zichtbaar vanaf de Schipholweg en Noord-Schalkwijkerweg. Daarbij is het een vrij gesloten sportpark wat moeilijk toegankelijk is vanwege het hekwerk en gebrek aan toegangen. Ook ervaren omwonenden het als een onveilige plek op de momenten dat het niet gebruikt wordt. Het is dan ook een vrij traditioneel sportpark wat hoofdzakelijk bedoeld is voor de leden van de verenigingen, waardoor je er als omwonende, recreant of voorbijganger ook niet veel te zoeken hebt. Op zich is daar niets mis mee, maar het sportpark biedt nu weinig ruimte voor nieuwe of andere sporten, ongeorganiseerde sporten, sporten in de openbare ruimte of om zomaar even te wandelen, elkaar te ontmoeten of te ontspannen. En dat terwijl er wel behoefte is aan die ruimte en het sportpark die ruimte ook kan bieden.

Belang bestaande bewoners, impuls voor Schalkwijk en Oost Het Spaarnepark ligt op de grens tussen Oost en Schalkwijk, de stadsdelen waar in verhouding het minste bewogen en gesport wordt door volwassen én kinderen. Inwoners van deze stadsdelen kampen dan ook vaker met overgewicht en obesitas. Sociaaleconomische factoren zoals (geld)zorgen, leefstijl, kennis en praktische redenen zoals vervoer spelen hierbij een rol, maar ook een mogelijke mismatch tussen vraag en aanbod. Voor deze doelgroepen is het van belang dat bewegen en sporten laagdrempelig en toegankelijk is en dat het aanbod aansluit op hun behoefte. Daarbij vindt de grootste verdichting zoals gezegd in Schalkwijk plaats waardoor het van belang is ook iets ‘terug’ te doen voor de bestaande bewoners. Veranderende sportbeleving Beter aansluiten op de sportbehoefte is hoe dan ook een uitdaging. Het sporten in verenigingsverband neemt af en mensen sporten vaker zelfstandig, meer in de openbare ruimte, ongeorganiseerd en beoefenen vaker urban en nieuwe sporten. Nieuwe sportbehoeften waar we in de stad ook ruimte voor moeten vinden. Bij voorkeur in samenhang met de bestaande verenigingen die een belangrijke sportieve en maatschappelijke rol blijven spelen en die ook kunnen profiteren wanneer andere doelgroepen het sportpark betreden en kennismaken met het verenigingsleven.

Haarlem Nieuw-Zuid De verdichting van de stad vindt in de directe nabijheid van het sportpark voor in de vorm van de ontwikkeling van NieuwZuid; een HOV-hub en ca. 1.700 woningen verdeeld over drie projecten. Veelal appartementen met beperkte buitenruimte. Met deze verdere verdichting van de stad neemt de behoefte aan kwalitatieve plekken om te ontspannen, te ontmoeten en te verblijven toe. Het Spaarnepark kan daar een belangrijke rol in vervullen. Niet alleen voor de nieuwe bewoners, maar juist ook voor de inwoners van de Kruidenbuurt en de versteende Slachthuisbuurt. Via de onderdoorgang – onderdeel van de beoogde HOV-hub langs de Schipholweg – is het Spaarnepark straks goed toegankelijk. De ondergang vormt tevens de toegang tot de ondergrondse fietsenstalling. Om deze stalling goed

toegankelijk te maken voor alle doelgroepen is het noodzakelijk om het noordelijke deel van het huidige sportpark om te vormen naar een parkachtige inrichting met fietspaden. Ruimte voor groen en water In Schalkwijk is er een opgave om meer ruimte voor water te maken, kwalitatief groen toe te voegen en de ecologische structuur te verbeteren. Doordat de opvang van hemelwater steeds vaker wordt afgekoppeld van het riool moet de openbare ruimte in staat zijn om het water op te vangen. Het huidige sportpark bevindt zich op het laagste punt van de polder waardoor dit de logische plek is. Daarbij is water en groen ook noodzakelijk om het hoofd te bieden aan een veranderend klimaat en de verdichtingsopgave die de stad heeft. Meer kwalitatief groen waar mensen van kunnen genieten en meer ecologisch groen waar de natuur van kan profiteren zijn essentieel voor een gezonde leefomgeving. Waarom nu een visie voor het Spaarne Sportpark? Het idee om dit sportpark meer kwaliteit te geven is niet nieuw. Al in de jaren ’90 werd er in het kader van het Spaarneplan nagedacht over het aantrekkelijker maken van deze bijzondere locatie langs het Spaarne.

Het idee van vrij toegankelijke sportparken is vastgelegd in de Structuurvisie Openbare Ruimte en voor wat betreft het Spaarnepark heeft dit verder handen en voeten gekregen in de Omgevingsvisie Haarlem 2045 door het als een icoonproject te bestempelen. Daarbij heeft de gemeenteraad in 2021 een motie aangenomen om de parkbeleving van de NoordSchalkwijkerweg te versterken. Met deze visie voor het Spaarnepark kunnen we vooral kansen – voortkomend uit bovenstaande opgaven – verzilveren en borgen voor de toekomst. Door de sportvelden te intensiveren en het gebruik toe te laten nemen kan er ruimte worden gewonnen voor andere vormen van bewegen en sporten, die bovendien laagdrempelig en toegankelijk zijn voor jongeren en omwonenden in Oost en Schalkwijk. Een gezonde leefomgeving met water, groen en plekken om te spelen, te ontspannen en te ontmoeten levert een bijdrage aan het sociale weefsel in de buurt. Hiervan profiteren de sportverenigingen ook, want zien bewegen doet bewegen. En

Proces

Leeswijzer

de Noord-Schalkwijkerweg kan autoluw gemaakt worden door te kiezen voor een slimme, centrale parkeerplaats.

Voor het opstellen van de Gebiedsvisie heeft de gemeente de landschapsarchitecten van HOSPER ingehuurd.

Dit visiedocument begint met de visie. De visie is gebaseerd op de ambities en de tijdens het planproces vergaarde bevindingen, rekening houdend met realistische kosten.

Bovendien is een visie noodzakelijk om een goede aansluiting te kunnen maken op de HOV-hub. Als we de noordkant van het sportpark willen inzetten ten behoeve van de hub, moeten we weten wat we met de rest van het park willen. Een visie zorgt de komende jaren voor goede sturing op de verschillende opgaves die we hebben in het gebied. Sturing op de ambitie om meer mensen te laten sporten, sturing op de beschikbare ruimte door een kader te bieden aan verschillende ruimtezoekers, sturing op noodzakelijke investeringen door deze op logische momenten te doen en sturing op de tijdelijke gebruikers. Zonder visie lopen we als gemeente het risico dat de ambities uit het oog raken, dat andere ruimteclaims opeens op het toneel verschijnen, investeringen niet optimaal worden ingezet en de onduidelijkheid richting tijdelijke gebruikers voort blijft duren.

Het proces bestond uit drie fasen. In de eerste fase is de huidige situatie in beeld gebracht. Daarbij is inzichtelijk gemaakt wat de eisen en wensen zijn vanuit de verschillende beleidsafdelingen van de gemeente. Ook is er individueel gesproken met alle in het gebied aanwezige partijen, om hun wensen en eisen te verkennen. Het resultaat van deze fase is een analyse van de huidige situatie, met bouwstenen voor het gebied.

In een apart bijlagen document zijn de bevindingen uit het doorlopen proces opgenomen: in Bijlage 1 de analyse met bouwstenen, in Bijlage 2 de scenario’s met de bevindingen uit de particiaptie, in Bijlage 3 achtergrondinformatie van de visie met voorkeursmodel en varianten en in Bijlage 4 de overige achtergrondinformatie.

