2 Bijlage 1 Actieplan Preventie Discriminatie

Actieplan preventie discriminatie 2026 - 2028 Diversiteit is rijkdom van iedereen 11 december 2025 Diversiteit en Inclusie Gemeente Haarlem

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

2

2.

Uitgangspunten

2

2.1

Wat is discriminatie?

2

2.2

Discriminatiemeldingen in Haarlem

2

2.3

Kaders van het Actieplan Preventie Discriminatie

2

2.3.1

Discriminatie aanpakken en voorkomen

2

2.3.2

Input vanuit raadsleden

2

3.

Spoor 1: De gevolgen van discriminatie adresseren

2

3.1

Ondersteuning bij ervaren discriminatie

2

3.1.1

Verhogen meldingsbereidheid

2

3.1.2

Versterken ketensamenwerking discriminatiemeldingen

2

3.2

4.

5.

Verbinding met het maatschappelijk middenveld

2

3.2.1

2

Bondgenotennetwerk Preventie Discriminatie

Spoor 2: De voedingsbodem van discriminatie aanpakken

2

4.1

Zichtbaarheid van diversiteit

2

4.1.1

Communicatiecampagnes

2

4.1.2

Uitbreiden communicatiekalender

2

4.2

Educatie en voorlichting

2

4.3

Bevorderen van open dialoog

2

4.4

Het koloniale verleden en slavernij

2

Spoor 3: Versterken gezamenlijke verantwoordelijkheid

2

5.1

Veiligheid

2

5.2

Arbeidsmarktdiscriminatie

2

5.3

Wonen

2

5.4

Inclusieve sportsector

2

5.5

Gemeente als voorbeeldrol

2

2

1.

Inleiding Haarlem is een stad met een rijke geschiedenis en heeft een diverse bevolking. De kracht ligt in gemeenschap: Een stad waar iedereen zich welkom, gewaardeerd en veilig kan voelen, ongeacht afkomst, geloof, gender, leeftijd, seksuele geaardheid of andere persoonlijke kenmerken. Toch weten we dat discriminatie en uitsluiting soms deel uitmaken van het leven van onze inwoners. Dat vraagt om aandacht, actie en samenwerking. Met het Actieplan preventie van discriminatie wil het college een inclusievere samenleving in Haarlem stimuleren en aansluiten bij maatschappelijke initiatieven om discriminatie tegen te gaan. Als gemeente nemen we de verantwoordelijkheid om de waarden inclusiviteit en gelijkwaardigheid in stand te houden door deze actief uit te dragen en te stimuleren dat organisaties en inwoners dit ook te doen. Helaas komt discriminatie, uitsluiting en ongelijke behandeling in Haarlem voor. Op de arbeidsmarkt, in het onderwijs, in de openbare ruimte en online. Om dit actief tegen te gaan werkt de gemeente samen met discriminatie.nl/Kennemerland als kernpartner op dit onderwerp. In dit actieplan schetst het college concrete maatregelen om discriminatie tegen te gaan, bewustwording te vergroten en samenwerking te versterken. Preventie begint bij een open dialoog, educatie en het versterken van verbindingen tussen mensen.

Door gezamenlijke inspanningen kunnen we barrières doorbreken, vooroordelen verminderen en werken aan een gemeente waar diversiteit wordt gevierd en iedereen zich thuis voelt. Dit actieplan beschrijft de inzet van de gemeente Haarlem op het gebied van preventie van discriminatie binnen de huidige beschikbare middelen en ambtelijke capaciteit. Binnen deze randvoorwaarden is de keuze gemaakt primair in te zetten op het versterken van samenwerking en het gericht inzetten op preventie en bewustwording. Dit Actieplan is daarom te beschouwen als een goede start. Het college gaat uit van het ideaal beeld dat Haarlem een stad is waar iedereen zich welkom, veilig en gewaardeerd kan voelen ongeacht afkomst, geloof leeftijd seksuele geaardheid of andere persoonlijke kenmerken. Met dit Actieplan draagt het gemeentebestuur een norm uit en zal deze in samenwerking met maatschappelijke organisaties en inwonersinitiatieven actief uitdragen. Het college verwacht met oog op de maatschappelijke opgaven en verwachtingen vanuit de stad dat de inzet hierop structureel is en nog effectiever zal zijn als dit op grotere schaal plaatsvindt. Een duurzame en effectieve aanpak van diversiteit, inclusie en preventie van discriminatie vraagt echter om meer en langdurige beschikbaarheid van uitvoeringskracht en budget.

Het college adviseert de gemeenteraad daarom om bij de start van de volgende collegeperiode te investeren in aanvullende ambtelijke capaciteit, zodat beleid niet alleen kan worden ontwikkeld, maar ook structureel en zichtbaar kan worden uitgevoerd, gemonitord en doorontwikkeld. Deze inzet is noodzakelijk om de beoogde maatschappelijke impact te realiseren en het vertrouwen van inwoners en partners te versterken. Het actieplan is een uitwerking van het speerpunt preventie discriminatie zoals opgenomen in de informatienota Diversiteit en Inclusie (2022/1586146), en sluit aan bij: • De Wet Gemeentelijke Anti-discriminatievoorzieningen (ADV). • De Uitvoeringsagenda Toegankelijkheid (2025/384931), Het Actieplan Haarlem Regenboogstad 2023-2026 (2023/692870), het Actieprogramma Veilig Sporten (2024/2057458) het interne Plan van Aanpak Diversiteit, Inclusie, Gelijkwaardigheid 2024 -2026 (2023/1978316).

3

2.

Uitgangspunten 2.1 Wat is discriminatie? Discriminatie is op grond van artikel 1 van de Nederlandse Grondwet verboden. Iedereen in Nederland dient in gelijke gevallen gelijk behandeld te worden en discriminatie op basis van welke grond dan ook is niet toegestaan. Discriminatie wordt door het college van de Rechten van de Mens gedefinieerd als: "Discriminatie is het ongelijk behandelen, achterstellen of uitsluiten van mensen op basis van persoonskenmerken die in de betreffende situatie niet relevant zijn." De persoonskenmerken, ook wel wettelijke discriminatiegronden genoemd, omvatten onder andere afkomst, geslacht (waaronder ook zwangerschap en genderidentiteit), leeftijd, religie, seksuele geaardheid, handicap of chronische ziekte. Discriminatie kan zowel direct als indirect plaatsvinden. Directe discriminatie houdt in dat iemand ongunstiger wordt behandeld dan een ander in een vergelijkbare situatie op grond van een of meer persoonlijke kenmerken. In dit kader wordt ook wel gesproken over interpersoonlijke discriminatie. Indirecte discriminatie, of institutionele discriminatie, heeft betrekking op beleid en contexten die ongelijkheid creëren, uitvoeren, bevestigen en behouden. Het verwijst naar een ogenschijnlijk neutrale bepaling, maatstaf of handelswijze die personen met bepaalde kenmerken in vergelijking met anderen kan benadelen.

In het algemeen hebben we het over discriminatie als er sprake is van: • Negatieve bejegening: Denk aan onvriendelijke behandeling, schelden of pesten met discriminatoir aspect. • Ongelijke behandeling: Zoals geweigerd worden voor een kroeg, of minder betaald krijgen voor hetzelfde werk, op basis van diversiteitskenmerken. • Vernieling, bedreiging of geweld: Denk aan mensen die op straat worden aangevallen of van wie eigendommen door anderen vernield of beklad worden, met discriminatoir aspect.

2.2 Discriminatiemeldingen in Haarlem Discriminatie.nl is het lokale meldpunt voor inwoners om discriminatie te melden. Deze cijfers geven een indicatie van de omvang van de ervaren discriminatie in onze gemeente. Dit kan gezien worden als signaleringsdata, die gebruikt kunnen worden om trends en maatschappelijke spanningen te meten. Uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat 1 op de 5 mensen die discriminatie heeft ervaren hier melding van doet1.

