12-10 transcript Commissie Beheer 10 december

Wethouder Berkhout: Ja, inmiddels al een licht gedateerd stuk inderdaad, zoals de voorzitter zei. Bij de begroting hebben we een volgende stap vastgesteld, en we werken richting de kadernota nu echt naar de duurzaamheidsbegroting toe. Waar een aantal van de instrumenten, zoals u bij de afgelopen begroting heeft kunnen zien, verder uitgewerkt worden. Zoals de concernrichtlijn naar verbonden partijen. Het revolverend fonds, wat niet alleen voor ‘…’, maar ook voor verduurzaming van vastgoed wordt ingezet. En het afwegingskader waarbij we primair altijd de duurzaamheidsafweging gaan maken. En waarbij ook naar CO 2scenario’s gekeken zal worden. En dat zal samenvallen met de routekaart in juni. Eventjes kort op de vragen van GroenLinks, de STG’s. Heeft u ook eerder terugkoppeling van ons gehad hoe dat niet opgenomen kan worden. Tegelijkertijd zeggen we wel dat het uitgangspunt, het duurzame gedachtengoed omarmen we. En we spannen ons in om in die geest daaruit invulling aan te geven. En ook in die eerdere stukken over hoe we dat nou deden. Volgens mij … Dat heeft u denk ik wel tot u genomen. Zeggen we ook, wij focussen ons nou op

33

die kennisdeling als het gaat om duurzaamheid. Dus op die manier geven wij daar richting aan. En dan met AEB. Dat is niet één van de verbonden partijen, direct. We kunnen wel kijken of we een informatieuitvraag via Spaarnelanden zouden kunnen doen. Maar wij zijn dus niet direct verbonden met de AEB. En een ander idee zie ik hier, dat we in het inkoopproces kijken hoe we dat kunnen borgen. We gaan ook weer richting een nieuw contract met de AEB. En dan zegt u tot slot eigenlijk, ja, een beetje die onzekerheid en die onvoorspelbaarheid, en wat doet dat nou met investeringen en financieringen. Ja, volgens mij … Dat is natuurlijk wel evident hè, dat we te maken hebben met technologische ontwikkelingen, hopelijk ook. Die een kostenprijs drukkend effect gaan hebben. En hoe moet je dan nu al die berekeningen maken hoe je die CO 2uitstoot zo met 95% gaat terugdringen. Dus dat is echt een beetje kijken hoe we doormiddel van PBL en CPB inschattingen, kijken hoe we die stappen kunnen zetten. Maar die onzekerheid, en dit is dus een vraag die niet eens bij team duurzaamheid ligt, die daar beleid op kunnen maken, maar dit ligt echt bij de afdeling concern. Nou, als er één afdeling een hekel heeft aan onzekerheid, dan is dat de afdeling concern. En die moeten dan de klimaatopgave in kaart brengen.

Maar ik vind het wel dus heel mooi, en dat is eigenlijk het hele mooie proces van het komen tot een duurzaamheidsbegroting, dat een afdeling die puur gericht is op de PNC-cyclus en financiën, nu zegt van, die taaie en ongrijpbare materie als die energietransitie, hoe kan je die nou concretiseren, kwantificeren? En dat doen we op deze manier. Maar er blijft nu natuurlijk een enorme marge van onduidelijkheid. En slot even Trots. Ik denk dat u uiteindelijk een mooi verhaal … Maar uiteindelijk zegt u, ja, die opgave, ja, wat doen we daarmee? Ja, dat is echt iets voor het Rijk denk ik om rekening mee te houden. En volgens mij zei de ChristenUnie tot slot iets wat mij prima lijkt. Laten we stappen zetten met Steenbreek. Dus tot zover. De voorzitter: Wilde u nog het woord, mevrouw Oosterbroek? Mevrouw Oosterbroek: Ja, ik … Meer samenvattend. Dus kan ik dan concluderen dat u ook vindt dat we meer moeten inzetten op kosteneffectiviteit, inclusief die maatschappelijke kosten. En minder moeten inzetten op kostenefficiëntie. De voorzitter: Wethouder. Wethouder Berkhout: Nou, ik zou u even willen vragen in ieder geval dan de duurzaamheidbegroting ook af te wachten. Maar die effectiviteit, dus welke euro levert het meeste CO2-reductie op, is echt het uitgangspunt van de duurzaamheidsbegroting. De voorzitter: Dan concludeer ik dat het stuk zo voldoende is besproken.

Het gaat niet door naar de raad. Het is nu 19:10 uur. Ik zie u graag om 19:30 terug, dan gaan we verder met het tweede gedeelte van de commissie. Hebben we nu even pauze. 18.40 uur Eetpauze 9.

19.10 uur Actieplan Schone Energie (RB)

9A Stand van zaken windmolens op Schoteroog De voorzitter: En dames en heren, hartelijk welkom bij het tweede deel van de commissie beheer. We gaan beginnen met agendapunt 9, en dat is het actieplan schone energie. Haarlem werkt aan een duurzame stad door op grote schaal zon- en windenergie op te wekken. In de concept Regionale Energiestrategie NoordHolland Zuid is de ambitie opgenomen om 750 Terajoule op te wekken met zon- en windenergie. Dat staat

34

gelijk aan het jaarlijkse elektriciteitsgebruik van 75.000 huishoudens. Om dit doel te behalen heeft het college het actieplan schone energie opgesteld. In dit actieplan is inzichtelijk gemaakt op welke manier energie in de stad duurzaam kan worden opgewerkt en welke impact dit heeft op de stad. In het actieplan staan drie actielijnen omschreven die laten zien hoe duurzame energie in Haarlem opgewekt kan worden. Deze nota is relevant voor de uitvoering van de RES Noord-Holland Zuid en daarom heeft het college de nota ter bespreking aan de commissie aangeboden. Wie wil hierover als eerste het woord? Niemand? Dat kan hoor. Ja? De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Ja, ik wilde wat opschrijven. Dank u wel, voorzitter. Ja, actieplan schone energie. Het actieplan geeft een opsomming van de kansen. En het laat zien op welke manieren we aan de 750 Terajoule aan duurzame energie opgewekt kan worden. In het plan mis ik essentiële zaken zoals een planning in de tijd. Wanneer gaan we wat realiseren. Een simpel voorbeeld, Haarlem onderzoekt onder welke voorwaarden zonnepanelen in het beschermd stadsgezicht toegestaan kunnen worden. Het CDA vraagt al jaren naar een nieuwe nota die de nota dak zou moeten vervangen. Hiermee wilden we een andere kijk op het toestaan van onder andere zonnepanelen op het beschermd stadsgezicht terug zien.

Meerdere moties die min of meer over dit onderwerp gaan, zijn al aangenomen. Nu pas, na de handreiking van het Rijk, staat het als kans benoemd in deze nota. Wanneer is het onderzoek naar mogelijkheden in het beschermd stadsgezicht gereed en kunnen we hierover een nota ontvangen? Een vraag aan de wethouder. Er ontbreekt ook een financiële paragraaf. Een plan dient smart te zijn, en dat is bij dit bij lange na niet. Het CDA vraagt ook al meerdere jaren om een routekaart die ons naar klimaatneutraal 2030 zou moeten brengen. Een routekaart met een opsomming van maatregelen in de tijd. Wanneer is wat gerealiseerd, en welke CO2-winst denken we daarmee te behalen? Dan kun je het ook monitoren. En welke investeringen zijn daarvoor nodig? En de afgelopen jaren is de stip op de horizon voor wat betreft Haarlem klimaat neutraal nog steeds een stipje. Voorzitter, het CDA wil graag weten wanneer we een concreet plan kunnen verwachten. En daarbij nog aangetekend dat de … We hadden eerst de doelstelling Haarlem klimaatneutraal, en dat is bijgesteld naar eigenlijk de landelijke doelstelling, 49% besparing. Dat wordt natuurlijk het komend jaar alweer bijgesteld naar 55%. Dus de opgave wordt alleen maar groter. Dan nog even over, de windmolens staat iets over. Er is maar kans op één windmolen blijkt, op Schoteroog. Dat is natuurlijk erg weinig.