In de tweede fase zijn drie scenario’s opgesteld. Het doel van deze scenario’s was het onderzoeken van de kansen en knelpunten van uiteenlopende denkrichtingen. Niet om een van deze scenario’s te kiezen voor verdere uitwerking, maar om af te tasten hoe de verschillende onderdelen van de scenario’s door de belanghebbenden gewaardeerd worden. De scenario’s zijn eerst tijdens een collectieve avond besproken met de in het gebied aanwezige partijen en op de avond daarna aan de omwonenden. Het resultaat van deze fase is duidelijkheid in de wensen en zorgen, behorend bij de mogelijke ingrepen in het gebied. In de derde fase is de visie opgesteld. De visie is op verzoek van de raad uitgewerkt in een voorkeursmodel met twee gelijkwaardige varianten. Dit is eerst in individuele gesprekken gepresenteerd aan de in het gebied aanwezige partijen en daarna tijdens een collectieve avond aan de omwonenden. Naar aanleiding van de reacties zijn de visie en het voorkeursmodel met varianten aangepast. Het resultaat van deze fase is een toekosmtbestendige visie met een voorkeursmodel en twee gelijkwaardige varianten, met inzicht in de reacties van de belanghebbenden.

Gebiedsvisie Spaarnepark

HOSPER voor Gemeente Haarlem

5.

1 Context

1.1 Verleden

1.2 Heden

1900

1961

1969

1993

1.1.1 Historie

1.2.1 Positie tussen stad en landschap

1.2.2 Omheind en verrommeld

1900: Weidegebied met lintbebouwing aan het Spaarne. Een voetpad door de weilanden ten noorden van huisnummer 103. 1961: Haarlem is uitgebreid tot Schipholweg (noord) en Spaarne (west), de eerste sportvelden zijn gerealiseerd. 1969: Nieuwe bebouwing van Schalkwijk en de Belgiëlaan begrenzen het sportcomplex. Het sportcomplex ligt als een laagte tussen de wegen, bebouwing en Spaarne. 1993: Gebied heeft grotendeels de huidige vorm met woonbuurt en watergang aan de oostzijde van het sportcomplex en een verbinding met het Tennispad. Op het sportcomplex staan een tennishal (1981) en sporthal (1988). bron: www.topotijdreis.nl

Het Spaarnepark ligt aan het Spaarne, ten zuiden van het historische centrum. Aan de noordzijde ligt een belangrijke uitvalsweg en wordt een HOV-hub ontwikkeld. Het Spaarnepark ligt daarmee op een hele centrale, zichtbare en herkenbare plek die door vele Haarlemmers wordt gebruikt en beleefd.

Het plangebied is een traditioneel sportpark met een gesloten karakter. Het is van buitenaf amper zichtbaar en moeilijk bereikbaar. Door de vele hekken en sloten zijn er geen logische routes door het park. Het sportpark wordt niet altijd even intensief gebruikt en delen zijn tijdelijk in gebruik gegeven aan initiatiefnemers. Tot slot zijn er plekken op het park die er rommelig uitzien.

Vanuit het zuiden vormt het plangebied de beëindiging van de Groene Zoom. Aan de overkant van het Spaarne liggen uitlopers van de Haarlemmerhout. Het Spaarnepark vormt dus een belangrijke schakel tussen landschap en stad.

barrière route entree rommelig

6.

Gebiedsvisie Spaarnepark

HOSPER voor Gemeente Haarlem

1.3 Toekomst

25000

20000

15000

10000

5000

0

1.2.3 Ruimtegebruik Het plangebied is op dit moment in gebruik door verschillende sportverenigingen en tijdelijke functies. Op het sportpark zijn de volgende sportvoorzieningen aanwezig: - 5 voetbalvelden (3 kunstgras + 2 gras) - 2 softbalvelden + 1 honkbalveld + slagkooien - 12 tennisbanen + 5 padelbanen - 11 beachvolleybalvelden - 2 sporthallen: 1x zaalsporten (+SportSupport), 1x tennis/squash - clubgebouwen met kleedkamers, kantines, opslag, bso, tribune - gebouwen voor de roeiverenigingen, kano/sup vereniging, schietvereniging, yoga, sportcontainer en parkonderhoud. De ruimte die de sportclusters (sportvelden, gebouwen en de bijbehorende ruimte daar omheen) innemen is 116.700 m2. Gebiedsvisie Spaarnepark

eind 2021

2022-2025

2026-2030

2031-2040

1.3.1 Schalkwijk in ontwikkeling Naast het sporten zijn er ook niet-sportgerelateerde functies met een tijdelijke status in het gebied: tijdelijke gebouwen (zorg en onderwijs) en een tuinencomplex met meerdere gebruikers. Het ruimtebeslag van deze tijdelijke functies is 26.800 m2. Het groen dat in het gebied aanwezig is bestaat vooral uit de groen-blauwe structuur langs de oostrand en een zone langs het Spaarne, met daar tussenin bomensingels en restruimtes rond de sportclusters en langs de wegen. Het water bestaat vooral uit sloten. Het oppervlak groen bedraagt 45.400, water 14.300 m2.

In Schalkwijk wordt in de komende jaren een groot aantal woningen bijgebouwd. Het woningaantal stijgt van 16.259 in 2021 (bron: Haarlem in Cijfers) naar 20.115 in 2030 en 22.795 in 2040 (bron: monitorplancapaciteit maart 2022). Het merendeel van deze ca. 6.530 nieuwe woningen (95%) bestaat uit appartementen. Om een toekomstbestendig Spaarnepark te realiseren wordt deze bevolkingsgroei in de visievorming meegenomen (zoals bij de capaciteitsberekeningen van de sportvelden).

Voor meer informatie over het huidige ruimtebeslag: zie Bijlage 1.

HOSPER voor Gemeente Haarlem

7.

2 Uitgangspunten visie

2.1 Goed verbonden open sportpark

2.2 Betaalbaar

¤ 2.1.1 Ambities

2.1.2 Open Sportpark, zien bewegen doet bewegen

2.2.1 Verantwoorde en betaalbare investering

In de door de raad vastgestelde startnotitie zijn ambities voor het Spaarnepark vastgelegd: 1. Respecteer de historische structuren: het Spaarne, het bijbehorende historische lint en de historische polderstructuur. 2. Het Spaarnepark is onderdeel van de Groene Zoom. 3. Verbindende route door het park, met entrees naar omgeving. 4. Open sportpark met flexibele functies voor sporten, bewegen en ontmoeten. 5. Een herkenbare kern/hart van het park

De trend is dat mensen steeds vaker individueel of in een zelfgeorganiseerde groep willen sporten. Daardoor wordt sporten in de openbare ruimte steeds belangrijker. Daarbij is zichtbaarheid belangrijk, want ‘zien bewegen doet bewegen’. Met een open sportpark wordt de leefomgeving van bestaande en nieuwe bewoners verbeterd en het sociaal weefsel versterkt. In een open sportpark komen drie onderdelen samen: - georganiseerde sporten (sportverenigingen) - openbare sportvoorzieningen - een openbaar park voor samenhang en identiteit In een open sportpark is organisatorische, programmatische en beheerstechnische afstemming tussen de functies gewenst.

Om de benodigde investeringen verantwoord en betaalbaar te maken, moet slim gebruik worden gemaakt van de bestaande functies. Daar waar gebouwen en velden goed inpasbaar zijn, blijven deze ongewijzigd liggen.

bron: ambitiekaart (gemeente Haarlem)

8.

Gebiedsvisie Spaarnepark

Een aantal functies moet wel worden verplaatst. Dit wordt uitgevoerd op het moment waarop volgens de MJIP (investeringsplanning) onderhoud en vervanging nodig is en hier voldoende middelen voor beschikbaar zijn. Op deze manier worden de aanwezige voorzieningen zo lang mogelijk benut. Dat is niet alleen financieel gunstig, maar het is ook duurzaam om te behouden wat in principe nog goed is. HOSPER voor Gemeente Haarlem

2.3 Programma van eisen en wensen

Er zijn veel eisen en wensen voor het toekomstige Spaarnepark. Van alle eisen en wensen is de ruimtebehoefte bepaald: de bouwstenen voor de visie. In deze paragraaf worden de bouwstenen opgesomd, met de bijbehorende ruimtebehoefte en prioritering. Meer informatie over de bouwstenen is te vinden in Bijlage 1. Ook zijn daar de functies te vinden die overwogen zijn, maar waar om uiteenlopende redenen geen plek voor is in het Spaarnepark.

