11-08 Transcript Raad

TRANSCRIPT VAN DE RAADSVERGADERING VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 8 november 2021 5.

Vaststellen Programmabegroting 2022-2026 Ingediende amendementen en moties bij Programmabegroting 2022-2026 (2) De heer Rutten: … De VVD mist in de begroting urgentie en aandacht voor de consequenties die het niet realiseren van de investeringsambities met zich meebrengt. Want hoe groot is eigenlijk dat risico dat we die investeringen niet of niet tijdig realiseren? Wat gebeurt er dan? Hoe geloofwaardig zijn we voor die cofinanciers voor die ambities van 2030 als er concurrentengemeenten zijn die het wel kunnen realiseren. De VVD wil daarom graag van het college horen wat de grootste interne en externe factoren zijn die de ambitie belemmeren en hoe die opgelost gaan worden. Als u het niet wilt onderzoeken, dan zullen we misschien de Rekenkamer, een raadsonderzoek of misschien een Duisenberg-onderzoek moeten instellen. Even een concreet voorbeeld. Ik had gehoopt dat hier een interruptie zou plaatsvinden. Maar de adequate onderwijshuisvesting, wettelijke taak van de gemeente, het college zet een stap, een halve stap, 39,5 miljoen. Het college erkent zelf al daar voor de toekomst nog niet in te voorzien en schuift de rest door naar de toekomst. Pagina 34. Waarom reserveren we niet voldoende middelen voor deze wettelijke taak? Dan lezen we geen woord, alleen in een bijzin van de bestuursrapportage, dat de uitbreiding van de nieuwbouw achterloopt op schema.

Maar over de werkelijke gevolgen hiervan biedt de begroting geen inzicht. Samengevat, het college heeft de mond vol van ambities, maar blijft achter in centen, in realisatie, met alle risico’s van dien. Nu we weten dat alles wat je uitstelt alleen maar duurder wordt, dat hebben we ook in onderwijshuisvesting in het verleden gezien, is de VVD benieuwd hoe het college staat tegenover het idee van de VVD om een reserveprijsstelling doorgeschoven investeringen in te stellen. Als we het toch over de reserves hebben, nog twee punten. Ten eerste, de reserves beheer en onderhoud en grondexploitatie. Daar gaan, in die laatste, nu automatisch de winsten uit grondexploitatie in, terwijl de risico’s niet evenredig aan die reserve zijn. Eigenlijk is het gewoon een pot dood geld, terwijl er een direct verband is met de groei van de stad, de ambities en het toekomstig beheer en onderhoud. Met het onderhoud gaat het niet goed. Uit de begroting blijkt dat we een achterstand hebben opgelopen in de uitvoering van groot onderhoud en vervangingsonderhoud. Het dagelijks onderhoud staat onder druk. Denk nog even aan die auto. Deze alarmerende constatering, in combinatie met de eerdere bezuiniging van 3 miljoen euro op de reserve beheer en onderhoud vereist wat ons betreft onmiddellijk ingrijpen.

Met het amendement, we laten de reserve beheer en onderhoud goed achter voor de toekomst, stelt de VVD voor de reserve beheer en onderhoud terug te brengen op het niveau van voor de bezuinigingen en dit bedrag te doteren uit de reserve GREX. Daarnaast hoort de VVD graag van het college hoe dat staat tegenover het idee om een structurele dotatie uit de reserve grondexploitatie naar de reserve beheer en onderhoud te doen, met een strikt afgebakend afwegingskader. We betalen er natuurlijk geen pannensets van. Ten tweede, de presentaties van de reserves in de begroting. Het is een zoektocht van jewelste. Wat we in de begroting zien, zijn de nettomutaties. Maar hoe die tot stand zijn gekomen, is vaak niet terug te vinden. Wij zouden graag zien dat er in het vervolg zowel bij de jaarstukken als bij de begroting per reservepost een mutatieoverzicht wordt geleverd. Graag een toezegging daar van het college. Voorzitter, tot zover de algemene beschouwing over de begroting en het gevoerde beleid, het voorgestelde beleid. Ik heb nog een viertal concrete punten. De benodigde weerstandscapaciteit is afgenomen van 20,5 miljoen naar 15,9 miljoen. Dat heeft uiteraard een positief effect op de ratio weerstandsvermogen. Dat doet ons goed. We hebben daar vorig jaar een stevige discussie over gevoerd. Echter, als je die 20,5 miljoen zou hanteren, dan zou de ratio op 1,6 uitkomen. Simpel sommetje.