En er wordt ook onderzocht of er zonnepanelen op de zonneweides kunnen. Nou ja, we hebben al aangegeven dat zon op weides het liefste niet. Want je offert wel een stuk groen op. Dus wat ons betreft is dat, hoeft dat in principe nog niet. Tenzij het natuurlijk de enige mogelijkheid nog is. Zoals ik al in de vorige bijdrage heb aangegeven, het seismisch onderzoek, dat is erg laat. Eerst zou het medio 2018 al klaar zijn, en toen 2019. In het voorjaar werd nog gezegd, van dit jaar, dat het eind 2020 zou komen. Ik begrijp dat het dit jaar niet meer gaat lukken het seismisch onderzoek. Ik zag al in de tijdlijn dat hij op eind volgend jaar staat. In de jaarplanning staat dat we het op 10 juni gaan hebben over die proefboring. En in hoeverre staat iedereen in de startblokken om al in 2021 daadwerkelijk te gaan boren, op het moment dat wij het besluit nemen in 2019. Of sorry, 2021. En nog één opvallend ding is dat we bij dit punt een tijdlijn zien die nieuwer is dan bij het … Of een oudere tijdlijn dan bij het volgende agendapunt. Dus ja, wat consistentie betreft zou het wel handig zijn om dezelfde tijdlijn bij dit onderwerp te pakken. Hier is het versie 6, en die andere is versie 7. Waarschijnlijk omdat hij doorgeschoven is, maar een puntje van aandacht denk ik. Nou, dit was eigenlijk concreet mijn punt. Het is niet een echt plan wat het CDA betreft.

De voorzitter: De heer Van Leeuwen, D66. De heer Van Leeuwen: Ja, voorzitter, dank u wel. Goed dat het plan er ligt. Tegelijkertijd kan het plan beter. Ik ga niet alles herhalen wat al is gezegd, want daar zaten al heel veel punten in die mij zeker bekend in de oren klonken. En ook omdat we zoveel mooie spreektijd hebben gebruikt voor het vorige punt, het warmtenet, ga

35

ik het wat korter houden. Twee punten die ik er nog, toch nog wel extra accent wil aanbrengen, is zon op erfgoed. Nou ja, dat zijn ook prachtige woorden. Kansenkaart, legpatronen, et cetera. Nou ja, ik zit inmiddels 6 jaar in deze gemeenteraad, wat echt een voorrecht is. Maar je wordt er soms wat droevig van als je al 6 jaar hetzelfde roept. Want wij roepen hier al jaren lang, wij willen van een nee, tenzij, naar een ja, mits, als het gaat om zon op erfgoed. Daar zijn we ook ondertussen bezig met een initiatiefvoorstel, want we vinden echt dat het niet snel genoeg gaat. En ook de vergelijking … Kijk naar het verleden. En het verleden leer je heel veel van. Als ik naar prachtige jaren ’20 wijken in onze stad, dan zie je dat daar vroeg enkelglasruiten in zaten in ruitjes, in van die kleine vierkantjes. Een beetje wat mensen nu met tape doen voor de kerst. Ook daar zit tegenwoordig dubbelglas in. En ja, dat heeft het uiterlijk van die woningen veranderd. En ja, dat vonden wij goed. Want die woningen werden wel een stuk leefbaarder, prettiger en ook nog beter geïsoleerd. Als wij nu gaan kijken naar de uitdaging van deze tijd, en ik ga weer natuurlijk de krant omhoog houden hè, u heeft hem al eerder gezien vanavond. De wereld stevent af op opwarming van ruim 3 graden. Dan moeten we echt dingen doen.

Eentje die ik ook nog steeds wonderbaarlijk vind, want niet alleen hier merken we dat we er lang over kletsen. Ter voorbereiding had ik ook nog even gegoogeld, hoe zit dat nou allemaal ook al… Isoleren en zo, want dat is toch ook een dingetje. De tweede kamer heeft in 2009, Diederik Samson had nog haar, heel veel zelfs, krulletjes, een motie aangenomen die wij D66 ook hebben gesteund, om bij verkoop het isoleren van woningen te verplichten. Dit dossier voelt een beetje hetzelfde. Wij roepen hier in deze raad al jaren, met ruime meerderheden, erfgoed op … Uh, zonnepanelen op erfgoed, ja, mits ruimtelijk inpasbaar en de goede legpatronen, ga zo maar door. En ook Haarlemmers willen dat. Dus graag een antwoord hoe we met elkaar kunnen zorgen of dat sneller kan. En zo … En wellicht kunnen we dat gebruiken in ons initiatiefvoorstel, want dan zorgen wij voor die snelheid. Een tweede punt wat ook al is genoemd, en waar ik een accent in aan wil brengen is, in het groen. Oftewel, zonnepanelen in het groen. En wat lees ik daar dan? En dat, ja, dat schetst wel licht mijn verbazing. En ik lees voor uit het stuk, de mogelijkheid bestaat ook dat extra compenserende maatregelen elders genomen worden waar de ecologie daar meer baat bij heeft, bijvoorbeeld in zogenaamd natuurnetwerk Nederland gebieden. Ook hier sta ik een beetje van te kijken.

Want wij hebben het vaak over Haarlem, dat Haarlem en het wonen in Haarlem zo mooi is, omdat er rond die stad heel veel groen is. En ja, en als we dat groen dan vol gaan leggen met zonnepanelen, dat schaarse groen rond de stad, om vervolgens ergens anders te compenseren. Ja, dat vind ik voor de leefbaarheid van de stad, daar vind ik wel wat van. Daar vinden wij als D66 wel wat van. Dus graag een reactie, en de vorige spreker zei dat ook al, graag reactie hoe de wethouder daar tegenaan kijkt. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Ja, de heer Hulster, Actiepartij. De heer Hulster: Dank u wel, voorzitter. Ja, dit is het actieplan schone energie. Ja, eerder was er een actieplan zonne-energie beloofd, maar nu is blijkbaar alles bij elkaar geveegd. Want daar zouden we ook nog een technische sessie voor krijgen. Maar goed, nu is het dus zo gedaan. Dat verbaast ons wel enigszins. We zien een opsomming van allerlei mogelijkheden. Ik herinner me nog, in 2016 zouden er 16 collectieve zonnedaken komen, nu zijn er 8 en roepen we dat het heel goed gaat. En we zien dat er eigenlijk ook in het lijstje van, hoe kunnen we nou commerciële vastgoed gaan bewegen om zonnepanelen om hun dak te laten, nog steeds echte acties zitten. Ik bedoel, één van de problemen is dat in de Waarderpolder je een gebouw makkelijk kunt slopen.

Dus als je daar dan als Zoncorporatie op het dak zit, ben je dan ineens je pand kwijt. We hebben eerder voorgesteld om daar bijvoorbeeld een fonds voor op te zetten, of misschien betere bescherming voor de eigenaren van de zonnepanelen mogelijk te maken. Maar er is eigenlijk nog steeds geen actie, en dus gebeurt er bijna niets in de Waarderpolder. Het schiet echt niet op daar. En daar ligt eigenlijk het … Daar hangt het helemaal vol met laaghangend fruit. Dus dat is één ding. En dan nog even over de windmolen. Ja, ik zag laatst bij, volgens mij was dat, nou ja, een actualiteitenprogramma ging het over de geluidsoverlast van

36

windmolens. En daar werd voorgesteld om tien keer de tiphoogte van de molen te hanteren. Nou, er waren de molens die bij de polders staan die worden dan 115 meter hoog. En de eerste woningen liggen echt al op een paarhonderd meter. Dus dat is echt een grote vraag of dat nog wel kan in deze tijd. Dus we zijn benieuwd of de wethouder daar rekening mee houdt. Want ja, we willen heel graag de verduurzaming, maar we begrijpen ook dat mensen aan hun nachtrust gehecht zijn, en niet de hele nacht zo’n soort ronkende straaljager, die ze toch al in hun achtertuin hebben, er nog bij krijgen. Dank u wel. De voorzitter: Wie wil dan het woord? Ja, mevrouw Baas-Oud, OPH. Mevrouw Baas-Oud: Dank u wel, voorzitter. Ik sluit me aan, of wij sluiten ons aan, bij een aantal dingen die al eerder gezegd zijn. En ja, we zitten toch wel weer een beetje op dat financiële stuk. Wij missen die onderbouwing, en wij willen heel graag dat eerst ook inzien. Tenzij ik niet goed heb gekeken. Maar dat eerst inzien om daar verder op in te gaan. En ja, wat betreft de windmolens, als dat nu ook meteen het moment is om daarop in te gaan. Ja, 125 meter is meer dan eerder werd gesproken over 120 meter. En het is een beetje de vraag van, blijft dit zo? Blijft het bij 125 meter, of is het misschien tot beter om dat uiteindelijk naar 130 te gaan? Het voelt een beetje als een wirwar, voor mij in ieder geval.

