12 Nulmeting bomen
Tekst van het document
Nulmeting Floris van Adrichemlaan, Haarlem
7 september 2023
Colofon Opdrachtgever Gemeente Haarlem
Projectcode 230277
Status Definitief
Datum rapportage 7 september 2023
Opgesteld door Bart van Vliet
Vrijgegeven door Youri van Woerkom (European Tree Technician)
2
Inhoud 1. Inleiding ......................................................................................................................4 2. Plangebied .................................................................................................................5 3. Nulmeting ...................................................................................................................8 3.1
Kwaliteitsbeoordeling bomen (nulmeting) ....................................................................................... 8
3.2
Verplantbaarheid ......................................................................................................................................... 12
5. Conclusie en advies ................................................................................................ 14 5.1
Conclusie......................................................................................................................................................... 14
5.2
Advies ............................................................................................................................................................... 15
Bijlagen ........................................................................................................................... 16 Bijlage A - Inventarisatielijst .......................................................................................................................................... 16 Bijlage B - Overzichtskaart toekomstverwachting beheerbaarheid ......................................................... 16 Bijlage C - Overzichtskaart verplantbaarheid ...................................................................................................... 16
Nulmeting
1. Inleiding In opdracht van de gemeente Haarlem hebben wij een nulmeting inclusief beoordeling van de bovengrondse verplantbaarheid uitgevoerd bij 382 bomen aan en rondom de Floris van Adrichemlaan in Haarlem. Het voornemen bestaat om het gebied te herontwikkelen. Voor het project is nog geen ontwerp beschikbaar. Het doel van de nulmeting is het geven van inzicht in de kwaliteit en beheerbaarheid van de bomen in de huidige situatie evenals het verschaffen van een indicatie van verplantbaarheid op basis van bovengrondse kenmerken. Deze nulmeting kan van dienst zijn bij de besluitvorming omtrent het wel of niet inpassen van bestaande bomen ofwel het verplanten ervan. Onderzoeksvragen nulmeting
Voor het onderzoek zijn 2 onderzoeksvragen opgesteld: • Wat is de boomtechnische kwaliteit, toekomstverwachting en beheerbaarheid van de bomen? •
Wat is de indicatieve verplantbaarheid van de bomen op basis van bovengrondse kenmerken?
Stappen voor de nulmeting
In het kader van deze nulmeting hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd. Uitgangspunten (werkvoorbereiding)
•
Inrichten digitaal projectbestand.
Nulmeting (veldonderzoek)
•
Bestaande bomen: het in kaart brengen van de huidige kwaliteit van de bomen. De conditie, gebreken, aantastingen en ziekten; beheerknelpunten en toekomstverwachting.
•
Beoordelen potentiële verplantbaarheid op basis van bovengrondse kenmerken.
Het veldwerk is uitgevoerd op 14 en 15 augustus 2023 door Bart van Vliet, boomadviseur bij De Boominspecteurs.
4
Floris van Adrichemlaan, Haarlem
2. Plangebied Het plangebied rondom de Floris van Adrichemlaan ligt in het centrale deel van de Boerhaavewijk in Haarlem. Binnen het plangebied bevinden zich woonflatgebouwen, basisscholen, verenigingsgebouwen, woon- en zorgcentra, een kerk, kinderopvang, horeca, detailhandel en een supermarkt. De afbeelding hieronder geeft een overzicht van het plangebied met de onderzochten bomen. Afbeelding 2 tot en met 9 geeft een impressie van de onderzoeksbomen en de omgeving.
Afbeelding 1. Het plangebied met de onderzoeksbomen. De groene punten geven de stamposities van de onderzochte bomen weer. Zwarte punten zijn stobben of niet aanwezige bomen. De rode lijn is de projectgrens.
Afbeelding 2. Floris van Adrichemlaan met
Afbeelding 3. Gekandelaberde abelen
esdoorns links.
tussen flatgebouwen.
5
Nulmeting
Afbeelding 4. Gazon met eiken, berken en
Afbeelding 5. Berken op schoolplein.
esdoorns Floris van Adrichemlaan.
Afbeelding 6. Valse christusdoorns bij
Afbeelding 7. Gekandelaberde populieren
de supermarkt.
William Harveystraat/Niels Finsenstraat.
6
Floris van Adrichemlaan, Haarlem
Afbeelding 8. Kruising Professor Eijkmanlaan/Floris van Adrichemlaan.
7
Afbeelding 9. Jonge lindes Ekamastraat.
