11-21 Inspreekbijdrage de heer Witteman

Inspraakbijdrage Commissie Bestuur d.d. 21 november 2024 met betrekking tot het plaatsen van struikelstenen voor niet joodse oorlogsslachtoffers. Ton Witteman. Beste voorzitter en leden van de commissie Bestuur, Voorafgaande aan de raadsvergadering van 26 september jl. heb ik ingesproken over mijn wens om een struikelsteen te doen plaatsen voor het adres Nagtzaamstraat 79 te Haarlem. Mijn oma en opa en hun 4 kinderen (waaronder mijn vader) woonden hier gedurende de Tweede Wereldoorlog. Vanaf dit adres is mijn opa in 1943 gedeporteerd om nooit meer terug te keren. In heel Europa waar het naziregime heeft huisgehouden zijn en worden er sinds 1992 struikelstenen gelegd. Dit is een initiatief van de kunstenaar Gunther Demnig. Stolpersteine zijn gedenkstenen en nadrukkelijk geen grafstenen. Ze helpen ons om na te denken over het lot van slachtoffers rond en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze brengen hen opnieuw bijeen, als nagedachtenis aan de gezinnen die plotseling uit elkaar werden gerukt onder het nationaalsocialisme (bron www.stichting-stolpersteine.nl). In 2020 is het initiatief gekomen om de Stichting Struikelstenen Haarlem op te richten. Reden hiervan was dat er op dat moment slechts 2 struikelstenen in de gemeente Haarlem waren geplaatst. Dit ondanks het feit dat uit de gemeente Haarlem (en ook Hilversum) een zeer groot aantal Joodse inwoners zijn omgebracht.

Blijkbaar waren er niet veel mensen zoals mijn oma en opa die zich actief het lot aantrokken van de Joodse inwoners. De Stichting Struikelstenen Haarlem stelt zich op het standpunt dat zij door organisatorische beperkingen zich richten op een specifieke groep namelijk de Joodse slachtoffers en daarnaast enkele slachtoffers met een Roma of Sinti achtergrond. In 10 jaar zullen er in totaal zo’n 750 struikelstenen worden geplaatst in de gemeente Haarlem. Zij geven aan geen bezwaar te hebben tegen het plaatsen van struikelstenen voor niet Joodse slachtoffers (brief 7 november 2024). Inmiddels zijn er in heel Europa meer dan 100.000 struikelstenen geplaatst. Het merendeel hiervan (circa 90%) ter nagedachtenis aan de Joodse slachtoffers. Alleen de gemeente Haarlem weigert medewerking te verlenen aan het plaatsen van struikelstenen voor niet Joodse slachtoffers. Bij de Stichting Stolpersteine in Amsterdam zijn tot op heden 3 aanvragen bekend voor een struikelsteen buiten de groep die door de Stichting Struikelstenen Haarlem zijn vertegenwoordigd. Het college heeft nu bedacht om zo nodig een gedenkteken te plaatsen voor andere slachtoffers van de nazivervolging. Hoe en waar en in welke vorm en wie daarvoor in aanmerking zouden moeten komen is niet duidelijk. Het lijkt mij dat er een niet-bestaand probleem wordt opgelost door hier een heel ander probleem van te maken.

Mijn verwachting is dat de komende jaren slecht een handjevol aanvragen zullen komen in de gemeente Haarlem voor anderen dan joodse slachtoffers. Immers het is volgend jaar alweer 80 jaar geleden dat het einde van de Tweede wereldoorlog een feit was. De aanvragen worden door de Stichting Stolpersteine behandeld (hierbij wordt onderzoek uitgevoerd naar de persoon waarvoor een struikelsteen wordt aangevraagd). Recent (afgelopen zaterdag) ben ik op bezoek geweest bij de huidige bewoner van de Nagtzaamstraat 79 in Haarlem. De bewoner gaf aan de historie van mijn familie en zijn woning verder niet te kennen. Hij was 3 jaar oud toen dit gebeurde. Hij gaf aan graag zijn medewerking te willen verlenen en het een eer te vinden als er een struikelsteen voor zijn woning geplaatst zou worden. Nu de gemeente Haarlem nog. ….