Volgens de begroting zijn dan met name de risico’s jeugdzorg, BUIG en Wmo afgenomen. Kan het college ons meenemen in de daling van dat

1

risico? In de aanbiedingsbrief, punt 2, valt te lezen dat er een planning wordt ingesteld voor de invoering van parkeerregulering in de hele stad tussen nu en 2030. Die invoering kan wat ons betreft geen doel op zich zijn. Dat is ook precies wat het amendement van de coalitie, gereguleerd parkeren, als doelmatig middel bij de groei van de stad, aangenomen bij de mobiliteitsvisie op 23 september jongstleden hebben bepaald. Daarom het amendement, invoeren gereguleerd parkeren in de hele stad is geen doel op zich, wat feitelijk een no brainer is. Dan de kostendekkendheid van de leges. Het lukt maar niet om die op honderd procent te brengen. Het is een wens die we volgens mij met zijn allen al jaren hebben. De VVD begrijpt ook maar niet waarom dat niet lukt. Waarbij we met name aandacht vragen voor de begraafrechten. Daarom de motie, dek het graf beter af, die oproept tot een onderzoek om dit te verbeteren. Voorzitter, dan tot slot de lokale lasten. Ook met deze begroting blijft Haarlem een dure gemeente. We zien niet alleen een relatief hoge OZB, maar vooral ook een extreem hoge afvalstoffenheffing. Maar liefst 80 euro meer per huishouden dan gemiddeld van de grote steden. Voorzitter, daar valt wat de VVD betreft winst te halen als we de lokale lasten willen verlagen.

Zoals u in ons verkiezingsprogramma kunt lezen, valt dat wat de VVD betreft te bereiken door het afrekenen van de kwijtschelding, 1,5 miljoen op jaarbasis. Maar ook door het kritisch doorlichten van de efficiëntie van Spaarnelanden, zodat het bedrijf effectiever en goedkoper wordt. Met dat laatste willen we niet wachten tot na maart volgend jaar. Daarom nu de motie, Spaarnelanden, meten is weten. Tot zover. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Misschien is dit een goed moment om ook even erop te wijzen dat de spreektijd voor deze en de vergadering van donderdag samen is. Houdt u daar even rekening mee. De heer Rutten die kan nog een hele tijd overigens gebruikmaken. Die heeft nog 22 minuten staan. Maar het gaat wel om twee avonden. Houdt u in de verdeling van uw spreektijd daar alstublieft wel rekening mee. Wij hebben ook geen mogelijkheid om het op te plussen, zoals vorig jaar, omdat wij donderdag echt gebonden zijn aan de eindtijd. Nogmaals, houdt u het zelf ook in de gaten. Dan gaan we nu naar de heer Drost, fractievoorzitter van GroenLinks. De heer Drost: Dank u wel, voorzitter. De laatste begroting van deze periode. Dit zijn ook de laatste maanden richting 16 maart 2022, wanneer we het feest der democratie gaan vieren in het stemhokje.