1 Andriessen, I., Dijkhof, J. H., Van der Torre, A., & Putters, K. (2020), Ervaren discriminatie in Nederland

II, Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

4

Jaarlijks rapporteert discriminatie.nl over het aantal meldingen en geeft hier duiding aan richting de gemeente en de VRK. Volgens Discriminatie.nl, is er in Haarlem sprake van een toename van het aantal meldingen van 149 in 2023, naar 205 in 2024 (+34%). In 106 van deze gevallen gaat het om de discriminatiegrond 'afkomst/huidskleur'. De meest voorkomende terreinen waar dit plaatsvindt zijn collectieve voorzieningen, arbeidsmarkt en de openbare ruimte. Discriminatie.nl duidt de toename van meldingen vooral als gevolg van een grotere bekendheid om bij hun discriminatie te kunnen melden. Ook zijn er 'bulkmeldingen' binnengekomen. Dit zijn meerdere meldingen naar aanleiding van één incident, bijvoorbeeld discriminerende uitlatingen in landelijke politiek. Hoewel er een stijging in het aantal meldingen te zien is, onderschrijft het college dat dit het topje van de ijsberg is. Door in goed contact te staan met verschillende groepen in Haarlem, ontvangt de gemeente signalen dat ook hier inwoners geen melding doen van ervaren discriminatie. In dit actieplan is opgenomen dat het college inzet op het vergroten van de meldingsbereidheid van zowel discriminatie als veiligheidsmeldingen. Zie voor een uitgebreider cijfermatig beeld ten aanzien van discriminatiemeldingen in Haarlem bijlage 1.

2.3 Kaders van het Actieplan Preventie Discriminatie Dit actieplan maakt onderdeel uit van het beleidsveld Diversiteit en Inclusie en sluit aan bij andere beleidsterreinen. Vanuit verschillende invalshoeken wordt er vanuit het college gewerkt aan het voorkomen van discriminatie. Zo wordt discriminatie op grond van chronische ziekte of beperking aangepakt via de Uitvoeringsagenda Toegankelijkheid. Discriminatie tegen LHBTIQA+ inwoners krijgt aandacht in het Actieplan Haarlem Regenboogstad 2023-2026, en de opdracht 'Gewoon in de Wijk', waar Buurts uitvoering aan geeft, draagt eveneens bij aan inclusie, (maatschappelijke) participatie en integratie; met aandacht voor gemeenschapsvorming, mentale gezondheid en neurodiversiteit. Dit is slechts een greep uit wat er in Haarlem wordt ondernomen dat bijdraagt aan het voorkomen van discriminatie. In dit Actieplan geven we daarom in het bijzonder aandacht aan onderwerpen die naar voren komen uit discriminatiemeldingen en actuele ontwikkelingen. Op basis van de meest recente meldingen richten we ons op de meest voorkomende discriminatiegronden en -terreinen. Het Actieplan kiest bewust voor een overkoepelende formulering en is niet gericht op één specifieke vorm van discriminatie of op afzonderlijke groepen.

Deze brede formulering betekent niet dat er geen ruimte is voor expliciete aandacht (en maatregelen) voor specifieke vormen van discriminatie, zoals moslimdiscriminatie, antisemitisme, anti-Aziatisch of anti-zwart racisme in Haarlem. 2.3.1 Discriminatie aanpakken en voorkomen Verschillende handreikingen en publicaties geven ons voldoende inzicht in wat werkt in het tegengaan van discriminatie. Op basis daarvan richt dit actieplan zich op drie actiesporen: 1. Het adresseren van de gevolgen van discriminatie: Het nemen van maatregelen om schade en impact van discriminatie op mensen of groepen te herstellen of verminderen. 2. Aandacht voor de voedingsbodem van discriminatie: Het aanpakken van dieperliggende oorzaken. Denk aan vooroordelen, stereotype denkbeelden, onbekendheid met diversiteit in

5

Haarlem. 3. Versterken gezamenlijke verantwoordelijkheid: Verder ontwikkelen van de gezamenlijke verantwoordelijkheid ten aanzien van preventie van discriminatie en het versterken van samenwerkingen in de stad. Het adresseren van de gevolgen van discriminatie is belangrijk om directe schade voor mensen en groepen te beperken en herstel, veiligheid en vertrouwen te bevorderen. Op deze manier willen we verdere uitsluiting voorkomen. Tegelijk vestigen we aandacht op de voedingsbodem van discriminatie en pakken we structurele oorzaken aan. Door in te zetten op het verminderen van vooroordelen, stereotypen en onbekendheid met diversiteit wordt herhaling van discriminatie voorkomen en ontstaat meer wederzijds begrip en inclusie. Tenslotte zetten we extra in op het ontwikkelen van een breed gedragen gevoel van verantwoordelijkheid. Iedereen in de stad heeft een eigen rol in het voorkomen van discriminatie. Actiespoor 1. De gevolgen van discriminatie adresseren

Doelstelling Versterken eigen kracht en positie diverse gemeenschappen Versterken structuur discriminatiemeldingen en afhandeling (nazorg)

2. De voedingsbodem van discriminatie aanpakken

Doorbreken van vooroordelen en stereotypen, en bevorderen wederzijds begrip Sociale normstelling t.a.v. een inclusieve samenleving Bevorderen middenpositie en open dialoog

3. Versterken gezamenlijke verantwoordelijkheid

Versterken inzet in verschillende maatschappelijke terreinen en de gemeentelijke organisatie

Tabel 1: Doelstellingen Actieplan Preventie Discriminatie en bijbehorende bijdragende factoren

6

3.

Spoor 1: De gevolgen van discriminatie adresseren Binnen dit actiespoor wordt gewerkt aan het versterken van de eigen kracht en positie van inwoners. Een betrouwbare en kwalitatief goede meldstructuur is hier een essentieel onderdeel van. Dat vraagt om een samenhangende aanpak waarin ondersteuning, nazorg en samenwerking tussen betrokken partners centraal staat. In de onderstaande paragrafen wordt uiteengezet wat er reeds gebeurt en welke aanvullende acties het college de komende periode onderneemt om te werken aan de subdoelen. Hoofddoelstelling actiespoor 1: In 2026 - 2028 zorgt de gemeente Haarlem voor een toegankelijke, herkenbare en samenhangende meld- en nazorgstructuur, zodat inwoners die discriminatie ervaren sneller en beter ondersteuning krijgen. Hiertoe zijn de volgende subdoelstellingen geformuleerd: Meldingsbereidheid • In 2028 is de naamsbekendheid van Discriminatie.nl/Kennemerland onder Haarlemse inwoners aantoonbaar vergroot ten opzichte van de nulmeting 2026 - via periodieke peiling door discriminatie.nl/Kennemerland. • Jaarlijks wordt minimaal één gericht communicatie-actie uitgevoerd gericht op het bevorderen van de meldingsbereidheid. Samenhang meldstructuur • Uiterlijk eind 2026 zijn samenwerkingsafspraken vastgelegd tussen Discriminatie.nl/Kennemerland, Stichting !Woon en woningcorporaties over doorverwijzing en registratie (en eventueel gegevensdeling).

• In 2027 is er een actueel overzicht van nazorgpartners beschikbaar voor melders, en zijn er met deze partners samenwerkingsafspraken gemaakt. • In minimaal 80% van de meldingen waarbij behoefte aan nazorg wordt geuit, vindt een doorverwijzing plaats.

