11-28 transcript commissie Samenleving

De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Özogul namens de SP.

14

Mevrouw Özogul-Özen: Ja, ook SP heeft een aantal vragen. Eén van de zorgpunten van ons was inderdaad hoge energiekosten. En de ventilatie in de coronaperiode. En natuurlijk de isolatie van de scholen, maar ik heb begrepen net van u dat binnenkort met het huisvestingsplan het één en ander naar ons toekomt. Maar in de tussentijd zijn wij benieuwd hoe de hoge energiekosten op dit moment, nu we in de winter zitten, wordt opgevangen. Zijn er scholen die daardoor in problemen kunnen komen? En het tweede wat we willen vragen is: door de coronaperiode en door de hoge prestatiedruk, we lezen in de media constant dat heel veel jongeren psychische problemen hebben. Hoe kunt u dat op uw scholen zien? En welke mogelijkheden zijn er binnen het onderwijs om de kinderen zo adequaat mogelijk te helpen? En de ouders erbij te betrekken? En wat is uw ervaring met betrekking tot de jeugdzorghulpverlening? Door de wachtlijsten, zijn daar problemen? En hoe ziet u dat terug in de klassen, zeg maar? En als laatste, lerarentekort. U zei net dat u daar niet zoveel mee had. Oh, oké. Precies dezelfde vraag als de PvdA: wat kunnen wij als gemeente in ieder geval doen om daar te ondersteunen? En als laatste, armoede. U zei dat u niet zo gelooft in het schoolontbijt.

Maar ik kan me voorstellen dat er ook kinderen tussen zitten die niet bijvoorbeeld ontbeten hebben, of die juist thuis juist door de kosten die steeds maar hoger worden, in bepaalde situaties komen. Werkt u daarin samen met organisaties? En uw scholen, hoe helpen zij daar het kind mee? Het kopen van een fiets was natuurlijk een heel mooi voorbeeld. Maar ik kan me voorstellen dat daar multi problemen ook zijn. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van der Windt, namens D66. Mevrouw Van der Windt: Dank u wel, voorzitter. Ik zal mijn betoog van net niet helemaal herhalen, maar dat geldt ook voor u, omdat ik goed snap dat ook u terugkijkt op een heel lastig coronajaar. Mijn vraag aan u is eigenlijk hetzelfde: zijn er in 2022, dus dit jaar dat nog loopt, zaken voorgevallen die je wil delen met de commissie? En gaan er naar uw verwachting zaken in 2023 spelen waarvan u denkt dat de gemeente daar een belangrijke rol bij kan vervullen? En wat verwacht u dan van de gemeente? En een beetje voortbordurend op de vraag die ik heb gesteld aan uw collega van Spaarnesant: ziet u mogelijkheden om leerlingen op een veel later moment te heradviseren? En dan zeker in het licht van de wat lastige overgang van vmbo naar havo. Dat waren mijn vragen, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Anders commissieleden die nog een vraag willen stellen? Nee. Mijnheer Post, gaat uw gang.

De heer Post: Dat zijn een heleboel vragen ook, dank daarvoor. En het zijn nog goede vragen ook, dus ik ga proberen dat kort te beantwoorden. Dat was de opdracht. Er zijn een paar vragen gesteld, onder andere door Jouw Haarlem en SP, maar meer volgens mij de PvdA, van: hoe zie je nou die armoede, wat ga je daarmee doen? Ja, dat is natuurlijk echt niet zomaar even je ziet armoede. Want leerlingen, kinderen, zullen dat niet altijd daarvoor uitkomen. Dus wij hebben scholen gevraagd om er alert op te zijn, ernaar te kijken. En waarom zeg ik niet maatregelen? Kijk, stel dat wij nu zeggen: we krijgen een subsidie van de gemeente voor schoolontbijt. Dan gaan alle kinderen schoolontbijt krijgen. Ook de kinderen die het niet nodig hebben. En als dan de subsidie na een jaar stopt, heb je weer geen schoolontbijt. Dus wat wij proberen, dat is echt bewust zijn voor die armoede en die multiproblematiek die er soms is, daar alert op te zijn. Maar dat is ingewikkeld. Soms kom je er te laat achter dat er toch een grotere thuissituatie is. Nou zijn er op de scholen waar dat het meest voorkomt, dat zijn toch onze praktijkscholen, de vmbo’s, hebben we ook meer leerlingenzorg lopen dan op de mavo, havo, vwo’s. Dus het is toch een bewustzijn van de mensen. Wij hebben gewoon als schoolorganisatie gezegd: daar waar het nodig is geven we support. Maar het is mensenwerk.