Maar goed, voordat we de komende maanden alle debatten en Haarlemse deuren afgaan, verwachten die Haarlemmers natuurlijk nog wel wat van ons, van de raad en het college, namelijk dat we deze stad besturen en een begroting gaan vaststellen. Den Haag is niet bepaald een goed voorbeeld. Op de dag wachten we inmiddels 237 dagen op een nieuw kabinet. Zo worden alle gemeenten en haar inwoners opgescheept met onzekerheden. Onzekerheden, bijvoorbeeld, wat gebeurt er met de herijking van het gemeentefonds? Komt er structureel meer geld voor jeugd en Wmo? Stoppen we met het abonnementstarief? Komt er structureel meer geld om de klimaatcrisis lokaal te lijf te gaan? Allemaal vragen die nu om een antwoord vragen, maar helaas, in Den Haag hebben ze die antwoorden ook nog niet. Daar hebben ze natuurlijk gewoon een nieuw kabinet voor nodig. Dit jaar was echt het jaar van de hoop. Hoop op minder coronaregels en hoop op meer vrijheden. Hoop dat de vaccinaties onze samenleving weer enigszins zouden normaliseren. Dat het aantal besmettingen de goede kant op zou gaan. Maar inmiddels zien we natuurlijk weer de razendsnel oplopende besmettingscijfers, ook waar we hier over gestoeid hebben. Hoe gaan we hier vergaderen? Naast me ook twee lege plekken. Ook meerdere lege plekken in de zaal. Maar goed, ook hier helpt een trage kabinetsformatie natuurlijk niet mee. Het wordt tijd voor duidelijkheid.

De Haarlemmers, zeker de Haarlemse ondernemers, snakken gewoon naar deze duidelijkheid. Het is onder deze omstandigheden dat dit college deze begroting heeft samengesteld. Bij de kadernota in juli is besloten structurele financiële afwegingen door te schuiven. Door incidenteel geld voor jeugdzorg is er nu dit en komend jaar meer ruimte gekomen. Maar zeker na 2023 en verder is die er niet. De schuld van Haarlem, veel lager dan verwacht aan het begin van deze periode, 2018. Dat lijkt goed nieuws, maar GroenLinks wil juist, ik kan me daar best wel vinden in de woorden net ook van de

2

heer Rutten van de VVD, we willen juist investeren om onze stad gezonder te maken en toekomstbestendig. Investeren is net zo belangrijk als een gezond financieel huishoudboekje op korte termijn. Misschien nog wel belangrijker. Het college stelt extra investeringen voor. 97 miljoen in totaal. Heel veel geld waarmee we echt stappen kunnen gaan zetten om bijvoorbeeld onze mobiliteit te verbeteren door te investeren in knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid en de OV-verbindingen naar Amsterdam en de werklocaties rond Haarlem. Inmiddels is er geld vanuit het Rijk toegezegd, vorig jaar ook al, voor de Europaweg en ook voor Zuidwest. We kijken reikhalzend uit naar wat dat geld voor Oostpoort gaat brengen. Een van de grootste problemen op dit moment is de wooncrisis. Vanaf 1 januari zorgen we met een opkoopbescherming ervoor dat de huizen verkocht worden aan starters en niet aan beleggers. Daar zijn we heel blij mee, met dat we dit middel krijgen. Er is ook extra geld beschikbaar lopende projecten verder te verduurzamen. Dat stelt het college voor. Hier zijn we blij mee. Wel verwachten we dat u proactief die lopende projecten ook na gaat lopen voor mogelijke duurzaamheidskansen. Wilt u hier ook, indien mogelijk, de Haarlemse ondernemers bij betrekken? Wij willen graag aan de slag met het NME-kantoor. Hij staat ook genoemd in de begroting.

Samen met extra geld voor het duurzaamheidsloket kan de kweektuin echt ons duurzaamheidscentrum worden. Vandaar amendement 34, NME-kantoor verduurzaamt, dienen we in samen tot nu met PvdA, CDA en de ChristenUnie. Over vergroenen en verduurzamen gesproken, bij de kadernota is de motie, de groene singel kleurt groen, aangenomen, voor het vergroenen van de Oostersingelgracht. Om dit project in het IP op te nemen, dienen we ook een amendement rond de Oostersingelgracht in, samen met D66, in ieder geval, even uit mijn hoofd. Ook ons water wil GroenLinks schoner krijgen. Verschillende Haarlemmers hebben het initiatief genomen … De heer Boer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Boer. De heer Boer: Dank u wel. Even over die groene singel, dat amendement. Daar moeten een aantal projecten voor worden naar achteren geschoven natuurlijk, als u dat wilt uitvoeren. Ik heb het amendement nog niet gelezen. Maar kunt u mij vertellen welke straten of wijken naar achteren worden geschoven, zodat de inwoners van Haarlem dat ook eventjes duidelijk hebben. De heer Drost: Natuurlijk. Geen probleem. In die motie hebben we het ook al, volgens mij, gezegd. Dat is het knooppunt Schipholweg, Amerikaweg. Die zou verbreed worden, onder andere voor auto’s. Dat wisselen we om. Dat zetten we nu ook in het IP. Zoals gezegd, ook ons water wil GroenLinks schoner krijgen.

