2. Bijlage 1: Actieprogramma integrale veiligheid en handhaving 2023

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving 2023 Uitwerking van het Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid 2023-2026

Inhoudsopgave Voorwoord ..................................................................................................... 3 1. Beleidsperiode 2023-2026 .......................................................................... 4 1.1 Prioriteiten ....................................................................................................................... 4 1.2 Uitgangspunten ................................................................................................................ 4 Professionalisering handhaving ...................................................................................... 4 Integraal samenwerken .................................................................................................... 5 1.3 Handhavingsstrategie ....................................................................................................... 6

2. Actieprogramma 2023 ................................................................................ 7 2.1

Ondermijnende criminaliteit.................................................................................... 7

2.2

Jeugd en veiligheid ................................................................................................. 11

2.3

Leefbaarheid van wijken en buurten ..................................................................... 14

2.4

Zorg en veiligheid ................................................................................................... 20

2.5

Cybercriminaliteit................................................................................................... 22

2.6

High Impact Crimes ................................................................................................ 23

2.7

Veiligheid grote evenementen .............................................................................. 24

2.8

Veilig uitgaan .......................................................................................................... 25

2.9

Veilig ondernemen ................................................................................................. 27

2.10

Brandveiligheid en crisisbeheersing ...................................................................... 29

2.11

Radicalisering en polarisatie .................................................................................. 30

2.12

Veilig en integer werken ........................................................................................ 31

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

2

Voorwoord Dit Actieprogramma is het eerste Actieprogramma dat onderdeel uitmaakt van het nieuwe Integraal Veiligheid- en Handhavingsbeleid (IVH) 2023-2026. Het IVH is de strategische en kaderstellende nota met prioriteiten en strategische thema’s waar de komende vier jaar op wordt ingezet. Het actieprogramma is vooral tactisch-operationeel van aard en daar wordt meer nadruk gelegd op de manier waarop de gemeente samen met haar ketenpartners uitvoering geeft aan haar veiligheidsbeleid. In dit Actieprogramma staan opgenomen welke doelstellingen het komend jaar centraal staan en welke acties worden ingezet om deze te behalen. In 2021 heeft de Rekenkamer onderzoek gedaan naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het Integraal Veiligheidsbeleid Haarlem 2018-2022. Uit dit onderzoek blijkt dat het beleid en de uitvoering in grote lijnen goed op orde zijn, maar zijn er ook aandachtspunten benoemd. Deze aandachtspunten komen ook (deels) terug in dit actieprogramma. Zo heeft de Raad meer focus aangebracht door te kiezen voor drie prioriteiten en is er meer aandacht voor het monitoren en evalueren op basis van meetbare doelstellingen en indicatoren. Vanwege het belang voor de openbare orde en veiligheid hebben en houden basistaken1 altijd voorrang boven de intensivering van de inzet op de geprioriteerde thema's.

Dit betekent dat op de geprioriteerde thema's weliswaar extra en geïntensiveerd wordt ingezet, maar dat deze inzet altijd ondergeschikt is aan de uitvoering van de basistaken.

1 Alle inzet die wordt gepleegd als de openbare orde, de veiligheid en leefbaarheid echt in het geding komt bij acute

veiligheidsproblemen.

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

3

1. Beleidsperiode 2023-2026 1.1 Prioriteiten Voor de beleidsperiode 2023-2026 is een nieuwe Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid vastgesteld. Dit beleidsstuk geeft inzicht in de ambities waar de komende vier jaar op wordt ingezet om overlast en criminaliteit in Haarlem tegen te gaan en de stad leefbaar te houden zodat burgers zich in Haarlem veilig voelen. Het Integraal Veiligheid- en handhavingsbeleid (IVH) 2023-2026 bevat de volgende drie prioriteiten: 1. Ondermijnende criminaliteit 2. Leefbaarheid van wijken 3. Jeugd en veiligheid De keuze voor deze prioriteiten betekent een intensivering van de aanpak op deze specifieke thema’s. Bij ondermijnende criminaliteit wordt de komende vier jaar ingezet op het zichtbaar maken van de aanpak voor burgers en bedrijven en zorgen dat deze is ingebed in de gemeentelijke organisatie. Daarnaast is er meer inzicht in de diverse verschijningsvormen van ondermijning in de stad en worden interventies en extra controles effectief ingezet. Voor jeugd en veiligheid betekent het dat de huidige, goed werkende, integrale aanpak van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit wordt gecontinueerd. Er is een verbeterde samenwerking tussen gemeente, OM en politie als het gaat om jeugdcriminaliteit en er zijn -ondanks de capaciteitsproblemen bij politie en justitie- nieuwe interventies ontwikkeld om jeugdcriminaliteit integraal aan te pakken.

Tenslotte is er een stevige wijkaanpak in Meerwijk, meer wijkgerichte interventies om jongeren ervan te weerhouden betrokken te raken bij criminaliteit en een positief alternatief te bieden. Voor leefbaarheid van wijken en buurten ligt de ambitie in de uitvoering van wijkacties, waarbij ingezet wordt op de wijkspecifieke problematiek. Met een integrale aanpak waarbij ook de samenwerking met het fysiek- en sociaal domein nog sterker wordt georganiseerd wordt een bijdrage geleverd aan het verhogen van de ervaren leefbaarheid en het veiligheidsgevoel van de inwoners van Haarlem.

1.2 Uitgangspunten Voor het succesvol uitvoeren van het Actieprogramma en behalen van de gestelde ambities, zijn een aantal randvoorwaarden cruciaal: Professionalisering handhaving Handhaving op overlast en overtredingen in de openbare ruimte speelt een belangrijke rol bij het leefbaar houden van de stad. De gemeentelijke handhavers spelen hierin een belangrijke rol. Hierbij is sprake van een nauwe samenwerking en afstemming met politie. De handhavers hebben een eigen wijk en zijn daarmee een belangrijk en zichtbaar aanspreekpunt voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Ze zijn herkenbaar, dienstverlenend, spreken mensen aan op gedrag en kunnen als dat nodig is handhavend optreden. De afgelopen jaren is de handhavingsorganisatie flink gegroeid en wordt er verder gewerkt aan de professionalisering van handhaving (bijv. verdere digitalisering van handhavingsprocessen, uitbreiding van de uitrusting). Dit is noodzakelijk om de rol in de wijken goed te kunnen blijven vervullen, zowel handhavend als dienstverlenend. Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

4

Integraal samenwerken Voor de uitvoering van het integrale veiligheids- en handhavingsbeleid is een intensieve samenwerking en afstemming tussen partners uit het fysieke, sociaal- en jeugddomein van cruciaal belang. De aanpak van veiligheidsproblemen vraagt namelijk vaak inzet vanuit verschillende beleidsterreinen. En dan gaat het niet alleen om de samenwerking tussen partijen die van oudsher actief zijn op het veiligheidsdomein zoals politie en openbaar ministerie, maar juist ook partijen die zich meer bewegen in het sociale of de fysieke domein. Integraal werken gaat verder dan afstemming of samenwerking. Het gaat ook om gezamenlijk doelen stellen. Bijvoorbeeld als het gaat om een effectieve ondermijningsaanpak. De gemeente heeft hier niet alleen de politie en het openbaar ministerie bij nodig, maar ook andere partijen als de belastingdienst of de Nederlandse arbeidsinspectie. Ook bij het wijkgerichte werken en de wijkaanpakken is integraliteit in de aanpak en de doelstellingen van belang. Digitale strategie De verdergaande digitalisering van de samenleving heeft ook invloed op de uitvoering van de handhaving. Onderstaande twee ontwikkelingen gaan hierin de komende tijd een belangrijke rol spelen.