3.1 Ondersteuning bij discriminatie Het kunnen doen van een melding draagt bij aan herstel omdat het mensen erkenning en een stem geeft. Door een melding te doen wordt de ervaring serieus genomen en vastgelegd, wat kan helpen bij het verwerken van de gebeurtenis. Daarnaast kan een melding leiden tot nadere ondersteuning, advies of vervolgstappen, waardoor mensen zich gesteund voelen en regie ervaren. Ook helpt het verzamelen van meldingen om patronen zichtbaar te maken en herhaling te voorkomen. Wat gebeurt er al? De Wet Gemeentelijke anti-discriminatievoorziening (Wga) draagt gemeenten op een antidiscriminatievoorziening in te richten zodat haar inwoners zich daartoe kunnen wenden voor advies en bijstand in geval van ervaren discriminatie. In Haarlem voert

7

Discriminatie.nl/Kennemerland (voorheen Bureau Discriminatiezaken Kennemerland) in opdracht van de gemeente deze taken uit. Zij doen dit voor de gemeenten in Zuid-Kennemerland en IJmond. Taken van de ADV: • Het registreren van discriminatiemeldingen • Het bijstaan van een melder in de afwikkeling van een klacht • Het uitvoeren van taken op het gebied van preventie Het bijstaan van een melder omvat verschillende werkzaamheden zoals het bieden van een luisterend oor, het verstrekken van informatie en advies (bijvoorbeeld ten aanzien van beschikbare rechtsmiddelen), doorverwijzen naar advocaat of politie, bemiddeling (indien de betrokken partijen daarmee instemmen), en ondersteuning bij het doen van aangifte of juridische procedures bij het college voor de Rechten van de Mens of de rechter. Vanuit de landelijke organisatie Discriminatie.nl wordt de komende periode gewerkt aan: • Het beter delen van discriminatiemeldingen tussen meldpunten zoals online discriminatie en politie, en de publicatie daarvan in een online dashboard. • De lancering van een gebruiksvriendelijker meldformulier staat gepland in 2026. • Ontwikkeling kindvriendelijk meldpunt: Een medewerker wordt getraind om meldingen van kinderen te kunnen behandelen.

Daarnaast heeft discriminatie.nl/Kennemerland aangegeven prioriteit te geven aan het kwalitatief verbeteren van de analyse en rapportage van de discriminatiecijfers.

Wat gaan we extra doen? 3.1.1 Verhogen meldingsbereidheid De komende periode zet het college in op het vergroten van de meldingsbereidheid. Het melden van ervaren discriminatie is belangrijk voor inwoners en voor de gemeente. Veel mensen doen echter geen melding. Onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau laat zien dat een kwart van de Nederlanders discriminatie ervaart2. Daarentegen lopen schattingen over het aandeel dat hier ook melding van doet uiteen van 5 tot 20%3. Het verhogen van de meldingsbereidheid is daarom ook een belangrijk onderdeel in dit actieplan. Uit onderzoek in opdracht van het ministerie van BZK en de VNG blijkt dat de belangrijkste factoren die inwoners weerhouden van het doen van een melding zijn; 1. Gebrek aan kennis over meldpunten 2. Wantrouwen over het nut van meldingen 3. Verschillende omgangsmanieren van inwoners die discriminatie hebben ervaren Met name op de eerste twee punten ziet het college ruimte om de meldingsbereidheid te verhogen. De aanpak richt zich op twee methoden; de inzet van communicatiemiddelen en het benutten van de rol van sleutelpersonen.

2 Ervaren discriminatie in Nederland II, SCP 2 april 2020 3 Veiligheidsmonitor 2023 | CBS

8

Acties verhogen meldingsbereidheid 1. Aansluiten op communicatie ter bevordering van naamsbekendheid Discriminatie.nl Vanuit de landelijke organisatie Discriminatie.nl worden communicatiecampagnes gelanceerd. De lokale ADV's zijn verantwoordelijk om hier invulling aan te geven. Vanuit de gemeenten zullen we op deze acties aansluiten om de naamsbekendheid van het lokale meldpunt te vergroten. Daarnaast ondersteunen we activiteiten vanuit de lokale ADV, zoals zichtbaarheid rondom de internationale dag tegen racisme en discriminatie, wanneer Discriminatie.nl de jaarlijkse rapportage discriminatiemeldingen publiceert. 2. Regionale communicatiecampagne naamsbekendheid Discriminatie.nl/Kennemerland In samenwerking met regiogemeenten Zuid-Kennemerland en IJmond starten we met het opzetten van een gerichte lokale communicatiecampagne ter bevordering van de naamsbekendheid van Discriminatie.nl/Kennemerland. 3. Inzetten bondgenotennetwerk Preventie Discriminatie In samenwerking met het bondgenotennetwerk Preventie Discriminatie bereiken we verschillende gemeenschappen en organisaties gericht, om de bekendheid van de ADV te vergroten en het wantrouwen over het nut van het doen van een melding te verminderen. Met behulp van ervaringsverhalen, en informatiebijeenkomsten discriminatie.nl/Kennemerland.

3.1.2 Versterken ketensamenwerking discriminatiemeldingen Versterken samenwerking nazorg Het college hecht er waarde aan dat inwoners die discriminatie hebben ervaren, op een passende manier worden doorgeleid naar organisaties die nazorg kunnen bieden. Nazorg kan verschillende vormen aannemen, afgestemd op de wensen en behoeften van de inwoner. Hierbij kan gedacht worden aan informele ondersteuningsnetwerken, zoals specifieke gemeenschappen en lotgenotencontact, tot ondersteuning door ervaringsdeskundigen en meer formele vormen van nazorg, waaronder sociaal werk, psychologische of psychosociale hulpverlening. Een goed ingerichte samenwerkingsstructuur draagt bij aan de veerkracht van inwoners omdat zij zich gezien en gesteund voelen om zelf regie te voeren over hun verdere stappen. Als college nemen wij de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat deze nazorgstructuur daadwerkelijk functioneert en voor inwoners goed toegankelijk is. Versterken samenwerking monitoring discriminatieklachten Discriminatiemeldingen in onze gemeente komen momenteel vooral binnen bij de gemeentelijke anti-discriminatievoorziening. Tegelijkertijd doen inwoners ook op andere plekken melding van discriminatie, waardoor signalen versnipperd raken.

Denk bijvoorbeeld aan meldingen bij de gemeente (vernielingen met discriminatoir aspect openbare ruimte), of Stichting! Woon ten aanzien van ongewenste verhuurpraktijken, en woningcorporaties voor burenruzies met discriminatoir aspect. Door deze versnipperde registratie ontstaat een onvolledig beeld van de aard, omvang en ontwikkeling van discriminatie binnen de gemeente. Op landelijk niveau wordt vanuit Discriminatie.nl reeds gewerkt aan het verbeteren van de gegevensdeling en samenwerking tussen anti-discriminatievoorzieningen, de politie en meldpunten

9

voor online discriminatie. Aanvullend hierop zet het college lokaal in op het versterken van de samenwerking en gegevensuitwisseling tussen de ADV, Stichting! Woon en woningcorporaties. De gemeente faciliteert het maken van samenwerkingsafspraken over doorverwijzing, registratie en waar mogelijk binnen geldende wettelijke kaders - gegevensdeling. Deze versterkte samenwerking draagt niet alleen bij aan betere monitoring en analyse, maar ook aan een toegankelijkere en samenhangende meldstructuur voor inwoners. Inwoners weten hierdoor beter waar zij terechtkunnen en kunnen erop vertrouwen dat hun melding serieus wordt genomen en onderdeel is van een bredere, gezamenlijke aanpak van discriminatie.

Acties versterken ketensamenwerking discriminatieklachten 1. Samenwerkingsafspraken met meldpunten ter bevordering van monitoring discriminatieklachten. Versterken van de samenwerking tussen verschillende meldpunten om discriminatiemeldingen uit verschillende domeinen eenduidig te bundelen en centraal te registreren, zodat een integraal en betrouwbaar beeld ontstaat van discriminatie binnen de gemeente. 2. Samenwerkingsafspraken maken met betrokken partners ter bevordering van nazorg. Zorgen voor een goed georganiseerde nazorgstructuur waarin in inwoners, passend bij hun behoefte en wensen, worden doorgeleid naar informele en formele ondersteuningsvormen, met als doel het versterken van hun eigen veerkracht.

3.2 Verbinding met het maatschappelijk middenveld Sterke netwerken en samenwerking binnen het maatschappelijk middenveld zijn essentieel voor een inclusieve stad. Het college richt zich op het benutten en verder uitbouwen van deze netwerken, zodat kennis, signalen en ervaringen vroegtijdig gedeeld worden en gemeenschappen beter toegerust zijn om de gevolgen van discriminatie te adresseren. Wat gebeurt er al? Haarlem beschikt over een rijk en divers netwerk van maatschappelijke organisaties, initiatieven en coalities die een verbindende rol vervullen voor verschillende gemeenschappen in de stad. Direct of indirect dragen zij bij aan het tegengaan van discriminatie en polarisatie. Voorbeelden hiervan zijn de Haarlemse Verbinders, Stichting Samen Haarlem, Platform Koloniaal Haarlem, Stichting Somaliërs Haarlem en Omgeving, Stichting Tulp en Jasmijn, Stichting Indische Ouderen Haarlem, Het Stevige Midden en vele anderen. Ook diverse religieuze instellingen vervullen een belangrijke verbindende rol door op specifieke momenten hun deuren open te stellen en zo ontmoeting en bewustwording tussen verschillende groepen in de stad te stimuleren. Denk hierbij aan iftars, of deelnemende instellingen van de Vredesweek.

