2 Bijlage 1 Concept-actieprogramma wonen en zorg 2025-2030 Gewoon samen thuis

Het gaat hierin niet alleen om zelfstandig kunnen zijn in dagelijkse bezigheden, maar ook om het gemak Gemeente Haarlem - Maatschappelijke Ondersteuning en Wonen

sociaal contact te kunnen opzoeken of ontvangen. Fysieke belemmeringen in en om het wooncomplex zijn voor inwoners verhuisredenen, en vormen daarnaast ook een bedreiging voor de maatschappelijke gezondheid. Een gesproken inwoner gaf hierover een tekenend voorbeeld: “De buurt is niet rolstoelvriendelijk, de bestrating is slecht en hobbelig, hoeken en randen te scherp of te stijl en er zijn gaten in de weg. Ik heb laatst een val gemaakt door zo’n gat en nu heb ik mijn ribben en goede hand gekneusd. Ik kan nu veel minder zelf.” Wanneer inwoners meer ondersteuning nodig hebben wordt gekeken naar het eigen sociale netwerk. Veel inwoners hebben wel contact met een buurtbewoner, maar het ontvangen van mantelzorg is niet voor iedereen een voor de hand liggende optie. Maatregelen om dit te vergemakkelijken worden door inwoners gewaardeerd. In dit kader kan bijvoorbeeld gedacht worden aan logeerkamers in een wooncomplex waar naasten voor een korte periode kunnen logeren. Daarnaast, om ontmoeting in de directe woonomgeving te stimuleren, zijn gemeenschappelijke ruimtes van belang. Indien hier geen sociale programmering aanwezig is, zijn het vrijwilligers en actieve bewoners die de gemeenschappelijke ruimte daadwerkelijk een functie geven in het bevorderen van sociale cohesie en gemeenschapsgevoel.

Gesprek met actieve bewoners Hof van Leijh mei 2024 Bewoners vinden het fijn om in Hof van Leijh te wonen. Na de oplevering is een deel van hen, op initiatief en met ondersteuning van Elan Wonen gaan werken om de contacten tussen alle bewoners te versterken, activiteiten te ontwikkelen en problemen in het gebouw of in het samen wonen snel te verhelpen. Wat het lastig heeft gemaakt is dat er bij mensen die met een zorgindicatie in Hof van Leijh zijn komen wonen er soms problemen waren die niet met begeleide bewoner opgelost konden worden. Het was dan niet duidelijk welke organisatie kon worden benaderd om de zorgen te uiten en/of problemen op te lossen. Dat maakt het samenwonen soms erg lastig. Bij nieuwe projecten zou het wenselijk zijn om van één of een beperkt aantal en bekende zorgorganisaties uit te gaan waarmee nadrukkelijker contact kan worden gelegd. Mantelzorgende buurtbewoner, september 2024. Er zijn grenzen wat je als buur kan bijdragen aan de zorg voor mensen uit de straat buurt, het is prima om wat hulp te verlenen om achtervang bij alarm te zijn bijvoorbeeld, of een oogje in het zeil te houden, boodschapje te doen. Maar de grens ligt bij wel fysieke verzorging, dat kan je niet bij een buur neerleggen. Het is duidelijk dat met de tekorten in de zorg we het anders moeten gaan doen, dit vraagt bewustzijn van ons allemaal.

Het is ook belangrijk dat zorgprofessionals bij de intake direct contact opnemen met de mensen uit de buurt die mee kunnen helpen en kijken. Om 35

dit op te bouwen is tijd nodig, het is belangrijk dat mensen langer in een straat of buurt wonen, en dat er allerlei aanleiding is om samen met iets bezig te zijn, elkaar te ontmoeten. Er zullen voor de toekomst ook heel veel meer vrijwilligers nodig zijn, ook bij de verpleeghuizen, ook/juist om te zorgen dat bewoners ondersteund worden, ook/juist voor primaire zaken zoals eten en drinken. We zouden meer in moeten zetten voor vrijwiliigerswerk ook juist in deze tehuizen en andere woonvormen