Dus daar waar wij signalen ontvangen dat dat niet goed zou gaan, daar willen we alert reageren. En wij willen daar middelen voor inzetten uit onze financiële middelen die we hebben. Dus daar staan we open voor. Maar we zijn een

15

beetje bang voor generiek beleid. Dus dat wilde ik even over de armoedeproblematiek zeggen. Er zijn ook verschillende vragen gesteld over de huisvesting van de ISK, onder andere Jouw Haarlem maar volgens mij ook PvdA en SP. Daar gaat de wethouder straks denk ik wel een antwoord op geven. In algemene zin denk ik, wil ik wel zeggen: het feit dat we van 120 opeens zijn gegroeid naar 300, 350 leerlingen, dat wisten we natuurlijk een jaar geleden niet. Dus dat is echt iets wat ons afgelopen jaar door de oorlog in Oekraïne, maar ook door nu de nieuwe toevlucht van vluchtelingen in Nederland, ons een beetje overkomen is. En dat is voor de ISK zwaar, dus ik gun de ISK een structurele, goede oplossing voor de lange termijn. De wethouder zal daar straks wat over zeggen, want die gaat over de huisvesting. Maar daar wil ik het even voor mij bij de ISK bij laten. Ik moet zeggen, wij zijn wel echt blij dat we dat onderwijs mogen verzorgen aan die leerlingen. Want dat is echt, als je het over kansengelijkheid hebt, kinderen die van buiten dit land komen de taal moeten leren, dat is dankbaar werk. Wij zijn daar samen ook op bezoek geweest. En dan zie je ook hoe dankbaar werk dat is en hoe eigenlijk graag die leerlingen onze cultuur willen leren kennen, en willen leren. Daar ben ik best wel een beetje trots op, dat is mooi om te zien. Dus nou, dat wilde ik even zeggen.

Dan zijn er ook vragen gesteld over bijvoorbeeld de vso. Kan je niet beter naar de voorkant gaan, in plaats van repareren? Ja, dat is precies waar we met het samenwerkingsverband heel druk mee bezig zijn. De afgelopen jaren hebben we geïnvesteerd in betere zorgstructuur, net als in po, op de scholen. Alleen corona heeft ons een beetje teruggeworpen in de tijd, waar we nu met alle andere scholen over in gesprek zijn. Om dat toch weer terug te draaien. Dus wij hebben actief gezegd: onze vso zal op termijn weer moeten krimpen. Want we zitten nu in een gebouw van driehonderd, nou, dat zit over de vierhonderd heen. Dat betekent ook dat we onze handen in het haar zitten met de huisvesting. Maar het lijkt mij niet verstandig om die huisvesting permanent uit te breiden. Maar om tijdelijke oplossingen te zoeken, zodat er straks weer een genormaliseerde situatie ontstaat op de scholen. Kleinere klassen. Ja, dat is heel boeiend. Ik zou graag kleinere klassen willen hebben. Dat hebben we ook gedaan. Als u naar ons jaarverslag kijkt, en je kijkt in het NPO-hoofdstuk, waar we een apart hoofdstuk aan gewijd hebben, dan zie je ook een forse inzet van middelen aan kleinere klassen. Er staan mooie diagrammen in het jaarverslag, waar we NPO aan besteed hebben. En dat zullen we de komende jaren ook blijven doen voor het wegwerken van achterstanden, waar soms een kleinere klas bij kan helpen.

Maar als NPO verdwijnt, dan hebben we dat budget gewoon niet meer. En dan kunnen wij wel kleinere klassen maken, maar dat zou alleen maar kunnen met minder onderwijstijd. Of minder lessen voor de docenten. En daar heeft de minister nu recent uitspraak over gedaan, dat hij dat echt niet ziet zitten. Dus dat is wel een puzzel. Ik zou graag kleinere klassen hebben, we doen het overigens zeker bij onze vmbo’s. Daar zijn de klassen kleiner. ISK vijftien, de vso zijn ze klein. Maar de gemiddelde mavo, havo, vwo, rechttoe rechtaan, daar komt het echt voor dat de gemiddelde klassengrootte 25 tot 28 is, gemiddeld. En soms dan wel eens een negatieve uitschieter. Dat kan helaas niet anders door ons onderwijssysteem. En dat zouden we graag anders zitten, maar dat is gewoon macrobudget wat we van de overheid krijgen. Hoe hebben we dat besteed? Ook die NPO nog een beetje, toch maar even, PvdA die daar om vroeg. Om dat even nader te duiden. En gelijk met high dosage tutoring, wat we geprobeerd hebben op het Haarlem College. Dat is wel succesvol, maar enorm intensief. En we zien dat we dat zonder extra subsidies niet kunnen handhaven. Dus daarom hebben we gezegd: dat moet je ook niet willen. Maar we hebben wel lessen geleerd die je in lessen kan gebruiken. Van leraren. En dat proberen we wel. En in ons jaarverslag staat ook in hoe we dat NPO nu hebben besteed.

Er zijn ook vragen gesteld over, door de PvdA, over de vrijwillige ouderbijdrage. Ja, die nieuwe wet is ingevoerd vorig jaar. Leidt ertoe, dat scholen waar meer rijke ouders zitten, en ik kan het gemakkelijkst maar een school noemen buiten Haarlem, zoals Heemstede Het Hageveld, die ouders kunnen zo achthonderd euro betalen per jaar, en doen dat zonder morren. Terwijl dat bij ons op sommige scholen niet zo is. Wij zullen nooit, als we een activiteit organiseren, dat niet doen. En we hebben op sommige scholen ook daar echt een impuls aan gegeven. Maar wij kunnen niet jaarlijks daar de kosten van dragen voor die scholen. Want als ik tegen de ouders zeg van een school die in een wat rijkere omgeving staat, bijvoorbeeld in Driehuizen, zeg: ja, weet u wat, uw ouders moeten honderd