2.3.1 Functies Sportverenigingen De sportverenigingen kunnen compacter worden. De onderbouwing hiervoor is te vinden in Bijlage 1. - 4 voetbalvelden (3 kunstgras + 1 gras óf kunstgras) - 2 softbalvelden - bestaande hal voor zaalsporten - ongewijzigd tenniscomplex (langdurige erfpacht) met hal - 11 beachvolleybalvelden, uitbreiding is gewenst - compacter watersportcluster (roeien en kano/sup) - verlengde schietvereniging - yoga Deze sportverenigingen hebben ca. 77.100 m2 nodig. Daarbij is uitgegaan van de sportbehoefte in het Spaarnepark voor Schalkwijk, niet op het niveau van de hele stad. Openbaar sporten Er is een steeds grotere behoefte aan sporten en spelen in de openbare ruimte. De gemeente heeft de ambitie (onder andere in het coalitieakkoord) om daar een aantal voorzieningen voor te realiseren. Omdat de ruimtebehoefte sterk afhangt van de keuzes die in de uitwerking gemaakt worden, is een inschatting gemaakt van de minimale en maximale ruimtebehoefte.

- zwemmen in buitenwater 250 - 1.400 m2 - sporten en bewegen in de openbare ruimte (zoals ASM Skills Garden, beweegtoestellen/freerunnen, sport-/beweegveldjes, skaten, 3x3 basketbal, pumptrack) 1.750 - 7.500 m2 - spelen 500 - 6.000 m2 - gemarkeerde hardlooproute 2.000 m2 - diverse kleine functies (zoals meubilair, sportspeltafels, beweegroute, etc.) 1.000 - 3.700 m2 - een weide voor sport, spel en verblijf én wandelpaden waarop ook gesport kan worden zijn onderdeel van het parklandschap. Het totale ruimtebeslag vraagt 5.500 - 20.600 m2. Gebiedsvisie Spaarnepark

Tijdelijke functies De tijdelijke gebouwen voor onderwijs en zorg verdwijnen uit het Spaarnepark. De tuinen passen goed in de Groene Zoom, worden hoog gewaardeerd en tuinieren is ook actief bewegen. Deze functie heeft echter bewust een tijdelijk status, om prioriteit aan andere functies te kunnen geven als dat in de visie gewenst is. Het ruimtebeslag van de tuinen wordt daarom niet vooraf bepaald, maar volgt uit de hoeveelheid ruimte die beschikbaar blijft.

2.3.2 Groen en water Doel van de visie is om het sportcomplex in de Groene Zoom te transformeren tot een goed verbonden Spaarnepark waar mensen kunnen sporten, spelen, verblijven en ontmoeten. Daarvoor is een continue parklandschap essentieel, met diverse verbindende routes (o.a. noord-zuid en oost-west). Daarnaast zijn er beleidsmatige uitgangspunten voor ecologie en groen. In het gebied is ook waterberging nodig. Uit de watersysteem analyse van de Romolenpolder van Sweco uit 2022 (samenvatting in Bijlage 4) blijkt dat er een bergingstekort is. Zodra de Europawijk Noord afgekoppeld wordt, komt dit regenwater ook in het watersysteem terecht en wordt het bergingtekort vergroot. Er is een inschatting gemaakt van het ruimtebeslag dat minimaal nodig is als aanvulling op het bestaande groen en water. - ecologische verbindingszone 6.000 m2 - openbaar parklandschap (groenstructuren met sport-/speel-/ ligweides en verbindende wandelpaden waarop ook gesport kan worden) 30.000 m2 - waterberging 7.000 m3 = 10.000 m2 In totaal vraagt het aanvullende groen en water om 46.000 m2. Daarnaast is behoud van de bestaande groenstructuren en behoud van zoveel mogelijk bomen belangrijk.

2.3.3 Overige eisen en wensen Voor een goed functionerend sportpark zijn daarnaast twee andere dingen belangrijk: parkmanagement en sociale veiligheid. Parkmanagement Ten eerste een duidelijk parkmanagement met organisatiemodel, om ervoor te zorgen dat het Spaarnepark effectief functioneert. Via het parkmanagement worden zowel het beheer als het gebruik (inclusief activiteiten) goed geregeld.

Sociale veiligheid Het Spaarnepark ligt in stedelijk gebied, momenteel is er beperkt overlast door vandalisme en geluid. Dat is een maatschappelijk probleem dat niet ruimtelijk opgelost kan worden. Het is wel mogelijk om het park ruimtelijk en organisatorisch zodanig in te richten dat de overlast beperkt wordt. Relevante ingrepen: - voldoende verlichting langs de belangrijkste routes - sociale controle door zichtrelaties tussen gebouwen, velden en paden en door het toevoegen van functies langs de belangrijkste doorgaande routes - daarnaast is het wenselijk dat er altijd mensen rondlopen op het park: bijvoorbeeld een beheerder, buurtsportcoach, jongerenwerker en/of vrijwilliger - de mogelijkheid om onderdelen af te kunnen sluiten als deze veel overlast kunnen veroorzaken (zoals het kunstgrasveld naast de woonbuurt) en/of gevoelig zijn voor vandalisme

2.3.4 Prioritering De visie bevat een balans van alle eisen en wensen. Omdat de ruimte beperkt is, kan niet alles in de gewenste hoeveelheid gerealiseerd worden en krijgt geen enkele functie meer ruimte dan strikt noodzakelijk. De hoofddoelstelling van de visie is het realiseren van een open sportpark en een prettige leefomgeving. Daarom hebben de volgende onderdelen prioriteit: dat wat de sportverenigingen nu én in de toekomst nodig hebben + openbaar sporten + groen (ecologische verbinding en park), inclusief dat wat daar functioneel voor nodig is (infrastructuur). Waterberging is geen hoofddoelstelling, maar is onontkoombaar met de klimaatverandering en het realiseren van een gescheiden stelsel in de Romolenpolder. Bij onvoldoende waterberging is er steeds vaker grote wateroverlast in het Spaarnepark. Dat belemmert het functioneren van de sportvelden en openbare voorzieningen en kan desastreus zijn voor de bestaande bomen en groenstructuren. Daarom wordt voor de waterberging gekeken wat mogelijk is zonder afbreuk te doen aan de eerste prioriteit. Daarna volgen in de prioritering de tuinen. Deze leveren zowel maatschappelijk als qua biodiversiteit een positieve bijdrage aan het open sportpark, maar het open sportpark kan eventueel ook zonder tuinen functioneren. Eventuele overige functies volgen daarna.

HOSPER voor Gemeente Haarlem

9.

3 Visie

3.1 Principes

HOV-hub

Engelandpark

3.1.1 Drie karakteristieke routes

3.1.2 Sporten en bewegen staat centraal

Centraal in het Spaarnepark komt een Sportroute. Deze verbindt de sportfaciliteiten met elkaar en met het parkeerterrein.

In het open sportpark staat sporten en bewegen centraal: zowel in verenigingsverband als openbaar. De Sportroute verbindt de georganiseerde sporten. Overal waar dat passend is blijven sportfuncties (met name gebouwen) op de huidige plek liggen. Dat is niet alleen duurzaam en kosteneffectief, maar draagt ook bij aan behoud van de bestaande identiteit van de verenigingen. Door versnipperde bebouwing in het park te verwijderen, ontstaat ruimte voor mogelijke uitbreiding van sportfuncties. Aanpassingen (met name velden) worden gecombineerd met de geplande periodieke benodigde renovatie/vervanging en de bijbehorende beschikbaarheid van financiële middelen.

In het oosten van het Spaarnepark komt een Parkroute tussen het Engelandpark en de Schipholweg/HOV-hub. Dit is een royale parkzone met een wandelpad en openbare functies die mensen uitnodigen om het park in te trekken. De bestaande route langs het Spaarne wordt recreatief aantrekkelijker door het toevoegen van watergerelateerde functies en het minimaliseren van gemotoriseerd verkeer.

10.

Gebiedsvisie Spaarnepark

Daarnaast komen er in het parklandschap verschillende openbare voorzieningen om te sporten en te bewegen (en om te verblijven en ontmoeten). De invulling en positie van deze functies wordt in een latere planfase bepaald op basis van behoefte. Langs de Parkroute komen functies die passend zijn in een parklandschap. Deze functies hebben in het noordelijke deel een wat meer stedelijk karakter en in het zuidelijke deel een parkkarakter. Langs de Spaarneroute is ruimte voor functies die bij het waterrijke recreatieve karakter passen.

