12-07 Transcript Commissie Samenleving

TRANSCRIPT VAN DE COMISSIE SAMENLEVING VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 7 december 2023 1.

Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter: Dames en heren, ik heet u van harte welkom bij de vergadering van de sommissie samenleving op deze zevende dag in december. Wij beginnen met de opening, terwijl de laatste collega's hun plaats innemen. Wij hebben een bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Özogul. Die is wegens ziekte afwezig. We wensen haar beterschap. Anders commissieleden die nog een bericht van verhindering willen mededelen? Nee? Oké. Wij hebben ontvangen, namens de actiepartij, het bericht dat commissielid mevrouw Marrée niet meer terug zal keren in onze commissie, wegens persoonlijke omstandigheden. Wel wensen we haar uiteraard veel succes en danken haar voor haar inzet in de afgelopen periode. Dan gaan we naar ons maandelijks terugkerende event, namelijk dat u de agenda even mag trekken en dat de reminder van mij opgelezen krijgt. Namelijk een reminder voor 15 december, een bijeenkomst over de vernieuwde kunstgrasvelden en de aftrap van de samenwerking tussen Haarlem en Amsterdam en de partners voor de inkoop en ontwikkeling van het toekomstig bestendige kunstgrasvelden. De locatie is bij HKC Haarlem en CKV Rapid aan het groenstraat één tot en met drie, hier in Haarlem. Aanmelden kan via sport@haarlem.nl. Hoe laat. Tussen 10 uur 30 en 12. Op de vijftiende december dus. Dan de andere, iets eerder, twee dagen ervoor.

Op 13 december een online bijeenkomst over het integrale zorgakkoord, zowel voor commissie- als raadsleden. De brief heeft u per mail ontvangen, waarin de deelnemerslink staat. We hopen uiteraard dat daar ook velen van u aanwezig zijn. Mocht u de link niet hebben ontvangen, dan kunt u zich naar de griffie wenden. In deze online sessie worden leden van de gemeenteraden van Zuid-Kennemerland en IJmond nogmaals geïnformeerd over het integrale zorgakkoord en het GALA, komen we vanavond nog een keer bij, het Gezond en Actief Leven Akkoord. Beide akkoorden pogen de kloof tussen de stijgende zorgvraag en het niet stijgende zorgaanbod te dichten. Als laatste, dat is een vraag aan u. We zijn natuurlijk flink bezig met vooruitkijken. Ik heb binnenkort ook nog een sessie aan de hand van uw punten bij de Raadsjaaragenda met onze ambtenaren en afdelingsmanagers. Maar in ieder geval deze wil ik u vast voorleggen, de verordening maatschappelijke ondersteuning krijgt een wijziging. Die wijzigingen worden verwacht in mei en er is een technische sessie daarvoor aangeboden. De vraag is nu of u interesse heeft opnieuw om deze technische sessie te organiseren en bij te wonen, zodat u op maandagavond 13 mei tussen half zeven en half acht bijgepraat wordt over de wijzigingen. U heeft hier gewoon netjes de planning en daarom kunt u het ook al in de agenda zetten.

Maar is daar steun voor vanuit de commissie om dat te organiseren of zegt u, dat hoeft voor ons niet. Als u dit steunt en graag wil, dan steekt even uw hand op. Helemaal goed. Dan gaan we dat gewoon doen.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter: Gaan we naar punt twee, het vaststellen van de agenda. Kan de agenda zoals die voorlicht vroeger worden vastgesteld. Ja? Mooi, hebben we ook dat gedaan.

3.

Mededelingen commissieleden en wethouder(s) De voorzitter: Mededelingen van commissieleden en wethouders. Ik heb een bericht van een wethouder die een mededeling heeft, die komt later vanavond, wethouder Van Leeuwen, dus die komt dan voor zijn eerste agendapunt ook zijn mededeling direct doen. Van u hebben we inderdaad geen mededelingen.

1

4.

Agenda komende vergadering(en), Jaarplanning en Actielijst De voorzitter: Dus, gaan we door naar punt vier, de agenda voor de komende vergaderingen, jaarplanning en de actielijst, staan een aantal punten al op. Maar we hebben ook een verzoek binnengekregen van de fractie van de VVD om te agenderen, punt 1.1 het Social Impact Bond. Mevrouw Klazinga, wilt u het verzoek nog voorlichten? Mevrouw Klazinga: Ja, dank u wel voorzitter. We zijn op zich heel positief over zo'n Social Impact Bond, omdat ik denk dat het een win-win-winsituatie creëert. Alleen zien we nu dat dat eigenlijk nog heel mondjesmaat gebeurt en willen we op die manier worden graag concurrentievervalsing tussen ondernemers niet in hand werken. Dus wij zouden het graag met u en de rest van commissie willen hebben over deze mogelijkheden en hoe ze, net als bijvoorbeeld de minimaregelingen onder particulieren, hoe dit soort regelingen beter onder ondernemers voor het voetlicht gebracht kunnen worden. De voorzitter: Dank u wel voor de nadere toelichting. Is er vanuit de commissie steun om dit een toekomstige keer te gaan bespreken? Ik zie heel snel al een paar handen. Ja, daar is voldoende de steun voor. Gaan we dat voor een volgende keer op de agenda zetten, kijken waar dat in past.

Overige punten ter bespreking [niet behandeld] 5.

Vaststellen plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) (DL) De voorzitter: Dan gaan we door naar punt vijf. Er wordt hier van alles gefluisterd naast me. Daar kan van alles. Gaan we door naar punt vijf, het vaststellen van het plan van aanpak GALA. Dus nogmaals voor de luisteraar thuis, GALA staat voor Gezond en Actief Leven Akkoord. Het is gesloten op drie februari 2023, een landelijk akkoord. De ambitie van GALA is een gezonde generatie in 2040. Er gebeurt van alles, er wordt heel veel uitgezet en er zijn ook al vragen over gesteld door de fractie van D66 die technisch beantwoord zijn, ook weer aan de ambtenaren, daarvoor dank. Wie kan ik het eerste het woord geven? Ja. Mevrouw Hamzad, namens GroenLinks. Mevrouw Hamzad: Dank u wel voorzitter. Wij zijn verheugd over het GALA dat meer mogelijkheden biedt ter versterking van de sociale basis gezondheid, sport, bewegen en cultuur. Echter in de gedetailleerde uitwerking van het plan misleiden concrete uitvoeringsplannen, terwijl het plan aangeeft dat uitvoeringsfase in januari 2024 van start gaat. Het verschil in gezondheid tussen Haarlemse wijken is groot. In gezondheidsbeleid Haarlem staat bijvoorbeeld, in 2021 had 57 procent van volwassenen in Schalkwijk overgewicht. Echter in andere wijken ligt dit zelfs lager dan landelijk gemiddeld.

Ook wat betreft kinderen zijn er verschillen, 23 procent in Schalkwijk, 19 procent in Oost. Nu twee jaar verder, in hoeverre is dit plan aangepakt? Kan de wethouder hierover iets vertellen? Voorzitter, we maken ons zorgen om Haarlemmers die geen toegang hebben tot gezonde voeding, kinderen die in armoede opgroeien, de toename in de ongelijkheid die dag tot dag toenemen, mensen die in een ongezond huis leven met vol schimmel en woningbouwcoöperaties die weinig kunnen betekenen. Wij maken onze zorgen over de toekomst van onze jongeren met psychische klachten, die onvoldoende veerkracht ervaren. Ook maken wij ons zorgen over de tekort aan huisartsenzorg, wat de eerste zorglijn belemmerd. Gezien Haarlem in 2021 een gezondheidsbeleid heeft vastgesteld, stellen wij voor om eerst te evalueren wat er sinds 2021 is veranderd en welke ondersteuning en zorg Haarlem nu nodig heeft. Het aanpassen van het gezondheidsbeleid zou een positieve basis zijn voor GALA om bredere verbetering te bewerkstellen. GroenLinks ziet hier een mooie stap, waarbij wij met integrale zorgakkoord en GALA erkennen dat wij elkaar nodig hebben om te kunnen versterken. Dank u wel.