Digitale transitie van handhavingsprocessen De gemeente Haarlem wil haar dienstverlening en bedrijfsvoering zo snel, goed, veilig en simpel mogelijk inrichten om aan haar doelstellingen, wetgeving en verplichtingen te kunnen voldoen. Parkeerhandhaving heeft al een vergaand digitaal proces doorlopen, waarbij nu op afstand boetes kunnen worden opgelegd aan de hand van een nieuwe scantechniek. De komende jaren is er winst te behalen in het verder digitaliseren van processen en informatiesystemen op gebied van veiligheid en handhaving. Veel informatieoverdracht vindt nog op papier plaats en systemen zijn niet altijd voldoende op elkaar afgestemd. Werkprocessen kunnen efficiënter worden ingericht zodat deze nog meer mogelijkheden bieden in bijsturing van beleid. Ook worden hierdoor risico’s op security- en privacygebied kleiner. Daarnaast geeft meer en hoog kwalitatieve (digitale) data een groot impuls aan het data-gedreven werken. Het is dan ook van groot belang om de komende jaren handhavingsprocessen verder te digitaliseren. Dit zorgt voor een slimme, efficiënte en effectieve uitvoering van handhavingstaken. En daarmee aan een verbeterde dienstverlening aan de inwoners van Haarlem. Bovendien biedt het een goede basis voor het beter monitoren en evalueren van het veiligheids- en handhavingsbeleid.

Aansluiten bij de digitale leefwereld Op veel veiligheidsthema's is er sprake van een digitale leefwereld die nauw samenhangt met wat zich in de fysieke wereld afspeelt. Cybercriminaliteit is een fenomeen dat al enkele jaren in opmars is en is te onderscheiden in cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Cybercrime is criminaliteit dat met behulp van ICT-apparatuur (computers, tablets, smartphones) gepleegd wordt. Vormen van cybercrime zijn hacking, ransomware en bijvoorbeeld verspreiding van virussen of wormen. Naast cybercrime is er ook steeds vaker sprake van gedigitaliseerde criminaliteit. Dat zijn ‘klassieke’ delicten in een ‘digitaal’ jasje zoals online identiteitsfraude, internetoplichting, sexting en online afpersing. Uit de Veiligheidsmonitor (2021) blijkt dat 9% van de Haarlemmers in 2020 slachtoffer werd van gedigitaliseerde criminaliteit. Haarlemmers hebben baat bij bewustwording en een goede bescherming tegen deze vormen van online criminaliteit. Door de grote verscheidenheid aan uitingsvormen van cybercriminaliteit is de aanpak daarvan niet in één bepaald thema te vatten. Veel veiligheidsproblemen kennen een digitaal component. Bij de geprioriteerde thema’s is om die reden een actielijn opgenomen om in te zetten op de digitale leefwereld. Daarnaast zijn onder het thema cybercriminaliteit de overige op zichzelf staande projecten opgenomen.

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

5

Monitoren en evalueren De resultaten van het veiligheidsdomein worden beïnvloed door een tal van factoren. Lokaal beleid vanuit het sociaal- jeugd- of fysiek domein, landelijke wetgeving maar ook ontwikkelingen bij ketenpartners en dreigingen op het wereldtoneel kunnen direct van invloed zijn op de werkwijze, de prioriteiten en de resultaten die vanuit het veiligheidsdomein behaald worden. Daarom is het van belang om continu te monitoren en te evalueren en eventueel prioriteiten of doelen bij te stellen. Het monitoren en evalueren van het Haarlemse veiligheidsbeleid gebeurt op basis van een goede onderbouwing. De tweejaarlijkse Veiligheidsmonitor is een goede graadmeter voor de beleving van veiligheid en leefbaarheid door de inwoners. De registraties van handhaving en politie zijn hier een goede aanvulling op. Om meer relevante data en informatie te verkrijgen voor het evalueren van het beleid, biedt de hierboven reeds genoemde digitalisering kansen. Dit komt ook voort uit het Coalitieakkoord 2022-2026 ‘’Actie!’’: het meer ontsluiten van data en de kracht van data-analyse kan beter benut worden. 1.3 Handhavingsstrategie Met het vaststellen van het integraal veiligheids- en handhavingsbeleid (IVH) heeft de Raad ook de gemeentelijke handhavingsstrategie vastgesteld.

Deze strategie is de basis voor het uitvoeren van de handhavingsactiviteiten van de handhavers van de gemeente Haarlem. Per wijk kan de prioritering van de thema's anders liggen, afhankelijk van wat er in die wijk of buurt speelt. We onderscheiden de volgende handhavingsthema's, die verder worden toegelicht onder de prioriteiten leefbaarheid van wijken en buurten (2.3). Handhaving op overlast van: • Afval • Jeugd • Parkeren • Dak- en thuislozen • Fietsen/rijdend verkeer • Honden • Autowrakken, aanhangers en caravans • Horeca/Openbare inrichtingen • Evenementen • Milieuzone • Jaarlijks terugkerende thema’s

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

6

2. Actieprogramma 2023 Prioriteiten 2.1

Ondermijnende criminaliteit

Ondermijnende criminaliteit is een thema dat landelijk veel aandacht vraagt. Ook voor Haarlem is het een actueel thema. Bij ondermijning zetten criminelen legale middelen in om op illegale wijze geld te verdienen. Hierbij raakt de onderwereld verweven met de bovenwereld. Zonder een stevige en effectieve aanpak leidt ondermijnende criminaliteit tot maatschappelijke ontwrichting. Gelet op het thema is het evident dat de gemeente een belangrijke regierol heeft in de aanpak ervan. Bovendien is de impact op slachtoffers en op de samenleving, vanwege het ontwrichtend effect, groot. Ondermijnende criminaliteit is een fluïde fenomeen met wisselende verschijningsvormen. De handel en productie van drugs, malafide bedrijvigheid, illegale prostitutie, witwassen en fraude met adressen zijn voorbeelden die ook in Haarlem spelen. In de vorige IVH-beleidsperioden zijn goede stappen gezet. In enkele Haarlemse wijken wordt intensief ingezet op een integrale aanpak van ondermijning. Er is een ondermijningsteam binnen de gemeente opgezet en er vindt regelmatig en intensief afstemming plaats met de politie, het openbaar ministerie en indien nodig met andere partners. Door regelmatig integrale controles in diverse branches en locaties uit te voeren is er meer inzicht gekomen en zijn er interventies ingezet.

Hoe meer signalen er opgepakt worden, hoe meer ondermijnende criminaliteit aan de oppervlakte komt. Dit betekent dat de komende jaren extra wordt ingezet op het zichtbaar maken van de Haarlemse aanpak van ondermijning bij inwoners en ondernemers en dat deze aanpak verder wordt ingebed in de gemeentelijke organisatie. Deze inzet levert op dat er eind 2026 meer inzicht is in de diverse verschijningsvormen van ondermijnende criminaliteit in Haarlem en meer interventies effectief zijn ingezet. De focusthema’s waarop de komende jaren wordt ingezet zijn drugscriminaliteit, criminele geldstromen, woon- en adresfraude en mensenhandel/ illegale prostitutie. Vermoedens van ondermijnende criminaliteit komen als signalen bij het ondermijningsteam binnen. Dit kan via een (anonieme) melding van een burger maar ook signalen die de handhavers of andere gemeenteambtenaren opvangen. Om te kunnen bepalen of er sprake is van ondermijnende criminaliteit wordt het signaal verrijkt met systeeminformatie van zowel interne als externe bronnen. In het wekelijks overleg van het ondermijningsteam wordt bepaald of het signaal sterk genoeg is om te agenderen voor het lokaal overleg ondermijning (LOO) waar o.a. politie aan tafel zit of dat er bijvoorbeeld meer informatie nodig is (zoals waarnemingen van een wijkhandhaver).

Mocht het signaal dusdanig concreet zijn kan er ook gekozen worden om direct een controle uit te voeren. Al dan niet in samenwerking met andere partners. In het signalenoverleg kan uiteraard ook worden bepaald dat er geen sprake is van ondermijnende criminaliteit. Maandelijks vinden er integrale controles plaats verspreid over de stad. Deze kunnen preventief gericht zijn op risicobranches (zoals nagelstudio’s of massagesalons) of locatiegericht (bijvoorbeeld een bedrijventerrein). Controles kunnen ook plaatsvinden naar aanleiding van één of meerdere signalen die in het ondermijningsoverleg zijn besproken. Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

7

Indien binnen het LOO wordt bepaald dat er een groter integraal belang is, dan kan er voor worden gekozen om het signaal op te werken tot een RIEC-casus. Dit betekent dat het signaal op het informatieplein van het RIEC wordt ingebracht, waar door verschillende overheidspartners wordt besloten of het een RIEC-casus wordt. Wanneer het een RIEC-casus is geworden, valt de casus onder het RIEC-convenant waardoor er met de partners van dit convenant informatie kan worden gedeeld. Binnen een RIEC-casus komen overheidspartners op regelmatige basis samen om gezamenlijk de beste integrale aanpak in die casus te bepalen. Binnen de gemeente Haarlem zijn er doorlopend RIEC-casussen actief.