De voorzitter: U heeft nog een interruptie. De heer Hulster: Ik begrijp dat u het geld weg wil halen bij het kruispunt Amerikaweg, Schipholweg. Maar daar zit ook een subsidie van 1,4 miljoen euro die dan wegvalt. Hoe gaat u dat compenseren? De heer Drost: Voor nu … Volgens mij staat het ook nog niet online. Op het moment dat het is ingediend, dan kom ik daar ook op terug. Maar volgens mij kan het zowel … We halen een deel uit die Schipholweg en die verplaatsen we naar de Oostersingelgracht, even uit mijn hoofd. De voorzitter: De heer Hulster. De heer Hulster: Ik heb begrepen dat er nog 3,4 miljoen euro over is, voor het project van de Schipholweg. Er wordt al 3 miljoen uitgegeven om de andere helft van de 2 kruispunten wel aan te pakken. Dat staat ook in de stukken, zoals ze nu voorliggen. Dat is 3,4 miljoen. Voor de Oostersingelgracht is 2,6 miljoen begroot. Dan valt

3

ook nog die 1,4 miljoen subsidie weg. Dat wordt een vrij duur projectje dan. Dat wordt 4 miljoen euro, als ik het zo bij elkaar optel. Klopt dat? De heer Drost: Nee, zoals ik zei, ik kom er zo op terug. Maar we halen een deel weg uit dat Schipholweg en die zetten we in in de Oostersingelgracht. Precies, die ook niet wordt gerealiseerd, zoals gezegd. De voorzitter: Dank u wel. Nou zijn er nog wat andere reacties ondertussen. De heer Boer nog een keer. De heer Boer: Nog even. Want nu weet ik inderdaad welk kruispunt u dan niet wilt aanpakken. Behalve dat het een kruispunt is waar vele Haarlemmers ontzettend vaak in de file staan, zal dit ook niet echt lekker vallen bij de buurgemeentes, want dit was een gezamenlijk project uit de Zuid-Kennemerland-agenda. Daar maakt u geen vrienden mee. Maar los daarvan, het belangrijkste punt is dat het ook een heel gevaarlijk kruispunt is. Juist gingen we ook dat kruispunt aanpakken om die fietsers daar en die mensen die uit Schalkwijk oversteken beter te beschermen. Maar blijkbaar vindt u het belangrijker om groen gras te hebben staan bij de Oostersingelgracht dan de mensen uit Schalkwijk een veilige oversteek te realiseren, of te faciliteren. Hoe ziet u dat? De heer Drost: We halen maar een deel van het geld weg, ook omdat we druk bezig zijn op die plek met dat knooppunt Nieuw-Zuid. Daar zijn we druk mee aan de slag.

De heer Boer: Maar dat is niet hetzelfde. De heer Drost: Daar gaan we vol voor. Jawel, dat is die corridor en dat is voor die bereikbaarheid. Daar zetten we vol op in, op die OV-bereikbaarheid richting Amsterdam, richting die werklocaties. Die 1,4 miljoen, wat ook de heer Hulster zei, die kunnen we op een veel betere manier inzetten. De heer Boer: Maar het ging mij erom, om de veiligheid. Het kruispunt is ontzettend onveilig. Mensen steken daar dagelijks over met fietsers, met kinderen die oversteken. Het gaat me helemaal niet om die OVbereikbaarheid. De voorzitter: Het punt is helder. Veiligheid. De heer Boer: Maar wilt u daar nog even op reageren? Want dat laat u nu liggen. De heer Drost: Er gaat een deel vanaf. Een deel blijft ook juist voor die veiligheid bestaan voor fietsoversteek. De voorzitter: Goed, we gaan niet alle discussie nu de hele tijd herhalen. De heer Hulster, ik neem aan dat u nu een nieuw punt nog heeft? Ja. Mijnheer Hulster. De heer Hulster: Ik wil het toch even preciezer krijgen, want als ik het goed begrijp, blijft er nog 8 ton over om een veilige oversteek te maken. Ik zou er ook aan toe willen voegen, de bussen staan daar overigens ook in de file. Het zijn niet alleen de auto’s. Het is mooi dat we straks een knooppunt Nieuw-Zuid hebben, maar als de bussen dan vervolgens bij … Praat ik nog tegen iemand, of is het gewoon … Was het een goede vraag? Ja.