2

De voorzitter: Dank u wel. Wie kan ik dan het woord geven? Mevrouw Van der Windt namens D66. Mevrouw Van der Windt: Dank u wel, voorzitter. We hebben met heel veel belangstelling het Gezond Leven Akkoord en de wijze van uitvoering van de gemeente Haarlem gelezen. Ik moet heel eerlijk zeggen, we waren gewoon minder enthousiast. Dat komt omdat het een beetje de indruk wekt dat we een nietje doen tussen alle bestaande plannen en daar dan het label GALA aan plakken, zonder dat we nou echt zien wat we echt gaan doen. We missen ook echt concrete meetpunten, want hoe ga je nou zien dat de investeringen die we doen, dat die succes hebben. Waar we echt moeite mee hebben is dat er in het stuk gewoon staat, we gaan ongelijk investeren voor gelijke kansen, maar frappant genoeg investeren we het grootste belang, het grootste deel van het geld, en iets wat zorgverzekeraars al vergoeden, valpreventie. Elke zorgverzekeraar in Nederland biedt dat vanuit de basisverzekering aan.

Wij vragen ons af, waarom gaat de gemeente investeren in iets wat op dit moment duidelijk op het bordje van de zorgverzekeraars ligt? Waarom doen wij dat? Waarom laten we dat niet bij de zorgverzekeraars? Want daar staat het integraal zorgakkoord ook voor, zeggen we met de zorgverzekeraars, wij gaan de logistiek wel voor jullie uitvoeren, maar jullie betalen, want daar horen de kosten, daar vindt ook de besparing plaats. Ik ben zelf gezegend dat ik niet al te goed zie en vrij onhandig loop, dus ik weet wat het is om te vallen. Ik weet ook wel wat de kosten zijn als je te pletter valt en een paar uur in het ziekenhuis zit om uit te sluiten dat er iets gebroken is. Maar die verzekeraars laten we nu geld besparen. Waarom doen wij dat? Want deze vorm van ongelijk investeren kan niet op de instemming van D66 rekenen. Wij zouden veel liever zien dat we investeren in de jeugd, in de jongeren die met een gezonde basis daar hun hele leven profijt van hebben. Dat vinden we in dit in dit stuk echt onvoldoende tot uitdrukking komen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Het woord aan mevrouw Scholten. Mevrouw Scholten: Dank u wel, voorzitter. Wij vroegen ons eigenlijk vooral af, wat is nou die gezonde generatie precies? Zijn dat alleen maar toekomstige generaties? Ik kan me eerlijk gezegd ook heel goed vinden in de woorden van mevrouw Van der Windt, dus die ga ik niet herhalen.

De doelgroep is wat ons betreft ook niet helemaal duidelijk. Wij denken vooral ook aan ongezondheid die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Dus waarbij mensen eigenlijk alleen gewend zijn om naar de snackbar te gaan voor het avondeten en dat dus ook hun kinderen weer aanleren. Kunnen we meer in het intergenerationele stuk hiervan gaan zitten? Ook waar het bijvoorbeeld gaat om intergenerationeel trauma, dus dat er dingen steeds maar weer doorgegeven worden aan de volgende generatie. Of dat nou geweld is of ongezondheid is of armoede is of achterstanden op allerlei andere gebieden. Daarnaast vroegen we ons zijdelings af, Gezonde School Akkoord is er ook al, sluit misschien een beetje aan bij valpreventie bij de zorgverzekeraars. Het Gezonde School Akkoord is er al heel lang, maar we zien toch ook nog op steeds heel veel scholen snoepautomaten en ongezonde frisdrankautomaten. Kunnen we dat misschien meenemen dan met dat nietje in dit ding ook, want ik kwam dat niet tegen. Maar misschien zie ik dat verkeerd. De voorzitter: Extra nietjes, klinkt heel interessant. Het woord aan mevrouw Klazinga namens de VVD. Mevrouw Klazinga: Dank u wel, voorzitter. Ik sluit mij aan bij de eerdere sprekers, maar heb inderdaad een bijzonder punt en dat is ook de doelstellingen. Ik heb in het plan van aanpak zelf ook geen concrete doelstellingen gezien.

Zie wel dat er het voornemen is om in het voorjaar te gaan evalueren, maar vraag me dan af, op basis waarvan gaan we dan evalueren? Ik zie ook dat er nu zo'n beetje gewerkt wordt aan een uitvoeringsplan, komen daar dan die concrete doelstellingen en die concrete meetbare plannen in, die we dan in mei juni geëvalueerd kunnen zien?

3

De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer El Aichi namens CDA. De heer El Aichi: Dankjewel voorzitter. In het stuk is te lezen dat Haarlem best heel goed scoort als het gaat om gezondheid, maar wanneer wordt ingezoomd op verschillende gebieden in wijken dan worden verschillen geconstateerd. Verschillen zijn enorm groot. De vraag is hoe kunnen wij sport en bewegen deelname verder stimuleren in sommige wijken? De vier wijken van Schalkwijk, Delftwijk, Parkwijk, Slachthuiswijk scoren onder de Nederlandse gemiddelde van 48,9 procent. Alcoholgebruik onder Haarlemmers is bovengemiddeld en als het om drugs gaat, gebruiken Haarlemmers ook bovengemiddeld veel drugs. In de wijken waar bewoners moeite hebben met rondkomen, ervaren Haarlemmers gezondheid slechter. Huisartsen hebben hartstikke druk en er is een tekort aan personeel. Al met al, werk aan de winkel. Gezondheidsvoorlichting, een gedragsverandering is belangrijk. Er zou meer geïnvesteerd moeten worden in het geven van gezondheidsvoorlichting in eigen taal. Denk hierbij aan het inzetten van sociale makelaars in de wijken en of het inzetten van wijkcontactvrouwen van Haarlem Effect. Verder moet extra geïnvesteerd worden in het bereiken van bepaalde doelgroepen door de inzet van zelforganisaties die de weg goed weten te vinden om veel mensen, die de professionals niet kunnen bereiken.

Het valt mij op dat de samenwerking tussen vrijwillige organisaties en de sociaal wijkteams in de wijken niet optimaal verloopt. Dit moet en kan beter. Veel mensen weten de website van Buurts niet te vinden. Zo lees ik op de website van Buurts in het Engels ‘how can I contact Buurts’ in het Engels, dus. Waarom lees ik dat niet in het Marokkaans of in Turks? Als wij toch gaan vertalen? Er is ook een voorbeeld geweest, een ‘…’ project heette dat, die gaf toentertijd voorlichting in eigen taal aan cultuur en dit project die werd gefinancierd door zorgverzekeraars. En dat verliep hartstikke goed. Het zou mooi zijn om dit project een impuls te geven, zodat wij meer mensen kunnen bereiken. Als ik naar dit stuk kijk, dan ervaar ik een bepaalde culturele afstand. Er is sprake van culturele afstand bij beleidsmakers. De SES, dus de sociaal economische status kan een rol spelen bij het maken van beleid. Daarom is het handig om met de doelgroepen zelf en de sleutelfiguren in wijken te praten alvorens men beleid gaat. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Verhagen namens Trots. Mevrouw Verhagen: Dank u wel, voorzitter. Trots is eigenlijk helemaal niet zo blij met dit GALA gebeuren en wel omdat het overkoepelend beleid weer betreft en het eigenlijk een beetje door de landelijke overheid is ingegeven en een onderzoeksbureautje dat heeft voorbereid.

We zouden eigenlijk liever zien dat al die geweldige initiatieven die hier natuurlijk toch allang worden genomen, dat die gewoon afzonderlijk worden doorgezet en dat het vooral ook initiatieven betreft, zoals Mijnheer El Aichi al zei, vanuit de bevolking zelf, die best wel weet wat ze nodig hebben. Dan vinden wij het ook wel een gemiste kans dat hier het hele gebeuren van straling, zenderstraling en schermgebruik en dergelijk ook niet in is opgenomen, want daarvan is bekend dat het immuunsysteem aantast, stresshormonen verhoogt. Dus dat zou best wel eens ook te maken kunnen hebben met de hogere stress die hier in de stad wordt ervaren. Dus, zou dat ook opgenomen kunnen worden of zouden we daar mogelijk iets me kunnen doen? De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Moedt namens de Partij van de Dieren. Mevrouw Moedt: Dank u wel, voorzitter. GALA heeft als doel de gezondheidsverschillen tussen Haarlemmers te verkleinen. Dat is natuurlijk heel belangrijk. We lezen bijvoorbeeld dat Haarlemmers bovengemiddeld veel alcohol en drugs gebruiken, bovengemiddeld veel stress hebben. Ik had het wel interessant gevonden om daarbij ook kaartjes te hebben met percentages per wijk, want bijvoorbeeld Haarlemmer Houtwijk, daar is relatief weinig overgewicht en er wordt relatief veel gesport. Maar misschien staat die wijk wel bovenaan qua prestatiedruk, stress en het bijbehorend middelengebruik.