16

euro extra betalen voor die ouders in een school die het wat minder goed heeft. Daar is dan geen bereidheid voor. Het systeem leidt een beetje tot ongelijkheid, en dat is iets waarvan wij eigenlijk vinden dat als je dat niet wil, moet de overheid die financiering voor die scholen op orde brengen. En dat hebben we nu met de NPO een tijdje kunnen doen, maar dat gaat wel vervallen als NPO verdwijnt. Dan kunnen we dat echt niet vol blijven houden. Het lerarentekort speelt een beetje ook hetzelfde als bij het po. Wij zijn opleidingsschool bij de meeste scholen. Werken daar keihard aan. Het valt mee, maar we hebben het wel. En zeker waar de gemeente kan bijdragen, is het aanbod van de wethouder geweest om bij te dragen met mensen. Maar we hebben natuurlijk eigenlijk gewoon fulltime leraren nodig, of in ieder geval, een flink deel. En daar doen wij allerlei activiteiten aan. We bieden een goed, circulair pakket om het aantrekkelijk te maken bij Dunamare. Waaronder ook veel opleidingen die we bieden. We betalen ook veel opleidingen. En de komende jaren zullen wij daar dan ook volop inzetten. En dan hopen we dat het dan meevalt. Maar nogmaals, het is niet zo rampzalig mag ik wel zeggen, als in het primair onderwijs. Nou hoor ik al zeggen dat primair onderwijsscholen nu zeggen tegen leraren: kom bij ons, want bij ons is de werkdruk minder hoog.

Dus het blijft spannend op de lerarenmarkt, want we moeten allemaal uit één vijver vissen. En de kunst is die vijver groter te maken. En daar zijn we echt wel over aan het nadenken. Bijvoorbeeld door wat jullie onder andere doen bij het Gymnasium, mensen eerder te laten zien hoe aantrekkelijk het lerarenberoep is. Want veel jongeren kiezen bij een keuze voor het hoger onderwijs niet voor de lerarenopleiding. Dus wij hopen daar wat meer voorlichting te gaan geven aan leerlingen die bij ons op school zitten, zodat die ook een opleiding kunnen gaan verzorgen. GroenLinks vroeg ook naar corona. En ja, wij hebben in die grafiek ook duidelijk laten zien wat wij doen. Er is heel veel aandacht voor die extra hulp. En daardoor hebben we ook bijvoorbeeld gratis examentrainingen kunnen geven aan leerlingen. Gratis bijlessen. Waar voorheen dat eigenlijk vaak, bij Lyceo, betaald werd door de ouders. Wij zijn nu aan het zoeken hoe we die basis op orde kunnen houden voor scholen die niet aan de ouders kunnen vragen. Nou is het zo dat sommige scholen van de rijksoverheid, zoals het Haarlem College, extra geld krijgen omdat ze in een armoedeprobleemaccumulatiegebied staan. En dat geeft wat ruimte om extra’s te organiseren.

Maar ook daar, als dat weg zou vallen, omdat we veel met incidentele subsidies werken, dan moet ook een school als het Haarlem College weer terug naar wat ze krijgen aan bekostiging. Dus daar zit wel degelijk voor de langere termijn zorg. De accountant. Zit er niet bij. Accountant heeft geen grote opmerkingen, behalve complimenten. Het was een getrouw jaarverslag, dus we hebben een goedkeurende verklaring gekregen. Net werd even bij Marten de vraag gesteld naar de VOG’s. Dat is ook een interessante vraag, want daar maakte de accountant bij ons ook een opmerking over. Soms lukt het iemand niet om tijdig een VOG aan te vragen. Ons niet, omdat het in het systeem vastloopt. Wij hebben ook een aantal tweetalige opleidingen die bijvoorbeeld Amerikaanse docenten in dienst hebben. Dan lukt het de VOG niet. Omdat die dat niet kennen, dus dan krijgen we dat ook niet opgevraagd. Dus wij hebben altijd een twintigtal VOG’s over de hele organisatie niet op tijd lukt, maar uiteindelijk heeft elke docent een VOG bij ons. Maar soms niet op 1 augustus als je start. En je kan bij dit jaar voorstellen, 1 augustus kom je in dienst. Maar je begint pas 1 september met het onderwijs. En dan komt hij 10 augustus. Dan is hij formeel te laat, maar materieel staat die docent pas voor de klas als er een VOG is. En dat is bij alle docenten willen we dat, en is dat een eis die we zelf stellen.

En daar kwam de accountant ook mee, om daar op terug te komen. Verduurzaming, eigen middelen. Wij zetten eigen middelen in. We hebben onder andere gebruik gemaakt van de ‘Suez’-regeling, die de gemeente heeft aangevraagd. En daarboven moesten wij toch een fors bedrag zelf nog inleggen, en dat hebben we gedaan. Dat doen we vooral bij die gebouwen, waar het de moeite loont om die investering te doen. Maar je kan je voorstellen, als je een zeventig jaar oud pand hebt, en het is een monument. Het Gymnasium is volgens mij recent opgeknapt, bijna opgeknapt, of een deel. Maar dat zijn zulke grote investeringen, dat kan je niet uit de personele lump sum betalen. Dat heb ik in de inleiding ook gezegd: we hebben met een relatief oud gebouwbestand te maken. Zeker voor het openbaar onderwijs in Haarlem. En dat betekent ook dat er nog veel moet gebeuren, en dat we natuurlijk een gebouw dat zo oud is, met enkel glas,