Dank je wel. De heer Drost: Dat klopt. Ik checkte nog even hoeveel er overbleef. Dat is inderdaad 8 ton. Maar nogmaals, dat amendement komt eraan. Dan kunt u zien hoe het onder de streep gaat uitwerken.

4

De voorzitter: Goed, dan nog een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Dank u, voorzitter. Waarom heeft u precies voor dat kruispunt gekozen? Kunt u niet gewoon … Kijk, die groene singel, dat willen wij van Trots Haarlem ook graag. Maar wij willen ook graag dat dat kruispunt goed in orde komt. Waarom kiest u er niet voor om gewoon extra geld ergens anders vandaan te halen, in plaats van iets wegruilen tegen elkaar. Aan de ene kant meer grassprietjes, aan de andere kant langere files en gevaar. De heer Drost: Volgens mij hebben we deze discussie en in de commissie al gevoerd. We hebben ook bij de kadernota deze discussie gevoerd. Zoals gezegd, we kiezen daar hiervoor, omdat we al met dat knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid aan de slag zijn. Daar gaan we vol voor. We gaan voor het vergroenen van die Oostersingelgracht, ook omdat de bewoners dat heel graag willen. Het is juist een plek waar je kan vergroenen en minder asfalt kwijt kan. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Van Zetten nog. Mevrouw Van Zetten: Ik hoor, de bewoners willen het graag. Maar ik krijg toch nu een beetje de indruk dat het toch een yuppenproject is. Als het dan gaat over integriteit. Er wonen ook raadsleden daar. Als we het hebben van, bewoners willen dat graag, dan kijk ik toch naar D66. Hoe kijkt u er zo meteen tegenaan? Want ik neem dat eigenlijk wel hoog op. Dank u wel.

Dat wilde ik even opmerken. De heer Drost: Ik vind het bijzonder dat u het normaal vindt dat daar zeven à acht banen aan asfalt in de stad liggen. Het is niet de snelweg of de A9 of buiten de stad. In de stad liggen zeven banen asfalt. Dat vinden wij niet normaal. Ik denk dat het … Het is 2021. Compleet logisch dat je daar inzet op, goh, hoe kunnen we die leefbaarheid vergroten van die buurt? Daar kiezen we voor. Daarbij, het is en, en. Nogmaals, en het is die veiligheid van fietser, voetganger rond de Schipholweg en het is dit project. De voorzitter: Mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: En, en. Dat zou ik dan wel uitgerekend op papier willen zien, want ik zie het absoluut niet. Want iedereen die begint er zelf over, je krijgt er een mobiliteitshub op de Schipholweg. Je krijgt allemaal gevaarlijke oversteken. Die korte tunnel die er zou moeten komen, dat is al meer dan 100 miljoen. Het is niet en, en, het … Ik vind van GroenLinks, er moeten ook keuzes worden gemaakt. We gaan hier niet ineens met geld smijten, omdat de verkiezingen eraan komen, omdat er een paar yuppen daar in die buurt wonen die te veel asfalt voor de deur hebben. De heer Drost: Daarom maakt GroenLinks die keuze juist. We kiezen juist voor openbaar vervoer. Mevrouw Van Zetten, wat denkt u als u 900 miljoen tot een miljard aan een Kennemertunnel gaat besteden.

Gaan er dan minder of meer auto’s komen? Inderdaad, meer auto’s, minder verkeersveiligheid. De keuze die u maakt, is auto’s in minder veiligheid in Haarlem voor onze bewoners. Dat is niet de keus van GroenLinks. Wij kiezen voor openbaar vervoer en juist voor veiligheid in de stad. De voorzitter: Mijnheer Aynan nog. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Over dat asfalt heeft u helemaal gelijk. Maar dat is, tot mijn grote verbazing, net helemaal vernieuwd. Is dat niet weggegooid geld? Had u niet eerder kunnen ingrijpen?