Waarom is het nou zo lastig om die gezonde keuzes te maken? De verleiding is heel groot. Denk aan de supermarkten. Het grootste deel is fabrieksvoedsel waar

4

de grootste marges op worden gemaakt, sportkantines waar de frituurpan en de tap overuren maken, maar ook fastfoodketens die vaak juist in wijken zitten waar mensen gemiddeld minder gezond zijn. De gemeente kan een hoop doen, maar de rijksoverheid, verenigingen en het bedrijfsleven moeten ook een verantwoordelijkheid nemen mensen te helpen gezondere keuzes te maken. We zouden graag wat suggesties doen voor concrete acties die in de toekomst gaan worden uitgewerkt. Ik noem er drie. De gemeente kan zorgen dat openbare ruimte minder verleidt tot ongezond gedrag. Gemeente kan in gesprek gaan met sportverenigingen en subsidies verlenen om daar het voedselaanbod gezonder te krijgen. En de gemeente kan lobbyen bij onder andere het rijk. Een openbare ruimte, veel groene ommetjes, openbare sporttoestellen, een rook en vape verbod, niet alleen bij speeltuinen maar ook om scholen, OV haltes kan je in APV verwerken. Wanneer de gemeente de contracten met de Abri uit baters gaat hernieuwen, niet alleen een verbod op reclame voor fossiele activiteiten en vlees in te stellen, maar ook een verbod alcoholreclame in openbare ruimte. De sportkantines… De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Klazinga. Mevrouw Klazinga: Ik hoor bij de Partij van de Dieren vooral heel veel verboden. Dit mag niet, dat mag niet, dat mag niet.

Bent u het met de VVD eens dat het stimuleren van gezondheid misschien veel beter gaat vanuit een positiviteit in plaats van van alles nog wat verbieden? Mevrouw Moedt: Ik zou het liefst alle reclame in de openbare ruimte verbieden, dus daar ben ik niet met uw eens. Het heeft een negatief… de mens die kan die verleiding niet weerstaan. Het heeft een negatief effect. Het is beter helemaal niet verleid worden door welke commerciële instelling dan ook. De voorzitter: Gaat uw gang. Mevrouw Klazinga: Bent u ermee bekend dat mensen het juist heel aantrekkelijk vaak vinden om iets te doen wat niet mag? Mevrouw Moedt: Ja tuurlijk. Daarom moet je ze ook niet te veel in verleiding brengen. Goed. Ik was dus laatst in de sportkantine van de voetbalclub van mijn zoontje en had ik kantinedienst. Er werd enorm veel broodjes, witte bolletjes, kroketten, frikandel, bakjes patat over de toonbank gezet en welgeteld heb ik één banaan verkocht. Er was wel volkorenbrood, maar dat wou helemaal niemand. De gemeente gaat niet over het voedselaanbod in sportkantines. Dat snap ik wel, maar in gesprek gaan met die verenigingen en een beetje nudgen kan geen kwaad. Bijvoorbeeld een subsidie om een pilot te doen voor gratis groente, snackgroente en -fruit en misschien wel een challenge waarbij er soep en volkorenbrood wordt geserveerd en de frituurpan uitblijft.

Dat zou toch moeten kunnen, voorzitter? Je moet namelijk wel heel veel sporten om die ongezonde eetstijl te compenseren. Misschien kan de gemeente ook met sportverenigingen over het gezonder inrichten van de derde helft praten. Want die tap staat ook vrij vaak open. En misschien ‘dry january’… De voorzitter: U heet een interruptie van mevrouw Hartman namens Forum voor Democratie. Mevrouw Hartman: Voorzitter, ik denk dat gezondheid ook een beetje een plezier is. Denkt Mevrouw Moedt dat het eten van volkoren boterhammen en een kommetje soep nou echt het meest bevredigende en team bevorderende iets is na een voetbalwedstrijd? Mevrouw Moedt: Ligt eraan wie het heeft gemaakt natuurlijk. Maar als je goed eet, dan voel je je beter en dan ga je beter sporten, dus dat lijkt me een heel goed idee. En die fastfoodketens, we weten dat er dus een

5

heleboel fastfoodketens bijvoorbeeld in Schalkwijk zijn. Haarlem, zou ik zeggen, blijf nou lobbyen voor meer regelgeving zodat de gemeente kan zorgen dat er rondom scholen en in kwetsbare wijken een gezonder voedselaanbod is. De supermarkt, die moet natuurlijk ook veel meer een verantwoordelijkheid nemen. Daar is het Rijk ook aan zet. Ik weet toevallig dat Haarlem lobbyt voor nul procent btw op groente en fruit. Laat Haarlem nou ook gaan lobbyen voor een vlees-, een suiker- en een vettaks. Want we weten allemaal dat je nog zo gemotiveerd kunt zijn om gezonder te eten, maar als overal in je omgeving calorierijk vet voedsel verkrijgbaar is, dan is het gewoon heel moeilijk om daar weerstand aan te bieden. Dan nog iets over de SPUKgelden. Die zijn deels niet structureel. Er is na 2025 geen budget meer voor de aanpak van overgewicht en het bevorderen van mentale gezondheid, tegengaan van eenzaamheid. En dat is natuurlijk zorgelijk… De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Verhagen namens Trots. Mevrouw Verhagen: In Schalkwijk zijn er ook heel weinig musea. Is het de bedoeling dat die er ook meer komen? Mevrouw Moedt: Zeker, helemaal met u eens. In alle wijken kleinschalige culturele voorzieningen wat ons betreft. We verwachten dus niet dat alles binnen twee jaar koek en ei is.

Benieuwd naar de antwoorden van de vraag van andere partijen, zoals D66 over valpreventie, Jouw Haarlem over de intergenerationele aanpak en Trots over het schermgebruik, want dat is natuurlijk ook een belangrijk onderdeel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de heer Visser, die ons ongetwijfeld van alles over drugs gaat vertellen. De heer S. Visser: Nou, ik vind dit… nee, dit is reputatieschade. Ik wou eigenlijk zeggen dat ik mijn best ging doen als raadslid, dat in een snackbar in het Haarlems dagblad stond, toch nog enigszins soort van geloofwaardig hier te willen zitten, maar dat moet gewoon kunnen. Dank u wel, voorzitter. Elke ambitie om de gezondheid van Haarlemmers te verbeteren is een goede ontwikkeling. We zien dat er breed wordt ingezet op een gezonde leefstijl, voldoende beweging. Het gaat van praktische dingen zoals meer bewegen, valpreventie tot investeren in wijken waarin gezondheid van onze inwoners het slechtste is en de inrichting in het fysieke domein. Ik sluit me wel aan bij de zorgen die andere collega's hebben geuit, dat het nog niet echt concreet wordt hè. Want wat betekent dit nou precies? Wat gaan we doen en vooral hoe gaan we dat dan straks toetsen? Wij zouden wat extra nadruk willen leggen op de twee werelden die binnen onze eigen stad bestaan.

We hebben het net ook al gehoord, maar we zien bovengemiddelde gezondheid ten westen van het Spaarne en flinke achterstanden in Oost en Schalkwijk. Dat zijn ook de wijken zoals Mijnheer El Aichi zei met de lagere sociaal economische status. Daar wordt meer gerookt, meer drugs gebruikt en bovendien veel meer stress ervaren. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Van der Windt. Mevrouw Van der Windt: Dank u, voorzitter. Ik vroeg me af of de heer Visser ook weet in welk deel van Haarlemmermeer huidkanker voorkomt. Dank u wel. De heer S. Visser: Waar meer huidkanker voorkomt, zou ik mevrouw Van der Windt niet… Misschien iets meer dichter bij de kust. De voorzitter: Misschien dat mevrouw Van der Windt het antwoord weet.