Gemeente Haarlem - Maatschappelijke Ondersteuning en Wonen

36

Bijlage 6 Begrippenlijst Actualisatie Spelregels Woningbouw 2023: Deze nota is een vervolg op de nota ‘Kaders en instrumenten sociale huur en middensegment’ die eind 2018 door de gemeenteraad van Haarlem is vastgesteld. Uitgangspunt van deze nota was om de grip op de woningmarkt de vergroten door het stellen van spelregels het inzetten van instrumentarium voor de realisatie van het gewenste woningbouwprogramma in de sociale huur en het middensegment. Beschermd Wonen (BW): Beschermd Wonen is voor volwassenen met psychische of psychosociale kwetsbaarheid die 24 uur per dag hulp nodig hebben. Deze mensen verblijven in een intramurale woonvorm waarbij zorg en wonen aan elkaar verbonden zijn. Dit betekent dat de cliënten hier alleen kunnen wonen zolang zij zorg ontvangen van de Beschermd Wonen locatie. Mensen in een Beschermd Wonen instelling worden bijvoorbeeld geholpen met het indelen van hun dag of het omgaan met verslaving. Beschermd Thuis (BT): Beschermd Thuis is de beweging waarbij cliënten met psychische of psychosociale kwetsbaarheid zo veel mogelijk geholpen worden vanuit hun eigen woning in de wijk. De zorg wordt zo georganiseerd dat hulpverleners 24 uur per dag hulp van dezelfde aard als bij Beschermd Wonen kunnen verlenen aan cliënten. Hierbij behouden cliënten hun sociale netwerk in de wijk, waardoor de kans op herstel vergroot.

Een Thuis voor Iedereen: Het programma ‘Een thuis voor iedereen’ is het 2e van de 6 programma's onder de Nationale Woon- en Bouwagenda. Dit programma heeft als doel te zorgen voor voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen met een evenwichtige verdeling over gemeenten met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding. Geclusterde woning: Een woning die onderdeel uitmaakt van een woonvorm waarbij bewoners van eenzelfde doelgroep in nabijheid van elkaar wonen. Het Ministerie van VWS hanteert een definitie van minimaal 12 woningen met een gemeenschappelijke ruimte. Dit kunnen grondgebonden en gestapelde woningen zijn, huur- én koopwoningen, met gedeelde voorzieningen of individueel. Het type woning is afhankelijk van de doelgroep maar wordt gekenmerkt door de nabijheid van andere woningen en een gemeenschappelijke ruimte. Gemeente Haarlem - Maatschappelijke Ondersteuning en Wonen

Intramuraal verblijf: Verblijf in een instelling waar cliënten onafgebroken verblijven en zorg ontvangen. Het gaat om zorg in een verpleeghuis, instelling voor gehandicapten of voor mensen met langdurige psychische problemen. Kleinschalige woonvoorzieningen (kwv): In een kleinschalige woonvoorziening wonen kinderen met complexe problemen. Zij worden begeleid door een klein team van pedagogisch medewerkers. De focus ligt op het zo gewoon mogelijk leven. Zo staat de woonvoorziening in een woonwijk en is de woning niet 'gesloten’. De jongeren gaan naar school, familie en sport. Mantelzorgwoning: Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woning op het terrein van een eigen huis, of op het terrein van de woning van degene die wordt verzorgd. Mantelzorgwoningen kunnen in een tuin geplaatst worden of via een uitbouw worden gerealiseerd. Mantelzorgurgentie: Met een mantelzorgurgentie kunnen mensen voorrang krijgen op een sociale huurwoning om mantelzorg te krijgen of te verlenen. Aan het verkrijgen van mantelzorgurgentie zijn strenge eisen verbonden. Regels en voorwaarden over mantelzorgurgentie staan opgenomen in de huisvestingsverordening. Nationaal Actieplan Dakloosheid: Het Nationaal Actieplan Dakloosheid zet in op een paradigmashift in de manier waarop we kijken naar en omgaan met dakloosheid.

Het plan stelt de ambitie om dakloosheid in Nederland fors en structureel terug te dringen, waarmee aangesloten wordt bij de Verklaring van Lissabon om dakloosheid in 2023 te beëindigen. Nultredenwoning: Een woning zonder trappen, waarbij alle voorzieningen gelijkvloers zijn. De woning is intern en extern toegankelijk. Dat betekent dat vanuit de woonkamer de keuken, het toilet en de badkamer en ten minste één slaapkamer zonder traplopen te bereiken zijn. Extern toegankelijk wil zeggen dat de woonkamer van de woning of woonruimte vanaf de straat te bereiken is zonder traplopen. Pact voor Uitstroom: Het Pact voor Uitstroom is een samenwerkingsverband tussen 27 partijen – bestaande uit gemeenten, corporaties en zorg- en welzijnspartijen – in Zuid-Kennemerland/IJmond, waarbij gezamenlijk wordt gewerkt aan een succesvolle uitstroom van cliënten uit de Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen. Hierbij wordt gewerkt aan passende uitstroom voor cliënten, op redelijke termijn, met de 37