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

8

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

9

Focuslocaties Noord

Wijkaanpak Transvaalbuurt: Gezamenlijke aanpak met als doel de revitalisering van de wijk en aanpak van malafide ondernemers. Aan de hand van een signaalaanpak worden vermoedens van mogelijke ondermijnende criminaliteit uitgelopen en waar nodig interventies op gepleegd.

Oost

Waarderpolder: Zicht krijgen op ondermijnende activiteiten d.m.v. preventieve integrale controles en investeren op voorlichting en meldingsbereidheid van ondernemers. Wijkaanpak Rozenprieel: Gezamenlijke (sociale) aanpak met veiligheidspartners (o.a. politie en Ymere) om meer grip te krijgen op de wijk met als doel de meldingsbereidheid en het vertrouwen in de overheid onder de bewoners te verhogen. Wijkaanpak Meerwijk:  Verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in Meerwijk en oppakken signalen van ondermijning.  Versterken sociale weerbaarheid van inwoners en ondernemers uit Meerwijk en vergroten sociale cohesie.  Verbeteren fysieke leefomgeving zodat deze schoon, heel en veilig is.  Versterken samenwerking tussen de verschillende organisaties in de wijk en verbeteren samenhang tussen de verschillende programma's.

Zuid- West

Schalkwijk

Indicator 2

Hitrate adrescontroles LAA Aantal adrescontroles V&H Aantal integrale controles Aangetroffen hennepplantages Aantal bestuurlijke sluitingen hennep Aantal bestuurlijke sluitingen overig Aantal signalen ondermijning (signaallijst)

Bron LAA Gemeente

2019 35% 453

2020 47% 409

2021 53% 399

15 3

11 3

14 8

2022 48% 420 183 11 6

6

1

1

3

22

38

75

137

2 Hitrate: Er is sprake van een hit wanneer tijdens een huisbezoek, a.g.v. een signaal, blijkt dat de feitelijke woonsituatie niet overeenkomt

met de registratie in de BRP. De hitrate is het aantal hits op het totaal aantal afgeronde huisbezoeken.

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

10

2.2

Jeugd en veiligheid

Hoewel de criminaliteit onder Haarlemse jongeren in algemene zin lijkt af te nemen, is er sprake van een steeds complexere combinatie van problemen bij de jongeren die met de politie in aanraking komen. We signaleren dat het voor professionals uit het jeugd- en veiligheidsdomein moeilijker is geworden om duurzaam in contact te komen met jongeren die overlast veroorzaken in de wijken. Daarbij valt op dat ook het betrekken van ouders, meer dan vroeger, een uitdaging is. Het thema jeugd en veiligheid is wederom een prioriteit in deze beleidsperiode. Elk jaar komen nieuwe jongeren in beeld bij handhaving en politie wegens overlast of criminaliteit. De problematiek waar jongeren mee te maken hebben, de manier waarop zij opgroeien, de uitdagingen in het leven van jongeren en de wijze waarop zij overlast veroorzaken of het criminele pad op gaan veranderen voortdurend. Door jeugd en veiligheid te prioriteren houden we de aanpak jeugdoverlast en -criminaliteit actueel. In Haarlem werken verschillende partijen vanuit hun eigen taak en verantwoordelijkheid samen om jeugdoverlast en -criminaliteit te verminderen. Dit is een complexe opgave waarbij een intensieve samenwerking tussen partijen uit het jeugd- en veiligheidsdomein noodzakelijk is voor een effectieve aanpak. In de afgelopen jaren is intensief ingezet op het versterken van deze samenwerking.

Mede vanuit de basisprincipes uit de kansencirkel jeugd. Hier gaan we de komende jaren mee door. Onderdeel van de gezamenlijke aanpak is een structureel overleg waarin we met de professionals die vanuit het jeugd- en veiligheidsdomein in de wijken werken3 bespreken welke locaties, groepen en individuele jongeren in beeld zijn voor overlast en criminaliteit. Hier brengen we de beelden bij elkaar en stemmen we de gezamenlijke inzet af, waaronder bijvoorbeeld gezamenlijke huisbezoeken, normstellende gesprekken, aanbod van begeleiding en een repressieve focus vanuit de politie. Ook een bestuurlijke aanpak kan onderdeel zijn van een aanpak om overlast en criminaliteit te doen stoppen en jongeren te begeleiden naar een positieve ontwikkeling. De gemeente investeert daarbij extra in preventie van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit in Schalkwijk, met de inzet van extra straathoekwerk, extra outreachende CJG coaches en trajectbegeleiding door Bedrijf en Samenleving. Ook wordt ingezet op preventie, onder meer met de inzet van het Preventie Interventie Team op basisscholen en Alleen Jij Bepaalt op middelbare scholen. Met de inzet van jongerenwerk worden kinderen gestimuleerd om door sport, cultuur en sociale activiteiten hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen en een positieve binding te ontwikkelen met hun omgeving.

Naast een voortzetting van deze goed werkende samenwerking in de wijken richten we ons het komende jaar op het organiseren van nieuwe interventies gericht op preventie en repressie. Hierbij worden collega’s en professionals uit het Sociaal Domein betrokken. Onderdeel hiervan is een verkenning naar een betere samenwerking tussen het OM, politie en de gemeente bij jeugdcriminaliteit. Ook worden de projecten ‘dealende jeugd’ en ‘geldezels’ voortgezet en doorontwikkeld. Hierbij wordt over de specifieke inzet van het team van de politie overlegd of dit gecontinueerd kan worden. We stimuleren Haarlemmers die verantwoordelijkheid willen nemen in het veilig en leefbaar houden van hun buurten met de inzet van subsidies voor Buurtouderprojecten. Tenslotte starten we met een wijkaanpak in Meerwijk, met onder andere een focus op de verbetering van de kansen voor jongeren uit deze wijk.

3 Handhaving, politie, jongerenwerk, straathoekwerk, CJG, SportSupport.

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

11

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

12

Focuslocaties Centrum Noord

Aanpak jeugdoverlast hotspots parkeergarages (De Kamp, Stationsplein en De Raaks) Stationsplein (overkapping), Wilsonsplein en Raaksgebied. Aanpak jeugdoverlast hotspots Marsmanplein, Planetenlaan (Dekamarkt), sportparken (van der Aart Sportpark, Noorder Sportpark, Pim Mulier) en schoolpleinen.

Oost

Aanpak jeugdoverlast hotspots Teylerplein, Prinses Beatrixplein, Amsterdamstraat, Haarlemmermeerstraat (Bullehofje), Godfried van Bouillonstraat en Sportpark DSK.