17

dan kan je wel besluiten de ramen dicht te doen en een ventilatiesysteem in te bouwen, maar dan moet je er gelijk koeling in aanbrengen. Als het niet geïsoleerd is, dan is dat eigenlijk leidt dat tot enorm hoge kosten. Dus dat kan niet, daar moeten we wachten op het SHP. En daarover zijn we nu in overleg met de gemeente. Dus dat komt de komende tijd wordt dat een gesprek met alle schoolbesturen. De hoge energierekening. Kunnen we nu betalen uit reserves. Het is toch drie miljoen wat er in één keer afgaat dit jaar. Als dat zo blijft, en dat hoop ik voor niemand, dan moeten we ons gaan heroriënteren. Want uiteindelijk krijgen wij geld voor personeel, tachtig procent ongeveer, twintig procent voor materieel. En uiteindelijk, als je te weinig hebt voor die materieel, gaat het ten koste van personeel. En dan kom ik weer op die kleinere klassen, dan moeten we kiezen tussen minder onderwijs of grotere klassen. Dus ik hoop echt dat er voor de langere termijn een oplossing voor komt. Maar dat het bij deze energieprijzen structureel tot forse problemen leidt, dat is mij wel duidelijk. D66 vroeg: wat wil je delen? Na corona. Voor 2022 is dit een spannend jaar nog, vanwege de achterstanden in corona. Nou de energiecrisis en de vluchtelingen, en de huisvesting.

Dat zijn echt wel dossiers waar we de komende tijd aan zowel gemeentelijke zijde, aan raadszijde, als aan wethouderszijde als aan de schoolbestuur echt heel veel aandacht voor moeten hebben. En tot slot, een vraag over het heradviseren, van D66. Vmbo, havo. Kijk, leerlingen … Wij hebben veel scholen, ik zeg het maar even, aan de praktische kant van het onderwijs zitten. Dus aan de kant van de vmbo’s, met praktische talenten. En daar bieden we altijd stapelmogelijkheden. En opwaardeermogelijkheden. Mooi voorbeeld is het Haarlem College. De mavo daar, daar zitten vooral kinderen, die hebben zich opgewerkt met een vmbo-advies naar mavo. Nou, bij het Haarlem College willen we ook snel havo starten. Dat willen jullie ook, dat willen wij ook dolgraag. Zijn we hard mee bezig. Maar je hoopt ermee die opwaartse lijn mogelijk te maken, zodat kinderen kansen kunnen pakken. We hebben een gesegregeerd onderwijssysteem. Dat is nu eenmaal zo. We hebben, met mijn collega, zit op het gymnasium. Een kind wat begint op het gymnasium op twaalf jaar, die ziet niet zo snel een vmboleerling meer. En dat vind ik jammer. Maar zo is het wel. Ik kan het ook mijn collega van het Gymnasium niet verwijten, want zo is het systeem gebouwd. Dus die randvoorwaarden zijn wij eigenlijk verantwoordelijk voor kinderen kansen geven later in het traject. En dat doen we met bredere brugklassen.

Dat doen we door leerlingen van mavo naar havo te gaan. Vorig jaar is een flink ‘…’ van mavoleerlingen naar havo gegaan. Ik zeg erbij, dat is niet altijd de wijze route. Want via mavo, mbo, zou ik ook een lans willen breken voor die route. Want ook daarna is het hbo heel goed mogelijk. We hebben weliswaar vroege selectie, ik zou het liever wat uitstellen. Maar dat betekent zoveel voor ons onderwijs, dat we binnen dat onderwijs nu zoeken naar de mogelijkheden die we wel hebben. En dat proberen we gewoon actief te doen. Volgens mij heb ik de meeste vragen beantwoord. Misschien ben ik er eentje vergeten, excuus daarvoor. Mevrouw Özogul-Özen: Ik heb op één vraag geen antwoord. De heer Post: Dat zou kunnen natuurlijk, want we … Mevrouw Özogul-Özen: Ging over de jongeren die in de problemen zijn door de prestatie, en depressief zijn. De heer Post: Ja, hoe we dat zien. Nou, we doen zelf … Dat is een goede vraag. We doen zelf natuurlijk allerlei enquêtes onder kinderen. Dat doet ook de GGD, met de GGD-Monitor. En daar halen we dat eigenlijk uit. En dan zie je dat die GGD-Monitor wordt in iedere regio in Nederland uitgevoerd, en die ontvangen wij ook. Mijn collega van het Gymnasium gaf ook al aan dat hij dat op het Gymnasium zag. Ik denk dat dat iets is wat we zien.