5

De heer Drost: Eerder kunnen ingrijpen? Laat ik maar beantwoorden. Mijn wenkbrauw fronste enigszins bij die asfaltopgave. Daar kunnen we elkaar vinden. De voorzitter: Goed, gaat u verder mijnheer Drost. De heer Drost: Dank u wel. Zoals gezegd, over het water. Dat mag schoner worden. Verschillende Haarlemmers hebben het initiatief genomen om wekelijks zwerfafval uit het water te halen. Met een aantal … Bijvoorbeeld met een luchtbellensysteem, om maar wat te noemen. Dit zijn goede initiatieven, in brede zin, die vanuit de stad ondersteund door de gemeente dienen te worden, bijvoorbeeld via het Initiatievencafé. Dat vinden wij positief. Gelukkig, de cultuur in het stadhuis is aan het veranderen. In elke beslissing die we hier als gemeente Haarlem maken dient nu duurzaamheid te worden meegenomen. Daarom dienen we motie 7 in. Die vraag om het verbannen van reclames in abri’s voor fossiele producten en vlees uit de intensieve veehouderij. We hebben een aantal jaren geleden in Haarlem de klimaatcrisis uitgeroepen, om dan aan de andere kant opbrengsten te genereren uit reclames voor producten die bijdragen aan de klimaatopwarming, vinden wij tegenstrijdig. Het is als pleiten voor het stoppen met roken, terwijl je een sigaret aanbiedt. Dat is niet zuiver. Ik ben benieuwd naar de mening van de heer Boer. De voorzitter: U wilt erop reageren? Kijk aan. Mijnheer Boer.

De heer Boer: Dank u wel, voorzitter. Mijnheer Drost, dank u wel. U wilt geloof ik de reclame uit de stad hebben. Ik vroeg me af, is het u ook opgevallen dat de binnenstad en eigenlijk behoorlijk veel gemeenten objecten volgeplakt worden door Extinction Rebellion-stickers. Dat dat ook een behoorlijke vervuiling is. Ik wilde vragen, wat vindt u daarvan? Wat mij betreft moet dat ophouden en aangepakt worden. Maar ik ben benieuwd hoe GroenLinks daarin zit, in het kader van vervuiling. De heer Drost: Dat is een mooie what about-ism. Maar fijn dat u mij ondersteunt in ons pleidooi voor het stoppen met fossiele reclame. Daar hoor ik u niet over. De heer Boer: Dat doe ik ook niet. Maar ik vroeg u … De heer Drost: Maar even in algemene zin wil plakken, dat is niet toegestaan. Dat moet ook niet gebeuren. Lijkt me ook niet verstandig. Maar het is fijn dat we daar elkaar ook in vinden. De heer Boer: U steunt mijn oproep om dat aan te pakken qua Extinction Rebellion en die gemeente over opplakken? De heer Drost: Ja, het gaat niet per se om die organisatie, dat geldt voor iedereen die iets vervuild. De heer Boer: Die namen zitten op die stickers. De heer Drost: Het geldt voor iedereen die vervuilt. Dat moeten we niet willen in deze stad. Duurzaam doen, duurzaam groen.

De coalitie zet in op het vergroenen van de openbare ruimte en versterking van de hogebomenstructuur, het beschermen en verbeteren van de parken en landschappen en de aanplant van extra bomen. Die ambitie heeft de coalitie voor een groot deel gerealiseerd. Tegelijkertijd, deskundigheid van bomen is belangrijk. We horen daar weleens opmerkingen over vanuit de stad. College, open vraag, hebben we op dit moment die capaciteit, die deskundigheid rond bomen wel in huis? Daarnaast, GroenLinks heeft zich hard gemaakt voor een knip in de percelen in de aanbesteding van de jeugdhulp. Die knip is er gekomen. Dat