Zuid- West

Aanpak jeugdoverlast hotspots Voortingplantsoen, Remiseplantsoen, schoolpleinen Blinckertpad (Beatrixschool) en Louise de Colignylaan (Montessorischool), ’t Landje, Stichting de Baan (Nauwe Geldelozepad 17), Leidseplein, Brouwersplein en bij sportaccommodaties: sportpark Geel-Wit, HFC, Alliance Aanpak jeugdoverlast hotspots Casablancastraat, Engelenburg en Leonardo Da Vinciplein

Schalkwijk

Indicator Meldingen jeugdoverlast Meldingen jeugdoverlast Uitgedeelde gele kaarten Boetes alcohol 18% vaak overlast van jongeren in de buurt % dat vindt dat overlast van jongeren meer aandacht moet krijgen

Bron politie gemeente

Omnibusonderzoek

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

2019 789 483 62 21 17%

2020 1260 957 223 4 21%

2021 1046 898 244 16 20%

2022 981 1024 236 27 21%

16%

21%

19%

15%

13

2.3

Leefbaarheid van wijken en buurten

De maatschappelijke tweedeling neemt in Nederland toe en sociaal maatschappelijke problematiek wordt steeds meer ruimtelijk geconcentreerd. Ook in Haarlem is van deze beweging sprake. Uit de veiligheidsanalyse blijkt dat de leefbaarheid in sommige wijken en buurten steeds verder onder druk komt te staan. De fysieke en sociale veiligheid heeft directe invloed op het veiligheidsgevoel van burgers. Daarnaast is je veilig voelen in eigen buurt een belangrijke voorwaarde om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving. Daarom wordt dit thema ook nu weer geprioriteerd in het IVH. Omdat de problematiek op het terrein van leefbaarheid en veiligheid per buurt verschilt vraagt iedere wijk en buurt om een op maat gesneden aanpak. Alle vormen van criminaliteit en overlast komen in verschillende verschijningsvormen en in verschillende intensiteit in de Haarlemse buurten en wijken terug. Sinds enkele jaren zijn het veiligheidsbeleid en de handhaving van de openbare ruimte ook wijkgericht georganiseerd. Hierdoor schakelen de belangrijkste partners in een wijk direct met zowel de wijkagent, de wijkhandhaver, de gebiedsverbinder, gebiedsregisseur en de coördinator sociale veiligheid. Problemen in de buurten en wijken kunnen zo adequaat worden aangepakt.

Om het wijkgericht werken de komende jaren nog meer impuls te geven, wordt gestart met het inzichtelijk maken en uitvoeren van specifieke wijkacties. Deze acties zijn toegespitst op de hotspots en hottimes op de diverse handhavingsthema’s in de wijken. Deze hotspots worden op basis van informatie gestuurd werken en informatieanalyse in kaart gebracht. Zoals al eerder in de handhavingsstrategie aangeven, wordt vanuit handhaving op een groot palet aan sociale en fysieke overlast ingezet. • Afval: Het optreden tegen overlast van bijplaatsen van afval naast de ondergrondse containers en het illegaal plaatsen van bedrijfsafval. Ook wordt de controle en handhaving op afvalscheiding (SPA) voortgezet. • Jeugd: Het optreden tegen overlast van jongeren op hangplekken (hotspots), gebruik van alcohol op straat door jongeren onder de 18 jaar. • Parkeren: Toezicht op de naleving van het betalen van parkeerbelastingen middels de scanauto met nieuwe scanmethode waarbij een naheffing op afstand kan worden opgelegd. Daarnaast wordt er opgetreden tegen vele vormen van parkeeroverlast. • Dak- en thuisloze mensen: Optreden tegen overlast door dak- en thuisloze mensen. Het gaat om mensen zonder eigen onderdak, die vaak problemen hebben op meerdere leefgebieden.

Zij kunnen vanwege hun problematiek en het ontbreken van een eigen woon- of verblijfplek overlast veroorzaken in de openbare ruimte of in de Haarlemse parkeergarages. Er wordt in de aanpak samengewerkt met de professionals uit het sociaal- en fysiek domein. Het uitgangspunt is om de gelegenheid voor ongewenst verblijf in de parkeergarages in te perken en dak- en thuisloze mensen toe te leiden naar opvang en begeleiding. • Fietsen/rijdend verkeer: Het optreden tegen overlast van rijdende (brom)fietsen in voetgangersgebieden en het handhaven op inrijverboden. Hierbij gaat extra aandacht naar het voetgangersgebied in het centrum. Het handhaven op weesfietsen en fietswrakken in het winkelgebied van het centrum is ook onderdeel van de aanpak. Dit gebeurt door fietsen te stickeren, waarbij een termijn van maximaal 10 dagen geldt voordat de fiets wordt weggehaald.

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

14

• Honden: Het optreden tegen hondenpoep, loslopende en/of bijtende honden. Bij incidenten met bijtende honden vindt nauwe afstemming plaats met politie. Daarbij kan een aanlijnplicht of muilkorfgebod worden opgelegd. • Autowrakken, aanhangers en caravans: Het verwijderen van hinderlijke voertuigwrakken, te lang gestalde campers, caravans en aanhangers middels bestuursdwang. • Horeca/Openbare inrichtingen: Toezicht op de naleving van de Alcoholwet en aanverwante regelgeving uit de APV door exploitanten van openbare inrichtingen en de regels over uitstallingen en terrassen. Daarnaast wordt er, gedurende 26 horecanachten per jaar, een extra koppel handhaving ingezet. Hierbij wordt ingezet op uitgaansoverlast zoals wildplassen en alcoholgebruik onder de 18 jaar. • Evenementen: Toezicht op het rustig verlopen van evenementen. Er wordt opgetreden tegen alcoholgebruik bij jongeren onder de 18 jaar oud, gebruik van lachgas, wildplassen en andere ordeverstoringen. Bij grote, drukke evenementen wordt gezorgd voor extra handhavingsinzet. • Milieuzone: Vanaf 1 januari 2022 geldt in Haarlem een milieuzone voor vrachtwagens. Alleen vrachtwagens die voldoen aan emissieklasse 6 mogen in de milieuzone rijden. De handhaving op deze milieuzone vindt plaats door middel van vaste- en mobiele ANPR camera’s.

Om deze beelden op een goede manier te kunnen uitlezen wordt gebruik gemaakt van de uitleesruimte die speciaal voor het scanproces is ingericht. • Jaarlijks terugkerende thema’s: Naast de bovengenoemde thema’s zijn er meer thema’s waar incidenteel handhaving op gewenst is, zoals vuurwerkoverlast. Deze thema’s worden opgepakt aan de hand van concrete situaties, meldingen of signalen.

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

15

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

16

Focuslocaties Centrum

Jeugd (zie onder Jeugd en Veiligheid) Overlast dak- en thuisloze mensen: Handhaving op overlast zoals alcoholgebruik, wildplassen en hangen op plaatsen waar dat niet is toegestaan volgens het ‘’Convenant beheersmaatregelen 24-uursopvang Wilhelmina’’. Extra aandacht voor hotspots: parkeergarages Raaks, Appelaar, Kamp, en Stationsplein. Ook extra aandacht voor het Raaksgebied, het Kenaupark en het winkelgebied inclusief de Gedempte Oude Gracht) Honden: Aanpak van overlast van loslopende honden en niet opruimen uitwerpselen in de Egelantiertuin En op het Wilsonsplein. Afval: Handhaving op het onjuist aanbieden van bedrijfsafval afkomstig van horecabedrijven en winkels. Fietsen: Handhaving op fout of gevaarlijk geparkeerde fietsen op Stationsplein en Kennemerplein. Handhaving op weesfietsen, fietswrakken en fout geparkeerde fietsen in het kernwinkelgebied. Rijdend verkeer: Handhaving op (brom)fietsers, bezorgscooters en auto’s die in het voetgangersgebieden rijden. Uitstallingen: Handhaving en toezicht op geplaatste uitstallingen in het kernwinkel en horecagebied. Parkeren: Handhaving op parkeeroverlast in het voetgangersgebied en bij scholen tijdens breng- en haalmomenten (OBS De Kring). Specifieke aandacht voor Lange Herenstraat en Parkstraat.

Noord

Woonoverlast: Integrale aanpak bij ernstige woonoverlast. In 2023 onder meer focus op de Burgwalbuurt. Jeugd (zie onder Jeugd en Veiligheid) Overlast dak- en thuisloze mensen: Handhaving op alcoholgebruik, wildplassen en hangen op plaatsen waar dat niet is toegestaan op het Marsmanplein (alcoholverbod) en de parkeergarage van de Generaal Cronjéstraat. Honden Aanpak van overlast van loslopende honden en niet opruimen uitwerpselen op de hotspots Zaanenpark, Sint Jorisveld en het Schoterbos. Rijdend verkeer Handhaving op het tegen de richting in rijden op de Paul Krugerkadeen rijden door (brom)fietsers, scooters en auto’s in voetgangersgebied Generaal Cronjéstraat.