HOSPER voor Gemeente Haarlem

historisch centrum

HOV-hub & Slachthuisbuurt

HOV-hub

oost

autovrij Spaarnepark

Parkroute

Sportroute

Spaarneroute

autoluwe NoordSchalkwijkerweg

woonbuurt

parkeerterrein

pontje

Schalkwijk centrum

Spaarne

Engeland park

3.1.3 Toegankelijk autovrij park met autoluw Spaarne Het sportpark wordt opengesteld en er komen meerdere entrees. Mensen komen bij voorkeur met het openbaar vervoer, fiets of te voet. De drie noord-zuid routes zijn comfortabel voor voetgangers en fietsers. Voor fietsers is alleen een slingerende route mogelijk, daardoor zijn de paden door het park alleen logisch voor bestemmingsverkeer. Meerdere oost-west routes verbinden het Spaarne, het open sportpark en de woonbuurt met elkaar.

Gebiedsvisie Spaarnepark

Belgiëlaan

Auto’s parkeren op een nieuw centraal parkeerterrein nabij de Belgiëlaan. Hierdoor wordt het park helemaal autovrij zonder langzaam verkeersroutes te hoeven kruisen. Bovendien is er voldoende afstand tot de HOV-hub, om gebruik als HOVparkeerplek te voorkomen. De Noord-Schalkwijkerweg langs het Spaarne wordt autoluw. Alleen als een voertuig echt tot aan een gebouw moet komen, is verkeer over de Noord-Schalkwijkerweg toegestaan (hulpdiensten, mindervaliden, laden/lossen, bewoners van de woningen aan deze weg en leden van de schietvereniging met wapens).

3.1.4 Transformatie naar duurzaam park Het gebied transformeert naar een parklandschap met behoud van de bestaande kwaliteiten zoals de hoofdgroenstructuur. Langs de woonbuurt komt een sterkere ecologische verbinding, gecombineerd met een zoekgebied voor waterberging. De beplanting in de oost-west groenstroken en rond de tennisbaan wordt deels versterkt met inheemse bomen en (al dan niet solitaire) heesters, deels verwijderd voor paden, doorzichten en een gedraaid voetbalveld. Het parkgroen tussen de groenstructuren krijgt ecologische meerwaarde door bloemen/kruiden en natuurvriendelijke oevers. Waar dat zowel ruimtelijk als ecologisch passend is, worden bomen en heesters (solitair of in kleine groepen) toegevoegd.

HOSPER voor Gemeente Haarlem

11.

3.2 Visiekaart De visiekaart is een optelsom van de hiervoor beschreven principes. In de visiekaart wordt de ruimtelijke hoofdstructuur van het Spaarnepark weergegeven. Daarmee liggen de belangrijkste ruimtelijke structuren vast.

Legenda Parkroute met meer stedelijke functies Parkroute met parkfuncties Spaarneroute met bijpassende functies Sportroute langs gebouwen en velden oost-west route groenstructuur parkgroen zoekgebied water uitstraling gebouw optie uitbreiding gebouw voetbalveld softbalveld HOV-hub parkeerterrein aanrijroute parkeren

12.

Gebiedsvisie Spaarnepark

HOSPER voor Gemeente Haarlem

3.3 Sfeer

Spaarnepark met wat meer stedelijke functies

Spaarnepark met parkfuncties

De parksfeer zorgt voor samenhang in het Spaarnepark. Door het groen, de routes en de samenhangende materialisering worden alle functies met elkaar verbonden: sportvelden, openbare voorzieningen en verblijfsplekken. Bovenstaande afbeeldingen geven de sfeer weer van het noordelijke wat meer stedelijke deel van het Spaarnepark en van het zuidelijke wat meer parkachtige deel. Deze afbeeldingen zijn bedoeld om de sfeer te laten zien, het zijn geen realistische weergaves van specifieke locaties in het gebied.

Gebiedsvisie Spaarnepark

HOSPER voor Gemeente Haarlem

13.

3.4 Toelichting

3.4.1 Sporten en bewegen staat centraal Gebouwen Vrijwel alle gebouwen worden met elkaar verbonden door de Sportroute. De bebouwing heeft primair een sportbestemming, met uitzondering van een gebouw voor de onderhoudsdiensten en eventueel de tuinen. Ondergeschikte functies zoals een BSO zijn mogelijk, mits dat geen afbreuk doet aan het karakter van het open sportpark en er geen extra bebouwing voor nodig is. Het merendeel van de gebouwen is bestaand, al dan niet met aangepaste functie. Door het verwijderen van meerdere bestaande gebouwen (zoals het yoga-gebouw), uitbouwen en aanbouwen, ontstaat de mogelijkheid voor nieuwe gebouwen en nieuwe aanbouwen zonder dat het totale bebouwde oppervlak in de Groene Zoom toeneemt. De plek van deze nieuwe bebouwing ligt vast. Voor zowel de bestaande als nieuwe gebouwen is de positie en oriëntatie belangrijk voor de beleving en het functioneren van het Spaarnepark. Het bestaande gebouw van de schietvereniging is goed passend bij het Spaarne en blijft qua aanzicht ongewijzigd. Aan de achterkant kan het gebouw verlengd worden ten behoeve van langere schietbanen. De kano- en roeiverenigingen krijgen een gezamenlijk gebouw. Door alle bestaande gebouwen van deze verenigingen te verwijderen wordt deze belangrijke bocht in het Spaarne vrijgemaakt voor een openbare verblijfsplek aan het water en uitbreiding van de haven.

Het nieuwe gebouw staat haaks op het Spaarne, tegen de schietvereniging aan. Zo blijft de bocht van het Spaarne vrij van bebouwing en wordt de relatie tussen Spaarne en sportpark versterkt. Het nieuwe gebouw past qua uitstraling bij de lintbebouwing van de Noord-Schalkwijkerweg (bijvoorbeeld met een schuurtypologie). Het gebouw draagt actief bij aan een levendige haven, bijvoorbeeld door een accent in het volume en/of positie van hoofdentree en/of door openheid van het gebouw richting de haven.

14.

Gebiedsvisie Spaarnepark

De bestaande Van Turnhouthal waarin Olympia is gehuisvest blijft gehandhaafd. Indien nodig kan de hal iets worden vergroot om beter aan veranderende sporteisen te kunnen voldoen. Voor het park is het belangrijk dat het gebouw uitnodigend is naar alle richtingen. De entrees zijn zichtbaar vanuit het oosten en westen, de kantine met dakterras is zichtbaar vanuit het noorden en oosten. De trap aan de noordzijde zorgt voor een belangrijke relatie tussen binnen en buiten. Daarnaast is het zeer waardevol dat de zuidgevel een duidelijke en uitnodigende ‘voorkant’ heeft.

kano/roei vereniging

schietvereniging

Van Turnhouthal Olympia

Het voormalige sportgebouw dat nu gebruikt wordt door de onderhoudsdienst van SRO en Spaarnelanden krijgt weer een sportfunctie, indien nodig met passende aanbouw. Doel is dat hier ook ‘s avonds licht en mensen aanwezig zijn, zodat de looproute tussen parkeerterrein en sportfuncties in het noordelijke deel van het Spaarnepark sociaal veiliger wordt.

sportfunctie ipv onderhoud

tennishal DIO

Om dezelfde reden is het wenselijk dat de tennishal een entree en uitstraling aan deze route krijgt. Dit is tevens een kortere route naar het parkeerterrein. De tennishal kan mogelijk verbreed worden om indoor padel te realiseren. Door de positie achter de woning en op afstand van het Spaarne doet dit geen afbreuk aan het parkkarakter.

nieuwbouw onderhouds diensten

voormalig kleedgebouw n.t.b. functie

Watermeterfabriek

Het bestaande gebouw van DIO blijft ongewijzigd gehandhaafd. Hier is met name de uitstraling richting de nieuwe noord-zuid Parkroute van belang.