En daarbij, qua zichtlijn vinden we het niet heel wenselijk om daar een windmolen te plaatsen. Maar goed, dat is vanuit ons liever niet. Wat betreft de windmolens nog één ding. Per jaar sterven en ongeveer 100 vogels, heb ik begrepen uit bronnen. Misschien ook iets om mee te nemen van, vinden we dat echt het waard. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Oosterbroek. GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja, ik heb een vraagje. Want u heeft het over vogelsterfte. Weet u hoeveel vogels er doodgaan door katten in Haarlem? Mevrouw Baas-Oud: Nee. De voorzitter: Wie wil zijn termijn? Ja, de heer Visser, ChristenUnie. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. De ChristenUnie sluit zich aan bij de goede vragen van het CDA en D66. Wij zien wel kansen in de windmolen. En wat ons betreft worden het er ook niet één, maar worden het er meer. Sterker nog, de provincie wil eigenlijk dat we er minstens drie op een rij zetten. Alleen het Rijk doet moeilijk bij de ILT. Maar ik wil de wethouder oproepen om niet te snel tevreden te zijn, want hier ligt wel echt een kans om met windmolens wat te bereiken. En als je een paar molens neerzet, dan hebben we in één klap echt een groot deel van onze opgave. Want 90 joule levert één molen van 125 meter op. Maar stel je zou vier molens hebben van 150 meter, dan heb je al vijf keer zoveel.

En dan hebben we bijna de hele opgave van het hele actieplan hebben we voor een groot deel al met die windmolens ingevuld. Dus wat ons betreft, ik ben heel benieuwd wat de wethouder op dat punt komend jaar gaat bereiken. De wethouders zetten op een percentage van 40% zonnepanelen in op nieuwbouw. En toen dacht ik van, ja, juist bij nieuwbouw lijken mij kansen liggen. Alleen de wethouder zegt, ik kan het niet verplichten. Maar ja, daar denk ik van, hoe kunnen we dat wel bereiken. En dan kunnen we nog de discussie die we net al hadden, over PV of PVT, die moeten we natuurlijk ook nog voeren. Maar juist met nieuwbouw lijken me de kansen groot. Terwijl 50% op bestaande bouw, dat vraagt haast een militaire operatie. En ik ben dus heel benieuwd van, hoe gaan we dat voor elkaar krijgen? En ik zit vooral nog met de uitdaging, want er zijn heel veel mensen die willen wel zonnepanelen, maar die leggen het dan maar op de helft van hun dak. Ja, en als je dan later zegt van, ja, eigenlijk zou u het ook op het andere dak moeten leggen. Dat is wel wat minder gunstig, maar ja, voor de totale opgave hebben we dat wel nodig. Dan hebben die mensen die zonnepanelen al neergelegd, en de tweede keer investeren in

37

zo’n installatie, dat is duurder, lastiger en moeilijker. Dus hoe zorgen we dat als mensen zonnepanelen gaan bouwen, dat ze dan ook het hele dag optimaal benutten. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja, GroenLinks is blij met het actieplan. Het geeft een mooi overzicht, zodat wij door kunnen pakken op de actie, en u duidelijkheid krijgt van wat GroenLinks precies wilt. GroenLinks wil graag maximaal opwekken in ons stedelijk gebied. En daarin sluiten we aan bij de ChristenUnie. En op de website van de RES staat ook, als het gaat over de verplichtingen van zonne-energie, staat dat de verplichting van zonne-energie op nieuwbouw per 1 juli wordt geregeld via het Rijk. In ieder geval dat daar mogelijkheden voor zijn om dat in ieder geval ook mee te nemen in de omgevingswet. Nou, en dat is natuurlijk een goede kans om hier vanuit deze raad al het draagvlak te vinden om daar die volgende stap in te zetten. Is het een idee om dit alvast verplicht te stellen in voorbereiding op het besluit bouwwerken leefomgeving van het kabinet. Zoals u … Of in ieder geval, zoals het college dat destijds ook heeft gedaan met het besluit om van het gas af te gaan. Dat we … En daarin hebben we ook gewoon heel veel kosten bespaard, en waren we beter voorbereid op de regelgeving vanuit het Rijk. Dus dat lijkt me gewoon goed om daar naar te kijken.

Dat vindt GroenLinks een kans. GroenLinks wil graag 100% en maximaal samen met andere infrastructurele oplossingen. Dat betekent ook maximaal bij zon, bij erfgoed en beschermd stadsgezicht. En daarover zijn wij inderdaad ook bezig met een initiatiefvoorstel. Maar liever hebben we natuurlijk dat gewoon het snel naar de commissie komt, en we het snel kunnen vaststellen. Maar dat geloven … Of in ieder geval, wellicht is het handiger om het gewoon zelf op te schrijven en vast te stellen hier. Op die manier hoeft er dus geen onderzoek te komen, hoeven we geen ingewikkeld proces. Want we weten al wat we willen. En we willen, ja, gewoon zoveel mogelijk en creatief ontwerpen. Zon op parkeerplek, zon op garagedak, zon op gevel, zonlantaarns, zon op parkeerpleinen. En wij willen laad- en ontlaadplekken, om dat dan direct ook te koppelen. Zon op geluidsscherm willen we ook. En misschien is daar iets mee te koppelen met het ingekomen stuk van een maand geleden, geluidsoverlast spoorwegverkeer Hoofdmanstraat. Want daar is nog een mogelijkheid om geluidsschermen te plaatsen. Dus daar kunnen we werk met werk maken, kansen koppelen. En wat ons betreft hebben die bovenstaande onderwerpen die ik dus net heb benoemd, prioriteit. En wij vinden ook dat we naast het vergroten van onze productie ook rekening moeten houden met de grootverbruikers in Haarlem en die niet uit de discussie moeten houden.

Ons datacenter verbruikt veel energie, maar hebben geen zonne-energie op het dak. En hoe kunnen we er controle op krijgen dat die grootverbruikers … Zodat we in Haarlem ook echt dat doel Haarlem klimaatneutraal 2030 gaan halen. Dus dat die bedrijven die veel van onze energie vragen, dat die worden meegenomen en onderdeel zijn van de afspraken die we hier bespreken. De voorzitter: Iemand anders nog het woord? Ja, mevrouw Schouten, PvdA. Mevrouw Schouten: Dank u wel, voorzitter. Nou, ik sluit me ook aan bij allerlei zaken die hier al genoemd zijn rondom dat er nu echt een mooi actieplan ligt, maar dat we ook echt actie moeten gaan doen. En als we kijken naar mogelijkheden voor windmolens en dat soort zaken. Moet ook gebeuren, maar daar hebben we toch wat minder regie en directe actie op. Volgens mij moeten we vooral op zoek nu, op de korte termijn, waar kunnen we als Haarlem gewoon als gemeente en met de bewoners samen zo snel mogelijk zorgen dat er zo veel mogelijk zonne-energie wordt opgewekt. Heel concreet, ga nou echt een inventarisatie maken op korte termijn en gewoon aan de slag, want het duurt allemaal heel erg lang en te lang naar onze mening. En er zijn natuurlijk best ook allerlei projecten al gaande. Maar de vraag is, weet iedereen er wel voldoende van? Ik ben zelf iemand die woont in een woning van Ymere, een huurwoning.

En daar is een prachtig project om zonnecollectoren op de huurwoningen neer te laten leggen. Het is wel het initiatief bij de huurder. Het kost

38

€35 in de maand, en ze regelen alles voor je. Alleen in mijn wijk, waar zo’n 300 huurwoningen staan, ben ik net de derde geweest waar het gebeurt. Dus hoe zorgen we ook dat dit soort dingen veel meer bekend zijn bij mensen? En daar kunnen we volgens mij een hele grote slag slaan in korte termijn, als we echt zelf de, ik hoorde net laaghangend fruit, maar als we dat proberen te inventariseren en ook werkelijk te gaan doen. Dank je wel. De voorzitter: Iemand ander nog het woord? De heer Amand, Trots. De heer Amand: Dank u wel, voorzitter. Het is natuurlijk een prima investering voor jongere mensen. Ouderen, denk ik, die hebben daar meer moeite mee. Dus wij zijn eigenlijk wel van het standpunt, laat de Haarlemmers toch meebeslissen, en dat gebeurt gelukkig nu al. Er zijn natuurlijk ook wijken die helemaal niet willen. Dat is heel jammer, want het is wel de toekomst natuurlijk. Duurzaamheid, dat moet natuurlijk altijd. Dan wil ik nog even zeggen over die windmolens. Ja, we hebben natuurlijk in de polder allemaal mooie windmolens staan. Maar ja, dat is, de wieken zitten een beetje vastgeroest. Dus het zou tijd worden dat we daar is natuurlijk mee aan de slag gaan. En niet dat de mensen er overlast van hebben vanaf het geluid. Want dat hoor ik, horen we allemaal denk ik wel.