Nulmeting
3. Nulmeting 3.1 Kwaliteitsbeoordeling bomen (nulmeting) Om een beeld te krijgen van de kwaliteit van de bomen, hebben wij gekeken naar de conditie, toekomstverwachting en eventuele gebreken/aantastingen. Hieronder lichten wij de resultaten nader toe. De resultaten per boom zijn terug te vinden in de inventarisatielijst in bijlage A. In het projectgebied zijn 345 bomen aanwezig. 37 bomen die op kaart stonden ingetekend, zijn niet meer aanwezig of alleen als stobbe. Soorten
In onderstaande tabel staan de 10 meest voorkomende boomsoorten. Verscheidene cultivars van Acer pseudoplatanus (gewone esdoorn) komen verreweg het meeste voor. BOOMSOORT
AANTAL
Gewone esdoorn cv. (Acer pseudoplatanus ‘Rotterdam’)
52
Gewone esdoorn cv. (Acer pseudoplatanus ‘Negenia’)
39
Gewone esdoorn (Acer pseudoplatanus)
37
Valse christusdoorn cv. (Gledistia triacanthos ‘Skyline’)
19
Ruwe berk (Betula pendula)
18
Veldesdoorn (Acer campestre)
17
Canadese populier (Populus euramericana)
13
Gewone es cv. (Fraxinus excelsior ‘Westhof’s Glorie’)
11
Zomereik (Quercus robur)
9
Zwepenboom (Celtis australis)
8
Winterlinde (Tilia cordata)
8
Tabel 1: Meest voorkomende boomsoorten en aantallen per soort. Beleidsstatus gemeente Haarlem
Monumentale bomen in de gemeente Haarlem zijn online op kaart vastgelegd. Geen van de bomen in het projectgebied heeft een monumentaal karakter (bron:
https://kaart.haarlem.nl/app/map/19). Bomen die op 1,3 m hoogte een omtrek dunner dan 50 cm (diameter < 16 cm) hebben zijn niet kapvergunningplichtig (bron: https://haarlem.nl/kapvergunning). Dit geldt voor 87 van de onderzochte bomen in deze nulmeting.
8
Floris van Adrichemlaan, Haarlem
Conditie
•
15 bomen hebben een goede conditie. Het gaat hier om jonge bomen met een stamdiameter van < 20 cm en een boomhoogte van < 6 m en 6 – 12 m, met een sterk toenemend kroonvolume.
•
203 bomen hebben een voldoende conditie. Het kroonvolume neemt toe of het gaat om volgroeide bomen zonder ‘noemenswaardig’ verstoorde groeikenmerken. Een lichte groeistagnatie wordt nog als voldoende beschouwd als er geen andere verstoorde groeikenmerken zijn en het niet leidt tot een verminderde toekomstverwachting.
•
98 bomen hebben een onvoldoende conditie. De groei is voortijdig gestagneerd of de boom vertoont zichtbaar verstoorde groeikenmerken (twijgsterfte, afwijkende bladkleur, bladgrootte, bladbezetting of knopgrootte en knopbezetting voor bomen die nog niet zijn uitgelopen). Zie afbeelding 12 en 13 voor enkele voorbeelden.
•
18 bomen hebben een slechte conditie. De groei is gestagneerd en er is sprake van afstervingsverschijnselen, met veel twijg- en taksterfte in de kroon.
•
11 bomen hebben een zeer slechte conditie. Het gaat om bomen waarvan de kroon (grotendeels) is afgestorven.
CONDITIE
AANTAL
Goed
15
Voldoende
208
Onvoldoende
98
Slecht
18
Zeer slecht
11
Tabel 2: Verdeling van aantal bomen per conditieklasse. Gebreken, ziekten en aantastingen
De meest voorkomende gebreken zijn: •
Afstervingsverschijnselen
• •
Grof dood hout Belemmering doorrijhoogte
Aan de Floris van Adrichemlaan staan veel esdoorns met sterk verminderde conditie of afstervingsverschijnselen. De zeer beperkte groeiplaats is hiervoor hoogstwaarschijnlijk de oorzaak.
9
Nulmeting
Toekomstverwachting in de huidige situatie
De toekomstverwachting is een inschatting op basis van de huidige situatie en gaat uit van gelijkblijvende groeiplaatsomstandigheden. Bij ziekten en aantastingen is het moeilijk te voorspellen hoe snel de boom zal aftakelen. •
241 bomen hebben een toekomstverwachting van > 15 jaar. Het is niet voorzienbaar dat ze voortijdig zullen afsterven of gekapt moeten worden vanuit veiligheid. 74 bomen hebben een toekomstverwachting van 5-15 jaar. Dit zijn vaak bomen met een verminderde conditie, gekandelaberde bomen en/of bomen met beperkte aantastingen zoals bloedingen of essentaksterfte.
•
18 bomen hebben een toekomstverwachting van 1-5 jaar. Het gaat voornamelijk om gewone esdoorns met afstervingsverschijnselen en bastnecrose.