Gebouwen

In het zuidwesten staat een voormalig kleedgebouw. Dit gebouw wordt in de toekomst opgeknapt en gebruikt door de (nader te bepalen) aangrenzende functie. Bijgebouwen zijn ongewenst. Tussen het voormalige kleedgebouw en de lintbebouwing heeft lange tijd een schuur gestaan. Op deze locatie komt een nieuwe schuur voor de onderhoudsdiensten (SRO en Spaarnelanden). Net buiten het plangebied, bij het pontje over het Spaarne, komt een horeca-gelegenheid in de Watermeterfabriek. Dit wordt een aantrekkelijke plek aan de Spaarneroute.

HOSPER voor Gemeente Haarlem

Sportvelden en andere functies op maaiveld met een vaste plek Omdat de ruimte in het Spaarnepark beperkt is en een aantal functies veel ruimte inneemt, ligt de positie van deze functies vast. De softbalvelden draaien iets om ruimte te maken voor het park met routes en voorzieningen. De bestaande haven wordt uitgebreid. Hier kunnen beginnende watersporters veilig oefenen en/of kan gezwommen worden (afhankelijk van de waterkwaliteit). De voetbalvelden van Olympia. Het oostelijke veld schuift iets van de woonbuurt af om ruimte te maken voor de ecologische verbinding. De rand van de uitloopstrook rond het veld komt daardoor op ca. 30 meter afstand van de gevels van de woningen te liggen. Het is denkbaar om dit veld af te sluiten met een laag hek en alleen door de vereniging te laten gebruiken, om overlast voor de omwonenden te beperken. Het westelijke veld schuift iets van de hal af om ruimte te maken voor een royaal openbaar pad tussen hal en veld. Dit voetbalveld kan openbaar gebruikt worden op de momenten dat de vereniging het veld niet gebruikt.

softbalvelden

voetbal velden Olympia

haven

bestaand voetbalveld

tenniscomplex

voetbalveld DIO

parkeerterrein

Het bestaande voetbalveld waar zowel Olympia als DIO gebruik van maken. Dit is relatief nieuw en blijft liggen. Sportvelden en andere functies op maaiveld met een vaste plek

Het voetbalveld van DIO draait een kwart slag om ruimte te maken voor de noord-zuid parkverbinding met route. DIO speelt liever op gras, maar kunstgras is multifunctioneler. Dit wordt besloten op het moment dat het veld gedraaid wordt. Het tenniscomplex blijft ongewijzigd liggen. Het parkeerterrein ligt tussen de Belgiëlaan en het Tennispad, tussen de noord-zuid Parkroute en Sportroute. Dit is de enige plek waar auto’s de langzaam verkeersroutes niet hoeven te kruisen en uit het zicht staan vanaf het Spaarne. Door het parkeerterrein zo ver mogelijk richting het Tennispad te leggen wordt de loopafstand voor sporters beperkt.

Gebiedsvisie Spaarnepark

HOSPER voor Gemeente Haarlem

15.

Nader te bepalen sport-, beweeg-, speel- en verblijfsfuncties In het park is ruimte voor het flexibel inpassen van voorzieningen voor sporten, bewegen, spelen en ontmoeten. De invulling wordt in een latere planfase bepaald op basis van behoefte. Daarbij moet rekening gehouden worden met het beoogde karakter. In het park zijn alleen functies toegestaan die: - openbaar toegankelijk en uitnodigend zijn - bijdragen aan sporten, bewegen, spelen, ontmoeten en/of de parksfeer en/of een maatschappelijke meerwaarde hebben - iets aanbieden dat een aanvulling is op dat wat er al is, bijvoorbeeld omdat ze in een sport voorzien die nog niet via de verenigingen aangeboden wordt - zich functioneel en ruimtelijk voegen naar het parkkarakter, de langzaam verkeersroutes en de omliggende functies - geen extra gebouwen en parkeerplekken nodig hebben, maar gebruik kunnen maken van de al aanwezige faciliteiten. Als er toch een bouwwerk nodig is dan is deze compact, multifunctioneel en architectonisch met meerwaarde voor het openbare park - open en overzichtelijk zijn om de samenhang van het park niet te belemmeren Langs het noordelijke deel van de Parkroute komen intensief gebruikte functies met een stedelijk karakter zoals skaten, ASM/ skillsgarden met multicourt, calesthenics/freerun park, freezone, trampolines, standplaats voor een foodtruck, etc.

Dit is het enige deel in het Spaarnepark waar stedelijke functies passend zijn: door de relatie met de HOV-hub gecombineerd met een relatief grote afstand tot de woningen. De eerste functies zijn zichtbaar vanaf het fietspad/de nieuwe tunneluitgang van de Schipholweg, zodat mensen verleid worden om het park in te gaan. In de noordoosthoek van het park is een royale (hondenvrije) sport-, speel- en (kleinschalige) evenementenweide gewenst, voor flexibel gebruik én als groene parkentree van het park. Langs de rest van de Parkroute komen functies die passend zijn in een parklandschap qua uitstraling en gebruiksintensiteit. Bijvoorbeeld atletiekvoorzieningen, beachvelden, een stormbaan, speeltoestellen, basketbalveldjes, tuinen, etc. Verspreid langs

16.

Gebiedsvisie Spaarnepark

de routes en op de kruisingen van de paden is ruimte voor kleinschalige voorzieningen zoals bbq/picknick/bordspel tafels, teqsports/pingpong tafels, trampoline, jeu de boules, bordjes en toestellen van een beweegroute, etc. De functies zijn geschikt voor het stimuleren van beweging en ontmoeting voor verschillende doelgroepen: van jong tot oud en voor mensen met verschillende beperkingen en interesses. Langs het zuidelijke deel van de Parkroute krijgt de entreezone vanaf de Belgiëlaan een uitnodigend en aantrekkelijk karakter. Door hier bijvoorbeeld een eilandenrijk met natuurspelen te realiseren, worden mensen verleid om het Spaarnepark in te gaan. Langs de hele Spaarneroute komen voorzieningen die passend zijn voor deze waterrijke recreatieve route. Bijvoorbeeld banken/ picknicktafels, steigers/vlonders aan het water, etc. In de bocht van het Spaarne komt een fijne verblijfsplek aan de haven, bijvoorbeeld met een lange zitrand aan het water. Iets zuidelijker is een uitnodigende verbinding landinwaarts wenselijk, bijvoorbeeld door een pumptrack of speelvoorzieningen voor jonge kinderen in de nabijheid van SportSupport/Van Turnhouthal. Langs het zuidelijke deel van de Spaarneroute is het wenselijk om een relatie met de tuinen of sportfunctie te realiseren. Net iets ten zuiden van het Spaarnepark ligt de Watermeterfabriek aan de Spaarneroute.

functies met stedelijk karakter verblijfsplek aan haven

sport/speel/ evenementen weide

verbinding landinwaarts

functies die passend zijn aan het Spaarne

functies die passend zijn in het parklandschap

relatie met tuinen/sport

eilandenrijk Watermeter fabriek

Nader te bepalen sport-, beweeg-, speel- en verblijfsfuncties

Als een van de nader te bepalen functies in het park een gebouw nodig heeft (bijvoorbeeld de beach), dan gelden twee spelregels. 1. Maak zoveel mogelijk gebruik van bestaande gebouwen. Als er al een gebouwde voorziening in het park aanwezig is die gebruikt kan worden dan is nieuwbouw niet toegestaan, ook niet als het bestaande gebouw op enige afstand ligt. Zo zijn bijvoorbeeld nieuwe kleedkamers niet toegestaan, omdat er in het gebied voldoende kleedruimtes aanwezig zijn die ook door andere partijen gebruikt kunnen worden. 2. Het gebouw past in het parklandschap. Dat betekent dat het zo klein mogelijk is en gemaakt is van natuurlijke materialen met een terughoudende uitstraling (hout en glas).

HOSPER voor Gemeente Haarlem

3.4.2 Toegankelijk autovrij open sportpark met autoluw Spaarne

historisch centrum

Toegankelijk park met verbindende langzaam verkeersroutes Het sportpark wordt opengesteld: er komen meerdere entrees naar het Spaarnepark en nieuwe routes verbinden het Spaarne, het open sportpark en de omgeving met elkaar.