Dus daar moet toch wel vind ik, geen onderzoek, maar toch even bij de collega’s in het land is even horen hoe dat zit. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van Leeuwen, D66. De heer Van Leeuwen: Ja. Dank u wel, voorzitter. Mijnheer Amand, u zegt, er zijn bepaalde wijken waar ze het helemaal niet willen. Daar hoor ik nou nooit iemand over. Hoe komt u daarop? De heer Amand: Nou, wij worden gemaild, mijnheer Van Leeuwen. Krijgt u nooit mails van Haarlemmers die er niet tevreden over zijn. Of bent u anders voorgelicht als ik? De voorzitter: Mijnheer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Nou, het interessante, wij hebben ook een mail gehad van iemand, van een wijkraadvoorzitter. En het interessante is dat ik in die wijk woon en er al 2 jaar geen wijkraadvergadering is. En ik me geen enkele manier kan voorstellen hoe deze wijkraadmeneer ideeën uit de buurt heeft opgehaald. Dus ik heb geen flauw idee hoe hij namens heel de buurt kan spreken. De heer Amand: Nou, dan moet u even misschien bij hem langs gaan. Dat lijkt me verstandig als je in de buurt woont. U weet toch altijd alles. Dus gaat u even bij die meneer puntje-puntje langs. U hebt tijd zat. Dat zit u niet eens op de bank, dan gaat u netjes even langs, zoals iedereen doet. En dat lijkt me wel verstandig voor u, als u een rondje hardloopt, dan komt u hem misschien wel tegen.

Maar ik ga verder, want het is zonde van mijn tijd eigenlijk. Het is natuurlijk wel zo, we moeten meer reclame maken, dat is punt één. En dat lijkt me toch wel verstandig. De woningbouwverenigingen willen wel, maar dat is natuurlijk ook weer een beetje een centenkwestie. Ik zie het op de Zomervaart ook, daar zijn de mensen dik tevreden. Beetje minder huur, beetje minder huur, beetje meer huur. Prima, maar ze hebben er wel profijt van. En we moeten doorzetten. En de voorlichting die moet gewoon veel en veel beter. Dank u. De voorzitter: Heb ik iedereen gehad? Dan ga ik het woord geven aan de wethouder. Wethouder. Wethouder Berkhout: Dank u wel, voorzitter. Ja, actieplan. Het is wel een looptijd nu voor de komende 2 jaar. Maar het is ook vooral een inventarisatie van de opgave waar we voor staan. En dat is een forse. En dan nog

39

hebben we maar 20%-30% van de benodigde energiebehoefte in 2030 voor Haarlem gereed. We hebben dus niet de luxe, als ik de krant die de heer Van Leeuwen voor zich houdt, om dan te zeggen, doe daar maar niet. En dat hoor ik de heer Van Leeuwen dan ook zeggen, dus dat is dan licht tegenstrijdig eerlijk gezegd. Of u zegt, we gaan voor die tegengaan van die 3 graden opwarming, of u zegt, hier liever niet, hier liever niet, hier liever niet. Dat snap ik. We hebben trouwens vandaag uitgebreide participatiesessies gehad, eigenlijk deze hele week. Juist met de wijkraden. Eerder ook uitvoerige gesprekken gehad met de wijkraden in Schalkwijk. Hoe gaan we dit nou doen? Maar ik zeg daar niet, ik kom uw uitzicht verpesten, of ik kom uw landschap verpesten. Ik zeg, we gaan met elkaar in gesprek, want we hebben een uitdaging met elkaar. En daar moet je dan die balans zoeken. Dus volgens mij, ik mag hopen dat ik dan ook de oproep van D66 zo hoor van, doe dat zorgvuldig. Maar dat het nodig is, en dat die urgentie er is, dat hoor ik D66 ook zeggen. Dan, het mooie van zon is eigenlijk dat we het niet allemaal zelf gaan betalen als gemeente. Het verdient zich namelijk binnen 6 jaar terug, heb ik een raadslid hier horen zeggen. Nee, we moeten het vooral als gemeente gaan stimuleren en gaan reguleren.

En daarbij wil ik trouwens wel zeggen van dat voor de hele opgave van het klimaatakkoord we natuurlijk het heel lastig gaan krijgen als die allemaal op onze eigen gemeentelijke begroting gaat rusten. Daarvoor ben ik ook namens u heel erg functioneel boos geworden naar vorig jaar. En een motie bij het V… Hebben we een brief geschreven naar het VNG congres, ik moet het zo zeggen. Om te zeggen van, ja, maar zo kunnen wij deze uitvoering niet voor elkaar gaan boksen. Dan hebben we straks wel de taken, maar niet de middelen. Nou, dat kennen we misschien wel van andere decentralisaties. Daarvoor ben ik dus benoemd tot de klankbordgroep van de VNG, samen met alle anderen dissidente gemeentes die daar dan mogen klagen in een groepje. Nee, maar daar verkennen we het artikel 2 onderzoek, dat wordt nu gedaan door de Raad van Openbaar Bestuur. ROB, die heeft dat weer bij AEF neergelegd. En een eerste onderzoek daarvan leidt toch al ertoe dat de G40 gemeenten, er zijn verschillende gradaties, uiteindelijk zo’n 500- tot 800 miljoen euro op jaarbasis moeten gaan krijgen, generiek, om deze slag te gaan slaan. En dat wordt ook inzet van de VNG bij de komende kabinetsformatie. Dus dat hebben we denk ik wel nodig voor de volgende stappen. Maar eventjes voor het CDA dus, dit is echt een actieplan voor de komende 2 jaar. U en ook andere vragen van, hoe zit dat nou met beschermd stadsgezicht.

Ja, volgens mij vraagt u dat soms aan mij, en soms bij het vragenuur aan mijn collega Roduner. Dat zit daar ook tussenin, omdat het ook met erfgoed en alles te maken heeft. Daarvoor hebben we gezegd, we willen wel echt stappen maken met de kansenkaart en met, ja, hoe kan dat nou binnen beschermd stadsgezicht? Ik moet u toezeggen, dat is inderdaad taaie materie. En ja, de heer Van Leeuwen, mijn naam, mijn handtekening, stond onder die motie van 5 jaar geleden. Dus weet dat het mij ook menens is. Het zit wel complex. Wij zijn ook deels die aantrekkelijke stad dankzij die monumenten. We hebben de meeste monumenten relatief aan het aantal inwoners in Nederland, en dat moet je ook behouden, dus daar zit een balans. Maar we gaan daar stappen in zetten het komend jaar. Ik kan u alleen nog niet toezeggen wanneer, maar weet dat het mij ook wel menens is. Dan de heer Dreijer, ik moet er iets sneller doorheen. In juni, u kon op de verouderde tijdlijn. Klopt, want hij is … Het is het stuk van vorige maand. Dus versie 7 zit inmiddels bij het vorige agendapunt wat wel voor deze keer was geagendeerd. Kunt u zien dat het in juni de routekaart staat opgenomen. En daar moeten we ook met transitiepaden gaan toewerken naar die CO 2-reductie opgave die we met elkaar hebben.

Overigens ook u hoor ik de ambitie uitspreken om hier snelheid in te maken, maar vervolgens beperkingen meegeven ten opzichte van waar dat dan kan. En ook tegen u wil ik zeggen, die luxe hebben we eigenlijk niet. U heeft het over een afvalberg, daar kan 5 hectare zonnepanelen worden neergelegd. Dat hoeft dan niet in het recreatieve gedeelte te vallen. Daar zijn stappen met de initiatiefnemer gezet. Ja, ik wil u toch vragen daar wel zorgvuldig naar te kijken. Als u zegt, we hebben een ambitie, we moeten dat realiseren, dan is dit wel een consequentie. En wat ik eigenlijk ook dan tegen D66 wil zeggen. We hebben een hele mooie groene zoom om ons heen, tegelijkertijd is dat niet de meest biodiverse zoom altijd. Ik ben een rondje gaan fietsen met de stadsecoloog, en hij heeft nog wel ruimte voor verbeteringen. En zo is ook die vraag bedoeld, juist die biodiversiteit kan op een aantal plekken echt, echt beter. En daar kunnen we op