En waar we in onze NPO-aanpak, dat zie je ook in de grafieken die we hebben gezet, dat wij toch een behoorlijk portie in hebben gezet rondom sociale, emotionele en fysieke ontwikkeling. Dat is 22 procent van ons budget geweest van NPO. En wat is dat dan? Dat kan van alles zijn. Dat kan aandacht zijn, mentorisering zijn, dat kan ook activiteiten ontplooien met kinderen zijn, om samen te gaan sporten. Dat hebben we

18

natuurlijk voor het eerst weer kunnen doen na corona. Dus dat is een reeks van maatregelen die we doen, waar ik wel heel gelukkig mee ben. We zien wel, over het algemeen, een groot percentage kinderen toch met een diploma de school verlaten. Dus dat heeft wel gewerkt, blijkbaar. Waar ik me nu een beetje zorgen om maak, is de transitie van NPO-budget hebben, naar geen NPO-budget. En in dat … En er is ook nog geen nieuw idee bedacht hoe we structureel omgaan met de subsidies rondom rekenen en taal wat gezegd wordt. Dus wij kunnen nog een paar jaar die reserves die we hebben, die hebben we hard nodig om die te gebruiken, om de landing van NPO zacht te laten verlopen. Maar dat is wel enorm finetunen, want je wil ook niet dat je daar onder komt. Want dan kom je met een slechte reservepositie te zitten. Daarom zijn we daar best wel een beetje voorzichtig in. Ik hoop dat dit een beetje antwoord op je vraag is. De voorzitter: Ik denk dat dat een uitstekend antwoord is. Als u de microfoon uitzet, dan gaan we nog even luisteren naar de wethouder met betrekking tot Dunamare. Wethouder Van Leeuwen: Ja, voorzitter, dank u wel. Ik zit nog even door te denken op de vraag net. Hoe zit het nou met het budget en de doorloop daarvan? Eentje waar de schoolbestuurder zich voor inzet, richting het Rijk. Want die hebben natuurlijk een directe relatie ook met OCMW.

Maar wij natuurlijk ook als gemeente. Is dat je voorziet dat er ook weer nieuwe programma’s komen. Vanuit VWS, vanuit het ministerie van OCMW. Dus wij maken ons ook daarin hard, net als de schoolbestuurder. Zorg nou dat die middelen niet incidenteel zijn, zorg dat daar niet een heel nieuw apart programma of doelenboom of verantwoordingscircus wordt opgetuigd, maar dat je precies de onderwerpen die je ook met zijn allen aangeeft, dat het schoolbestuur daar tijd en aandacht op kunnen blijven zetten met mensen die zij voor vast aan kunnen nemen. En niet inderdaad mensen die voor een jaartje ingehuurd moeten worden, of een jaarcontract krijgen. Want dat kan ook niet in deze markt. Maar daar is inderdaad, ook uw, maar veel landelijke partijen, maak u ook daar hard voor in Den Haag zou ik zeggen, met elkaar. Want je ziet toch vaak dat er incidenteel gefinancierd wordt, incidentele programma’s worden gedraaid. Ja, en dat is voor de schoolbestuurder is daar natuurlijk heel lastig op voorsorteren. Maar dat was nog even naar aanleiding van het vorige antwoord. Dan de ISK, en dan doe ik nog altijd even de ondertiteling. Dus Internationale Schakelklas, dat is nieuwkomersonderwijs voor de vo, de voortgezet onderwijsleeftijd. Maar het is al gezegd, ja.

Helaas hebben we een oorlog op het Europese continent, wat maakt dat hier heel veel mensen zijn die Haarlemmer zijn en die onderwijs nodig hebben. Onderwijs verdienen om hier een eerlijke kans te krijgen. En ook een grotere influx aan mensen die hier onderwijs nodig hebben in dat domein. Daar zit een knip in, tussen het hier en nu en de korte termijn, en de middellange en lange termijn. Dus ook daar weer het Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs. Daarmee kom ik naar u toe in de komende maanden, om te kijken: hoe gaan wij de komende jaren, waarop gaan wij voorsorteren qua nieuwbouw? Dus waar kan dan die school komen, en hoe groot moet die zijn? En dat is natuurlijk ook weer, we hebben het er net al over gehad, over voorspellen. Ik heb geen glazen bol over hoe het gaat met klimaat, vluchtelingen, over hoe het gaat met oorlogen. Maar dan moet u natuurlijk ook met elkaar afwegen hoeveel geld wij uit gaan trekken voor een school van een bepaald formaat, voor het ISK, voor de middellange en lange termijn. Dus dat is daarvoor. Voor de ultrakorte termijn heb ik natuurlijk gewoon heel goed en bijzonder frequent overleg met de heer Post. Om te kijken waar we daar snel kunnen schakelen. We hebben de afgelopen maanden natuurlijk samen met het bestuur van Salomo hebben we dat voor de … Dat heette vroeger Salomo-TWijs. Hebben we dat voor de ITK gedaan.

Dus ook … Ik verwacht in de komende maanden ook naar u toe te komen met een mededeling hoe wij dat de nood gaan ledigen voor de ISK, voor de korte termijn en de hele korte termijn eigenlijk. Zodat daar inderdaad alle Haarlemse kinderen die u onderwijs wil geven, die wij onderwijs willen geven als college, en die gelukkig ook het schoolbestuur want die zei het ook, die vinden het ook een hele mooie taak voor ons om daar deze Haarlemse kinderen een goede en eerlijke start te geven in Haarlem. Dus dat verwacht ik binnenkort naar u toe te komen, met een mededeling hoe we

19

daar in de noodvoorziening kunnen treffen. Net als bij de ITK al gebeurd is. Zodat deze kinderen passend en mooi onderwijs kunnen genieten in onze stad. 5.