6

De heer S. Visser: Dan is het een retorische vraag. Dat zou ik flauw vinden. Mevrouw Van der Windt: Het is dichter bij de kust is dat is ten westen van het Spaarne. En vindt u niet dat dat ook een ongelijkheid is waar iets aan moeten doen? De heer S. Visser: Absoluut, ik ben voor elke vorm van ongelijkheid bestrijden, dus daar gaan we elkaar ongetwijfeld in vinden. Een dusdanige tweedeling in Haarlem is voor de PvdA onacceptabel. We zijn ook blij dat er aandacht voor staat in plan van aanpak. Als we het hebben over een gezonde leefstijl, dan hebben we het ook overvoeding, is ook eerder gezegd. In Schalkwijk behoren drie van de vier wijken tot de top vijf wijken waarin de sociaal economische status en de gezondheid van onze inwoners het laagste is. Toch zijn er in dit stadsdeel de afgelopen drie jaar de volgende fastfoodketens geopend in het winkelcentrum, McDonald's, KFC, HFC, Domino’s Pizza, New York Pizza en een snackbar naast elkaar in dezelfde straat. Wij zouden van de wethouder daarom graag willen weten waarom deze keuzes dan toch worden gemaakt in een stadsdeel met eerder genoemde gezondheidsproblemen. Is het niet verstandiger om in dit soort gebieden de prikkel voor mensen om fastfood te kopen te verminderen in plaats van te vergroten. Ook meegenomen met wat mijn collega van Jouw Haarlem net zei over intergenerationele prikkels. Om wel positief af te sluiten.

Uiteraard waardering voor het plan van aanpak en het streef naar gezonder en actief leven. Maar dus wel iets wat meer concreetheid en graag een oplossing voor slechte prikkels in mindere stadsdelen. De voorzitter: Dank u wel. Intergenerationele, probeer dat maar eens vijf keer achter elkaar snel te zeggen. Ik ga het niet proberen. Even kijken. Mevrouw Jacobsz, gaat uw gang. Mevrouw Jacobsz: Dank u wel, voorzitter. Wacht even hoor. Ik was vanmiddag bij een symposium van de, wat was het ook alweer, start symposium Werkplaats Sociaal Domein Ondersteuning Ouderen en het was heel interessant. Ik kon niet alles meemaken omdat we een goed drukke commissiemarathonvergaderingen hebben vandaag. Onder andere kwam ook GALA, kwam daar ook voorbij. Toen dacht ik, oh ja, GALA, dat hebben we vandaag op de agenda staan en daar wordt ook het onderwerp valpreventie uitgebreid besproken, want elke vijf minuten valt er een 65-plusser, blijkt en dat is enorm kostenpost. Wat dus heel belangrijk werd gezegd ook op dat symposium de ketenaanpak, dus ik zag dus in de nota over een ketenaanpak, in die drie kolommen. Ik denk dat het heel belangrijk is om vooral te kijken, wat gebeurt er al in de … sociale basis, kortom eigenlijk onherkenbare onderwerpen waarvan ik denk, dat loopt en we zijn daar al jaren mee bezig, onder andere ook met de zelforganisaties.

Ik denk dat het wel heel goed is om te kijken, wat er is, dus Welzijn op Recept, ook al jaren mee bezig, dus in die zin vind ik goed dat dit stuk er is, dus het is een goed stuk waar we heel goed als leidraad kunnen gebruiken om te kijken, hoe kunnen we met elkaar kijken hoe we allemaal gezonder worden? Maar niet dus van nul tot 100, zal ik maar zeggen. Want ieder proces in iemands leven, dus je hebt je komt dan allerlei andere zaken tegen en we hebben het net over voeding gehad en we hebben over bewegen gehad, maar wat ik dus in de praktijk zie, dat triggerde mij ook met die valpreventie aanpak, dat je ook ziet dat oudere mensen bijvoorbeeld wat gaan mankeren en dan vaak bijvoorbeeld de verkeerde medicatie krijgen, waardoor ze dus een verkeerde doses krijgen vanwege hartfalen, vanwege CVA of wat dan ook, waardoor ze vallen en daar dus ook in die molen terechtkomen. Dus ik wil maar zeggen dat er dus per, net zoals dat intergenerationeel trauma, want we hebben niet alleen over lichamelijke klachten, maar ook geestelijke klachten, gaat van generatie naar generatie. Dan hebben het ook over oorlog, over vluchtelingen die hier naartoe komen en hun kinderen die… dus onbedoeld kunnen wij dus van alles overbrengen op de volgende generatie zonder dat we daar erg in hebben. Dan is het een kwestie van het doorbreken van patronen.

Het zijn best wel ingewikkelde processen en wat belangrijk is om ons te realiseren is dat het over individuen gaat, dat we echt maatwerk moeten leveren, maar dat er ook in dat maatwerk ook een bepaalde

7

rode draad loopt en dat er bepaalde processen zijn waar we met zijn allen mee te maken hebben, met verlies, met verdriet, met kortom met werk, veel werk, met werkelijk elke thema die je kan bedenken. Dat hebben we allemaal mee te maken en dat kan heel erg grote impact hebben op je leven, waardoor je bijvoorbeeld een bepaalde lichamelijke klacht krijgt of psychische klachten krijgt, waardoor je slecht gaat eten, waardoor je in een soort neerwaartse spiraal komt. Daarom is het belangrijk dat we dus onze sociale basis, onze buurtcentra, huizen in de wijken zijn we ook druk mee bezig, dat we eigenlijk alle, zoals nu ook de beweegtuin bij de baan, dan kan gewoon elke burger kan daarnaartoe. Maakt niet uit hoe oud je bent en er is een fysiotherapeut die dat dan begeleidt. Dat soort laagdrempelige plekken moeten we dan creëren, want dan stimuleren we elkaar ook om te gaan bewegen, dan krijgen we ontmoeting. Eigenlijk zou ik pleiten voor juist die van binnenuit aanpak, wat er ook nu al heel veel gebeurt ook met de jongeren met Triple ThreaT, met de Hattrick, met al die jongerenorganisatie heel erg op sporten zitten, maar dan geen hulpverleners zijn, maar dat is dan weer de hulpverlening die op moet pakken. Dus van die ketenaanpak, dat we daar maximaal op inzetten. Dat wilde ik eigenlijk kwijt. Dat was hem. De voorzitter: Dank u wel voor uw uitgebreide betoog.

Anders nog commissieleden die het woord willen voeren. Ik denk dat we iedereen wel gehad hebben die het woord wil voeren. Wethouder. Wethouder Van Loenen: Dank u, voorzitter. Ik kan mij eigenlijk een heel erg veel, herken ik me eigenlijk in, want het klopt dat dit eigenlijk niet een concreet plan is. Dat is ook helaas nu niet mogelijk. Nou werd net even gezegd, een soort nietje erdoorheen, dat is ook eerlijk gezegd een klein beetje zo. Maar dat komt ook omdat het Gezond Actief Leven Akkoord ingegeven is door het Rijk. Ik denk dat het enerzijds een kans biedt, maar anderzijds ook wel gewoon een verplichting met zich meebrengt, dat wij dit op redelijk snelle sprong hebben moeten maken. Dus dit is ook, in die zin, een soort formaliteit in de zin van, dan kunnen we toegang krijgen tot de fondsen die er zijn. Neemt natuurlijk niet weg dat je wel moet gaan kijken op welke thema's is dat nou? Er komt een uitvoeringsplan. Dat is inderdaad het tweede kwartaal 2024. Dan gaan we ook veel concreter in op welke doelstelling et cetera. Maar dit is eigenlijk een soort eerste aanzet daartoe. Het Rijk is ook redelijk specifiek in wat je moet doen, dus welke categorieën er zijn. Valpreventie is bijvoorbeeld geen keuze, dat is bepaald dat dat geld daarheen moet, dat het daaraan wordt besteed. Overigens is het wel zo dat valpreventietechnieken wel interessant zijn.