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

17

Focuslocaties Woonoverlast Uitvoering beheersconvenanten RIBW Kleverpark, RIBW Transvaal Integrale aanpak woonoverlast huizenblokken Helene Swarthstraat/Orionweg Extra inzet op woonoverlast in Transvaalwijk en Delftwijk gericht op de revitalisering en verbetering leefbaarheid. Oost

Jeugd (zie onder Jeugd en Veiligheid) Honden Aanpak van overlast van loslopende honden en niet opruimen uitwerpselen op hotspots Amsterdamsevaart en Godfried van Bouillonstraat. Afval Handhaving op achterlaten van zwerfvuil onder het Stastokviaduct

Zuid- West

Parkeren Handhaving op het parkeren op plaatsen waar dit niet is toegestaan in het Reinaldapark bij o.a. restaurant het Pannekoekenparadijs Jeugd (zie onder Jeugd en Veiligheid) Overlast dak- en thuisloze mensen Handhaving op overlast zoals alcoholgebruik, wildplassen en hangen op plaatsen waar dat niet is toegestaan met extra aandacht voor hotsport parkeergarage Houtplein Honden Aanpak van overlast van loslopende honden en niet opruimen uitwerpselen op hotspots Brouwersplein en diverse speeltuinen Afval Handhaving op het illegaal aanbieden van afval op de hotspots Stephensonstraat, Tempelierstraat en Leidsevaart/ Remiseplantsoen. Fietsen: Handhaving op fout of gevaarlijk geparkeerde fietsen en weesfietsen bij OV-locaties Tempelierstraat en Houtplein. Parkeren: Handhaving op parkeeroverlast en gevaarlijke situaties bij basisscholen Hannie Schaft School, Openbare Basisschool de Peppelaer en Openbare basisschool Beatrix, basisschool Zuidwester.

Schalkwijk

Woonoverlast: Integrale aanpak wooncomplex Zijlweg 245 Wijkaanpak Rozenprieel en supportgroep Verbindend Gezag Jeugd (zie onder Jeugd en Veiligheid) Honden

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

18

Focuslocaties Aanpak van overlast van loslopende honden en niet opruimen uitwerpselen op hotspots Engelandpark en Molenplaspark. Afval Handhaving op het illegaal aanbieden van grofvuil op Polenstraat/Andorrastraat, Sandenburg en Louis Pasteurstraat. En handhaving op bijplaatsing van huisvuil naast de ondergrondse container op hotspots Frankrijklaan en Robert Kochlaan. Rijdend verkeer Handhaving op (brom)fietsers, bezorgscooters en auto’s die in het voetgangersgebieden rijden in de Casablancastraat. Parkeren Handhaving op parkeeroverlast in geheel Boerhaavewijk Horeca Handhaving op overlast van horeca in het (toekomstig) winkelcentrum Casablancastraat.

Indicator Fysieke kwaliteit Vernieling/baldadigheid Meldingen overlast afval Meldingen overlast honden(poep) Meldingen parkeeroverlast % Haarlemmers: veel overlast van afval % Haarlemmers: veel overlast van hondenpoep % Haarlemmers: veel overlast van parkeren Cijfer kwaliteit openbare ruimte (110) Sociale kwaliteit Burenruzie Huiselijke twist Veiligheidsbeleving % Haarlemmers: vindt Haarlem een (zeer) veilige stad % Haarlemmers: vindt binnenstad van Haarlem (zeer) veilig % Haarlemmers: voelt zich in eigen woonbuurt (zeer) veilig

Bron 2019

2020

2021

2022

514 428 167 3527 39%

597 259 176 3505 42%

466 297 186 3787 42%

528 140 159 4258 36%

32%

30%

34%

28%

35%

36%

37%

34%

6,7

6,6

6,5

6,5

Politie

282 113

358 128

403 109

403 125

Omnibus

80%

78%

75%

76%

76%

75%

72%

72%

80%

79%

79%

80%

politie Gemeente

Omnibus

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

19

Overige strategische thema’s 2.4

Zorg en veiligheid

Veel van het werk van professionals uit het veiligheidsdomein heeft betrekking op kwetsbare mensen in de samenleving. Mensen met een combinatie van problemen op meerdere leefgebieden zijn bovengemiddeld vaak het slachtoffer van misbruik en criminaliteit of veroorzaken zelf overlast en veiligheidsproblemen. Met het oog op goede ondersteuning en zorg én in het belang van veiligheid en leefbaarheid in de stad, is het belangrijk dat zorg- en veiligheidsprofessionals goed met elkaar samenwerken. Bijvoorbeeld als het gaat om de aanpak van huiselijk geweld, nazorg aan exgedetineerden, de aanpak van overlast door dakloze mensen of de aanpak van veiligheidsproblemen veroorzaakt door mensen met complexe problematiek. De ambitie op het gebied van zorg en veiligheid ligt in een integrale aanpak van deze thema’s en een goede samenwerking in de praktijk. Doelstelling 2023: Eind 2023 is de integrale aanpak en samenwerking rond thema’s op het snijvlak van zorg en veiligheid bestendigd en (waar nodig) verbeterd. Wat gaan we doen?

Hoe gaan we dit doen?

Aanpak overlast en onveiligheidsproblemen mensen met OGGZ-problematiek4

■ Goede samenwerking met OGGZ keten5 door structureel overleg en evaluatie samenwerkafspraken ■ Monitoren en analyseren informatie overlast en ontwikkelingen OGGZ ■ Opstellen en uitvoeren veiligheids- en beheers afspraken met locaties opvang en beschermd wonen ■ Specifieke aandacht voor overlast mensen met OGGZ problematiek in parkeergarages ■ Ontwikkeling Domus Plus en Skaeve Huse

Samenwerking in de GGZ-keten

■ Goede samenwerking met GGZ spoedzorgketen6 door structureel overleg en evaluatie samenwerkafspraken ■ Uitvoering Wet Verplichte GGZ en Wet Zorg en Dwang Haarlem waaronder uitvoering van het Regionaal Periodiek Overleg en voorbereiding van beroepszaken ■ Verbetering aanbod en samenwerking rond mensen met problemen op meerdere leefgebieden en een hoog veiligheidsrisico7

Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling

■ Aansluiting bij Toekomstscenario jeugd ■ Uitvoering en advisering tijdelijk huisverbod ■ Aandacht voor het borgen in de justitiële keten van het tegengaan van femicide

Nazorg ex-gedetineerden

■ Uitvoering en monitoring Trajectbegeleiding nazorg Haarlem ■ Coördinatie Nazorg Haarlemse Ex-gedetineerden ■ Interne afstemming gemeentelijk aanbod na detentie

4 Openbare Geestelijke Gezondheids Zorg, het gaat om mensen die onvoldoende zelfredzaam zijn, problemen hebben op

meerdere leefgebieden en die geen stabiel contact met hulpverleningsinstanties kunnen of willen hebben. 5 GGD, GGZ inGeest, HVO Querido, Leger des Heils, Brijder, Fivoor, VanHier, RIBW K/AM, Stem in de Stad, politie 6 GGZ inGeest, GGD, Kenter Jeugdzorg, politie, Ambulance 7 Ketenveldnorm Levensloop Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

20

■ Samenwerking rond terugkeer ex-gedetineerden met hoog risico (BIJmeldingen en 18b meldingen) Samenwerking

■ Afstemming integrale aanpak complexe casuïstiek met een zorg- en veiligheidsrisico met het Zorg- en Veiligheidshuis ■ Afstemming integrale aanpak complexe casuïstiek met een zorg- en overlastrisico met de veldregisseur GGD ■ Coördinatie integrale aanpak overige complexe casuïstiek ■ Verbetering bestuurlijke regionale samenwerking bij thema’s op het snijvlak van zorg- en veiligheid middels de Regionale Bestuurlijke Overleg Zorg- en Veiligheid ■ Verstevigen netwerk zorg- en veiligheid binnen en buiten de gemeente