Realisatie instandhouding openbaar voortgezet onderwijs (Stedelijk Gymnasium Haarlem) De voorzitter: Dank u wel, wethouder, voor de aanvullingen. Dan ga ik door naar het punt vijf, dat is het Stedelijk Gymnasium. Zijn er vragen vanuit de commissie aan de heer Van der Werff? Mevrouw Bastiaans, namens de PvdA. Mevrouw Bastiaans: Dank u wel, voorzitter. Nou ja, ook voor het Stedelijk Gymnasium complimenten hoe het is gegaan in de coronatijd. Dat zien we ook aan mooie eindexamencijfers en -percentages. Ik heb één vraag eigenlijk over kansengelijkheid. Ik las in een algemeen verslag, bij hoofdstuk vier Risicoanalyse, over leerlingenaantallen. Het risico wordt voor Gymnasium van gemiddeld tot hoog ingeschat. Oorzaken, bij de zes scholen waar u mee samenwerkt, zijn loting en twee scholen in krimpgebieden. En dan staat er ook nog dat het vanwege het momenteel grote issue kansengelijkheid voor gymnasia zaak om alert te blijven. Toen dacht ik: wat wordt er nou mee bedoeld, om alert te blijven? Omdat juist op uw school, zien we dat er ook subsidie is op samenwerkingsverband en samenwerken met scholen in Schalkwijk en Haarlem-Oost. Huiskamerproject. Dus ik dacht even: lees ik dat nou goed, dat kansengelijkheid iets is om alert op te zijn voor een risico? Of nou ja, heeft u daar een andere uitleg bij? De voorzitter: Dank u wel mevrouw Bastiaans. Mevrouw Van der Windt namens D66.

Mevrouw Van der Windt: Ja, dank u wel, voorzitter. Ook aan u nogmaals de complimenten voor de lastige jaren, 2021, en hoe u zich daar boven water heeft weten te houden. Mijn drie vragen zijn bekend. Zijn er nog zaken die afgelopen jaar hebben gespeeld, in 2022, die u wil delen met de commissie? Gaan er naar uw mening in 2023 zaken spelen waar de gemeente een belangrijke rol kan vervullen, en wat verwacht u dan van de gemeente en wat kunnen wij daar aan doen? En u heeft net ook mijn vragen gehoord aan Spaarnesant en Dunamare, en ik snapte uw risicoparagraaf wel. Hoe kijkt u aan tegen de mogelijkheid om leerlingen op een veel later moment te heradviseren? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Anders commissieleden? Mevrouw Klazinga namens de VVD. Mevrouw Klazinga: Dank u wel, voorzitter. Ik hou het ook weer redelijk kort, omdat dit een herhaling is van vragen die ik net ook heb gesteld, in ieder geval voor een deel. Ook bij u zag ik geen accountantsverklaring.

Zijn er nog dingen door de accountant gezegd die voor ons van belang zouden kunnen zijn? Ook u signaleert leerlingendaling, heeft dat te maken met het feit dat u in verschillende regio’s zit, en niet alleen in Haarlem? En hoe kijkt u aan tegen het leerlingenaantal in Haarlem? En is met de renovatie hier van het Stedelijk Gymnasium rekening gehouden met een eventuele stijging vanwege alle woningbouwplannen? En verder zag ik, ik heb even een beetje zitten rekenen, het eigen vermogen in uw jaarrekening. Daar zijn wat opmerkingen bij de andere stichting gemaakt over het eigen vermogen, en dat OCMW daar niet zozeer een norm voor heeft. Maar wel, wat ik dan maar even tussen aanhalingstekens, richtlijnen noem. En als ik kijk naar wat er totaal zo in een jaar bij u doorheen loopt, en dan de hoogte van het eigen vermogen. Dan kwam die op mij wat hoog over. Maar misschien dat ik dat mis heb. Maar als dat het geval is, hoe bent u van plan om die weer uit te geven eigenlijk, zoals ik net uw collega van Spaarnesant heb horen vertellen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Amand, namens Trots.

20

De heer Amand: Dank u wel, voorzitter. Ik had aan alle directieleden eigenlijk een vraag. Hoe staat het eigenlijk met de Oekraïense kinderen, die misschien wel een hoge opleiding willen of kunnen volgen? Heeft u daar ook hulpmiddelen voor gekregen van de gemeente, bijvoorbeeld tolken? Is daar iets voor u dat daar geld beschikbaar voor is? En ten tweede heb ik eigenlijk een vraag aan de mijnheer van het Gymnasium. Er komen bij ons wel eens vragen binnen van: hoe zit het met het roken van de jongelui? En dat valt ons wel op, dat er hier heel erg is, ik weet niet of u daar misschien een verklaring voor geeft? Ik weet niet hoe andere school is. Maar dat is wel een punt. Wij willen wel eens horen, als neven, ja, misschien wil je er geen antwoord op geven. Maar dat is … En dan hebben we de derde vraag natuurlijk altijd. Trots is natuurlijk, hoe zit het met de uitval van kinderen eigenlijk die niet handbaar zijn op een school? Daar ben ik er zelf één van. Dus ik wil dat weten, hoe dat op deze scholen hier in de omgeving is. Dank u. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Amand. We hebben het natuurlijk nu wel over het Stedelijk Gymnasium, niet meer over Dunamare. Maar als u die vraagt … De heer Amand: Dat maakt niet uit hè, het zijn allemaal mensen, voorzitter.