•
11 bomen hebben een toekomstverwachting van < 1 jaar. Ze vertonen ernstige afstervingsverschijnselen of zijn al volledig afgestorven.
TOEKOMSTVERWACHTING
AANTAL
> 15 jaar
242
5-15 jaar
74
1-5
jaar
18
< 1
jaar
11
Tabel 3: Verdeling van aantal bomen per toekomstverwachting
Beheerbaarheid
Beheerbaarheid gaat over het antwoord op de vraag: staat de juiste boom op de juiste plaats? Hierbij wordt vooral gekeken naar de eisen die de omgeving aan de boom stelt. De boom moet ‘passen’ binnen de beschikbare ruimte en zo min mogelijk de andere functies binnen de openbare ruimte hinderen. Deze beoordeling geldt voor de huidige omstandigheden. Wanneer het trottoir in de toekomst wordt ingericht als heestervak of gazon is een knelpunt als ernstige bestratingsopdruk niet meer relevant. In afbeelding 13 en 14 zijn 2 voorbeelden weergeven van beheerknelpunten. •
18 bomen hebben een goede beheerbaarheid. Er zijn geen voorzienbare
•
knelpunten binnen de beoogde omlooptijd. 245 bomen hebben een voldoende beheerbaarheid. Eventuele knelpunten zijn beheersbaar en voor een periode van meer dan 15 jaar weg te nemen. Bomen met lichte bestratingsopdruk zijn in deze categorie ingedeeld.
10
Floris van Adrichemlaan, Haarlem
•
53 bomen hebben een onvoldoende beheerbaarheid. Het knelpunt is beheersbaar door het uitvoeren van terugkerende maatregelen binnen een periode van 15 jaar (bijvoorbeeld gevels vrijsnoeien of ernstige bestratingsopdruk herstellen).
•
18 bomen hebben een slechte beheerbaarheid. De boom is alleen te behouden door ingrijpende aanpassingen aan de inrichting van de openbare ruimte en/of hoge beheerskosten door vorming van overmatig dood hout.
BEHEERBAARHEID
AANTAL
Goed
18
Voldoende
245
Onvoldoende
53
Slecht
18
Tabel 4: Verdeling van aantal bomen per beheerbaarheid categorie.
Afbeelding 12. De esdoorns aan de Floris
Afbeelding 13. Een beperkte groeiplaats in
van Adrichemlaan.
de verharding.
11
Nulmeting
Afbeelding 13. Bestratingsopdruk in het winkelgebied.
Afbeelding 14. Bestratingsopdruk door Hongaarse eik.
3.2 Verplantbaarheid Er is een bovengrondse verplantbaarheidsbeoordeling uitgevoerd op basis van de eigenschappen van de bomen. Hierbij is rekening gehouden met de onderstaande aspecten. •
Boomsoort en leeftijd/levensfase: regeneratief vermogen, soort wortelgestel.
•
Boomtechnische kwaliteit: conditie, toekomstverwachting, mechanische verzwakkingen, schades en aantastingen.
•
Overig: formaat van de boom, bovengrondse obstakels, etc.
Boomsoort en leeftijd/levensfase
Voor de veelvoorkomende boomsoorten zijn de soorteigenschappen hieronder toegelicht. •
Gewone esdoorns zijn als soort goed verplantbaar in de jeugdfase.
•
Platanen, lindes en iepen zijn als soort goed verplantbaar vanwege een
•
fijn vertakt wortelgestel en een goed regeneratief vermogen. Elzen zijn op jonge leeftijd goed te verplanten, maar oudere bomen herstellen niet goed van schades aan de wortels.
12
Floris van Adrichemlaan, Haarlem
•
Eiken zijn na verplanting kwetsbaar voor aantasting door
•
eikenspintkevers. Berken kunnen op jonge leeftijd verplant worden, maar hebben een slecht regeneratief vermogen als ze ouder worden.
Boomtechnische kwaliteit
Bij bomen met een toekomstverwachting van minder dan 15 jaar is de verplantbaarheid als negatief beoordeeld. Bomen met ziekten, aantastingen en grote schades zijn als negatief beoordeeld. Bomen die in groepen opgroeien hebben vaak een eenzijdig ontwikkelde kroon en ondergronds wordt het moeilijk om een goede kluit te maken zonder andere bomen te beschadigen. Overig
Bomen met een stamdiameter van meer dan 40 cm zijn beoordeeld als terughoudend. Bij bomen vanaf dit formaat worden de kosten hoger en is ook een langere voorbereidingstijd nodig. Bomen die rondom in verharding staan zijn ook moeilijker te verplanten dan bomen in een open groeiplaats. Beoordeling
Onderstaande tabel geeft de bovengrondse beoordeling voor verplantbaarheid en de aantallen bomen in elke categorie weer. VERPLANTBAARHEID
AANTAL
Positief
123
Terughoudend
64
Negatief
147
Tabel 5: Aantal bomen per categorie verplantbaarheid.