Focuslocaties Centrum Noord Oost Zuid- West

Blijvende samenwerking rond 24-uursopvang Wilhelmina, integrale aanpak overlast parkeergarages Raak, Appelaar en de Kamp Blijvende samenwerking rond opvang Velserpoort, BW Transvaal en Kleverpark, ontwikkeling Skaeve Huse Vergierdeweg, integrale aanpak overlast parkeergarage Generaal Cronjéstraat Integrale samenwerking rond ontwikkeling Domus Plus Nieuweweg Integrale aanpak overlast parkeergarages Houtplein en Dreef

Indicator Registratie incidenten met verwarde personen Overlast zwervers (E41) Overlast dak- en thuislozen Aantal opgelegde huisverboden Mensenhandel Burenruzie Huiselijke twist Terugkeer Haarlemmers na detentie Aantal ex-gedetineerden met hands-on trajectbegeleiding Aantal Integraal Casus Overleg (ICO’s) Haarlem

Bron politie

2019 3500

2020 3326

2021 3349

2022 2663

gemeente Politie

214 201 22

343 226 19

286 246 17

384 235 11

ZVH

3 282 113 184

3 358 128 175

5 403 109 219

2 403 125 201

57

55

55

57

75

61

108

124

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

21

2.5

Cybercriminaliteit

De samenleving digitaliseert. De online wereld biedt enerzijds veel mogelijkheden en kansen, maar er zijn ook risico’s. Criminaliteit en overlast verschuift deels naar het online domein. Veel thema’s kennen feitelijk een digitaal component. Bij de geprioriteerde thema’s is om die reden een digitaal component opgenomen. Daarnaast wordt ingezet op digitale weerbaarheid van inwoners en ondernemers. Cybercriminaliteit is te onderscheiden in cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Cybercrime is criminaliteit dat met behulp van ICT-apparatuur (computers, tablets, smartphones) gepleegd is, gericht op ICT-apparatuur. Vormen van cybercrime zijn hacking, ransomware en bijvoorbeeld virussen of wormen. Naast cybercrime is er ook steeds vaker sprake van gedigitaliseerde criminaliteit. Dat zijn ‘klassieke’ delicten in een ‘digitaal’ jasje zoals online identiteitsfraude, internetoplichting, sexting en online afpersing. Uit de Veiligheidsmonitor (2021) blijkt dat 9% van de Haarlemmers slachtoffer is geworden van gedigitaliseerde criminaliteit. Het uitgangspunt is ondernemers en inwoners het komende jaar meer weerbaar te maken tegen cybercriminaliteit. Jeugd behoort tot een kwetsbare doelgroep en krijgt in 2023 extra aandacht. Daarnaast is blijvende aandacht voor de samenwerking met partners als de politie, openbaar ministerie om fenomenen zoals ‘geldezels’ integraal aan te pakken.

Daarnaast is het belangrijk om trends en ontwikkelingen nauwlettend in de gaten te houden en met deze trends mee te bewegen. Dit vraagt om een flexibele, snelle aanpak om deze ontwikkelingen mee te nemen in de (preventieve) aanpak.

Doelstelling 2023 Eind 2023 is ingezet op het meer weerbaar maken van inwoners en ondernemers tegen veelvoorkomende vormen van cybercriminaliteit. Wat gaan we doen?

Hoe gaan we dit doen?

Weerbaarheid vergroten

■ Uitrol preventiecampagnes bij nieuwe trends of fenomenen ■ Uitrol Hackshield. Hackshield is gericht op het digitaal weerbaar maken van kinderen tussen de 8 en 12 jaar. De tools die zij leren kunnen overbrengen aan hun ouders. ■ Inzet vanuit Platform Veilig Ondernemen (PVO) op het voorkomen van slachtofferschap bij het MKB ■ Integrale aanpak van jeugdige geldezels. Mogelijk uitgebreid naar andere fenomenen.

Integrale samenwerking

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

22

2.6

High Impact Crimes

De term ‘High Impact Crimes’ (HIC) wordt als verzamelnaam gebruikt voor misdrijven die grote impact hebben op het leven en welzijn van slachtoffers en hun omgeving. Onder de HIC-delicten vallen o.a. woninginbraken, straatroven en overvallen. Er is zowel landelijk als in Haarlem sprake van een afname van geregistreerde High Impact Crimes. Gezien de grote impact op slachtoffers en het veiligheidsgevoel in de maatschappij is aandacht en continuering van de inzet op High Impact Crimes van belang. Samen met de politie, het OM en partners als bijvoorbeeld woningcorporaties wordt gewerkt aan het voorkomen van slachtofferschap en nazorg na delicten. Doelstelling 2023: Eind 2023 is ingezet op preventie van woninginbraken en het bieden van goede nazorg na overvallen. Wat gaan we doen?

Hoe gaan we het doen?

Preventie woninginbraken

■ Inzet op meer bewustwording d.m.v. een zomer- en winterwoninginbraakpreventiecampagne. ■ Integrale zichtbare inzet politie en handhaving in Donkere Dagen Offensief (DDO) in winkelgebieden en woonwijken tijdens de herfst- en wintermaanden. ■ Inzet op meer bewustwording bij inwoners door het gebruik van tekstkarren bij een serie woninginbraken in dezelfde buurt. ■ Inzet op meer bewustwording bij inwoners door het versturen van zogenaamde besmettingsbrieven bij een serie woninginbraken in dezelfde buurt. ■ Gezamenlijke nazorg vanuit politie en gemeente bij overvallen op bedrijven waaronder het bieden van ondersteuning, verwijzen naar hulpverlening en informeren over beveiligingsmogelijkheden ■ Actualisatie van dit protocol Nazorg overvallen en verbreding naar overvallen op woningen en andere impactvolle criminaliteit ■ Inzet slachtofferhulp voor slachtoffers van o.a. HIC’s. Slachtofferhulp biedt juridische, praktische en psychosociale ondersteuning. Zo kort als mogelijk, maar zo lang als nodig is.

Nazorg slachtoffers overvallen

Slachtofferhulp

Indicator Aantal woninginbraken Aantal overvallen Aantal straatroven Overige geweldsdelicten

Bron politie

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

2019 437 16 36 619

2020 233 14 42 546

2021 166 9 24 515

2022 246 17 20 714

23

2.7

Veiligheid grote evenementen

Jaarlijks worden in Haarlem verschillende grote en kleine evenementen georganiseerd zoals Bevrijdingspop, Haarlem Jazz en de kerstmarkt. De meeste inwoners van Haarlem genieten van het diverse evenementenaanbod, maar sommigen ondervinden ook overlast. Voor een veilig en goed verloop van evenementen wordt er gewerkt met de Richtlijn Evenementen. Hierin staat beschreven welke afwegingen worden gemaakt ten aanzien van veiligheid van het evenement en de leefbaarheid in de stad. In de richtlijn is alle informatie over evenementenvergunningen gebundeld voor zowel organisatoren als adviserende diensten. Ook inwoners en bezoekers van Haarlem kunnen zich middels deze richtlijn laten informeren over de werkwijze rondom evenementen binnen de gemeente. Daarnaast vindt bij alle grote evenementen, kort voorafgaand aan het evenement, een schouw plaats. Het doel van deze schouw is om te controleren of de afgesproken maatregelen en vergunningsvoorwaarden worden nageleefd door de organisatie. Tijdens de grote evenementen is een adviseur van de gemeente aanwezig om samen met de veiligheidspartners en de organisatie het evenement te monitoren en in voorkomende gevallen snel te kunnen optreden. Deze adviseur houdt direct contact met de organisator, de politie, de brandweer, de geneeskundige hulpverleningsorganisatie (GHOR), Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) en andere diensten.

Ten slotte vindt er een evaluatie plaats door de projectgroep grote evenementen (PGE), zodat eventuele verbeterpunten het volgende jaar kunnen worden meegenomen. Jaarwisseling De viering van de jaarwisseling wordt in de gemeente Haarlem behandeld als een groot evenement. In de multidisciplinaire Werkgroep Preventie Oud en Nieuw worden de maatregelen besproken die getroffen worden om de risico’s te beperken en een rustige en veilige jaarwisseling zonder grote incidenten te bewerkstelligen. Doelstelling 2023: Eind 2023 is, in samenwerking met de hulpdiensten en overige partners, ingezet om alle evenementen veilig te laten verlopen. Wat gaan we doen?