40

deze manier ook stappen in zetten. En de proefboring, tot slot, CDA, dat heeft eigenlijk werkelijk niks te maken met dit onderwerp. Dus ik denk dat u nog eventjes bleef bij het vorige onderwerp. Dan Actiepartij … De heer Dreijer: Voorzitter. Ja. De voorzitter: Ja, mijnheer Dreijer? De heer Dreijer: Nou, het heeft in die zin te maken met het onderwerp, dat er allerlei ideeën zijn, kansen zijn, die we benoemen, maar dat die in de tijd niet gerealiseerd worden of allemaal opschuiven. En ik waarschuw alleen maar, van als wij dit dus ook niet goed gaan managen wanneer we bepaalde dingen laten doen, dat we het ook dus niet kunnen monitoren, en te laat erachter gaan komen dat alle kansen die we hier in het hele lijstje hebben staan van die 750 Terajoule, dat we dan in 2029 tot de conclusie komen van hé, we zijn er niet. Wethouder Berkhout: Oké, u gaf de vergelijking. Nou, ik heb u ook in het vorige onderwerp aangegeven dat de vertraging van de proefboring niet is omdat de gemeente dat zo graag wilde. Dat is echt … Daar zijn we ook afhankelijk van andere partijen. Ik zeg wel dat we nu met dit actieplan een aantal stappen in gang gaan zetten. Met de woningbouwcorporatie en de prestatieafspraken zeggen we echt, daar ligt een enorme potentieslag. Dus we moeten nu wel die stappen zetten in dat stimuleren, reguleren en uitzetten, om uiteindelijk die 750 Terajoule te gaan realiseren.

Maar als u zegt, pas daarop, let daarop, dan neem ik dat ter harte. Maar daar wil ik wel even die duiding meegeven. Actiepartij, u heeft het ook over de collectieve zonnedaken. Nou, u weet denk ik als geen ander, afgelopen maandag heb ik nog met SKE gesproken over alle hobbels die zij op hun weg vinden. En dat zijn niet de gemeentelijke hobbels, in dit geval. Maar dat is bijvoorbeeld maar de postcoderoosregeling die afloopt en waar een subsidie voor in de plaats komt, maar waarbij ook vervolgens eigen vermogen nodig is. Of het energielabel wat eigenlijk niet meewerkt voor de ondernemer op wiens dak het komt te liggen. Dat zijn van die kleine stappen waarbij … Zij hebben mij eigenlijk een stuk of tien hobbels meegegeven waar zij tegenaan lopen eigenlijk bij de rijksoverheid, bij het ministerie, wat niet gerealiseerd wordt. Tot slot … Of, tot slot, nee. Even over de daken in de Waarderpolder. Ja, dat klinkt … Er liggen er nu veertig- tot vijftigduizend zonnepanelen in de Waarderpolder. Maar slechts 40% van de daken in de Waarderpolder is geschikt. Het zijn soms ook echt, ja, kartonnen dozen met een slecht dak.

En de ondernemers in deze tijd, dat krijgen we dus mee afgelopen maandag van de corporatie die gesprekken voeren, zijn nog minder happig vanwege de onzekerheid van corona om te zeggen … Het levert ook eigenlijk niks op, €1 per paneel, geen verbetering in het energielabel, maar wel 15 jaar vastleggen op dat dak wat iemand anders dan gebruikt. Het zit even niet mee. Dus dat wil ik u ook meegeven. Dus die potentie is er, maar dit zijn wel de disclaimers voor de Waarderpolder. En ja, u vergelijkt de windmolen met een ronkende straaljager, maar tegelijkertijd loopt u de klimaatcrisis uit. Ik zoek daar ook eventjes soms weer, ik zie dat bij andere partijen ook, als u zegt, we moeten wat, dan zeggen we ook … En dat denk ik dat de ChristenUnie dat ook zegt, één windmolen maakt wel 90 Terajoule. Dus ik zoek ook soms naar wat u mij opdraagt. Of we gaan ervoor. Ja, die overlast, dat valt binnen het activiteitenbesluit, dus de windmolen kan daartoe gewoon daar staan. We hebben ook met … Misschien dan eventjes die stap naar de windmolen, ik had er misschien ook wel liefst meer gehad. Er staan er nu vier … De voorzitter: Sorry, wethouder, ik onderbreek u eventjes. Ik wil je er even op wijzen dat uw tijd ook, of van het hele college, aan het opraken is. Wethouder Berkhout: Ja. De voorzitter: U moet natuurlijk de vragen beantwoorden, maar …

41

Wethouder Berkhout: Oké. De voorzitter: Als het korter kan dan heel graag. Wethouder Berkhout: Ja, ja. Ja, ik ga hem. Mand, klaar. Nee, windmolen. We gaan … Ja, dus ik had ook liever meer windmolens gewild. Ik weet wel dat ik hier ongelooflijk … Dat hier veel inzet op wordt gepleegd. Volgens mij ziet u ook in het stuk welke stakeholders hier allemaal aan zet zijn. We hebben inmiddels een hele goede samenwerking met de provincie, ambtelijk en bestuurlijk, om dit samen vorm te gaan geven. Daarbij lopen we natuurlijk wel tegen beperkingen van IL en T, de inspectie voor de luchtvaart, op. Dus we zien nu dat er eigenlijk alleen maar daarbinnen één solitaire molen van 125 meter mogelijk is. Nou, dan staat er ook nog de dilemma’s van Unesco. Maar dat lijkt mee te vallen omdat de afvalberg een nutsvoorziening is en daar weer buiten valt. U hoort het, ik zit er bovenop, middenin. Ik had ook gehoopt dat we daar sneller slagen in zouden maken, maar het is complexe materie. Maar ik hoor graag van het ChristenUnie als die nog ruimte ziet voor meer windmolens, maar nu gaan wij voor de realisatie van één windmolen en een zonnepark daar. Dan eventjes voor de nieuwbouw. Ja kijk, we hebben dat opgenomen, 43 Terajoule als je nu bij nieuwbouw de zonnepanelen binnen het bouwbesluit neerlegt. 43 Terajoule extra als we die daken volledig vol leggen.

Ja, volgens mij … Dat is een complete no regret om nieuwbouwdaken nou volledig met zonnepanelen te bedekken. Tegelijkertijd kan je dat nog totaal niet afdwingen, staat niet in het bouwbesluit. Wij zien daar nu kans om in de omgevingsvisie daar misschien een stap in de goede richting te gaan zetten. Maar dit zijn ook echt van die dingen, ja, dat wil je gewoon vast hebben liggen in het bouwbesluit. Dus daar … Maar we kunnen dat dus niet afdwingen bij projectontwikkelaren, gaf ook collega wethouder Roduner aan mij mee. En dat is denk ik ook een antwoord op de vraag van GroenLinks daar. En bij de PvdA, dat is eigenlijk een oproep uit mijn hart gegrepen, ga nou echt concreet duurzaam doen. Ik hoop ook deze maandag terugkoppeling te krijgen van ProRail voor het stationsdak. En we zijn ook in gesprek met de ijsbaan voor de zonnepanelen erop. En zo proberen we ook wel echt concreet ook zonnepanelen te gaan realiseren. En tenslotte, u heeft het over Ymere. Mij is verteld dat Ymere nou eigenlijk niet de gunstigste variant heeft voor zonnepanelen. Zij moeten eigenlijk over op het voorbeeld van Elan, wat eigenlijk nog aantrekkelijker is voor de huurders, en meer huurders meekrijgt. Dus dat hebben we ook in de prestatieafspraken vastgelegd, dat eigenlijk Elan haar manier van zonnepanelen leggen mee gaat geven aan de andere corporaties, zoals Ymere. Tot zover, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel. Tweede termijn, mevrouw Oosterbroek Mevrouw Oosterbroek: Ja, ik heb een tweede termijn, dat klopt. Want ik heb nog geen antwoord op mijn grootverbruiker vraag, of we ook de energiebeperkingen zeg maar vanuit de Waarderpolder mee kunnen nemen in dit plan, omdat we klimaatneutraal willen worden. En als wij heel veel grootverbruikers hebben, dan is het in ieder geval goed om dat in kaart te hebben, zodat we daar ook op kunnen sturen en met elkaar afspraken over kunnen maken. Dus daar heb ik nog graag een reactie op. En ik hoor dat het nog niet mogelijk is om vandaag nieuwbouw te verplichten. En dat klopt ook, dat zeg ik ook. Maar het is wel zo dat dat gaat gebeuren. Dus het is misschien wel zo vriendelijk om dat tegen de projectontwikkelaars te vertellen, zodat zij straks niet, ja, zich verkijken op de kosten. Iemand anders nog een tweede termijn? De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Ja. Dank u wel, wethouder. Ja, ik wil toch nog een terugkomen op het plan. Dit is een optelling van een aantal zaken die gerealiseerd zouden kunnen worden, en dan komen we tot 750 Terajoule. Stel dat die windmolen nou niet doorgaat, want dat is nog maar heel afhankelijk of die onderneming dat gaat doen. Dan mis je 90 Terajoule. Dan moet je toch op zoek gaan naar 90 Terajoule elders.