Het is een van de weinige interventies waarvan je zeker weet dat het werkt en dat het dus echt tot minder zorgkosten leidt. En dat is ook de reden waarom het rijk die erin heeft gezet en ook het tekort bij de zorg. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Verhagen. Mevrouw Verhagen: Wat betreft die valpreventie, het is mij opgevallen dat de verzekeringen hebben deelgenomen aan dit hele gebeuren en mevrouw Van der Windt zegt al, de verzekering betaalt dit. Waarom moet dat er dan ineens van het rijk zo nodig in? De voorzitter: Wethouder. Wethouder Van Loenen: Het is natuurlijk een geheel. Ik kom zo nog wel even op het integraal zorgakkoord. Dat is ook iets wat zorgverzekeraars, zorgaanbieders samen met gemeenten doen en maken, dus het Regioplan vanuit integraal zorgakkoord is eigenlijk met die drie. Dat is natuurlijk voor het Rijk, dat zijn eigenlijk allerlei financieringsstromen die zij hebben en nu gaat eigenlijk bijna alles naar de zorg, om het even zo te zeggen, de harde zorg, met de verzekeraar die dat eigenlijk ook een beetje in de gaten houdt als een waakhond. Maar uiteindelijk willen ze dat er veel meer eigenlijk in de preventiesfeer gaat gebeuren, waardoor mensen niet in die medische zorg terechtkomen. Er is vrij veel commentaar op geweest vanuit de gemeente,

8

via de VNG, het is wel heel specifiek en we hebben wel erg weinig ruimte en ook het is erg incidenteel, dat dat werd net ook even gevraagd. Dus er is ook zeker een lobby gaande om dat structureel in te bedden. Dan zie je ook wel bij het integraal zorgakkoord dat er wel structurele middelen zijn, ook een deel incidenteel overigens, maar dat is denk ik zeker van belang als we die beweging willen maken, die ook in dit stuk staat, veel meer naar het voor veld. Dat betekent dus ook dat er veel meer verhuisd naar de gemeente. Dat is ook eigenlijk de eerste keer dat de gemeente veel meer te doen heeft met de zorgsector. Die beweging, daar is behoorlijk veel voor nodig. Het GALA is eigenlijk daar wel een belangrijke component in, maar het integraal zorgakkoord, daarom hoop ik ook echt dat jullie allemaal inderdaad naar de online sessie gaan of meeluisteren woensdag, want dat gaat echt de grote beweging zijn. Ik zat nog wel te denken, we hebben in het integraal zorgakkoord ook een, want we werd net even gevraagd naar meer cijfers, een regiobeeld gemaakt. Ik denk dat hij niet gedeeld is met u, ga ik wel doen, want daar staat nog veel specifieker in wat die verschillen zijn in onze regio, ook in Haarlem, ook in de wijken. Dus dat is ook misschien nog net voor u ook iets meer informatie, dus dat ga ik even doen.

Dus misschien even om even dat blokje… Ja, het is dus inderdaad redelijk summier, maar er gaat meer uitwerking komen. Alleen, we hadden ook gewoon erg weinig tijd, eerlijk gezegd. Neemt niet weg dat ook dit niet de oplossing voor alles is. Soms krijg je dat idee wel eens, dat we alles willen oplossen. Dat gaat denk ik niet zijn, maar het is wel een stap in de goeie richting. Ik denk dat je het zo moet zien. Er werd net een aantal keer gezegd, in de wat mindere wijken met de lage SES, om het even in jouw grond te zeggen, met lagere sociaal economische status, dan zie je eigenlijk een opeenstapeling van problemen. Ik denk dat dat ook heeft bijgedragen aan dat er veel meer een gedachte is, goh, die medische zorg dat is eigenlijk het eindpunt, maar er zit heel erg veel vóór. Het eerste is bestaanszekerheid. Mensen moeten minder stress hebben om geld, mensen moeten een netwerk hebben, minder eenzaam zijn, moeten in een goed huis wonen. Dan kun je eigenlijk pas, in die tweede fase, kun je eigenlijk pas denken, hoe krijg je een gezonde levensstijl? Minder roken of niet roken, minder alcohol drinken, geen alcohol drinken. Weet niet of dat dit juist de zaal daarvoor is.

Maar soms kun je daar vast… zal geen namen noemen nee, maar soms is het zo dat je natuurlijk ook die levensstijl, dat dat ook niet zo makkelijk is om dat te veranderen, als je gewoon elke dag zorgen hebt om, eigenlijk in dat eerste segment, die bestaanszekerheid en pas die derde, dus na bestaanszekerheid, na die gezonde levensstijl, zou pas de medische zorg komen. En dat is natuurlijk ook een hele intentie van dat integrale zorgakkoord en ook Gezond Actief Leven Akkoord noemen we altijd in één adem. Dat is ook de bedoeling ervan, dat we veel meer gaan kijken naar dat voorveld dus die bestaanszekerheid en dan komt ook de gemeente eigenlijk, de gemeenten, veel meer in beeld. Dat is eigenlijk wat er nu gaande is en dit is een schakeltje daarin. Er werd net even ook een aantal keren gevraagd naar… nou misschien even af te maken. Het gezondheidsbeleid wat wij hadden, dat vroeg mevrouw Hamzad, dat loopt tot 2028. We gaan wel… Er zit ook altijd een uitvoeringsplan bij, dat loopt tot en met 2023. Dat gaan we herzien. Als we met GALA verder zijn en het integraal zorgakkoord, het Regioplan hebben, dus dat is ergens in de komende maanden, dan gaan we ook daarmee gaan we het herzien. Dus het is zeker, inderdaad u heeft gelijk, het is zeker omdat het eigenlijk zo'n trendbreuk is met het verleden. We gaan het dus echt proberen anders aan te pakken. Dat zit ook heel erg veel in de keten.

Dat zei mevrouw Jacobsz ook, superbelangrijk. U noemde bijvoorbeeld Welzijn op Recept. Er is veel meer, bijvoorbeeld vragen die bij de huisarts terechtkomen. De consulten gaan heel erg vaak toch over vragen in dat eerste domein, dat bestaanszekerheidsdomein. Mensen zijn eenzaam en gaan vaak naar de huisarts of hebben kwaaltjes. Maar eigenlijk hebben ze iets anders nodig en daar is die sociale basis voor, dat Welzijn op Recept. Misschien is het beter om in een groepje te gaan sporten of iets gezelligs te gaan doen. Dat klinkt allemaal natuurlijk heel soft, maar is superbelangrijk en kan ook heel veel mensen weghouden bij uiteindelijk de medische zorg. Dat intergenerationele, dat hoor je eigenlijk ook heel erg veel nu terugkomen in van alles en nog wat. Het is nog best ingewikkeld. Wat doe je daar nou aan als gemeente... De voorzitter: U heeft een drietal interrupties zelfs. Als eerste de heer El Aichi namens CDA.

9

De heer El Aichi: Is de wethouder het met mij eens als het… De mensen die precies weten hoe zij aan sport kunnen deelnemen, die weten de weg wel. Het gaat meer om een categorie mensen die niet precies het nut van sport kennen of gezond eten kennen, dat er heel veel voorlichting moet gedaan worden om die gedragsverandering te stimuleren, zodat zij kunnen deelnemen en dat is heel preventief. Ik zie in Haarlem dat er heel weinig informatiebijeenkomsten georganiseerd worden als het om gezondheid gaat. De voorzitter: Uw interruptie is vooral iets korter de volgende keer. Wethouder. Wethouder Van Loenen: Ja, ik ben wel met u eens dat dat nog beter kan. Dat staat ook in het sport akkoord, dat er meer voorlichting komt. We zijn ook aan het kijken met dezelfde organisatie sleutelpersonen die veel meer in die wijken het netwerk hebben en een ambassadeur functie kunnen hebben. Want het heeft geen zin om met een soort opgeheven vingertje te gaan vertellen dat mensen meer moeten gaan sporten, dat leidt niet tot meer sporten. Dus het is echt iets wat, hoe zeg je dat? Het zit soms gewoon in een ander domein. Mensen moeten inderdaad eerst ook een aantal barrières weg hebben, dus je moet het gevoel hebben dat je meedoet, dat je ergens welkom bent. Dat je dus niet de hele tijd stress hebt om iets anders. Dus die ruimte ook in je hoofd is belangrijk.

Maar het heeft dus… Ik wil wel voorkomen dat we dus inderdaad als een soort, dat we iedereen gaan opleggen hoe zij gezond moeten eten. Maar het is wel degelijk een soort integrale aanpak waarbij je ook die bestaanszekerheid veel meer meeneemt, maar ook de gezonde levensstijl. Maar de het één kan haast niet zonder de ander. De voorzitter: Goed, dan een interruptie van mevrouw Hamzad namens GroenLinks. Mevrouw Hamzad: Dank voorzitter. Gezond voedsel is een probleem vanwege hoge prijzen, dus gezinnen kunnen daardoor beperkt toegang tot groente en gezonde voeding. Zou het mogelijk zijn dat Haarlempashouders kunnen profiteren van initiatieven zoals Wereldtuin, waar tegen lage prijzen kunnen groenten bijvoorbeeld halen. Ik heb nog een voorstel. Dus initiatieven zoals Hattrick en Triple ThreaT zijn aanwezig. Maar het valt dat alleen jongens toegang hebben tot alle activiteiten. Meisjes kunnen slechts tot 19 jaar deelnemen, waar zij helaas afhaken, waarbij benadrukt wordt dat de behoefte is aan een vrouwelijke sportbegeleider… De voorzitter: Mevrouw Hamzad, u bent bezig met een interruptie. Een interruptie is een korte vraag aan de wethouder op het punt waar de wet… Nee dit was niet… Dat is niet hoe een interruptie werkt. Een interruptie is een korte vraag aan de wethouder op het punt van de wethouder waar de wethouder op spreekt.