Hoe gaan we het doen?

Voorbereiding veilige evenementen

■ Ieder evenement wordt voorbereid op de manier die passend is bij de omvang en impact van het evenement. ■ Toepassing Evenementenrichtlijn ■ Afstemming met hulpdiensten over inzet ■ Jaarlijks bij een aantal evenement een multidisciplinaire tabletop-oefening organiseren om te simuleren hoe gehandeld wordt tijdens een incident. ■ Schouwen evenemententerrein ■ Veiligheidsoverleggen tijdens evenement

Uitvoering veilige evenementen

Indicator

Bron

Meldingen geluidsoverlast evenementen

Gemeente

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

2019 27

2020 1

2021 9

2022 volgt

24

2.8

Veilig uitgaan

Bestrijding van uitgaansgeweld en uitgaansoverlast is een zaak van horecaondernemers, de overheid en bewoners. Het Actieprogramma ‘Uitgaan in Haarlem: Gastvrij, Gezellig en Veilig 2016 -2020’ is in 2016 getekend door de partners politie Haarlem, gemeente Haarlem, Koninklijke Horeca Nederland afdeling Haarlem (KHN) en horecabeveiliging. Dit Actieprogramma is in 2016 geactualiseerd. In de afgelopen jaren - de jaren van het actieprogramma 2016 - 2022, vóórdat de coronacrisis uitbrak - is een groot aantal maatregelen en voorzieningen getroffen, waardoor het uitgaansgebied van Haarlem rustiger is geworden. Uitgaan brengt hoe dan ook incidenten met zich mee, maar de geweldsincidenten zijn afgenomen en minder ernstig van karakter geworden. Gedurende de coronacrisis is de horeca wisselend open of dicht geweest. En als de horeca open was, was het altijd met restricties. In het voorjaar van 2022 kwam het uitgaansleven langzaam weer op gang. Uitgaan na corona gaat gepaard met inhaalgedrag en ontremming bij het uitgaanspubliek. Dit wordt gezien bij jong publiek, dat niet de mores heeft meegekregen van ervaren uitgaanders, zoals dat voor de coronaperiode was. Dit, gecombineerd met nieuw deur- en barpersoneel dat nog niet zo goed op elkaar is ingespeeld, maakt dat blijvende inzet en aandacht van horecaondernemers en veiligheidspartners nodig is.

Onder het thema Veilig Uitgaan vallen onderwerpen die extra aandacht verdienen zoals terugdringen alcohol- en middelengebruik. En er zijn actuele thema’s die ook in het uitgaansleven tot uiting komen zoals diversiteit/inclusie en (seksueel) grensoverschrijdend gedrag. Daarom is gekozen voor het opstellen van een nieuw Actieprogramma Veilig Uitgaan waarbij de bestaande samenwerking tussen de partners verder wordt versterkt en verbreed. Doelstelling 2023: Eind 2023 is uitvoering gegeven aan het Actieprogramma Veilig Uitgaan en is daarmee bijgedragen aan de veiligheid in het horecagebied in Haarlem. Wat gaan we doen?

Hoe gaan we het doen?

Opstellen en uitvoeren Actieprogramma Veilig Uitgaan

■ Opstellen Actieprogramma Veilig Uitgaan ■ Uitvoeren regierol uitvoering Actieprogramma ■ Alcohol- en drugsgebruik wordt tegengaan. Binnen de horecatrainingen wordt aandacht besteed aan de herkenning van drugsgebruik en hoe te handelen. Bij verdenking van drugshandel zal de politie worden ingeschakeld. ■ Helder en transparant deurbeleid wordt gevoerd ■ Horecapersoneel wordt getraind en beveiligers moeten voldoen aan kwaliteitseisen ■ bij klachten t.a.v. discriminatie bij deurbeleid wordt doorverwezen naar Bureau Discriminatiezaken. Bij de politie kan er altijd aangifte worden gedaan. Periodiek is er overleg tussen politie, gemeente en bureau discriminatiezaken. ■ Alle horecabedrijven in het uitgaansgebied voeren de collectieve huisregels van Koninklijke Horeca Nederland. De ondernemers zien er op toe dat deze regels worden nageleefd en handelen hiernaar. Ondernemers worden hierin waar nodig ondersteund door de politie. ■ Overlast van rokers wordt tegengaan. Ondernemers spreken hun gasten, waar mogelijk, actief aan. ■ Experiment uitvoeren om de invoer van vrije openingstijden te toetsen

Pilot vrije openingstijden

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

25

Toezicht en handhaving

■ Handhaving alcohol 18-, wildplassen, terrassen, geluidsoverlast ■ Inzet handhaving tijdens 26 horecanachten ■ Inzet horecagastheren ■ BIBOB-toets t.a.v. vergunningenstelsel Alcoholwet ■ Voortzetting collectieve horecaontzegging ■ Aanpak notoire overlastgevers ■ Uitvoering en herziening horecasanctiebeleid ■ Herziening en mogelijke uitbreiding cameratoezicht

Focuslocaties Centrum

Uitgaansgebied centrum (Smedestraat, Lange Veerstraat, Grote Markt e.o.)

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

26

2.9

Veilig ondernemen

In Haarlem zijn vijf winkelgebieden en één bedrijventerrein aangesloten bij het samenwerkingsverband Samen Veilig Ondernemen (SVO): het kernwinkelgebied in de Binnenstad, Winkelcentrum Marsmanplein, Prinses Beatrixplein, Winkelcentrum Schalkwijk, bedrijventerrein de Waarderpolder en de Generaal Cronjéstraat. In dit verband werken gemeente, politie, brandweer, ondernemers en het Platform Veilig Ondernemen (PVO) Noord-Holland samen aan de bestrijding van overlast en criminaliteit in winkelgebieden en op bedrijventerreinen. De samenwerking tussen publieke en private partijen maakt het tot een effectieve krachtenbundeling op de thema’s: schoon, heel en veilig. Via de uitvoering van een maatregelen-matrix en een jaarlijkse dag- en avondschouw worden specifieke acties en activiteiten afgestemd voor de betreffende winkelstraten en/of winkelgebieden. Als er een overval heeft plaats gevonden, treedt het Zorgplan Overvallen in werking en volgt een bezoek van gemeente en politie aan de getroffen ondernemer. Daarnaast worden er trainingen aangeboden voor o.a. overvallen, winkeldiefstal en agressie en vindt ondersteuning plaats bij de aanpak van concrete veiligheids- en overlastproblemen. Doelstelling 2023: Eind 2023 is het samenwerkingsverband Samen Veilig Ondernemen (SVO) gecontinueerd en heeft dit bijgedragen aan de veiligheid in de Haarlemse winkelgebieden. Wat gaan we doen?

Hoe gaan we het doen?

Samen Veilig Ondernemen

■ Uitvoering Zorgplan overvallen ■ Per kwartaal werkgroep SVO waarvan één keer incl. dagschouw en één keer incl. avondschouw ■ Jaarlijkse Regiegroep SVO met burgemeester en wethouder Economie

Focuslocaties Centrum

■ SVO kernwinkelgebied Binnenstad. ■ Monitoring van het autoluwe gebied in de binnenstad. ■ Projectmatig handhaven op het aanbieden van karton en papier door ondernemers in de binnenstad en informatiebrief voor ondernemers m.b.t. uitstallingen in uitstallingsvrije straten. ■ Monitoren nieuwe ontwikkelingen m.b.t. uitbreiding fietsenstallingen t.b.v. tegengaan overlast fietsparkeren.

Noord

■SVO Marsmanplein: monitoring van het alcoholverbod en continuering aanpak jeugdoverlast. ■ SVO Gen. Cronjéstraat, met als aandachtspunt voortzetting SVO ■ KVO Prinses Beatrixplein, afstemmen en monitoren herontwikkeling winkelgebied en onderzoeken mogelijkheden alcoholverbod ■ KVO Waarderpolder, inzet op actuele veiligheidsthema’s, o.a. cybercrime.