En ik zou graag willen zien dat die maatregelen die hierin staan, ik weet dat een heleboel buiten onze invloedsfeer zit, maar dat we daar

42

kunnen zien van, oké, we verwachten in 2000-X dat dat gerealiseerd is. Als dat niet is, dan gaan wij hard op zoek naar andere maatregelen. En zoiets mis ik in het plan, voor alle maatregelen. De voorzitter: Iemand anders nog? Nee. Wethouder, dan heeft u weer het woord. Wethouder Berkhout: Ja. Even kijken, vraag 1 van GroenLinks, inventariseren van de grootverbruikers zodat we daarop kunnen sturen. Vind ik even lastig, want we kunnen daar niet op sturen. Dus ik weet niet wat u weet wat ik niet weet, maar ik denk dat we wel een soort van uitdraai kunnen maken wat de grootverbruikers zijn. Maar ik weet niet zo gauw wat ik daarmee kan als gemeente op dit moment. Dus ik hoor graag nog misschien even na de vergadering wat u daar precies van plan bent. Kijk, we kunnen echt wel de zaken, lijstjes, overhandigen. Ik zie daar nog niet meteen een sturingsinstrument in. En u zegt van, het gaat gebeuren dat die daken volledig vol gelegd worden. Dat hoop ik met u mee. En kijk, wij geven dat natuurlijk wel gewoon mee aan projectontwikkelaren, maar we kunnen het niet afdwingen. En totdat dat zover is, kunnen we dat niet. En als u zegt, ik weet wanneer dat is, hoor ik dat ook graag even van u. En CDA. Ja kijk, dit is een eerste inventarisatie van de opgave. Als die windmolen inderdaad wegvalt, moeten we dat anders doen.

Ja, zover zijn we nog niet gekomen, maar dat is natuurlijk evident dat we constant zullen moeten kijken van, hoe moeten we aan deze opgave sturen. Daarom hebben we hem nu ook voor de komende 2 jaar neergezet. We hopen ook dat het rendement van zonnepanelen snel beter wordt en nog een hogere efficiëntiegraad bereikt dan dat hij nu heeft, waardoor er misschien minder oppervlak is. Dus die variabelen die zijn er. Dus ik denk dat we die echt gewoon over 2 jaar met elkaar eens flink moeten door… Want waar staan we dan, en hoe moeten we daar verder tegenaan kijken? Maar ik ga dat niet op dit moment nu in dit plan opnemen. Laten we hier maar eerst mee aan de slag gaan, en dan kijken we over 2 jaar, is die windmolen er wel, is die er niet, en wat hebben we dan als extra opties, et cetera. Dank u wel. De voorzitter: Het stuk is zo voldoende besproken en het gaat niet door naar de raad. Mevrouw Oosterbroek. Mevrouw Oosterbroek: De wethouder had nog een vraag voor mij, wanneer dat dan zou zijn. Nou, dus per 1 juli zou het mogelijk kunnen zijn dat in het bouwbesluit staat dat de verplichting van zonnepanelen is. Wethouder Berkhout: Nee, volgens mij weet ik waar u naar verwijst, de website van de RES. Maar dat is niet dat het volledig dakoppervlak van nieuwbouwwoningen dan met zonnepanelen wordt vol gelegd. 10.

19.50 uur Haalbaarheidsstudie Transitie Visie Warmte (Meerwijk, Ramplaankwartier en woningen van na ’95) (RB) De voorzitter: Mooi. Dan gaan we naar agendapunt 10, en dat is de haalbaarheidsstudie Transitie Visie Warmte. In 2021 staat de Transitie Visie Warmte, de TVW, op de planning. De concept TVW verschijnt in februari, waarna deze ter inspraak kan worden gelegd. Na het vaststellen van de TVW in mei, worden de daarin opgenomen projecten met de belanghebbenden uitgewerkt in uitvoeringsplannen. Op dit moment wordt de concept TVW voorbereid, waarin de volgende projecten worden opgenomen. Het warmtenet van het Ramplaankwartier, en dan gaat het om 1200 woningen. Het aardgasvrij maken van de woningen die vanaf 1995 zijn gebouwd, dan gaat het om 11.000 woningen. En het warmtenet Meerwijk, en dan gaat het om 2.000 corporatiewoningen. Voor ieder project is een haalbaarheidsonderzoek gemaakt. En omdat voor geen van deze drie categorieën gebruikers op dit moment woonlastenneutraliteit te realiseren is zonder forse extra bijdrage, is voor een projectgewijze aanpak gekozen in plaats van de eerder voorgenomen wijkaanpak. Wel hebben deze projecten de potentie om de juiste kennis en ervaring op te doen die we later in de rest van Haarlem kunnen benutten. Het college stuurt dit besluit ter bespreking naar de commissie, zodat de

43

bevindingen van de commissie kunnen worden verwerkt in de concept Transitie Visie Warmte. Voordat we overgaan naar behandeling, is er nog een inspreker, en dat is mevrouw Janssen. U heeft uw plaats al gevonden. Hartelijk welkom bij de commissie beheer. Fijn dat u er bent. U krijgt zo meteen 3 minuten de tijd om uw bijdrage te leveren. Als uw tijd bijna op is, geef ik u even een seintje. Op uw microfoon zit een grote knop, en als u die indrukt gaat het rode lichtje branden en dan kunt u beginnen. Ga uw gang. Mevrouw Janssen: Dank u wel dat ik hier mag zijn. En dat is mijn eerste uitje in weken, moet ik erbij zeggen. Ik ben bewoner van het Ramplaankwartier, en ik wilde eigenlijk een update geven van de plannen die we voor het Ramplaankwartier hebben. Dus ik ben bewoner en ik was medeonderzoeker van het zonnewarmtenetconcept. Het concept is afgerond en het is technisch haalbaar. Dus dat is een lokaal zonnewarmtenet op basis van duurzame zelfopgewekte warmte en elektriciteit. Het is technisch haalbaar en financieel onder de juiste randvoorwaarden is het ook haalbaar. En we hebben in januari, dus dat lijkt nu wel een eeuw geleden, maar in januari hebben we een buurtbijeenkomst gehad waar ruim 275 mensen waren. En die hebben bijna allemaal heel enthousiast met hun groene kaart in de lucht gestoken, omdat ze enthousiast waren dat plan verder uit te werken voor de wijk.

Er waren 4 rode kaarten, 275 groene kaarten, dus dat was eigenlijk een update. Het is nu technisch afgerond, en de buurt was in ieder geval voor corona heel enthousiast. Dus dat was eigenlijk mijn bijdrage. De voorzitter: Nou, dat is een keurige bijdrage. Dank u wel. De commissie heeft nog de mogelijkheid om verduidelijkende vragen aan u te stellen. Ik kijk even of er commissieleden zijn met een vraag. Ja, de heer Rijbroek van Trots. De heer Rijbroek: Dank u wel, voorzitter. Eigenlijk heb ik er een paar aan mevrouw. Dank voor uw korte zeg maar voorleiding van hetgeen u verteld heeft, en verdere toekomst daarvan. Wordt dat nou decentraal of centraal aangelegd, als we het hebben over de uitvoering van de zonnewarmteplannen? Mevrouw Janssen: U bedoelt of het decentraal of centraal wordt aangelegd, of wordt opgewekt? De heer Rijbroek: Opgewekt. Dat is een hele goede. Decentraal is op de daken van wie het wil. Of is het centraal, waarbij dus vanaf een dak, groot dak, de capaciteit wordt bereikt? Hoe gaan jullie dat doen? Mevrouw Janssen: Ja. Dit is inderdaad decentraal. Dus in die zin is hij anders dan bijna alle andere concepten die je ziet. Ook de zonnewarmteconcepten of zonnewarmte gevoede warmtenetten zijn meestal centraal. Maar dit is decentraal, dus iedereen heeft gemiddeld zes PVT-panelen op zijn dak.