HOV-hub & Slachthuisbuurt

De autoluwe Spaarneroute wordt een aantrekkelijke fiets- en wandelroute. De groene Parkroute slingert ontspannen door het park en vormt een aantrekkelijke wandelroute tussen de Schipholweg/HOV-hub/Slachthuisbuurt, het open sportpark en het Engelandpark. De functionele Sportroute vormt de kortste route tussen het parkeerterrein en de sportfuncties in het noordelijk deel van het Spaarnepark.

pontje

Parkroute

Sportroute

Spaarneroute

oost

Meerdere oost-west routes verbinden het Spaarne, het Spaarnepark en de aangrenzende woonbuurt met elkaar. De routes zijn comfortabel in gebruik. De verharding is glad (bijvoorbeeld asfalt) voor optimaal comfort voor mensen met een beperking, kinderwagen, skates, etc. De hoofdroutes worden goed verlicht, waarbij de verlichting nachtdiervriendelijk is (kleur, intensiteit, afscherming, dimmen tijdens een deel van de nacht). Langs de routes komen banken en afvalbakken. Er komen voldoende openlucht fietsparkeerplekken, die zo dicht mogelijk bij de gebouwen en de overige functies zijn geplaatst om het fietsgebruik te stimuleren.

Schipholweg

woonbuurt

Schalkwijk centrum

Watermeterfabriek horeca

Spaarne

Belgiëlaan

Engeland park

Toegankelijk Spaarnepark met verbindende langzaam verkeersroutes

Gemarkeerde hardlooproute van 2 klimometer in het Spaarnepark

Mensen die de hond uitlaten dragen bij aan de levendigheid en sociale veiligheid. Daarom zijn honden toegestaan buiten de sport-/speelweides, aan de lijn en met opruimplicht. In het Engelandpark en aan de overkant van het Spaarne zijn hondenlosloopplaatsen. Gemarkeerde hardlooproute In het Spaarnepark ligt een gemarkeerd hardlooprondje van precies 2 kilometer. Deze route is zichtbaar en uitnodigend vanaf de Schipholweg en vanaf de Belgiëlaan. De route voert langs de Schipholweg, de Parkroute, de Belgiëlaan en het Spaarne.

Gebiedsvisie Spaarnepark

HOSPER voor Gemeente Haarlem

17.

Routes voor doorgaand fietsverkeer De Belgiëlaan, Schipholweg en Noord Schalkwijkerweg zijn belangrijke doorgaande routes voor fietsers. Het fietspad langs Schipholweg buigt door de komst van de HOV-hub het park in. Via de onderdoorgang komt er een autovrije verbinding met de noordzijde van de Schipholweg.

onderdoorgang

De nieuwe paden in het Spaarnepark hebben een beperkte breedte (ca. 3 meter) omwille van het parkkarakter. Deze paden zijn bedoeld voor langzaam verkeer: voetgangers en fietsers met een bestemming in het Spaarnepark. Bromfietsen en scooters zijn niet toegestaan. Elektrische fietsen zorgen voor grote snelheidsverschillen maar zijn lastig te weren.

route voor doorgaand fietsverkeer route voor langzaam fietsverkeer

Om te voorkomen dat de nieuwe routes door het Spaarnepark aantrekkelijk worden voor fietsers die snel van en naar de HOVhub willen, worden op delen van deze route fietsers geweerd. Door op een aantal strategische plekken bijvoorbeeld een fietssluis te plaatsen, sluit de fietsroute door het Spaarnepark westelijk aan op de Belgiëlaan. De fietsroute door het Spaarnepark wordt op deze manier langer, minder logisch en minder snel dan de doorgaande fietsroute via de NoordSchalkwijkerweg. Fietsroutes in de context Op de luchtfoto zijn de fietsroutes in een grotere context te zien. Voor fietsverkeer vanuit het gebied ten zuiden van het Spaarnepark dat van en naar de Schipholweg/HOV-hub gaat, zijn de Europaweg en de Noord-Schalkwijkerweg de snelste routes. De nieuwe noord-zuid route door het park vormt door de slinger en de westelijke aansluiting op de Belgiëlaan een minder aantrekkelijk alternatief. Daardoor zullen de routes door het park vooral gebruikt worden door bestemmingsfietsverkeer van en naar de sportvoorzieningen en door wandelaars.

geen fietsroute *

* *

fietssluis

geen fietsroute

* * *

Fietsroutes

langzaam verkeersroutes in de context

De paden waar fietsers worden geweerd zijn aangegeven met een *: het deel van de noord-zuid route tussen Belgiëlaan en Tennispad, de verbinding tussen het parkeerterrein en het Henk van Turnhoutpad en het voetpad naar de woonbuurt.

18.

Gebiedsvisie Spaarnepark

HOSPER voor Gemeente Haarlem

Autovrij Spaarnepark met autoluw Spaarne Het Spaarnepark wordt autovrij. Bezoekers komen zoveel mogelijk lopend, fietsend of met de bus. De HOV-hub ligt op slechts 300 m van de entree van Olympia en levert daardoor een toegevoegde waarde aan het sportpark. HOV-hub

Voor bezoekers die toch met de auto komen, is er een parkeerterrein met kiss&ride aan de Belgiëlaan. Vanaf daar lopen bezoekers naar hun bestemming (ca. 400 m tot de entree van de Van Turnhouthal). Conform het parkeerbeleid zijn er 163 parkeerplekken nodig (zie Bijlage 4). Voor de piekmomenten ligt er aansluitend op het parkeerterrein een grasveld voor overloop parkeren en blijven de parkeerplaatsen bij de schietvereniging en op het Salieveld buiten de berekening. Daarmee is de beschikbare capaciteit ca. 300 parkeerplekken. Als dit op termijn te veel blijkt te zijn, kan een deel van de parkeerplaatsen omgevormd worden naar een andere functie die iets bijdraagt aan het open sportpark. De Noord-Schalkwijkerweg wordt autoluw. Hier is alleen gemotoriseerd verkeer toegestaan voor laden/lossen, hulpdiensten, bewoners van de Noord-Schalkwijkerweg, mindervaliden en verlofhouders (mensen met wapens) van de schietvereniging. Bij elk gebouw is voldoende ruimte om te parkeren voor laden/lossen, brandweer, invaliden en beheervoertuigen van SRO/Spaarnelanden. Het brandweervoertuig is maatgevend, de voertuigen voor bevoorrading passen zich hierop aan.

Gebiedsvisie Spaarnepark

autoluwe NoordSchalkwijkerweg

autovrij Spaarnepark

parkeerterrein

Belgiëlaan

Autovrij Spaarnepark met autoluw Spaarne

HOSPER voor Gemeente Haarlem

19.

3.4.3 Transformatie naar duurzaam park Hoofdstructuur NatuurNetwerk De bestaande groenstructuren vormen de basis van het park. De structuren langs het Spaarne en de Belgiëlaan maken onderdeel uit van het Haarlemse NatuurNetwerk. Deze structuren worden versterkt door ze meer ruimte te geven en/of inheemse soorten toe te voegen. Langs de Noord Schalkwijkerweg is een open zicht door bomen in gras. Hier liggen kansen voor versterking van de ecologie door het realiseren van natuurvriendelijke oevers van het Spaarne (indien mogelijk). Het toevoegen van heestergroepen is incidenteel mogelijk aan de oostzijde en op afstand van de weg, beperkt van omvang en met een grote onderlinge afstand voor doorzicht ten behoeve van de sociale veiligheid en de zichtbaarheid van de achterliggende sport. In het project ‘Dwars door Schalkwijk’ wordt het profiel verbeterd van de bestaande ecologische verbindingsroute en hoofdbomenstructuur langs de Belgiëlaan. Ook hier is een zichtrelatie met Spaarnepark belangrijk. Langs de woonbuurt ligt een groen-blauwe structuur, deze wordt kwalitatief versterkt en verbreed tot een (vanuit het beleid gewenste) ecologische verbinding. Deze ecologische verbindingsroute is minimaal 15 meter breed en krijgt een inrichting met water, natuurvriendelijke oevers, kruidlaag, heestergroepen en bomen. In deze zone ligt ook het bestaande smalle wandelpad.