13
Nulmeting
5. Conclusie en advies 5.1 Conclusie De 2 onderzoeksvragen uit de inleiding worden hieronder beantwoord. Wat is de boomtechnische kwaliteit en toekomstverwachting van de bomen?
•
242 bomen hebben een toekomstverwachting van > 15 jaar.
•
74 bomen hebben een toekomstverwachting van 5-15 jaar
•
18 bomen hebben een toekomstverwachting van 1-5 jaar.
•
11 bomen hebben een toekomstverwachting van < 1 jaar.
In het gebied zijn 345 bomen aanwezig. Bij de bomen met een toekomstverwachting van > 15 jaar is niet voorzienbaar dat ze vroegtijdig zullen afsterven of uit veiligheidsoverweging gekapt moeten worden. Bomen met een lagere toekomstverwachting hebben vaak te maken met een verminderde conditie, schades, ziekten en aantastingen. Met name de esdoorns langs de Floris van Adrichemlaan en de Semmelweisstraat hebben te maken met afstervingsverschijnselen en door (vermoedelijk) een ontoereikende groeiplaats. Bij de valse christusdoorns langs de supermarkt is sprake van bestratingsopdruk welke op termijn zal toenemen. Voor de gekandelaberde populieren geld dat deze een verhoogd risico vormen vanwege uitbrekende takken die vormen op de takstompen. Ook de verhoogde onderhoudskosten zorgen voor een verminderde beheerbaarheid. Wat is de indicatieve verplantbaarheid van de bomen op basis van bovengrondse kenmerken?
De verplantbaarheid is beoordeeld op basis van bovengrondse aspecten. •
123 bomen zijn beoordeeld als positief.
•
64 bomen zijn beoordeeld als terughoudend. Verplanting is mogelijk, maar de kosten zijn hoog en de kans op uitval is groter.
•
147 bomen zijn beoordeeld als negatief. Vanwege de boomtechnische kwaliteit of andere belemmeringen zijn de bomen niet duurzaam te verplanten.
Indien de keuze wordt gemaakt om te verplanten, is aanvullend onderzoek nodig om de beworteling, bodemgeschiktheid en ligging van kabels en leidingen te bepalen.
14
Floris van Adrichemlaan, Haarlem
5.2 Advies De adviezen voor duurzame inpassing van de bomen worden hieronder beschreven. Op basis van de verzamelde data kan tijdens de planvorming een voorsortering gemaakt worden voor welke bomen het zinvol is verder onderzoek te doen naar behoud of mogelijke verplanting. Inpasbaarheid
•
Bij bomen met een goede toekomstverwachting en beheerbaarheid is het wenselijk deze in te passen in het ontwerp. Indien dit niet mogelijk is kan bij een positieve of terughoudend verplantbaarheid een ondergronds onderzoek uitgevoerd worden om de mogelijkheid tot verplanten in beeld te krijgen.
•
Bij bomen met een onvoldoende beheerbaarheid vanwege beheerknelpunten maar goede of voldoende conditie is het treffen van maatregelen en/of uitvoeren van onderzoek om deze knelpunten weg te nemen van belang voor een duurzame inpassing.
•
Bij bomen met een verminderde toekomstverwachting in combinatie met een onvoldoende of slechte beheerbaarheid is inpassing in het ontwerp niet wenselijk.
Vervolgstappen
•
•
•
Wij adviseren bij de verdere planvorming een Bomen Effect Analyse (BEA) op te stellen en te laten onderzoeken of en op welke wijze bomen ingepast kunnen worden. Wij adviseren tevens om de groeiplaatsen te onderzoeken om te beoordelen of de groeiplaatsen geschikt zijn voor de beoogde omlooptijd van de te behouden bomen. Wij adviseren bij bomen met een voldoende boomtechnische kwaliteit die niet inpasbaar zijn een verplantbaarheidsonderzoek uit te voeren.
15
Bijlagen Bijlage A - Inventarisatielijst Overzicht van de kenmerken per boom.
Bijlage B - Overzichtskaart toekomstverwachting beheerbaarheid Tekening met genummerde bomen en kleurcode voor toekomstverwachting beheerbaarheid.
Bijlage C - Overzichtskaart verplantbaarheid Tekening met genummerde bomen en kleurcode voor bovengrondse verplantbaarheid.
Contactinformatie De Boominspecteurs Van Rietlaan 31 3461 HW
LINSCHOTEN
085 822 80 90 info@boominspecteurs.nl www.boominspecteurs.nl Contactinformatie De Boominspecteurs Van Rietlaan 31 3461 HW
LINSCHOTEN
085 822 80 90 info@boominspecteurs.nl www.boominspecteurs.nl