Daarnaast zijn er ook professionele organisaties die vanuit hun taak en expertise bijdragen aan verbinding tussen verschillende gemeenschappen, of dragen bij aan gemeenschapsvorming. Denk

10

hier bijvoorbeeld aan Buurts. Dankzij deze brede inzet wordt in Haarlem actief gewerkt aan het bevorderen van wederzijds begrip, respect en inclusie. Een deel van deze organisaties is al met elkaar verbonden in samenwerkingsstructuren of komt periodiek bijeen binnen bestaande overleggen, platformen en werkgroepen. Dit vormt samen een dynamisch landschap, waarin kennis, ervaringen en signalen worden gedeeld en waarop verder kan worden voortgebouwd.

Wat gaan we extra doen? 3.2.1 Bondgenotennetwerk Preventie Discriminatie Het college organiseert een bondgenotennetwerk Preventie Discriminatie. Hierin nemen ten minste deel: • De gemeente Haarlem; • Discriminatie.nl/Kennemerland (de lokale ADV) • Vertegenwoordigers van culturele/etnische gemeenschappen • Vertegenwoordigers maatschappelijke en religieuze organisaties. Door in goed contact te staan met gemeenschappen in Haarlem kan het college discriminatie in de stad vroegtijdig signaleren. Deze 'kwalitatieve' kennis is een waardevolle aanvulling op de 'kwantitatieve' data die het college vanuit de discriminatiemeldingen ontvangt. Het netwerk draagt bij aan een duurzame preventie van discriminatie omdat het inzet op langdurige relaties, wederzijds vertrouwen en gedeelde verantwoordelijkheid tussen gemeenschappen. Tegelijkertijd versterkt het netwerk de eigen kracht van die gemeenschappen, omdat ze in het bondgenotennetwerk een plek hebben om signalen structureel met relevante partijen te bespreken. Hierdoor zijn gemeenschappen beter toegerust om de gevolgen van discriminatie te adresseren. In de praktijk betekent deelname aan het bondgenotennetwerk dat vertegenwoordigers van gemeenschappen en organisaties regelmatig bijeenkomen om ervaringen, signalen en zorgen over discriminatie te delen.

De gemeente faciliteert overleg, kennisuitwisseling en afstemming over preventieve maatregelen en gezamenlijke acties. Ten ondersteuning van de gezamenlijk te ontwikkelen acties reserveert de gemeente in het budget Diversiteit en Inclusie een bedrag van €15.000,- als bondgenotenbudget. Dit kan bijvoorbeeld worden ingezet voor het organiseren van informatiebijeenkomsten, trainingen, bewustwordingscampagnes of andere lokale projecten die bijdragen aan preventie van discriminatie. Het beschikbaar stellen van deze middelen onderstreept het belang dat het college hecht aan structurele samenwerking met gemeenschappen en maatschappelijke organisaties en maakt het mogelijk dat ideeën van de deelnemers daadwerkelijk vertaald worden naar concrete acties in de stad.

11

Acties Bondgenotennetwerk Preventie Discriminatie 1. Instellen kerngroep Bondgenotennetwerk Preventie Discriminatie Het organiseren van een bondgenotennetwerk vraagt om een stapsgewijze aanpak waarin de gedeelde verantwoordelijkheid centraal staat. Om het netwerk goed te organiseren wordt gestart met het instellen van de kerngroep die als taak heeft het bondgenotennetwerk verder te ontwikkelen. 2. Netwerkbijeenkomsten Bondgenotennetwerk Preventie Discriminatie Organiseren van structurele bijeenkomsten om signalen op te pikken uit de samenleving, het uitwisselen van kennis en ervaring, en het bieden van een platform voor dialoog en verbinding. We zetten in op minimaal twee bijeenkomsten per jaar, waar de gemeente verantwoordelijkheid voor draagt.

12

4.

Spoor 2: De voedingsbodem van discriminatie aanpakken Inclusie betekent dat we de ander werkelijk zien, horen en waarderen zoals hij, zij of hen is, met respect voor iemands identiteit, achtergrond, gevoelens en ervaringen. Het gaat om meer dan beleefd samenleven; het vraagt om positieve aandacht voor diversiteit, om de ander niet in voorbarige categorisaties te plaatsen, en om het kunnen voeren van een open gesprek zonder angst iets verkeerds te zeggen. Een belangrijk doel van dit actieplan is daarom het vieren van diversiteit. Door bewust aandacht te besteden aan diversiteit, willen we stereotype beelden, stigmatisering en vooroordelen actief tegengaan. Het college streeft hierbij verder dan alleen tolerantie. Tolerantie kan namelijk een passieve uitsluitende houding betekenen; het gedogen van verschillen door afkeuring niet kenbaar te maken. Zo'n benadering creëert geen ruimte voor een authentieke en respectvolle omgang met elkaar. De ambitie is groter: Het college streeft naar een samenleving waarin diversiteit wordt erkend en gewaardeerd. Dat betekent dat we inwoners en organisaties actief ondersteunen in het leren kennen en waarderen van elkaar. Elkaar werkelijk kennen en begrijpen vormt het beginpunt van een inclusieve samenleving waarin iedereen de ruimte voelt om zichzelf te zijn.

Hoofddoelstelling Actiespoor 2: In de periode 2026 - 2028 draagt de gemeente haarlem actief bij aan het verminderen van vooroordelen en stereotypen door zichtbaarheid van diversiteit, educatie en dialoog, met structurele aandacht voor actuele maatschappelijke spanningen. Binnen dit actiespoor zijn de volgende subdoelstellingen geformuleerd: Zichtbaarheid • Jaarlijks wordt minimaal één stedelijke communicatiecampagne uitgevoerd gericht op het vieren van diversiteit en het verminderen van stereotype denkbeelden en vooroordelen. • De communicatiekalender wordt in 2026 uitgebreid met minimaal 4 nieuwe momenten die relevant zijn voor Haarlemse gemeenschappen en het voorkomen van discriminatie. Educatie • In 2026 wordt een stedelijke voorlichtingsagenda Diversiteit en Inclusie vastgesteld. • In 2027 maakt minimaal 50% van de Haarlemse onderwijsinstellingen gebruik van (onderdelen van) deze agenda. Dialoog • In 2026 wordt een pilot bijeenkomst open dialoog uitgevoerd. • In 2027 - 2028 worden jaarlijks minimaal twee dialoog bijeenkomsten georganiseerd, met evaluatie en doorontwikkeling.

13

4.1 Zichtbaarheid van diversiteit Wat gebeurt er al? De gemeente draagt bij aan het vergroten van zichtbaarheid van diversiteit door aan te sluiten bij belangrijke thematische dagen en periodes die bijdragen aan bewustwording en erkenning. Deze momenten bieden gelegenheid om verschillende perspectieven, ervaringen en identiteiten zichtbaar te maken. Deze inzet is structureel opgenomen in de communicatiekalender Diversiteit en Inclusie van de gemeente Haarlem. De gemeente besteedt onder andere aandacht aan Keti Koti, de Week van de Toegankelijkheid, Orange the World, Internationale Vrouwendag, Pride Haarlem, Coming-Out Day en Paarse vrijdag. Door op deze dagen zichtbaar aanwezig te zijn met communicatie en door het ondersteunen van activiteiten in de stad, draagt de gemeente bij aan erkenning van diversiteit en het normaliseren van inclusie. Door de zichtbaarheid te vergroten werkt de gemeente aan bewustwording onder een breed publiek, dat bijdraagt aan het voorkomen van discriminatie.