juiste ondersteuning in de wijk. Regionaal Actieplan Dakloosheid: Het Regionaal Actieplan Dakloosheid (RAD) gaat over de veranderstrategie van de regio Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer ten aanzien van de beweging van opvang naar wonen eerst. Aan de hand van zes leidende principes zet het Nationaal Actieplan Dakloosheid in op het terugdringen en beëindigen van dakloosheid. De RAD gaat in op de huisvestingsopgave die de transformatie van opvang naar huisvesting met zich meebrengt. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo): De Wet maatschappelijke ondersteuning is de wet die gemeenten de verantwoordelijkheid geeft om ervoor te zorgen dat haar bewoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. De wet regelt dat gemeenten zorg aan huis financieren aan mensen die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn. Dit kan bijvoorbeeld gaan om begeleiding en dagbesteding, ondersteuning om de mantelzorger tijdelijk te ontlasten, een plaats in een beschermde woonomgeving voor mensen met psychische kwetsbaarheid, opvang bij huiselijk geweld of dakloosheid. Wet langdurige zorg (Wlz): De Wet langdurige zorg regelt zware, intensieve zorg voor kwetsbare ouderen, mensen met een handicap en mensen met een psychische aandoening. Deze mensen hebben geen perspectief op herstel. Dit kan gaan om bijvoorbeeld kwetsbare ouderen, mensen met een handicap en mensen met een psychische aandoening.

Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) bepaalt of iemand in aanmerking komt voor de Wlz. Met een Wlz-indicatie kunnen mensen terecht in een verpleeghuis, een instelling voor mensen met een handicap of een ggz-instelling. Mensen kunnen er ook voor kiezen om thuis te blijven wonen met intensieve zorg (Volledig Pakket Thuis (vpt), Mobiel Pakket Thuis (mpt) of Persoons Gebonden Budget (pgb). De woning moet hier dan wel geschikt voor zijn. Het zorgkantoor beoordeelt hiervoor de thuissituatie.

Wonen Eerst: Wonen Eerst is een van de actielijnen van het Nationaal Actieplan Dakloosheid. Wonen Eerst is een beweging die uitgaat van een afbouw van de maatschappelijke opvang. Wonen Eerst gaat uit van de gedachte dat iemand het beste kan herstellen van een situatie op een vaste woonplek met de juiste hulp. WOZO Programma: Het WOZO (Wonen en Zorg voor Ouderen) is een beleidsprogramma van het Ministerie van VWS dat gaat over de maatschappelijke beweging om een omslag te maken in het organiseren van ondersteuning en zorg voor ouderen in een vergrijzende samenleving. De omslag richt zich op het organiseren van zorg en ondersteuning aan huis die ervoor zorgt dat ouderen zo lang en gezond mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Zorggeschikte woning: Zorggeschikte woningen zijn in de definitie van het Rijk zelfstandige rolstoelgeschikte, nultredenwoningen die onderdeel zijn van een geclusterde woonvorm. Om alle vormen van Wlz-zorg te kunnen leveren, zijn deze wooneenheden en het woongebouw rolstoelgeschikt, met voldoende manoeuvreerruimte; een ruime badkamer, voldoende brede gangen en toegangsdeuren. Zorgverzekeringswet (Zvw): De zorgverzekeringswet regelt dat iedere inwoner van Nederland recht heeft op zorg vanuit het basispakket (en dat iedereen die in Nederland woont of werkt verplicht is een zorgverzekering af te sluiten).

Dit kan bestaan uit een behandeling, dienst of een product. Wijkverpleging (zorg in de eigen omgeving) valt doorgaans onder dit basispakket, en wordt dus vergoed vanuit het basispakket.

Wet versterking regie op de volkshuisvesting: Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting zorgt ervoor dat overheden weer kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie zij gaan bouwen. Deze wet zorgt voor de wettelijke verankering van alles wat er op het gebied van volkshuisvesting in gang is gezet. Deze wet maakt expliciet dat overheden samen voor voldoende woningen moeten zorgen. Doel van de wet is voldoende woningen bouwen voor de juiste doelgroepen, met kortere procedures en een eerlijke verdeling.

Gemeente Haarlem - Maatschappelijke Ondersteuning en Wonen

38

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, [Kies datum]

Tekst: [Naam], Fotografie: [Naam], Ontwerp: [Naam], Drukwerk: [Naam] ________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl Gemeente Haarlem - Maatschappelijke Ondersteuning en Wonen

39