Oost

Zuid- West Schalkwijk

■ Geen apart SVO project, maar veel aandacht vanuit verschillende beleidsterreinen voor (bouw)ontwikkelingen Plaza West en Zijlweg als winkelgebied ■ SVO Winkelcentrum Schalkwijk, monitoren nieuwe ontwikkelingen rondom vernieuwd winkelgebied.

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

27

Focuslocaties ■ Onderzoeken mogelijkheden op te stellen SVO winkelcentrum Italiëlaan Indicator Winkeldiefstal Zakkenrollerij Inbraak bedrijf Overvallen

Bron Politie

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

2019 489 72 130 16

2020 385 43 99 14

2021 319 42 46 9

2022 590 53 110 17

28

2.10 Brandveiligheid en crisisbeheersing Gemeenten zijn verantwoordelijk voor bevolkingszorg, brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. Sinds 2010 worden deze taken, met uitzondering van bevolkingszorg, in een gemeenschappelijke regeling uitgevoerd door de veiligheidsregio (i.c. de Veiligheidsregio Kennemerland, hierna: VRK). Bevolkingszorg wordt regionaal gecoördineerd, maar door gemeenten zelf op peil gehouden. Een professionele, goed voorbereide crisisorganisatie is van groot belang om snel en adequaat te reageren op calamiteiten, rampen en crises. Brandveilig leven Sinds 2015 voert de brandweer een proactief beleid op het voorkomen van branden om de brandveiligheid in de gemeente te vergroten. Onder de naam ‘Brandveilig Leven’ worden verschillende activiteiten uitgevoerd die zijn gericht op bewustwording en het bieden van handelingsperspectief. Door de gemeente Haarlem zijn in overleg met de brandweer de volgende doelgroepen (prioriteiten) bepaald: WMO, ouderen 75+, studentenhuizen, VVE’s en woningen in de oude binnenstad. Ambassadeurs van de brandweer bezoeken op aanvraag woningen om voorlichting te geven over brandveiligheid en plaatsen waar nodig (door de gemeente gefinancierde) rookmelders. Daarnaast faciliteert de brandweer ontruimingsoefeningen en worden lessen over brandveiligheid gegeven op het basisscholen.

De activiteiten van de brandweer worden jaarlijks vastgelegd in een gemeentelijk activiteitenplan. De brandweer rapporteert tweemaal per jaar over de voortgang. Regionaal risicoprofiel Dit jaar wordt het regionaal risicoprofiel en het bijbehorende beleidsplan geactualiseerd. Het risicoprofiel geeft aan welke risico’s er in onze veiligheidsregio zijn (wat kan ons gebeuren) en hoe deze geclassificeerd worden (hoe erg is dat). De gemeenteraden mogen input geven op deze documenten. Voor komend jaar zal bekeken worden op welke manier zowel de oude als de nieuwe raad geïnformeerd en betrokken kan worden bij dit proces. Op die manier weten ze wat de oorsprong en het doel van beide documenten is. Bevolkingszorg Gemeenten zijn bij een ramp of crisis in de regio verantwoordelijk voor bevolkingszorg die aansluit op de samenleving. Bureau bevolkingszorg Kennemerland, dat ondergebracht is bij de VRK, coördineert de regionale bevolkingszorg. Het doel is dat er een uniforme, vakbekwame regionale crisisorganisatie paraat is die bij rampen en crises zorg draagt voor eigentijdse en realistische bevolkingszorg in de getroffen gemeente(n). Jaarlijks biedt bureau bevolkingszorg, naast de multidisciplinaire oefenactiviteiten van de VRK, een trainings- en oefenprogramma aan dat gericht is op bevolkingszorg.

Doelstelling 2023: Eind 2023 is uitvoering gegeven aan de diverse oefeningen en programma’s waardoor de kwalitatief goede crisisbeheersing en brandweerzorg blijft gewaarborgd. Wat gaan we doen?

Hoe gaan we het doen?

Opleiden en oefenen van crisis-functionarissen Preparatie en repressie brandweerzorg Crisisbeheersing

■ Uitvoeren OTO-programma (multi en mono) ■ Uitvoering van programma ‘Brandveilig Leven’ ■ Uitvoeren programma risico en crisisbeheersing ■ Opstellen risicoprofiel en regionaal beleidsplan, gemeenteraden betrekken in het proces.

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

29

2.11 Radicalisering en polarisatie Radicalisering Gemeente Haarlem zet zich samen met de politie, het OM, de drie Zorg- en Veiligheidshuizen en de gemeenten in de eenheid Noord-Holland in voor uniforme werkwijze op de integrale regionale aanpak van radicalisering. Binnen de integrale aanpak is er aandacht voor de verschillende vormen van radicalisering, variërend van rechts, links en/of religieus geïnspireerd extremisme. Lokaal ligt de focus op:  Het vergoten van de bewustwording en tijdige signalering door professionals;  Het stroomlijnen en oppakken van meldingen en signalen rondom radicalisering;  Het versterken van de relaties tussen de gemeente en de bestaande lokale netwerken. Polarisatie en maatschappelijke onrust Maatschappelijke ontwikkelingen zoals de stikstofproblematiek, boerenprotesten, stijgende energieprijzen, de oorlog in Oekraïne lijken een vruchtbare voedingsbodem voor polarisatie. Het is onrustig in de maatschappij en anti-overheidssentimenten zijn zichtbaar en voelbaar. Van belang is de verbinding te houden met de maatschappij om op excessen in te kunnen spelen. De scheidslijn tussen activisme en extremisme is soms diffuus. Binnen de (regionale) aanpak is blijvende aandacht voor toenemende anti-overheidssentimenten en het duiden van de ontwikkelingen.

Bij de aanpak van polarisatie zal de samenwerking met het sociaal domein zoveel mogelijk worden gezocht, waarbij focus ligt op welbevinden van jongeren, goed en passend onderwijs, toegankelijke maatschappelijke zorg en ondersteuning. Met deze gezamenlijke inzet wordt polarisatie zoveel mogelijk voorkomen. Doelstelling 2023: Eind 2023 is ingezet op preventie en aanpak van radicalisering en polarisatie en daarmee de bewustwording vergroot en zijn signalen tijdig gesignaleerd en opgepakt. Wat gaan we doen?

Hoe gaan we het doen?

Vergroten bewustwording en tijdig signaleren

■ Meer behoeftegericht bieden van specifieke trainingen aan eerstelijnswerkers ■ Deelname Regionale projectgroep Radicalisering Eenheid Noord-Holland

Stroomlijnen en oppakken signalen

■ Ontvangen en duiden van signalen en meldingen in het Zorg- en Veiligheidshuis ■ Persoonsgerichte aanpak in het Zorg- en Veiligheidshuis ■ Verkennen wat de mogelijkheden zijn om de aanpak van polarisatie te versterken

Actieprogramma Veiligheid en Handhaving Haarlem 2023

30

2.12 Veilig en integer werken Veilige publieke taak Agressie en geweld tegen medewerkers met een publieke taak is erg ingrijpend voor het slachtoffer, familie en collega’s. Medewerkers van de afdeling V&H, en dan vooral de handhavers, hebben soms te maken met agressie en geweld. Soms is dat verbaal, maar er is op straat ook in toenemende mate sprake van fysiek geweld. Dit kan op de lange termijn een negatieve invloed hebben op het functioneren van handhaving als geheel. Het is evident dat dit niet door ons wordt getolereerd. Sinds een paar jaar vindt er intensieve inzet plaats op het voorkomen van geweld en het opleiden van de handhavers hoe zij met dit soort situaties moeten omgaan. Collega’s die geconfronteerd zijn met geweld worden op een professionele manier opgevangen door collega’s van het bedrijfsopvangteam (BOT). Daarnaast is er geïnvesteerd in de registratiebereidheid en wordt er gewerkt om dit makkelijker toegankelijk te maken. Zo worden de incidenten beter in beeld gebracht. Bovendien is in 2020 gestart met het gebruik van bodycams op straat om de veiligheid en het veiligheidsgevoel van de handhavers te vergroten. Dit heeft een positief effect op het veiligheidsgevoel van de medewerkers. In lijn met de landelijke trend zijn de bodycams daarom onderdeel geworden van de reguliere uitrusting van de handhavers.