Wat gaan we extra doen? 4.1.1 Communicatiecampagnes Het college zet in op jaarlijkse communicatiecampagnes waarin de diversiteit van de stad centraal staat. Lokale gemeenschappen en culturele instellingen krijgen waar mogelijk een centrale rol in de totstandkoming. Daarmee versterken we de inhoudelijke zeggingskracht van de campagnes, maar ook de betrokkenheid van de stad zelf. Door verhalen van Haarlemse inwoners zichtbaar te maken willen we het diverse karakter van onze stad niet alleen vieren, maar ook normeren. Door jaarlijks een ander perspectief of thema uit te lichten, ontstaat ruimte voor herkenning en bewustwording. Hierin geeft het college ook extra aandacht aan onderwerpen die door raadsleden zijn aangedragen zoals moslimdiscriminatie, antisemitisme en anti-Aziatisch racisme. Het college ondersteunt daarnaast maatschappelijke campagne-initiatieven die bijdragen aan bewustwording en dialoog over inclusie en gelijkwaardigheid, zoals de campagne Haarlem Breekt de Stilte gericht op gendergelijkheid. Ook bieden we ondersteuning aan het communicatieve project over de persoonlijke verhalen Lieflijk Indië. Dit project geeft aandacht voor de gedeelde geschiedenis en erkenning daarvan. 4.1.2 Uitbreiden communicatiekalender Naast de al opgenomen themadagen wordt de communicatiekalender aangevuld met expliciete aandacht voor de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie.

Rond deze dag zet de gemeente gerichte communicatie in om het belang van gelijke behandeling te benadrukken, discriminatie bespreekbaar te maken en inwoners te informeren over waar zij terecht kunnen bij ervaren discriminatie. Daarnaast wordt in het communicatieplan ruimte gemaakt voor momenten van aanmerkelijk belang voor gemeenschappen in Haarlem. Hierbij kan gedacht worden aan religieuze en culturele momenten, zoals de Ramadan, de Chanoeka viering en de Nationale Indiëherdenking. Door over deze momenten structureel te communiceren laat het college zien oog te hebben voor de diversiteit aan achtergronden en ervaringen die in de stad samenkomen.

14

Acties Zichtbaarheid van diversiteit 1. Lanceren van een communicatiecampagne gericht op het verminderen van vooroordelen en aannames ten aanzien van culturele, etnische en religieuze diversiteit. Het ontwikkelen en lanceren van een communicatiecampagne die tot doel heeft bewustwording te vergroten en hardnekkige vooroordelen en aannames over culturele, etnische en religieuze diversiteit te doorbreken, door ruimte te bieden aan herkenbare verhalen, feitelijke informatie en positieve voorbeelden uit de stad. 2. Aanvulling op de communicatiekalender Diversiteit en Inclusie van de gemeente Haarlem. Het college vult de communicatiekalender Diversiteit en Inclusie van de gemeente Haarlem aan met extra momenten en thema's die bijdragen aan zichtbaarheid, erkenning en bewustwording van diversiteit in de stad, zoals de internationale dag tegen racisme en discriminatie.

4.2 Educatie en voorlichting Wat gebeurt er al? Discriminatie.nl/Kennemerland heeft naast registratie en het verlenen van ondersteuning, ook een taak op het gebied van preventie van discriminatie. De gemeente geeft opdracht om werkzaamheden te verrichten in voorlichting en advies, het stimuleren samenwerking tussen verschillende maatschappelijke organisaties in de stad, en het opzetten specifieke projecten ter bevordering van bewustwording en dialoog. Zo geeft discriminatie.nl/Kennemerland lezingen over racisme en discriminatie, het koloniaal verleden, en organiseren bijeenkomsten over antisemitisme en moslimdiscriminatie. In de subsidierelatie met discriminatie.nl is voorlichting gericht op verschillende onderwerpen, met aandacht voor culturele sensitiviteit, seksuele- en genderdiversiteit en respectvol samenleven. Dit onderdeel van de subsidierelatie is gericht op verschillende sectoren, waaronder zorg- en welzijnsorganisaties en onderwijsinstellingen. Discriminatie.nl geeft ook gericht voorlichting op basis van meldingen. Ook andere instanties kunnen op ondersteuning van de gemeente rekenen bij het opzetten en uitvoeren van educatie- en voorlichtingsactiviteiten. De gemeente heeft bijvoorbeeld in de afgelopen jaren subsidie verleend voor gidswandelingen over het koloniaal verleden in Haarlem, en de ontwikkeling van het boek Lieflijk Indië.

Vanuit het onderwijs ontvangt de gemeente uiteenlopende signalen over voorlichting en educatie rondom diversiteit en inclusie. Sommige scholen ervaren weerstand, bijvoorbeeld vanuit ouders of leerlingen, waardoor aandacht voor deze thema's als gevoelig of spanningsvol wordt beleefd. Andere scholen geven juist aan dat het aanbod aan voorlichting en gastlessen groot is en dat het lastig is om daarin een weloverwogen keuze te maken. Tegelijkertijd zijn er onderwijsinstellingen die hier al actief en vernieuwend mee aan de slag zijn en zelf passende vormen ontwikkelen. Ook zien we dat discriminatiepreventie vanuit verschillende invalshoeken wordt opgepakt, bijvoorbeeld via actief burgerschap, het oorlogsverleden en slavernij, LHBTIQA+ inclusie, of vanuit thema's als mentale gezondheid. Wat gaan we extra doen? De gemeente initieert en coördineert een samenwerkingsverband met aanbieders van voorlichting en gastlessen over discriminatie en inclusie (zoals Discriminatie.nl, Kikid en de GGD Kennemerland) en organisaties in de sectoren onderwijs en zorg- en welzijn. Het doel is het ontwikkelen van een

15

gezamenlijke, stedelijke voorlichtingsagenda Diversiteit en Inclusie. In deze agenda wordt bestaand voorlichtingsaanbod gebundeld en inhoudelijk afgestemd, zodat helder is welke vormen van voorlichting en educatie worden ingezet om discriminatie te voorkomen. De gemeente maakt met de betrokken partijen zo concreet mogelijk afspraken over inhoud, inzet en afstemming van het aanbod. De voorlichtingsagenda heeft niet als uitgangspunt een 'gemeentelijk anti-discriminatie voorlichtingsbeleid' voor de sectoren op te leggen. De rol van de gemeente is samenwerkend, en zet juist in op ondersteuning en aansluiten bij wensen en behoeften, en ontdekken van knelpunten. In de onderwijssector is de Lokale Educatieve Agenda (LEA) een instrument waarin afspraken worden gemaakt tussen gemeente, schoolbesturen en partners om gezamenlijk aan onderwijsdoelen te werken. Hier ligt de focus vooral op doorlopende leerlijnen en aansluiting tussen onderwijssectoren. Ten aanzien van diversiteit en inclusie is een soortgelijke vorm onderdeel van de verkenning en ontwikkeling. Hiermee rijkt de gemeente een hand uit om de sectoren te ondersteunen bij het invullen van hun verantwoordelijkheden op het gebied van inclusie, sociale veiligheid en gelijke behandeling.

Tegelijkertijd draagt de voorlichtingsagenda bij aan meer samenhang, zichtbaarheid en samenwerking tussen aanbieders en aan een structurele gecoördineerde aanpak. De voorlichtingsagenda: • Biedt onderwijs en zorg- en welzijnspartijen een actueel overzicht van aanbevolen voorlichting • Helpt scholen en zorg- en welzijnspartijen bij het selecteren van passend aanbod • Versterkt aanbieders in een samenhangende en gecoördineerde aanpak

Acties Educatie en voorlichting 1. Het uitvoeren van een inventarisatie naar behoeften en knelpunten ten aanzien van voorlichting en educatie over diversiteit en inclusie onder onderwijsinstellingen en zorg- en welzijnspartijen Het uitvoeren van een inventarisatie heeft tot doel inzicht te krijgen in de specifieke behoeften, bestaande initiatieven en ervaren knelpunten rondom voorlichting en educatie over diversiteit en inclusie bij onderwijsinstellingen en zorg- en welzijnspartijen. De uitkomsten vormen de basis voor gerichte afstemming van het voorlichtingsaanbod en voor het ontwikkelen van een effectieve, vraaggerichte voorlichtingsagenda. 2. Het ontwikkelen van een voorlichtingsagenda voor onderwijsinstellingen en zorginstellingen De gemeente zet in op het maken van zo sterk mogelijke afspraken maken met onderwijsinstellingen en welzijns- en zorgpartijen, om voorlichting en educatie op het gebied van diversiteit en inclusie structureel te borgen.