De voorzitter: Als u de vraag over de ISK nog beantwoord wil hebben, vanuit Dunamare, dan kunt u die nog even schriftelijk stellen, zoals ik al eerder zijn. Anders nog commissieleden die een vraag hebben aan de heer Van der Werff? Mevrouw Scholten namens Jouw Haarlem. Mevrouw Scholten: Redelijk kort, hoor. U constateert met mij dat de psychische nood ook bij kinderen die het niet per se heel moeilijk hebben qua materiële omstandigheden toeneemt. Vaak ook juist bij makkelijk lerende kinderen, omdat die ook veel leren en zich dus ook snel heel veel zorgen maken om zaken. Ik herken dat. Zijn er nog ideeën die u heeft om dat op één of andere manier wat meer vorm te geven? De voorzitter: Dank u wel. Anders nog commissieleden die vragen willen stellen aan de heer Van der Werff? Nee. De heer Van der Werff, aan u. Als u zover bent. De heer Van der Werff: Ik ben zover. Dank u wel. Ik ga wat zaken bij elkaar brengen. Ik begin met het leukste, dat is natuurlijk de accountantsverklaring die er niet is. Die is er uiteraard wel. Waar de accountant op gewezen heeft, dat moet je wel weten, is dat wij net zoals Dunamare vertelde, dat het soms lastig is om de Verklaring Omtrent Gedrag op tijd klaar te hebben en beschikbaar te hebben. Komt ook een beetje omdat wij meestal de formatie in mei rond hebben, maar daar laat zich wel iets zien van het docententekort.

Want ik moest eigenlijk werken aan de formatie tot en met 1 augustus. Het was best lastig om alle bemanning op orde te krijgen. Dus de accountant heeft daar een opmerking over gemaakt. En ook over de verlofregistratie, dat we die efficiënter moeten organiseren. Dat waren de twee puntjes uit de accountantsverklaring waar u naar vroeg. U vroeg ook iets over de verbouwing, en het effect op de leerlingenaantallen. Zoals je aan onze cijfers kunt zien, hebben wij de mogelijkheid om eens in de vier jaar, of eens in de drie jaar, iets meer dan 160 leerlingen aan te nemen. En de andere jaren 140. Dat heeft te maken met de grootte van de school. We hebben de verbouwing eigenlijk gedaan, niet om meer leerlingen in het gebouw te krijgen, maar omdat de school een gebouw van vijftig jaar oud was, functioneel geschikt te maken voor het onderwijs. Want het gebouw scoorde ongeveer het laagste in heel Haarlem, wat voorzieningenniveau betrof. Dus de verbouwing is niet om te groeien, maar om het in standhouden van het aantal leerlingen wat we nu hebben. Er is overigens wel potentieel om te groeien, want we zien in de meeste jaren dat het aantal plekken wat we hebben niet voldoende is voor het aantal kinderen dat belangstelling heeft voor het gymnasiaal onderwijs. En daar koppel ik dan gelijk een andere vraag aan.

Mevrouw Bastiaans van de PvdA kwam daarop: we moeten alert blijven voor de aantal op het gymnasium, en dan vooral met betrekking tot kansengelijkheid. We zien wel eigenlijk

21

dat er voortdurend ook wel in de media aandacht is voor gymnasia. En dat is niet altijd in de meest positieve zin. En dat heeft ook wel zijn effect op de aantrekkelijkheid van gymnasia. En dan vooral categorale gymnasia. We hebben dit jaar gezien, als je kijkt naar de aantallen leerlingen die zelfstandige gymnasia aantrekken, dat er maar vijf zijn die gegroeid zijn, of de aantallen in stand hebben gehouden. En dat zijn gelukkig het Stedelijk Gymnasium in Haarlem en het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam. Ook het ‘…’ gymnasium . Dat heeft te maken met de lotingssystematiek in Amsterdam. Maar je ziet wel dat er een terugloop is in de belangstelling voor categoraal gymnasium. En of dat goed of slecht is, dat laat ik aan ieder overweging. Als ik inzoom op kansengelijkheid, zou gymnasium nog een rol spelen ook als je zegt: we willen kinderen langer bij elkaar houden. Daar filosofeer ik ’s avonds wel eens over. En natuurlijk kan dat best. Je kunt best een brugklas hebben van twee jaar, waar je kinderen langer bij elkaar houdt. Want dan begin je gewoon met klassieke talen in het derde jaar. Daar zijn best mogelijkheden toe. En dat lijkt mij niet zo ontzettend ingewikkeld eigenlijk. Natuurlijk wel in een land waar alles gestructureerd is, en met de regelgeving gebonden is. Maar als je wat breed erover nadenkt, dan moet dat kunnen.

Wat zijn de zaken die spelen, wat is anders dit jaar? Dan wijs ik met enige zorg, maar ook met heel veel plezier, op de verbouwing die we nu aan het tot stand brengen zijn. Toen ik kwam, toen was daar een maquette. En een geldbedrag. En ik wil ook de gemeente Haarlem ontzettend bedanken voor de hulp die we gekregen hebben om die financiering rond te krijgen. En dan kom ik ook op de reservevorming uit. Want wij stoppen zelf natuurlijk ook wel een substantieel bedrag in. Ongeveer anderhalf miljoen voor de verbouwing zelf. Dan nog drie, vier ton voor meerjarig onderhoud. En natuurlijk, een nieuw gebouw moet ook ingericht worden. Dus in een stichting waar we met veel oude gebouwen zitten, is enige reservevorming ook vanuit dat perspectief echt wel nodig. Het is geen echte overdaad. We hebben gekeken of we de systematiek konden veranderen, door aan te geven: dit deel van de reserves is eigenlijk nodig straks om de gebouwen in stand te houden. Dat stuitte ook weer op allerlei procesmatige problemen. Maar we willen dat wel graag inzichtelijk krijgen. Ja, de ideeën om kinderen in psychische nood te helpen. Ja, vind ik een hele lastige. Wij zijn in die coronacrisis ook wel een klein beetje in ons oude gedrag vervallen. Als kinderen minder onderwijs hebben gehad door corona, moeten ze meer onderwijs hebben.