Dus die gebruikt eerst zijn warmte zelf, en wat er in de zomer over is wordt via het warmtenet opgeslagen in een collectieve warmtekoudeopslag. En in de winter halen we dat er weer uit. Maar alle opwek is dus decentraal. En met zes panelen per woning heb je genoeg opwek. De heer Rijbroek: Oké, dank. De voorzitter: Mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja. Bedankt, voorzitter. Is dit nou een manier om echt CO2 vrij te leven? Om gewoon, dat je op een gegeven moment te veel zonne-energie hebt, dat je geen CO2 uitstoot vanuit je energieverbruik? Mevrouw Janssen: Dit concept is met die zes panelen is het energieneutraal voor de warmtevraag. Dus ruimteverwarming en tapwater. Als je ook nog je huidige elektriciteitsverbruik op wil wekken, dan moet je nog

44

gemiddeld acht à tien panelen erbij leggen. En als je ook nog elektrisch wil gaan rijden, dan moet je er nog weer acht à tien bijleggen. Dus … Maar het is wel het minimum. De meeste andere concepten hebben veel meer elektriciteit nodig, dus dan houd je helemaal geen dak meer over voor je andere energievraag. Dus voor ruimteverwarming en tapwater is hij energieneutraal met zes panelen. En wat je dan nog over hebt op je dak kan je de rest mee doen. De voorzitter: De heer Rijbroek had nog een aanvullende vraag. De heer Rijbroek: Aanvullende vraag. Ik ben nieuwsgierig naar het feit, want dat is natuurlijk ook economisch. Is dat u … Ik had nog een aanvullende vraag hoor naar u toe. U keek een beetje verwarrend rond. Ik ben nieuwsgierig naar het feit van het verdienmodel. Wat betekent het voor de waarde van jullie huis, en in het kader van het energielabel? Mevrouw Janssen: Qua isolatie is het idee dat je minimaal naar een label C isoleert. En dan komen er natuurlijk je PVT-panelen bij, en die telt ook mee in je label. Ja, en dan weet ik eerlijk gezegd niet of je met die zes panelen op een label B of een label A uitkomt. Ik denk eigenlijk label B. De voorzitter: Dan is er nog een vraag, en die komt digitaal van de heer Aynan van Jouw Haarlem. U hoort hem gewoon. U kunt hem achter u even zien, als u dat wilt. De heer Aynan: Ja, hoi.

Ja, ik heb vandaag dus geen uitje, want ik mocht niet komen vanwege een verkoudheidje. Maar goed, leuk dat u er even tussenuit bent. U heeft het over zes panelen die u nodig heeft om het huis te verwarmen? Begrijp ik dat goed? En als dat zo is, hoeveel kosten die zes panelen? Mevrouw Janssen: U begrijpt het goed, het zijn inderdaad zes panelen die je nodig hebt om te verwarmen. Dus die wekken warmte en elektriciteit op. Ja, ik kijk nu toch maar even naar voren. De heer Aynan: Ja, ik zie u wel goed hoor zo. Mevrouw Janssen: Ja, oké. Ja, ik zie u niet, maar dat geeft niet. Dus die zes panelen heb je nodig, maar na … En die zes panelen die zijn inderdaad duurder dan gewone PV-panelen. Maar daarnaast heb je ook nog wat isolatiewerkzaamheden aan je huis, en je hebt dus dat lage temperatuur warmtenet nodig en een WKO. Dus al en met al is het inderdaad een kapitaalintensieve oplossing. Maar daarna heb je dan ook geen variabele energiekosten meer. Dus het enige wat je dan moet doen is je lening eigenlijk aflossen. De heer Aynan: Ja, maar wat voor be… Want ik vind dit interessant, over hoeveel euro’s hebben we het dan? Mevrouw Janssen: Dan heb je het over heel veel euro’s. Dat is tussen de €45.000 en de €50.000 per woning, die je dan over 30 jaar moet afschrijven en nooit meer een energierekening hebt. Dus … De heer Aynan: En dat alleen voor warm water.

Mevrouw Janssen: Wat zegt … Pardon? De heer Aynan: Sorry, voorzitter. Mag dat? De voorzitter: Ja, ga uw gang.

45

De heer Aynan: En dat alleen voor warm water. Want ik hoorde u over nog veel meer panelen praten als je zeg maar echt energie wil hebben. Mevrouw Janssen: Dit is echt energie. Het grootste deel van onze energiegebruik is onze warmte. Dus dat is eigenlijk driekwart van je totale energiebehoefte is je warmte. Dus die wek je dan zo efficiënt op dat je daar nog maar zes panelen voor nodig hebt. En ja, dat is heel veel geld. En als je bij een ander warmtenet aansluit, dan zie je niet hoeveel geld het is, omdat je gewoon aan het warmtebedrijf je geld betaald. Maar als je dit ook op een collectieve manier oplost, kan je met gelijke maand- of jaarlasten dus totaal energieneutraal zijn. Dus ja, het is een enorm bedrag, maar als je dat over 30 jaar kunt aflossen, dan kan je dat kostenneutraal oplossen. De heer Aynan: Dank u wel. En ‘…’. De voorzitter: De heer Hulster, Actiepartij. De heer Hulster: Ja, dank u wel. Ja, ik ben altijd gewend dat we via de voorzitter praten, maar dat hoeft blijkbaar niet meer. De voorzitter: Oh, dat is … Blij dat u dat aanstipt, maar dat doen we wel hoor. U was helemaal op de goede weg. Ga uw gang. De heer Hulster: Even een vraag … Dus mijn vraag was eigenlijk, ja, in de Ramplaankwartier staan ook wat woningen die gestapeld zijn, dus flats.

Worden die ook meegenomen? En eerder vanavond begrepen we dat dat onmogelijk was, dus hoe doen jullie dat? Mevrouw Janssen: Die flats hebben voor … Die zijn ook meegenomen. Dus de warmtevraag die nu van die flats is, die is ook meegenomen. Als ik het goed begrijp hebben die flats nu een collectieve ketel. Dus dat zou dan een collectieve warmtepomp kunnen worden. Dus ja, dat kan. De voorzitter: De heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Dank u wel, voorzitter. Ik heb twee vragen, een beetje in het verlengde van de vragen van de Actiepartij. Dus je hebt zes PVT-panelen per woning, dat zal waarschijnlijk een gemiddelde zijn. En ik neem aan dat, want ik weet niet of het onderzocht is, of elke woning die zes panelen kwijt kan en of het op de gunstige kompasrichting ligt. Dat is vraag één. En de tweede vraag is, er zijn twee berekeningen gemaakt, eentje door Spaargas en eentje door CE Delft, en daar zit nog al een behoorlijk verschil in. Kunt u die verklaren? Ik weet niet of u die berekening kent, maar kent u dat? Ja? Want de ene zit … Er zit ongeveer €3000 verschil tussen volgens mij, om kostenneutraal te zijn. Mevrouw Janssen: Ja, nou … Oei. De eerste vraag was, zijn die zes panelen gemiddeld per woning, kan iedereen die wel kwijt? Dat is juist het leuke van dit concept eigenlijk, dat je … Niet iedereen hoeft het op zijn dak kwijt.

Dus je kan ook dat de één meer heeft en de ander minder. Je zou zelfs nog een stukje van de DekaTuin of een collectief dakje erbij kunnen doen. Als het gemiddeld maar op zes panelen uitkomt. Dus dat is juist het fijne van dat wijksysteem, dat je niet per woning energieneutraal hoeft te worden, en per woning je eigen warmte hoeft op te wekken. En de tweede vraag is wat het verschil in kosten van de CE Delft berekening en de Spaargas berekening veroorzaakt? En dat is eigenlijk met name de rentevoet. Dus al je die enorme investeringen waar ik het net over had, als je die, ja, moet lenen voor 6% rente, dan gaat het nooit lukken. Als je die voor 1,2% kan lenen, dan kom je in de buurt.

46

De voorzitter: Dank u wel. Heb ik iedereen gehad? Dan wil ik u namens de commissie beheer hartelijk danken voor uw komst, en fijn dat we een uitje voor u mochten zijn. Ik wil u wel vragen, u ziet een doekje voor u liggen, of u de microfoon … Ligt naast de microfoon. Of u de microfoon schoon wilt maken, dan is die weer helemaal coronaproof voor de volgende. En dan gaan wij over tot behandeling van het stuk. Wie wil als eerst hierover het woord? Niemand? Dan ga ik het woord geven aan de wet… Mijnheer Rijbroek. De heer Rijbroek: Dank u wel, voorzitter. Wat ik het meest interessante vind is eigenlijk uit al die stukken, wanneer we dit behandelen die haalbaarheidsstudie Transitie Visie Warmte, dat is eigenlijk inderdaad waarnaar al verwezen wordt, naar dat eindgebruikerskostenonderzoek van CE Delft. De conclusie is dat van de verschillende wijken, Meerwijk, Schalkwijk, Ramplaankwartier, en woningen van heel Haarlem van na 1995, het qua woonlastenneutraliteit niet te realiseren zou zijn volgens dit stuk. Dat vraagt een forse eigen bijdrage. Dan zou mijn eerste vraag zijn, wie gaat dat betalen? Als we het dan hebben over Transitie Visie Warmte met eerdere agendapunten die we behandeld hebben, ik mag niet hopen dat het dilemma zou worden dat om dat te kunnen doen, wijkgericht, dat je zegt, we leggen het bij mevrouw Janssen gewoon dwingend op.