4.3 Bevorderen van open dialoog Wat gebeurt er al? In Haarlem vinden al diverse initiatieven plaats die bijdragen aan open dialoog over thema's die raken aan preventie van discriminatie. Een belangrijk voorbeeld is Pride Haarlem; een stads breed

16

evenement met veel activiteiten rond LHBTIQA+ inclusie, openheid en samen vieren wie je bent. Pride Haarlem biedt ruimte voor zichtbaarheid, ontmoeting en gesprek en vormt daarmee een laagdrempelige en publieke gelegenheid voor dialoog. Ook Museum van de Geest levert een actieve bijdrage door het workshopprogramma 'Inclusie: anders denken, meer zien', waarin onderwerpen als diversiteit, vooroordelen en stigma centraal staan. Daarnaast ontstaan op verschillende plekken in de stad formele- en informele dialoogmomenten via organisaties als Buurts en platforms als Haarlem Ontmoet. Haarlem kent een rijk en divers netwerk aan maatschappelijke organisaties die gemeenschapsactiviteiten organiseren en daarmee ontmoeting en uitwisseling tussen verschillende groepen inwoners mogelijk maken. Ook culturele instellingen vervullen een belangrijke rol als gesprekshuizen. Zo is de Pletterij een plek waar regelmatig bredere maatschappelijke thema's worden besproken. Bij veel culturele instellingen gaat het immers niet alleen om kunst en cultuur, maar juist ook om gezamenlijke reflectie op onderwerpen als identiteit, inclusie en sociale samenhang. Hierdoor dragen zij bij aan een open en betrokken stedelijk gesprek. Wat gaan we extra doen? De gemeente zet in op het organiseren van dialoogbijeenkomsten om het gesprek over gevoelige en soms onbesproken thema's rondom discriminatie te faciliteren.

Uiteenlopende normen en overtuigingen kunnen leiden tot onbegrip, uitsluiting en polarisatie wanneer zij onbesproken blijven. Door verschillen niet te problematiseren of te verdoezelen, maar juist gezamenlijk te onderzoeken en te bespreken, ontstaat ruimte voor wederzijds begrip en nuance. Gestructureerde dialoog draagt daarmee bij aan het verminderen van spanningen en het versterken van onderlinge verbindingen in de stad. In dit kader ontwikkelt de gemeente een lokaal traject in samenwerking met lokale organisaties, de Alliantie Verandering van Binnenuit en Movisie. Deze aanpak richt zich op het bevorderen van gesprekken die soms als lastig worden ervaren. Denk bijvoorbeeld aan botsende (omgangs)normen, of overtuigingen van genderrollen, of ervaren discriminatie niet meer willen bespreken. In de aanpak staat het stimuleren van dialoog centraal, waarbij wordt gewerkt met bestaande netwerken en gemeenschappen in de stad. De gemeente vervult hierin een faciliterende en verbindende rol.

Acties Bevorderen Open Dialoog 1. De gemeente start met een pilot dialoogbijeenkomst, bestaande uit meerdere gesprekstafels waarin uiteenlopende maatschappelijke thema's worden besproken De bijeenkomsten worden begeleid volgens de uitgangspunten van Verandering van Binnenuit en zijn gericht op veilige uitwisseling, luisteren en reflectie. Op basis van de pilot wordt samen met betrokken partners verkend hoe het traject een vervolg kan krijgen, met als doel een duurzame bijdrage aan open dialoog in de stad en bredere bekendheid met diversiteit.

4.4 Het koloniale verleden en slavernij Wat gebeurt er al?

17

Haarlem neemt deel aan de nationale beweging om het koloniale verleden en slavernij openlijk te erkennen, te herdenken en te onderzoeken. Jaarlijks zijn er rond Keti Koti (1 juli) herdenkingen en vieringen met lezingen, kunst, muziek en dialoog, vaak in samenwerking met verschillende culturele instellingen in de stad. Daarnaast is er Tula-dag (17 augustus) in het Provinciehuis, waarbij antikoloniaal verzet wordt herdacht met wandelingen, lezingen en workshops. Initiatieven zoals Sporen van Slavernij organiseren met hulp van de gemeente stadswandelingen en fietstochten door het jaar heen, die laten zien hoe Haarlem historisch verbonden was met kolonialisme en slavernij. Ook musea zoals het Frans Hals Museum en Verwey Museum besteden in tentoonstellingen en rondleidingen aandacht aan deze geschiedenis. Samen laten deze activiteiten zien dat Haarlem inzet op erkenning, bewustwording en gesprek over de doorwerking van het koloniale verleden in het heden. Wat gaan we extra doen? In aanvulling op de bestaande activiteiten heeft de gemeenteraad van Haarlem in 2023 een motie aangenomen waarin wordt opgeroepen tot de oprichting van een slavernijmonument en een bijbehorende jaarlijkse herdenking. De gemeente zal de komende periode de ontwikkeling van dit monument aanjagen, coördineren en ondersteunen.

Het uitgangspunt is dat het monument een volwaardige en zichtbare plek in de stad krijgt en recht doet aan de geschiedenis van het koloniale verleden en de slavernij, evenals aan de verhalen van nazaten van tot slaaf gemaakten. De werkgroep Koloniaal Haarlem heeft aangegeven hierin een kartrekkersrol te willen vervullen, in samenwerking met maatschappelijke partners zoals Stichting Keti Koti Haarlem en Discriminatie.nl/Kennemerland. De gemeente ondersteunt dit proces in een faciliterende en samenwerkende rol en zal waar nodig bijdragen aan de realisatie. Daarnaast onderzoekt de gemeente, samen met maatschappelijke partners en deskundigen op het gebied van koloniale geschiedenis en erfgoed, hoe zorgvuldig kan worden omgegaan met straatnamen die mogelijk verwijzen naar het koloniale verleden. Hierbij zullen ook andere thema's, zoals het vergroten van het aandeel vrouwen in straatnamen, worden meegenomen in een gedragen en historisch verantwoorde aanpak.

Acties Het Koloniale Verleden en Slavernij 1. Faciliteren van de ontwikkeling van een slavernijmonument De gemeente ondersteunt en faciliteert, in samenwerking met Platform Koloniaal Haarlem, Stichting Keti Koti Haarlem en Discriminatie.nl/Kennemerland, de totstandkoming van een slavernijmonument dat het koloniale verleden en de slavernij zichtbaar en betekenisvol herdenkt. Daarbij wordt ingezet op een zorgvuldig proces met ruimte voor maatschappelijke betrokkenheid en draagvlak. 2. Onderzoek naar straatnamen en bevordering van diversiteit en inclusie De gemeente stelt een onderzoek in naar Haarlemse straatnamen met een mogelijke relatie tot het koloniale verleden en verkent tegelijkertijd kansen om diversiteit en inclusie te versterken, onder meer door meer vrouwen en ondervertegenwoordigde groepen in de openbare ruimte te vertegenwoordigen.

18

5.

Spoor 3: Versterken gezamenlijke verantwoordelijkheid Discriminatie is een complex en maatschappelijk vraagstuk dat zich op verschillende terreinen manifesteert en niet door één partij alleen kan worden voorkomen of opgelost. Het vraagt om een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeente, maatschappelijke organisaties, instellingen, werkgevers en inwoners. Binnen Spoor 3 ligt de focus daarom op samenwerking en het versterken van bestaande netwerken. De onderdelen beschrijven wat er al gebeurt en welke aanvullende stappen de gemeente zet op het gebied van veiligheid, arbeidsmarkt, wonen, sport, evenementen en de voorbeeldrol van de gemeente zelf. Hoofddoelstelling Actiespoor 3: De gemeente Haarlem versterkt in 2026 - 2028 de gezamenlijk verantwoordelijkheid voor preventie van discriminatie door structurele inbedding in de sectoren veiligheid, wonen, sport, arbeidsmarkt en de gemeentelijke organisatie. Hiertoe zijn de volgende subdoelen geformuleerd: Maatschappelijke sectoren • In 2026 is de Toolkit Sociale Veiligheid beschikbaar en actief onder de aandacht gebracht bij horeca en evenementenorganisatoren. • In 2026 is een Community of Practice arbeidsmarkt- en stagemarktdiscriminatie opgezet, waar minimaal 10 organisaties aan deelnemen.