Vanaf het wandelpad komen goede doorzichten naar het park. De bestaande ecologische verbindingsroute en hoofdbomenstructuur langs de Schipholweg wordt aangepast voor de HOV-hub. Op maaiveld is transparantie belangrijk voor een zichtrelatie tussen Schipholweg en Spaarnepark. Parkgroen De bestaande bomensingels (oost-west singel en de groenstrook rond het tenniscomplex) hebben ecologisch een waarde, maar zijn geen Haarlemse hoofdstructuur. De bomensingels worden versterkt waar dat mogelijk is en onderbroken waar dat nodig is.

20.

Gebiedsvisie Spaarnepark

Versterken gebeurt door het toevoegen van inheemse bomen, doornige struiken en een kruidlaag. De bomen in de singels worden zoveel mogelijk gehandhaafd. Als een onderbreking in een bomenrij nodig is, wordt de afmeting van de opening beperkt om de vliegroutes voor vleermuizen niet te hinderen. De heesters worden regelmatig onderbroken voor een goede zichtbaarheid en beleefbaarheid van de sport. De bossingel langs het Tennispad bestaat vooral uit heesters en enkele bomen. Het Tennispad wordt verlegd om ruimte te maken voor het draaien van het voetbalveld. Dat is nodig voor de belangrijkste verbindende Parkroute. Langs het verlegde Tennispad komen inheemse bomen in een kruidlaag te staan. Buiten de bomensingels bestaat het parkgroen met name uit inheemse bomen in een bloem- en kruidenrijk grasmengsel met meerwaarde voor de natuur. In het parkgroen liggen functies om te sporten, bewegen, spelen en ontmoeten. Waar mogelijk worden bestaande bomen gehandhaafd. Als dat niet mogelijk is, worden ze verplaatst of royaal gecompenseerd. De sportvelden vormen grote open plekken in het park. Daarbuiten wisselen schaduwrijke en zonnige plekken elkaar af.

aanpassingen Schipholweg

NatuurNetwerk NoordSchalkwijkerweg

parkgroen

bestaande bomensingels

parkgroen

ecologische verbinding

bossingel Tennispad parkgroen

Dwars door Schalkwijk

Engeland park

Op verschillende plekken in het park komen heestergroepen en hagen voor. Deze zijn belangrijk als voedselbron en schuilplek. Waar mogelijk worden hekken vervangen door inheemse gemengde hagen. Voor de sociale veiligheid zijn twee dingen voor het toepassen van heesters essentieel: voldoende afstand tot de paden én goede zichtrelaties. Hagen blijven laag (ca. 1 m hoog, uitgroeiend tot maximaal 1.25 m). De hoger uitgroeiende heestergroepen zijn beperkt van omvang zodat er goed langs gekeken kan worden. Ook worden ze strategisch geplaatst, om onoverzichtelijke hoeken te voorkomen en sterke zichtrelaties tussen paden/wegen en park/sportvelden te garanderen. Buiten de sportvelden wordt al het gras verrijkt met bloemen en kruiden. Voor bermen en gras tussen de sportvelden wordt een knie- tot heuphoog ecologisch bloemen- en kruidenmengsel toegepast. Voor de sport- en speelweides wordt een laagblijvend mengsel toegepast dat regelmatig gemaaid kan worden.

HOSPER voor Gemeente Haarlem

Water Het bestaande polderwater wordt uitgebreid om capaciteit te realiseren voor waterberging. Vooral aan de oostzijde en zuidoostzijde van het Spaarnepark liggen hiervoor mogelijkheden. Met watergangen worden eilanden gerealiseerd, in aansluiting op de ecologische verbinding. Dat is aantrekkelijk voor mens én natuur. De eilanden liggen iets lager, zodat ze kunnen overstromen voor extra waterberging.

waterberging

Ook is waterberging onder de nieuwe kunstgrasvelden de bedoeling, dit helpt tevens in het beperken van de hittestress. Waar mogelijk krijgen nieuwe én bestaande watergangen een natuurvriendelijke oever.

waterberging

Wellicht kan het watersysteem verbeterd worden met een aanvullende verbinding onder de Belgiëlaan en/of aanpassen van het gemaal (locatie en/of capaciteit). waterberging

Gebiedsvisie Spaarnepark

HOSPER voor Gemeente Haarlem

21.

3.5 Beeldkwaliteit

houten watersportgebouw aan het water

dakvorm met flauwe helling

Van Turnhouthal: uitnodigende voorkant naar park

Haven accent mogelijk Spaarne schuurtypologie

houten gevels voor parkachtige sfeer

ruimtelijk principe nieuw watersportgebouw

3.5.3 Sportgebouwen met kap en natuurlijke materialen

Bijvoorbeeld door een transparante gevel, plek van de entree en/of zichtbare botenopslag. De overige delen van het gebouw zijn representatief en verzorgd. Ter plekke van verblijfsruimtes (kantine/overlegkamer) krijgt het gebouw veel glas. Richting haven is een accent mogelijk. Het gebouw heeft een eenvoudige hoofdvorm met flauw hellend dak. De footprint is maximaal 55x20 meter en maximaal 9 meter hoog. Technische ruimtes, installaties, afvalinzameling, zonnepanelen en een eventueel dakterras zijn in het volume geïntegreerd.

Watersportgebouw Het nieuwe watersportgebouw krijgt een schuurtypologie, passend bij het lint aan het Spaarne en de schietvereniging. Het heeft een vriendelijke, eigentijdse uitstraling die past bij het parklandschap. De gevels krijgen een natuurlijke uitstraling met hout en glas en eventueel baksteen. Het wordt een diervriendelijk gebouw. De plint opent zich zoveel mogelijk naar de openbare ruimte voor interactie met gebruikers en bezoekers van het park. Het gebouw draagt bij aan een gevoel van levendigheid en zichtbaarheid van de sport. Het gebouw heeft 3 representatieve zijdes: Spaarne, haven en Van Turnhouthal.

22.

Gebiedsvisie Spaarnepark

Van Turnhouthal De zuidgevel van de Van Turnhouthal krijgt een maximale relatie

binnen-buiten. De hekken en hoogteverschillen verdwijnen en het gebouw krijgt een uitnodigende voorkant naar het park. Als de sportvloer in de hal iets vergroot moet worden in verband met veranderende sporteisen, neemt het volume van het gebouw iets toe. In dat geval behoudt de zuidgevel een uitnodigende voorkant én behoudt het aangepaste dak een kapvorm. Tennishal Het is belangrijk dat de hoofdentree van de tennishal aan het doorgaande noord-zuid pad (de Sportroute) komt te liggen, bij voorkeur aangevuld met een zichtrelatie tussen kantine en pad. Doel is om bij te dragen aan de sociale veiligheid van deze route.

HOSPER voor Gemeente Haarlem

houten werkschuur voor onderhoudsdiensten

huidig SRO gebouw

kleinschalig bouwwerk met natuurlijke en alzijdige uitstraling

multifunctioneel dicht volume

De tennishal kan mogelijk uitgebreid worden, mits dat bijdraagt aan de sociale veiligheid van de Sportroute en het aangepaste gebouw een representatieve uitstraling krijgt (bij voorkeur met zichtbare indoor sport). Een aangepast dak krijgt een kapvorm. Loods onderhoudsdiensten Voor de onderhoudsdiensten komt er een nieuwe loods in het zuidelijke deel van het Spaarnepark. Deze loods staat tussen de woningen aan het Spaarne en het bestaande gebouw van de tuinen en heeft dus een redelijk onopvallende plek. Daarom kan dit een relatief eenvoudige loods worden. Gedacht wordt aan een schuurtypologie met een flauw hellend dak. De schuur wordt

Gebiedsvisie Spaarnepark

bij voorkeur van hout (naturel of zwart/antraciet bewerkt) en diervriendelijk gebouwd. Uitbouw huidig SRO gebouw Het huidige SRO gebouw krijgt een sportfunctie. Daarvoor wordt het bestaande gebouw verduurzaamd, met respect voor het huidige charmante karakter. De bestaande aanbouwen worden verwijderd. Als dat nodig is voor de sportfunctie, is het mogelijk om een nieuwe uitbouw te realiseren. Deze uitbouw is niet breder dan het bestaande gebouw en maximaal 2/3e van de lengte. De uitbouw is eigentijds, past qua architectuur bij het bestaande gebouw en sluit aan op het parkkarakter.

tijdelijke bouwwerken

Kleine bouwwerken Van de bestaande gebouwen worden aanbouwen, vrijstaande opslagruimtes en overdekte fietsenstallingen zoveel mogelijk verwijderd. Doel is het beperken van het aantal én oppervlak bebouwing, voor meer parksfeer. Als voor een functie een nieuw gebouw nodig is dan is deze zo klein mogelijk, met een terughoudende, natuurlijke en architectonische uitstraling (hout, glas, antraciet) en naar de belangrijke openbare plekken georiënteerd. Dichte volumes zijn multifunctioneel met een sportieve/recreatieve meerwaarde voor het park. Waar mogelijk is een bouwwerk tijdelijk (maximaal een week), bijvoorbeeld een foodtruck of stretchtent.