En als mevrouw Janssen niet kan, dan verkoopt u gewoon de boot. En waardoor komt het nu? Dat is de hoge BAK, eenmalige bijdrage aansluitkosten, en de lage gasprijsdiscussie hebben we gevoerd. Als we het hebben over de woningen na 1995, dan wordt er gesproken over warmtepompinstallaties. Nou, daar wil je niet aan beginnen hoeveel mogelijkheden daarin zijn. Tussen lucht, lucht, lucht, water, et cetera, heb je voldoende mogelijkheden en investeringen van €4.000 tot €20.000. Niet te vergeten wat daar aan materiaal en arbeidsloon komt kijken. Maar vergeet ook niet wat je kan verdienen aan de ene kant per jaar, als wel de terugverdientijd en niet te vergeten de herinvestering. En dat kan zeer uiteen lopen van 8 jaar tot zelfs plus 20 jaar. Dus ik help hopen dat als men zegt, voor woningen van na 1995, dat ook hier die vrijheid geldt. Want hoe gaat u dat invullen? Gaat u dat subsidietechnisch stimuleren? Want dat is de enige manier waarop een gemeente dat kan faciliteren. De rest is het aan de markt en de bewoners. Dank u wel. De voorzitter: Wie wil dan het woord? Ja, mevrouw Oosterbroek, GroenLinks. Mevrouw Oosterbroek: Ja. Nou, GroenLinks wil nog even aangeven, nadat we natuurlijk al heel veel over duurzaamheid hebben gepraat, maar ik wel nog voldoende tijd heb, dat wij erg enthousiast zijn over het project in het Ramplaankwartier. Dat is ook omdat ik weet dat het werkt.

Ik heb thuis ook PVT-panelen en warmtepomp. Het is goed om decentraal onze energievraag op te lossen. Het is goed om dat samen met de bewoners te doen. En ja, het scheelt ons enorm veel beheerskosten, enorm veel faciliteitenkosten. Ik ben zelf ook naar die bewonersbijeenkomst heb ik willen gaan. Maar het was daar zo druk, dat ik als raadslid niet ben toegelaten. Dus ik ben blij dat ik wel weet dat iedereen uiteindelijk heel positief was, en ik heb ook de foto’s ervan gezien. Maar ja, we waren daar gewoon een voorbeeld. En mensen uit Leiden waren er die ook niet naar binnen konden. Die heb ik ook weer dan gelukkig wel … Ja, nou ja. In ieder geval, lang verhaal kort, wij zijn enthousiast over dat Ramplaankwartier en over het baanbrekende decentrale wijkplan wat we hier hebben. En ik hoop dat we daar stappen in kunnen zetten. De voorzitter: Wie wil dan het woord? Dan ga ik het woord geven aan de wethouder. Wethouder, ga uw gang. Wethouder Berkhout: Men is helemaal leeggelopen op het thema duurzaamheid vanavond, niks meer toe te voegen. Mooi. Nog misschien even kort de vraag van Trots. Tuurlijk hebben deze bewoners keuzevrijheid, laat dat voorop staan. Volgens mij proberen we ook bij deze categorie, jaren ’95 woningen, dus de, wat is het, de plusminus 12.000 woningen die, 11.000, die er in de afgelopen 25 jaar zijn gebouwd. Die zijn het relatief makkelijkst aardgasvrij te maken.

Maar daarvoor zien we als rol als overheid vooral het communiceren en informeren richting de natuurlijke momenten om dat zelf te doen. Dus eventjes … Maar dat dit een enorme

47

potentiële categorie is om als eerste te verduurzamen, staat buiten kijf. Even in algemene zin, waarom sturen we nu deze stukken? Dit is, ja, in mijn optiek even, dus voor u een inkijkje onder motorkap van de Transitie Visie Warmte. Ook hoe complex het is om uiteindelijk ook met eindgebruikerskosten in beeld te zien om die onrendabele top weg te werken of om woonlastenneutraal te worden. Tegelijkertijd betekent dat dus dat wij afstappen van die opgave zoals die ons is meegegeven, de Transitie Visie Warmte als wijkenaanpak, naar op dit moment een plannenaanpak. En daar ziet u eigenlijk op pagina 2 van het collegebesluit ook hoe we dat voor ons zien. En u kunt dat gaan zien als wij de concept Transitie Visie Warmte met elkaar volgend jaar bespreken, die vervolgens ook de inspraak in gaat. Want ja, dit gaat ook over bewoners, inwoners. En dan komt hij later dit jaar in een definitieve versie weer bij ons terug. Dus ik heb u weer met veel bijlages en informatie geprobeerd even mee te nemen in die kansrijke wijken en categorieën en plannen die we daarmee hebben. En dit komt terug begin volgend jaar. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Mooi, dank u wel. Ook dit onderwerp is zo voldoende besproken en gaat niet door naar de raad. 11.

19.50 uur Haalbaarheidsstudie Transitie Visie Warmte (Meerwijk, Ramplaankwartier en woningen van na ’95) (RB) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 11, en dat is het spreekrecht voor belangstellenden over onderwerpen die niet op de agenda gaan. We hebben vandaag zes insprekers en één schriftelijke bijdrage. En die schriftelijke bijdrage die is van de wijkraad Vijfhoek. Die heeft u kunnen vinden bij de documenten, online. Ik ga de insprekers in twee groepjes van drie naar voren halen. Ik ga even kijken of alle insprekers er zijn. Maar ik zou graag mevrouw Geirnaert, als ik dat uitspreek, naar voren willen halen. En de heer Meent, als u ook naar voren wilt komen. Dan kunt u zo meteen hier plaatsnemen op één van de groene stoeltjes. Daar zitten normaal de wethouders, dus dat is altijd een mooie positie om te zetten. En ga uw gang, welkom. De microfoons zijn helemaal keurig schoongemaakt, dus die zijn coronaproof, dus dat is even ter geruststelling. Welkom. Ook welkom. Ik geef u zo meteen het woord, dan krijgt u 3 minuten van mij de tijd, als uw tijd bijna op is, dan geef ik u even een seintje en dan kunt u afronden. Voor u ziet u een microfoon en een grote knop, als u die indrukt, dan gaat een rood lampje branden en dan kunt u beginnen met uw inspraakbijdrage. Mag ik met u beginnen, mevrouw Geirnaert. Spreek ik uw naam goed uit? Mevrouw Geirnaert: Ik reken het goed.

Het is Geirnaert. De voorzitter: Oké. Nou, hartelijk welkom. U mag als eerste beginnen, u heeft 3 minuten de tijd. Ga uw gang. Mevrouw Geirnaert: Geachte commissieleden, mijn naam is Mira Geirnaert en ik ben sinds 5 maanden inwoner van Haarlem. Ik ben hier samen met mijn vriend, en ik heb een huis gekocht, daar ben ik best trots op. Niet alleen op dat huis, maar vooral op het feit dat we nu in een stad wonen met een groene mentaliteit, één die zelfs officieel de klimaatcrisis heeft erkend. Toen ik hier om me heen ging kijken, kwam ik best wat groene gemeentevoorzieningen tegen, zoals De Groene Mug en het Duurzaam Bouwloket. Het zijn allemaal topinitiatieven, daar kan ik alleen maar positief over zijn. Er is veel goede wil, maar waar is de actie die past bij een noodsituatie. Volgens het IPCC-rapport van de VN hebben we nog zo’n 10 jaar om de verschrikkingen van klimaatverandering in te perken. Zijn mensen zich daarvan bewust? Weet de gemiddelde Haarlemmer bijvoorbeeld hoe klimaatverandering samenhangt met massale insectensterfte? En hoe dit nou weer verbonden is met het instorten van ecosystemen en daarmee de leefbare wereld van de mens? Nou, ik vermoed van niet, en dat is hen ook niet aan te rekenen. Wij kunnen niet verwachten dat elke burger deze informatie zelf opzoekt en weet wat betrouwbaar en actueel is.