Gemeente als voorbeeld • Preventie van discriminatie is in 2026 expliciet opgenomen in het Integraal Veiligheidsplan • In 2026 is de discriminatietoets publieke dienstverlening uitgevoerd en uiterlijk in 2027 vertaald naar concrete verbetermaatregelen.

5.1 Veiligheid Wat gebeurt er al? Binnen het thema veiligheid wordt op verschillende niveaus structureel samengewerkt om discriminatie te signaleren, te bespreken en waar mogelijk te voorkomen: • Jaarlijks wordt de discriminatiemonitor Haarlem besproken binnen de driehoek (burgemeester, politie en Openbaar Ministerie) en met Discriminatie.nl/Kennemerland. Hierbij staan lokale cijfers, analyses en aanbevelingen centraal, zodat ontwikkelingen goed kunnen worden geduid en benut voor beleid en uitvoering. • Er vindt een halfjaarlijks overleg plaats tussen de gemeente en Discriminatie.nl/Kennemerland waarin trends, signalen en meldingen worden besproken, aansluitend op de halfjaarrapportages. Deze overleggen bieden ruimte om nieuwe aandachtspunten tijdig te signaleren en gezamenlijk te reflecteren op de aanpak. • Haarlem neemt deel aan het Regionaal Discriminatie Overleg met de gemeenten in ZuidKennemerland en IJmond, samen met politie en het Openbaar Ministerie. Dit overleg vindt twee keer per jaar plaats en is gericht op kennisdeling, afstemming en het versterken van de regionale samenwerking op het gebied van veiligheid en discriminatiebestrijding.

19

De gemeente Haarlem is aangesloten bij het Rijksprogramma Veilige Steden en zet hiermee in op het vergroten van sociale veiligheid in de openbare ruimte, met specifiek aandacht voor het uitgaansleven en evenementen. In dit kader zijn sociale veiligheidstrainingen georganiseerd voor horecaondernemers, evenementenorganisatoren en beveiligers. Daarnaast is tijdens evenementen gewerkt met een speciaal team dat zichtbaar en aanspreekbaar is voor bezoekers. Ook zijn de Gouden Uitgaansregels onder de aandacht gebracht en actief gedeeld. Wat gaan we extra doen? De gemeente zet in op het borgen van aandacht voor preventie van discriminatie in reeds ingezette ontwikkelingen. Acties Veiligheid 1. Specifieke aandacht voor veiligheid van sociale minderheidsgroepen in het veiligheidsbeleid van de gemeente Haarlem. In het te ontwikkelen Integraal Veiligheidsplan 2026 wordt specifiek aandacht gegeven aan de veiligheid van sociale minderheidsgroepen en vrouwen. Dit wordt q4 2026 verwacht. 2. Lanceren Toolkit Sociale Veiligheid van sociale minderheden en vrouwen in de Horeca. Ontwikkeling van de Toolkit Veilig Uitgaan waarin praktische handvatten en richtlijnen zijn opgenomen voor organisatoren en ondernemers.

Daarnaast wordt een kennisbank met relevante meldpunten onder de aandacht gebracht, zodat inwoners en professionals weten waar zij terechtkunnen bij meldingen of vragen over grensoverschrijdend gedrag, intimidatie of discriminatie.

5.2 Arbeidsmarktdiscriminatie Uit de discriminatiecijfers van discriminatie.nl blijkt dat de arbeidsmarkt een terrein is waar discriminatie wordt ervaren. Als gemeente erkennen we dat dit een complex onderwerp is dat vraagt om een zorgvuldige en constructieve aanpak. Als gemeente hebben we een nadrukkelijke rol op de achtergrond. We willen organisaties niet aanspreken op hun bedrijfsvoering, noch hen beschuldigen van discriminerende praktijken. In plaats daarvan richten we ons op het versterken van partners die voor dit onderwerp aandacht hebben. Wat gebeurt er al? In de arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland & IJmond, waar Haarlem onderdeel van is, werken gemeenten, UWV, onderwijsinstellingen en werkgeversorganisaties samen aan dienstverlening en projecten om de aansluiting tussen werkzoekenden en werkgevers te verbeteren. Bijvoorbeeld het vacaturecafé is een project dat werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt koppelt aan werkgevers die aan de Social Return-norm willen voldoen. Naast het vacaturecafé organiseert het Werkgeversservicepunt Zuid-Kennemerland/IJmond ook begeleiding, coaching en training van werkzoekenden. In de Strategische Arbeidsmarktagenda is inclusie één van de pijlers waaraan gewerkt wordt.

De gemeente Haarlem ondersteunt en promoot deelname aan de Participatieprijs werkgevers in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond, een jaarlijks terugkerend platform waarin inclusieve werkgevers worden erkend en best practices rond inclusief werkgeven worden gedeeld. Deze

20

bijeenkomsten brengen werkgevers, netwerkpartners en arbeidsmarktprofessionals samen om kennis en ervaringen uit te wisselen, inspirerende voorbeelden te presenteren en te laten zien hoe organisaties succesvol bijdragen. Door deze prijs onder de aandacht te brengen en deel te nemen aan de netwerkactiviteiten, stimuleren we het thema inclusieve arbeidsmarkt en versterken we de rol van werkgevers in het bevorderen van gelijke kansen en diversiteit op de werkvloer. Ook andere instellingen pakken discriminatie zelf actief aan. Zo heeft het Nova College duidelijke regels en procedures vastgelegd in het studentenstatuut en begeleidingsdocumenten, en door een laagdrempelig meldpunt voor studenten in te richten. Studenten krijgen tijdens lessen en stagevoorbereiding expliciet aandacht voor diversiteit, gelijke kansen en hun rechten. Tegelijkertijd werkt het Nova College samen met erkende stagebedrijven om vooroordelen tegen te gaan en problemen vroeg te signaleren.

Wat gaan we extra doen? Versterken specifieke aandacht preventie discriminatie Als overheidsorganisatie erkennen we dat de gemeente niet in de positie zit om de interne bedrijfsvoering van organisaties te beïnvloeden. Wel hebben we een verantwoordelijkheid om een gelijkwaardige en inclusieve samenleving te bevorderen. Dat houdt niet op bij de buurt waarin iemand woont, maar heeft ook betrekking op de werkplek en de rol die werkgevers daarin hebben. De doelstelling is dan ook om de rol die zij spelen onder de aandacht te brengen, en de ondersteuning voor werkgevers te versterken, specifiek ten aanzien van maatregelen die bijdragen aan het voorkomen van discriminatie op de arbeidsmarkt. Het gaat dan bijvoorbeeld om onderwerpen als; • Objectieve werving- en selectieprocedures • Inclusieve communicatie • Stimuleren van een werkomgeving waarin iedereen zich veilig en gezien voelt De gemeente zet in op arbeidsmarktdiscriminatie door in bestaande samenwerkingsverbanden en programma's structureel aandacht te borgen voor maatregelen ten aanzien van het voorkomen van discriminatie. Te denken valt aan het werkgeversservicepunt, het regionaal werkcentrum Kennemerland & IJmond, werkgeversorganisaties, en waar het gaat om stagemarktdiscriminatie ook stagebureaus en onderwijsinstellingen als InHolland en het NovaCollege. Acties Arbeidsmarkt Discriminatie 1.

Versterken van bestaande samenwerkingsverbanden met nadrukkelijke aandacht voor preventie van discriminatie De gemeente borgt structureel aandacht voor arbeidsmarktdiscriminatie binnen bestaande regionale netwerken en programma's, zoals het werkgeversservicepunt ZuidKennemerland/IJmond, het Regionaal Werkcentrum, werkgeversorganisaties en onderwijsinstellingen, inclusief initiatieven gericht op stagemarktdiscriminatie. 2. Promoten van goede voorbeelden en kennisdeling. De gemeente ondersteunt deelname aan platforms zoals de Participatieprijs werkgevers en het netwerk van Bedrijf & Samenleving, om best practices rondom inclusief werkgeven te delen en werkgevers te inspireren om gelijke kansen structureel te bevorderen.