Op het moment dat u nog graag nadere toelichting wil geven, dan mag dat nog in een tweede termijn. Mevrouw Hamzad: Zal ik mijn vraag stellen? De voorzitter: Als u uw vraag stelt gaan we eens kijken of de wethouder antwoord weet. Mevrouw Hamzad: Zou het ook mogelijk zijn dat een vrouwelijke begeleider beschikbaar te stellen, zodat meisjes tussen 12 en 16 jaar ook kunnen deelnemen aan het sportactiviteiten? De voorzitter: Dank u wel. Wethouder. Wethouder Van Loenen: Eerlijk gezegd is dat echt veel te gedetailleerd. Dat weet ik niet, dus dan moeten we echt op een ander moment een keer over hebben. Dat gaat ook heel erg over gezondheid in die openbare ruimte. Er komt overigens wel een wetgeving aan wat gemeenten meer mogelijkheden gaat geven om

10

bijvoorbeeld fastfoodketens te weren, als je dat zou willen uit bepaalde wijken. We hebben een regiodeal aanvraag ingediend bij het Rijk, heeft u wellicht kunnen lezen in de krant. Dat gaat ook heel erg over, hoe bevorder je meer groen, meer gezondheid in juist de meest kwetsbare wijken. Dus daar wordt wel echt naar gekeken. Maar het heeft net, wat ik net ook zei, het is niet een op zichzelf staande issue die we daarmee oplossen. Dat gaat iets verder dan dat. De voorzitter: U heeft nog een interruptie. Die komt van Mevrouw Jacobsz. Nee. Er was weer uitgelogd, maar als u nu op de knop druk doet hij het. Mevrouw Jacobsz: Dank u. Ik werd getriggerd door het woord sporten. Is het een idee om het bewegen te noemen, want bijvoorbeeld stofzuigen, het huishouden, dat is ook een vorm van bewegen, wat ook gezond is voor de mens, tenminste als je niet te zwaar doet. De voorzitter: Wethouder, gaan we met zijn allen stofzuigen? Wethouder Van Loenen: Als dat bij mij thuis is, is dat prima. Het heet ook sport en bewegen, want ik ben helemaal met u eens. Het hoeft niet altijd sporten te zijn. Het hoeft ook helemaal niet sporten te zijn, met zijn allen in teams en elke week ergens op tijd zijn om te trainen, et cetera. Dat zie je dus ook eigenlijk in die sociale basis natuurlijk. Het aanbod wat je ook bij de wijkteams ziet is ook wandelen, het is ook soms wandelen.

Wat ik ook wel terug hoor, mensen die zeggen, ik zou bijvoorbeeld toch wel ook op latere leeftijd nog meer willen doen met taal. Dat zijn ook mooie combinaties, wandelen en taalvaardigheid, dus helemaal eens. Het is ook bewegen, het gaat ook over bewegen natuurlijk in openbaar ruimte als je het over speelvoorzieningen et cetera. Daar moet je stad toe te uitnodigen. Even kijken hoor. Dan heb ik alcohol nog even, dat is wel interessant. Het ging net nog even over, wil je nou alcohol verbannen uit alle kantines, sportkantines? Daar hebben we het in GGD verband ook wel eens over gehad, maar eigenlijk... ik vind dat altijd ook een hele lastige scheidslijn want aan de ene kant kun je zeggen, ja, natuurlijk is het gezond als niemand meer een glaasje alcohol drinkt. Aan de andere kant, hoeveel zin heeft het als je dus als overheid altijd dat gaat opleggen of dwingen? Dus dat zit wel echt een beetje iets tussen. Maar misschien zou het interessant zijn dat u met elkaar ook nog eens een keer wat langer van gedachten wisselt, hoe u daar eigenlijk als gemeenteraad in zit, want we kregen daarnet al iets van mee. De voorzitter: Mevrouw Moedt namens de Partij van de Dieren. Mevrouw Moedt: Ja. Het is niet per se verbannen, maar het is het bieden van alternatieven. Misschien een hele leuke non-alcoholische proeverij organiseren in plaats van bier drinken, een keer.

Wethouder Van Loenen: Ja, er zijn natuurlijk wel best wel wat kantines en ook scholen schoolkantines daarmee bezig. We hebben ook het JOGG, Jongeren op Gezond Gewicht, heel veel bezig met de sportkantines en de scholen en dat heeft heel veel aandacht ook. Ik heb ook wel zo'n soort groene schoolkantine geopend, dat gaat heel erg over het aanbieden inderdaad van alternatieven die wat gezonder zijn en daar zit het denk ik ook wel in. Het aanbieden is in ieder geval belangrijk dat dat er is, maar op een gegeven moment houdt het ook wel weer op wat je kunt doen en is ook wel de vraag hoever je daar dus mee moet gaan, zeg maar. Ook omdat, wat ik net zei, soms spelen er ook andere dingen die dat meer in de weg staan van die goede keuzes dan we denken. Even kijken hoor of ik het intergenerationele… Ik denk dat het intergenerationeel is best wel lastig aan te pakken. Ik denk dat… Dat zit dus ook wel gewoon in geldzorgen, want je ziet dus armoede is per definitie bijna altijd intergenerationeel en dat is ontzettend moeilijk uit te bannen, om daar echt die die cirkel te doorbreken. Daar denk ik ook dat we daar veel meer in zouden moeten doen. Hebben we natuurlijk echt

11

wel het Rijk voor nodig, overigens, als je het hebt over het sociaal minimum. Maar je ziet helaas gewoon dat veel mensen uiteindelijk veel moeite hebben om uit zo'n situatie te komen als zij daarin opgegroeid zijn. Even kijken. Voorlichting hebben we het over gehad. Nog even over de wijken en dat zei het CDA, hoe betrek je nou de inwoners zelf bij? Ik zei net al even, het is belangrijk, denk ik, om de zelforganisaties erbij te betrekken, onze sleutelpersonen. Maar ik denk ook wel dat dat een uitdaging is zo meteen, ook in het Regioplan van integraal zorgakkoord, wat er aankomt. Hoe laat je het echt landen in de wijken, hoe laat je mensen meepraten? Want dat doen we nu veel via de participatieraad, maar je zou eigenlijk nog dichter willen zitten, dus bij de zelforganisaties en dat is best wel een opgave. Dus alle tips ook daarvoor zijn welkom en daar kunnen we ook misschien nog eens een keer ook gezamenlijk over doorpraten. De voorzitter: De heer El Aichi. De heer El Aichi: Het lijkt me handig, in het plan van aanpak, om ook de speerpunten die wij afgesproken hebben bij sociale basis, geldzorgen en rondkomen, de dementievriendelijke stad, mentale gezondheid, jongeren te betrekken met dit onderwerp. Anders gaan we dubbel dingen doen. Dank je wel. De voorzitter: Wethouder. Wethouder Van Loenen: Zo hebben we dus ook een geldzorgen bijeenkomst met stichting Samen georganiseerd.

Dus dan ben je eigenlijk heel direct als gemeente in gesprek met mensen die geldzorgen hebben of er vragen over hebben. Ik zou dat nog wel veel meer willen doen. Ben het helemaal eens met u. De voorzitter: Mooi. Dan denk ik dat u zo aan het einde was gekomen van de eerste termijn. Zijn er vanuit de kant van de commissie vragen voor een tweede termijn? Mevrouw Scholten, als eerste. Mevrouw Scholten: Dat was iets makkelijker dan een interruptie ervan maken. Over, ik zal het lekker nog een keer zeggen, intergenerationele problematiek gesproken, het gaat niet alleen over armoede bij dat soort problemen. Het is ook, hoe voed je je kind op, wat ben je zelf gewend, krijg je geweld in huizen? Het is niet altijd alleen maar aan armoede te koppelen. Waar wij ons wat zorgen over maken en daar staan we niet alleen in, is we bereiken met heel veel van onze aanpak de meerderheid van mensen die zich laat bereiken. Dat wordt in het jongerenwerk wel de twee procent genoemd die dan overblijft, dat is niet helemaal twee procent. Maar die jongeren zou je via een goeie preventieve aanpak op dat intergenerationele gebied, dus ook de ouders, misschien wel kunnen bereiken. Er zijn best wel veel onderzoeken die uitwijzen dat daar evidencebased aanpakken voor zijn.