Dus wij waren heel goed in het organiseren van extra lessen wiskunde, Grieks, Nederlands, enzovoorts. Wat betreft de psychische zorgen, dat heeft echt wel eventjes geduurd voordat het goed bij ons binnenkwam hoe dat nou in elkaar zat. En ik denk dat dat voor veel scholen geldt. Want wij hebben vooral ervaring met onderwijs geven. Wij merkten gewoon dat kinderen, het is misschien niet helemaal goed verwoord, kinderen stonden gewoon niet aan. En als kinderen niet aan staan, kun je ze wel extra lessen geven, je kunt ze ook wel les geven in het weekend, maar dat heeft niet het effect wat je beoogt. Dus hoe krijg je kinderen weer in een modus waar ze weer goed kunnen leren en daar open voor staan? En dat is, vind ik, lastiger dan we initieel dachten. Dus we hebben echt geïnvesteerd in de eerste lijn. Dat zijn docenten, en vooral mentoren, veel meer bewust maken wat er speelt. Dat kun je doen op ontwikkeldagen, door experts in huis te halen, door ze daarover te laten lezen, door ze erover te inspireren. Maar we hebben ook meer professionele hulp in huis gehaald. Om daar toch hard aan te werken. En ik zie eigenlijk, en ik ben het wel helemaal met jou eens, die NPO-gelden schalen we af. Die zijn op een gegeven moment weg. Ik weet niet of de psychische nood in hetzelfde tempo verdwijnt als de NPO-gelden.

En dat betekent toch dat we denk ik op scholen geld vrij moeten maken, om daar op één of andere manier invulling aan te geven. Wij proberen dat echt heel zorgvuldig te doen. Vooral door jonge, talentvolle docenten aan te trekken. En vaak zijn oudere docenten doorgegroeid in het salaris, en als die wegvallen en je neemt wat nieuwe mensen aan, geeft dat vaak wat lucht. Maar een lerarentekort helpt daar niet bij. Want we merken wel dat docenten steeds gewiekster worden in het onderhandelen. En ik geef ze geen ongelijk. Want dat doet iedereen op de arbeidsmarkt, als de situatie in zijn of haar voordeel is. Maar het zijn wel een soort bewegingen die een beetje tegenstrijdig zijn. En waar we wel heel zorgvuldig beleid op moeten ontwikkelen. Volgens mij heb ik daarmee best een aantal vragen beantwoord, maar het gaat nog even over jongelui en roken. Wij hebben binnen een straal van een aantal meters van school mag niet gerookt

22

worden. Maar ik zie ook wel groepjes leerlingen net buiten het gebied wat we gedefinieerd hebben wel roken. En nou ja, we hebben daar beleid op ontwikkeld. We laten altijd in de eerste en tweede klas laten we ze projecten doen over anti-roken en de gevaren van roken. Hetzelfde doen we met het gebruik van drank en drugs. Daarmee verban je het helaas niet. Het is wel om alert te blijven, maar we zien echt wel dat het roken wel weer toe lijkt te nemen. Het is een paar jaar wat minder geweest. Misschien heeft het ook te maken met stress, dat weet ik allemaal niet. Maar u heeft helemaal gelijk, het is zaak om daar heel erg alert op te blijven. De voorzitter: Ik dank u voor de uitgebreide beantwoording. Nogmaals, commissieleden, mocht u nog aanvullende vragen hebben dan kan dat altijd eventjes via de griffie uiteindelijk aan de schoolbesturen worden toegezonden. Dan krijgt u uiteraard zo snel mogelijk daarop een antwoord. Ik wil in ieder geval de drie heren hier rechts van mij en één heer links van mij in ieder geval hartelijk danken voor hun aanwezigheid hier. Ik denk dat dit een uitstekend voorbeeld is van hoe we in Haarlem het gesprek aangaan met onze scholen. Fijn ook dat u hier zo tijd voor wilde maken, opnieuw, om hier bij ons in de commissie te zijn. En ik hoop in ieder geval heel graag dat we u hier volgend jaar weer mogen zien.

En voor u, commissie, dat we dit waarschijnlijk het komende jaar nog vaker gaan doen met andere sprekers hier. Lijkt me goed om op die manier met elkaar het gesprek aan te gaan. 6.

Sluiting

Ter advisering aan de raad De voorzitter: Dan sluit ik in ieder geval voor nu de vergadering en dan mag ik u ook al, aangezien dit de laatste vergadering is van de Commissie Samenleving van dit jaar, hele goede kerstdagen en een goed nieuwjaar wensen. Daar was ik laatst al de eerste in bij wethouder Van Loenen, en ik hoop van harte ook allemaal bij u. Ik zie u heel graag in januari weer terug. Dank u wel.

23