21

3. Opzetten Haarlemse Community of Practice - Arbeidsmarkt- en stagemarktdiscriminatie De gemeente zet in op het opzetten van een Haarlemse Community of Practice waarin partners uit het veld, werkgevers, onderwijsinstellingen en stagebureaus structureel kennis en ervaringen kunnen uitwisselen. Hierbij wordt discriminatie.nl/Kennemerland actief in positie gebracht.

5.3 Wonen Uit meldingen bij Discriminatie.nl blijkt dat discriminatie ook regelmatig in de buurt en directe woonomgeving van inwoners plaatsvindt. Daarom wil de gemeente specifiek aandacht besteden aan de preventie van discriminatie op de woningmarkt en in de woonomgeving, zodat alle inwoners zich veilig, gelijkwaardig en gerespecteerd kunnen voelen in de eigen buurt. Wat gebeurt er al? Met de invoering van de Wet goed verhuurderschap per 1 juli 2023 is een belangrijke stap gezet om ongewenste verhuurpraktijken, waaronder discriminatie, tegen te gaan. De wet verplicht verhuurders en verhuurbemiddelaars om discriminatie te voorkomen. Dit omvat onder andere transparante selectiemethoden, objectieve selecteercriteria, en het hebben van een werkwijze ter voorkoming van discriminatie. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor handhaving in particuliere verhuur, woningcorporaties vallen onder het toezicht van de Autoriteit Woningcorporaties. Ook voorziet de wet in het instellen van een lokaal meldpunt ten aanzien van discriminatie. Stichting! Woon fungeert in de gemeente Haarlem op het gebied van woningmarktdiscriminatie als lokaal meldpunt. Zie hiervoor ook 'Uitbreiding meldpunt goed verhuurderschap en instellen toezichthouders en beleidsregels' (2024/2086101).

Wat gaan we extra doen? De gemeente zet in op het versterken van de meldstructuur voor discriminatieklachten in de woonomgeving. Dit begint bij het borgen van goede samenwerking tussen relevante partners, zoals woningcorporaties, wijkagenten, welzijnspartijen en (georganiseerde) inwoners. Daarnaast wil de gemeente een duidelijker kwalitatief beeld over de aard en omvang van discriminatie in de woonomgeving. Acties Wonen 1. Faciliteren van een effectieve samenwerking tussen Stichting! Woon en Discriminatie.nl/Kennemerland De gemeente borgt goede samenwerking tussen verschillende meldpunten ten einde woningmarktdiscriminatie goed in de rapportages van discriminatie.nl/Kennemerland goed op te kunnen nemen. 2. Dieper begrip verkrijgen in aard en omvang van woningmarktdiscriminatie in Haarlem In samenspraak met betrokken partijen een nadere analyse uitvoeren om een dieper begrip te krijgen in de aard en omvang van woningmarktdiscriminatie in Haarlem, met specifiek aandacht of de inzet van mystery calls een logisch instrument is.

22

5.4 Inclusieve sportsector De gemeente zet actief in op het verbeteren van sociale veiligheid en het bevorderen van inclusie binnen sportverenigingen. Dit gebeurt zowel door directe als indirecte maatregelen, die gericht zijn op het creëren van een veilige en respectvolle sportomgeving voor iedereen. Dit is besloten in 'Intensivering beleid sociaal veilig sportklimaat' (2024/2057458). Specifiek ten aanzien van preventie discriminatie zijn goede voorbeelden om discriminatie tegen te gaan: Sportverenigingen Alliance en DSS die vooruitstrevend bezig zijn op zowel het thema veiligheid als respect en inclusie. Daarnaast hebben voetbalverenigingen in de regio en het sportpark Pim Mulier onderling afspraken gemaakt over veiligheid, en elkaar durven aanspreken. Onlangs is ondertekening convenant Voetbal Kennemerland en Pim Mullierpark samen met alle sportverenigingen. De komende periode gaan we door op deze ingeslagen weg.

Acties inclusieve sportsector 1. Bevorderen sportdeelname van sociale minderheidsgroepen en vrouwen Het lopende onderzoek in Meerwijk naar sportbehoeften meisjes loopt door tot het eerste kwartaal 2026. De eerste inzichten zullen leiden tot nieuwe acties om sportdeelname te bevorderen. Daarbij kijken we ook naar mogelijkheden om acties te ontwikkelen gericht op sociale minderheden in Haarlem. In diverse wijken van Haarlem wordt, in samenwerking met Sportsupport, gewerkt aan het stimuleren van sportdeelname onder verschillende groepen inwoners.

5.5 Gemeente als voorbeeldrol Wat gebeurt er al? De gemeente Haarlem is aangesloten bij het landelijk netwerk Diversiteit in Bedrijf en heeft het Charter Diversiteit ondertekend. Dit charter is een intentieverklaring van de Sociaal Economische Raadt - Diversiteit in Bedrijf waarmee organisaties zich committeren aan het bevorderen van diversiteit en inclusie op de werkvloer en onderdeel worden van een netwerk met andere ondertekenaars. Haarlem tekende het charter in februari 2018 als onderdeel van het plan om diversiteit en inclusie structureel te verankeren binnen de gemeentelijke organisatie. Sindsdien is ook het Plan van Aanpak Diversiteit, Inclusie, Gelijkwaardigheid 2024 -2026 (2023/1978316) in uitvoering. De acties omvatten een breder spectrum dan alleen preventie van discriminatie, al raken wel veel van de acties aan deze doelstelling. Een mooi voorbeeld van hoe er gewerkt wordt aan inclusie in de organisatie zijn de ontwikkelingen rondom het gemeentelijk vastgoed; denk hierbij aan het realiseren van gebeds-, kolf- en rustruimten, verbeteringen van de fysieke toegankelijkheid en het toevoegen van gender-inclusieve wc's. Daarnaast worden er initiatieven genomen om bewustwording over deze thema's te vergroten, bijvoorbeeld op diversiteitsdag, waarbij nieuwe samenwerking is gelegd tussen programma's op het gebied van vitaliteit en toegankelijkheid.

23

Wat gaan we extra doen? De gemeente Haarlem versterkt de inzet op inclusief werkgeverschap. In het kader van de aanpak tegen arbeidsmarktdiscriminatie en vanuit onze voorbeeldrol als werkgever zetten wij in op het vergroten van leer- en ontwikkelplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Concreet richten wij ons op het structureel aanbieden en beter begeleiden van mbo-stageplekken en het verbinden hiervan aan het vernieuwde stage- en traineeshipbeleid. HRM werkt hierbij samen met afdelingen om passende werkplekken, begeleiding en randvoorwaarden te organiseren.

Acties Actieplan Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid 1. Vergroten aantal arbeidsplaatsen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, én MBO stageplekken. De gemeente borgt goede samenwerking tussen verschillende meldpunten ten einde woningmarktdiscriminatie goed in de rapportages van discriminatie.nl/Kennemerland goed op te kunnen nemen. 2. Structurele samenwerking met de vertrouwenspersonen om DIG gerelateerde zaken te signaleren en monitoren. Deze samenwerking draagt bij aan het vroegtijdig herkennen van knelpunten en het gericht nemen van passende vervolgstappen. Daarnaast versterkt dit de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een sociaal veilige werkomgeving. 3. Intern programma op diversiteitsdag in de vorm van lezingen, trainingen en andere bewustwordingsevenementen. Dit programma heeft als doel medewerkers te informeren, te inspireren en het gesprek over diversiteit en inclusie te stimuleren. 4. Bevorderen van objectief werven en selecteren. In dit kader wordt ook aandacht besteed aan inclusieve communicatie. Het bevorderen van objectief werven en selecteren draagt bij aan gelijke kansen voor alle kandidaten en een meer diverse instroom. Hierbij wordt aandacht besteed aan het verminderen van (onbewuste) vooroordelen in het selectieproces.