HOSPER voor Gemeente Haarlem

23.

gedempte kleuren in groene parksfeer: bomen, gras, hout, rvs, asfalt en beton

sport- en speelplekken met een groene natuurlijke parksfeer

3.5.2 Sporten en spelen in een parklandschap Sporten, spelen en verblijven in een parksfeer Het hele Spaarnepark krijgt een parksfeer. In het parkgroen worden openbare voorzieningen voor verschillende doelgroepen opgenomen. Deze voorzieningen moeten zorgvuldig ingepast worden, zowel qua ontwerp als qua materialisering. Materiaal en kleur sport- en spelvoorzieningen Voor de openbare sportondergronden worden gedempte kleuren gebruikt in natuurlijke tinten. Bijvoorbeeld matgroen, zandkleur, roze gravelkleur, of gedempte oranje tint. Dit geldt ook voor voorzieningen zoals een ASM-skillsveld waar felle kleuren (knalrood, helblauw, felgeel) gebruikelijk zijn, tenzij dit het

24.

Gebiedsvisie Spaarnepark

sportondergrond met gedempte kleur

betonnen sportfuncties geïntegreerd in het parklandschap

functioneren sterk beperkt. Objecten zoals de pumptrack en het skatepark bestaan uit plaatselijk licht in het werk gestort beton. Sport- en speeltoestellen zijn zoveel mogelijk van hout bij het natuurlijk spelen en op de speelplekken. Metalen delen zijn van gegalvaniseerd metaal of RVS en hebben geen coating. In het noordelijke deel van het park (met een wat meer stedelijke uitstraling) kunnen ook (in gedempte kleuren gepoedercoate) metalen sport- en speeltoestellen passend zijn.

De paden worden van zwart asfalt, bij voorkeur een duurzame variant. Op de paden kunnen markeringen worden aangebracht ten behoeve van het sporten (zoals hardlopen).

Meubilair Voor het meubilair is de HIOR Schalkwijk leidend, tenzij een alternatief meerwaarde biedt (bijvoorbeeld sportmeubilair).

De verlichting (Kio Led) en afvalbakken (Constructo) komen uit de HIOR. De hekwerken in het park worden zoveel mogelijk verwijderd. Daar waar hekwerken of ballenvangers nodig blijven, worden deze zo onopvallend mogelijk: transparant (grote mazen, dunne draden en zo laag mogelijk) en met dezelfde antraciet coating als de verlichting en afvalbakken (RAL 7016). Het vrijstaande zitmeubilair is van hout: de Canape bank uit de HIOR. Ook zijn lichte betonnen zitranden mogelijk: een losse band in het gras of een met een functie mee ontworpen zitrand. HOSPER voor Gemeente Haarlem

sociaal veilige zonering beplanting met ecologische meerwaarde

gecultiveerd karakter met natuurwaarden

3.5.3 Park met natuurwaarden Gecultiveerd karakter met natuurwaarden Het Spaarnepark is vanuit de stad gevoelsmatig het begin van het landschap, de Groen Zoom. Het parkgroen heeft een gecultiveerd karakter. Dat is belangrijk voor samenhang met de stad en het Engelandpark én voor de sociale veiligheid. Het groen heeft vanzelfsprekend een ecologische meerwaarde. Parkbeplanting De parksfeer ontstaat door bomen in (bloemrijk) gras en heestergroepen met voldoende doorzicht. De beplanting is inheems, bij de soortenkeuze wordt gekeken naar de ecologische

Gebiedsvisie Spaarnepark

bloem- en kruidenrijk gras op extensieve locaties en op (speel)gazon

natuurvriendelijke watergangen

meerwaarde. Ook is een jaarrond aantrekkelijk beeld belangrijk. Dat wil zeggen dat er zowel bloeiende beplanting wordt toegepast als beplanting met opvallende herfstkleuren of met een mooi winterbeeld (fraaie bast- of twijgkleuren en texturen).

Water De watergangen zijn zoveel mogelijk natuurlijk. Overal waar voldoende ruimte is (of genomen kan worden), wordt een natuurvriendelijke oever toegepast. Allleen als daar onvoldoende ruimte voor is, volstaat een talud. Daar waar speeltoestellen in de buurt van water staan, is het mogelijk om een gemengde haag te plaatsen om te voorkomen dat kleine kinderen per ongeluk in het water belanden. Bestaande damwanden worden waar mogelijk vervangen door een talud. Bij sommige sportverenigingen staat een hek langs de sloot ter voorkoming van ongelukken. Deze hekken worden vervangen door (of aangevuld met) een gemengde inheemse haag.

Het gras bestaat standaard uit een bloemen en kruidenmengsel. Op extensieve locaties kan dit ongeveer knie- tot heuphoog worden. De eerste meter langs de paden wordt regelmatig gemaaid om te voorkomen dat de beplanting op de paden belandt. Voor de sport- en speelweides wordt een laagblijvend regelmatig maaibaar bloemen- en kruidenmengsel toegepast.

lage haag

HOSPER voor Gemeente Haarlem

25.

4 Parkmanagement 4.1 Accommodaties

4.2 Organisatiemodel

4.1.1 Sportverenigingen

De accommodaties van de sportverenigingen blijven grotendeels op de huidige locaties liggen. Eigendom en exploitatie blijven ongewijzigd, totdat ze aan vervanging toe zijn of totdat een sportvereniging zelf aangeeft de situatie te willen wijzigen. - Tennis/padel/squash blijft met de commerciële exploitant op dezelfde locatie. - SV Olympia houdt dezelfde rol in de toekomst en blijft verantwoordelijk voor beheer en exploitatie van de binnensport en de horeca. Ook blijven ze verantwoordelijk voor onderhoud, vervanging en investering. De kleedkamers gaan via SRO. Het is goed denkbaar dat het gebouw een nevenfunctie krijgt voor mensen die gebruik maken van de openbare sportvoorzieningen en/of van het park. Met name de wc, maar wellicht ook de kleedkamers en/of de verhuur van inpandige opslagruimte (aan bijvoorbeeld bootcamp trainers) of kluisjes. De kantine heeft een vergunning alleen voor leden. Als de kantine voor een breder publiek wordt ingezet (wat een meerwaarde kan zijn voor het open sportpark), is een andere vergunning nodig. - SV DIO blijft in hun clubhuis verantwoordelijk voor beheer, exploitatie, onderhoud, vervanging en investering. De kleedkamers gaan via SRO. SV DIO kan, gezien haar visie en samenwerking met de buurt, een rol vervullen met het ‘naar binnen trekken’ van de inwoners uit de buurt.

Het is echter een kleine vereniging en de plek van het gebouw biedt ook een kans om het parklandschap en de ecologische verbinding te versterken. Zodra het gebouw aan vervanging toe is, kan overwogen worden hoe het ledenaantal van DIO zich verhoudt tot de wens tot vergroenen van dit gedeelte van het park. Als het gebouw gesloopt wordt, kan DIO wellicht gebruik maken van het huidige SRO-gebouw of het gebouw van Olympia (alles delen of apart in het zuidelijke bouwdeel). - De schietvereniging behoudt het beheer en exploitatie van hun eigen accommodatie. Ze realiseren ook zelf de gewenste uitbreiding (verlenging) van hun gebouw. - De kano- en roeisportorganisaties gaan in de toekomst samen gebruik maken van één nieuwe accommodatie. Dit gebouw wordt waarschijnlijk ontwikkeld door de gemeente en gehuurd door de verenigingen. Daarbij is het in het kader van gelijkheid