Dus ik zou echt een lans willen breken om die wel te betrekken bij deze aanpak, want ik denk dat we een doelgroep missen die heel veel problemen heeft en die weinig bereikbaar zijn. Wat ik vergat te zeggen in mijn eerste termijn, is dat we heel blij zijn dat er van ervaringsdeskundigheid gebruik gemaakt gaat worden. Dat is een beetje mijn stokpaardje, maar meer daarvan, dat helpt overigens ook wel om die twee procent te bereiken, uiteindelijk, die dus niet per se twee procent is, maar de kleine minderheid. Niet alleen armoede dus, alstublieft, maar ook ja geweld misschien om het heel simpel kort te zeggen. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Klazinga namens de VVD. Mevrouw Klazinga: Dank u wel. Ik hoorde u net zeggen dat het allemaal een beetje onder tijdsdruk is gebeurd. Toen meende ik u te horen zeggen dat het verdere uitvoeringsplan in de tweede kwartaal van 2024 opgesteld gaat worden. Dat baart mij een beetje zorgen. We hebben hier allemaal gehoord dat we het heel belangrijk vinden dat er goed aandacht besteed wordt aan gezondheid. We hebben ook gezien, daar bent u het eigenlijk ook wel mee eens, dat er nog niet zo heel concreet is in het plan van aanpak. In het plan van aanpak zie ik dan

12

vervolgens dat het uitvoeringsplan in november december van dit jaar vastgesteld zou worden en dat we in mei juni zouden gaan evalueren. Nu hoor ik dat dat dus een half jaar vertraagd is. Hoe zit dat? De voorzitter: Dank u wel. Ik zag de vinger van mevrouw... Nee, mevrouw Van der Windt namens D66. Mevrouw Van der Windt: Dank u wel voorzitter. Ik dacht, ik kan het interrumperen of ik kan hem in de tweede termijn stellen. Het Gezond en Actief Leven Akkoord heeft een aantal speerpunten, maar schrijft niet voor hoeveel geld een gemeente aan welk speerpunt moet uitgeven. D66 is er echt van overtuigd dat het beter is om minder geld aan valpreventie te besteden en te zijner tijd, op grond van het integraal zorgakkoord, te regelen dat de gemeente weliswaar de organisatie van die valpreventie organiseert, maar dat de zorgverzekeraars dat betalen. We raden de wethouder dan ook aan het pakket op dat punt te wijzigen, zodat er meer geld wordt besteed aan de gezondheidsproblemen die wel op het bordje van de gemeente liggen. Zoals een gezonde en niet ziekmakende leef omgeeft. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Anders nog commissieleden die het woord willen voeren in het tweede termijn. Nee, dan de wethouder.

Wethouder Van Loenen: We zijn natuurlijk met een heel aantal dingen bezig, die gaan gewoon door, maar het is inderdaad zo dat we wel gewoon een goed uitvoeringsplan willen opstellen. Dus het is niet dat we in de tussentijd niks doen. Los van dit alles, zijn we ook heel erg druk bezig met het Regioplan, wat ook onder grote tijdsdruk gemaakt moet worden. De meeste onderdelen van GALA, daar zijn we natuurlijk ook al mee bezig en dat wordt doorgezet, maar we willen natuurlijk wel dat stapje extra gaan zetten of net een aantal wijzigingen gaan doorvoeren en daar hebben we wel inderdaad nog even wat tijd voor nodig. Wat betreft de valpreventie, zeker wel dat het rijk geld voorschrijft, dus er zit een bedrag hier. Je mag maar, uit mijn hoofd is dat 15 procent, mag je schuiven. Maar ze zijn vrij specifiek en dat is ook heel jammer, want ik ben helemaal met u eens. Het zou natuurlijk gewoon veel beter zijn als we gewoon veel ruimer kunnen kijken, wat is nodig en waar kunnen we het aan besteden? Ik heb ook goeie hoop, nou een goeie hoop, ik heb hoop in ieder geval dat dat misschien ook in het vervolg, als het wat gaat beklijven, dat daar ook wat meer ruimte vanuit het rijk komt om dat te doen. Maar in dit geval is het vrij specifiek voorgeschreven en is het die, wat hebben hoor, dus 15 procent ruimte er alleen in. De voorzitter: Dank u wel.

Dan kijk ik wel even, want alle vragen zo fatsoenlijk beantwoord zijn. Ik denk het wel. Dan is dit punt zo voldoende behandeld. In ieder geval van de wethouder een toezegging gekregen dat we meer informatie zullen ontvangen over het regiobeleid. Regio beeld, excuus. Die had ik dan weer fout opgeschreven. Dat was hem dan zo voor agendapunt vijf. Gaan we door naar agendapunt zes. Oh ja, we doen eerst een wethouder wissel. U bent wel heel snel. Eerst even de wethouder wissel, goed. We gaan als eerste naar een wethouder die een mededeling heeft. Wethouder Van Leeuwen. Wethouder Van Leeuwen: Voorzitter, dank en dank dat ik deze mededeling hier nog kan doen. Eerder hebben we u als Raad per brief geïnformeerd over de wachttijd in de jeugdzorg en ook aankomt dat wij u daarover later opnieuw zullen informeren. Voor dit moment wil ik invoer met u delen dat ons de afgelopen tijd en ons en natuurlijk de zeven samenwerkende gemeenten op dit vlak, Zuid-Kennemerland en IJmond, de afgelopen tijd verschillende zorgelijke signalen hebben bereikt. Via maatschappelijke partners zoals scholen, via ouders en soms ook via leden van uw Raad. Het gaat met name over knelpunten in de praktijk, bijvoorbeeld op scholen. Op basis van deze signalen voeren we op dit moment ambtelijk en bestuurlijk gesprekken met verschillende betrokken partijen.

En zodra dit kan, zullen we ook hier weer nader eeuw over informeren.

13

De voorzitter: Dank voor die mededeling. 6.

22.15 uur Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma jeugd Haarlem (BL) De voorzitter: Gaan wij nu toch echt door naar agendapunt zes, de vaccinatiegraad van het rijksvaccinatieprogramma Jeugd in Haarlem. Op verzoek van de fracties van zowel de VVD als van Trots is deze ter kennisname nota geagendeerd met instemming van de commissie. Door twee fracties geagendeerd. Dan kijken we keurig naar welke fractie als eerste was met het indienen. Dat was de fractie van de VVD. Die krijgt als eerste het woord en vervolgens het woord aan mevrouw Verhagen. Maar als eerst, mevrouw Klazinga, gaat uw gang. Mevrouw Klazinga: Dank u wel, voorzitter. De vaccinatiegraad van Haarlemse kinderen zijn de afgelopen jaren drastisch gedaald. Het aantal zuigelingen dat in het geheel niet deelneemt aan het rijksvaccinatieprogramma, is ruim verdubbeld. Vaccinatiegraad in Haarlem ligt inmiddels ruim onder het door de World Health Organisation aanbevolen niveau. Voor alle duidelijkheid, deze vaccinaties hebben niets te maken met coronavaccinaties maar bieden bescherming tegen ziektes die in Nederland als gevolg van dit rijksvaccinatieprogramma al lange tijd geen rol van betekenis meer vormen. We hebben het over de bof, mazelen, rode hond, difterie, kinkhoest, tetanus, polio, hepatitis b.

en meningokokken ziektes, die in het verleden voor veel dood en verderf zorgde, waarvan mensen nu eigenlijk nauwelijks nog gehoord hebben vanwege dat rijksvaccinatieprogramma. Maar als we onze kinderen niet laten vaccineren, dan gaan deze ziektes geleidelijk aan weer de kop opsteken en dat is zorgelijk. Dat het rijksvaccinatie positieve bijdrage heeft geleverd aan de terugdringen en uitroeien van gevaarlijke ziektes in Nederland staat vast. Het is daarom belangrijk dat mensen worden voorgelicht over nut en noodzaak van dat programma. Waarom hebben mensen moeite met dit programma en vinden ze de normaalste zaak van de wereld om een tetanus prik te halen als ze een in een spijker zijn gestapt? De keuze om niet te prikken wordt vaak gebaseerd op misvattingen in plaats van gedegen eigen onderzoek. Het wantrouwen over corona vaccinaties is overgeslagen naar het rijksvaccinatieprogramma, terwijl het een niets met het ander te maken heeft. Het is dus belangrijk dat mensen goed geïnformeerd worden. In de informatienota die deze commissie heeft gekregen worden enige maatregelen toegelicht die genomen worden om ouders goed te informeren. Deze maatregelen beperken zich echter tot de GGD en centrum Jeugd en Gezin en zijn tamelijk reactief van aard. We weten waar problematiek zich in Nederland concentreert.

Waarom worden andere organisaties, zoals BUURTS en dergelijke, niet betrokken in de informatieverstrekking en waarom wordt de informatieverstrekking bij verloskundigen beperkt tot de maternale vaccinatie en wordt daar niet al vooruitgelopen op het rijksvaccinatieprogramma. En dan het informatieboekje, nou ja boekje, het is een uitgave van maar liefst 28 pagina's. Wie gaat dat lezen? In ieder geval niet mensen die hun mening nu al baseren op desinformatie en een algemeen gevoel van wantrouwen. Waarom wordt niet gewerkt aan een concrete informatiefolder waarmee de meest in het oog springende desinformatie wordt gepareerd? De VVD heeft in 2019 al eerder de noodklok klokgeluid over de toen dalende vaccinatiegraad. Daarna is de vaccinatiegraad gestegen. Welke les heeft de wethouder geleerd uit die geschiedenis? Wat werkte toen om de stijgende lijn te realiseren? De VVD heeft in een motie van 2019 gevraagd om halfjaarlijkse rapportages over de vaccinatiegraad. Is de wethouder met de huidige ontwikkelingen bereid om de informatiefrequentie die nu op één keer per jaar ligt, weer op te schroeven naar twee jaarlijks. Daar wou ik het voor nu even bij laten. De voorzitter: Dan gaan we naar mevrouw Verhagen van Trots. Mevrouw Verhagen: Dank u wel voorzitter. De reden dat Trots de vaccinatiegraad heeft geagendeerd is ook het voorlichtingsboekje van de GGD.

Daarin wordt steeds gesproken over advies, overleg en hulp, alleen

14

worden vaccinaties gewoon gegeven. We lezen bijvoorbeeld, vanaf 22 weken zwangerschap bieden wij een consult aan waar wij de maternale kinkhoest vaccinatie geven. Als enige twijfelbare onderbouwing, dat infectieziekte door vaccinatie in Nederland niet of nauwelijks meer voorkomen. Niets van overleg dus of informed consent. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Van der Windt. Mevrouw Van der Windt: Ik neem aan dat u niet op de hoogte bent, voorzitter, ik neem aan dat mevrouw Verhagen niet op de hoogte is van de werking van groepsimmuniteit waardoor, als maar voldoende mensen gevaccineerd zijn, een ziekte nauwelijks meer voorkomt. Mevrouw Verhagen: Daar ben ik zeker van op de hoogte, maar het een en ander is toch wel betwijfelbaar, ook die groepsimmuniteit. Maar dat is wetenschap dus, oké. De voorzitter: U heeft ook een interruptie van mevrouw Klazinga. Mevrouw Klazinga: Bent u zich ervan bewust, dat sinds het rijksvaccinatieprogramma er is, er sprake is van groepsimmuniteit. Door dat komen die ziektes in Nederland niet meer voor… Dat blijkt uit het feit dat die ziektes in Nederland niet meer voorkomen dat daar dus bewijs in gelegen is. Mevrouw Verhagen: Nee, dat ligt dat ligt een klein beetje anders. Ik heb niet voor niets daarbij de links naar bijvoorbeeld de site van kritisch prikken.

Die leggen dat allemaal keurig uit en ook het onderzoek waaruit dus blijkt dat niet gevaccineerde kinderen gewoon gezonder zijn. Maar goed ik verwijs dus eigenlijk naar de site dan kun je dat lezen. De voorzitter: Roept een heleboel interrupties op. U heeft nog genoeg tijd. Mevrouw Klazinga eerst voor een vervolg interruptie. Daarna gaan we verder. Mevrouw Klazinga: U heeft in uw agenderingsverzoek inderdaad verwezen naar een artikel. Dat is een Amerikaans artikel, daar is alleen maar vergeleken. Twee groepen zijn vergeleken, maar daar is niets… U realiseert zich dat er niets is onderzocht met betrekking tot gevolgtrekking, dus het is gewoon gekeken naar een groep en gekeken naar een andere groep, maar absoluut niet naar de causaliteit daartussen. Dat dus die twee constateringen die er staan dus niets te maken heeft met de vaccinaties. Mevrouw Verhagen: Weet ik allemaal. De voorzitter: U moet hem wel met microfoon aan. Mevrouw Verhagen: Weet ik allemaal, maar ik wil eigenlijk… De voorzitter: Mevrouw Verhagen, als u spreekt moet u wel uw microfoon aanzetten. Mevrouw Verhagen: Ook dat staat beschreven en beargumenteerd op de site van kritisch prikken, waar al deze onderdelen op beschreven staan. Natuurlijk kunnen we een methodologische discussie starten. Ik weet alles van onderzoek, ben zelf onderzoeker geweest, dus ik weet wat epidemiologisch onderzoek is en gewoon.

Daarbij wil ik dan wel even zeggen dat de veiligheid van de vaccins, ook de kindervaccins, nooit met placebo gecontroleerde studies zijn vastgesteld. Dus ook dat is niet het geval en natuurlijk is het logisch dat je in epidemiologisch onderzoek… dat is het enige wat je kunt doen, namelijk in deze voor of tegen, dat je daar

15

geen causale conclusies uit kunt trekken, maar dat kun je uit onderzoeken die vóór vaccinatie pleiten, kun je ook geen conclusie trekken. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Lammertse van GroenLinks. Mevrouw Verhagen: Ik wil eigenlijk graag een paar dingen nog zeggen. De voorzitter: Zet uw microfoon vooral even uit. Mevrouw Lammertse: Mevrouw Verhagen bent u er ook van bewust dat het onderzoek wat u aanhaalt voor een aantal cruciale variabele niet corrigeert? Ik ben ook onderzoeker, ik heb dat aantal artikel ook gelezen, daar staan ook foutieve beweringen in. Bent u zich er daarnaast van bewust dat op de website van de Vereniging voor Kritisch Prikken ook foutieve informatie en niet wetenschappelijk onderbouwde informatie vermeld staat die onnodig angst en paniek zaait. Mevrouw Verhagen: Die staat er ook bij. Ik heb zelf wat ervaringen in mijn eigen familie, maar daar wil ik nu dus even buiten blijven. Maar er zijn dus een aantal feiten waar de meesten, of je nou vóór of tegen bent, in ieder geval de mensen die twijfelen of vaccins weigeren, dat zijn wel de mensen die in het algemeen heel goed weten waarom en die bijvoorbeeld een aantal feiten weten dat infectieziektes die waren door hygiëne al op hun retour. Voor de invoering… kun je zo bewijzen... De voorzitter: Goed, uw tijd is op dus we gaan geen interrupties meer doen. Ik dank u voor uw bijdrage.

Wie kan ik dan het woord geven? Mevrouw Lammertse namens GroenLinks. Mevrouw Lammertse: Voorzitter, dank u wel. De vaccinatiegraad daalt landelijk en ook in Haarlem en we sluiten ons aan bij de VVD, dat vindt gewoon links enorm zorgelijk. Het betekent namelijk ook dat we in Haarlem niet meer op een niveau van groepsimmuniteit zitten, wat wel degelijk een wetenschappelijk bewezen concept is. Dat betekent dus dat onze meest kwetsbare inwoners, jong en oud, niet optimaal beschermd meer zijn tegen het oplopen van een aantal potentieel heel ernstige infectieziektes. We waarderen de inzet van JGZ en GGD om zoveel mogelijk ouders van goede, gedegen en wetenschappelijk onderbouwde of informatie te voorzien en daarbij ook maatwerk te leveren, bijvoorbeeld door extra informatiegesprekken. Wel hebben we daarover twee vragen voor de wethouder.