6

betekent dat de aanbieders van enkelvoudige jeugdhulp zelfstandig kunnen blijven werken. Dat komt de cliënt ten goede. Maar we zijn er nog lang niet. De jeugdhulp blijft een zorgenkindje. Wij zullen ook na het afsluiten van de contracten met de aanbieder scherp blijven op de uitvoering van de jeugdhulp. Er is weliswaar extra geld vanuit het Rijk gekomen voor jeugdhulp, maar het probleem is niet alleen financieel. Iedereen staat nu aan de lat om die kinderen zo veilig en compleet mogelijk te laten ontwikkelen. Wij als gemeente, het Rijk, de aanbieders en ook alle gezinnen zelf. Goede samenwerking met hetzelfde doel is hierbij het allerbelangrijkste. We hebben gezien wat de toeslagenaffaire teweeg heeft gebracht, ook voor veel Haarlemmers. Dit is wat er gebeurt wanneer we kille algoritmes loslaten op mensenzaken. Maar ieder mens is anders. De problemen ook. Maar de veerkracht in weerbaarheid is bij iedereen, zoals gezegd, anders. We blijven pleiten voor de menselijke maat. Alleen door de mens centraal voortdurend te stellen in beleid kunnen we recht doen. De gevolgen voor hoge energieprijzen heeft invloed op veel Haarlemmers. We spreken al van energiearmoede. Daarover gesproken over dat puntje, puntje armoede. Er bestaat een taboe rondom menstruatiearmoede. Dat betekent dat 1 op de 10 vrouwen financieel niet in staat is om menstruatieproducten te kopen.

Dit leidt tot schaamte en een belemmering om deel te nemen aan het gewone leven. Daarom dienen we motie 21 in, rond dit thema. In Tilburg mag het. Weleens vaker het lichtend voorbeeld geweest hier in de raad. De voorzitter: Er is een interruptie van mijnheer Smit. De heer Smit: Mijnheer Drost, ik kom even terug op uw opmerking over de hoge energieprijzen. Ik meen dat ik in het kader van het warmtenet in Meerwijk moet snappen dat de bewoners die aangesloten worden op het warmtenet de hoogst mogelijke energieprijs gaan betalen. Vindt u dat ook niet een erg slechte ontwikkeling? De heer Drost: Dat klopt niet, de heer Smit. Het gaat er juist om dat het betaalbaar blijft. Als u dat belangrijk vindt, dat vinden wij ook. Daar vinden we elkaar in. De voorzitter: De heer Smit. De heer Smit: Mijnheer Drost, dan hoop ik dat u ook even aangeeft waar de subsidiepost staat voor die bewoners, want ik heb de wethouder toch nog horen zeggen dat hij ervan uitgaat dat de energieprijzen gaan stijgen. Dat de energiebijdrage van de bewoners in het warmtenet daarmee ook toeneemt. Volgens ons gaan die de hoogst haalbare prijs betalen. De heer Drost: Ik zou zeggen, stel een vraag richting de wethouder in uw eigen termijn. Maar zoals ik al zei, we hebben duidelijke uitgangspunten daarover met elkaar afgesproken.

Zoals ik al zei, in Tilburg, wel vaker in deze raad het voorbeeld rond de LocHal bijvoorbeeld met de bibliotheek. Maar ook dit geval over het ontvangen van bijstand en samenwonen. Bijstandsgerechtigden mogen een half jaar samenwonen zonder dat het invloed heeft op hun uitkering. Ook voor jongeren die 21 zijn geworden, wordt een uitzondering gemaakt. Daar is ook een rondvraag, volgens mij, door Trots over gesteld. Ja, Trots. Zo is het ook weer. Maar klopt het dat u hier ook welwillend tegenover staat? Dat willen we ook graag hier tijdens de begroting horen. Dat was het antwoord. Maar het is een belangrijk punt, dus laten we het ook nog even langskomen. GroenLinks vindt het ontzettend belangrijk dat je je als jongere kunt ontwikkelen en kunt ontdekken wie je bent en wat je wil doen. Daarom vinden we bijvoorbeeld de ontwikkeling van het Popcentrum en discussies rond verruiming van horecaopeningstijden belangrijk. Dit college draagt culturele broedplaatsen een warm hart toe. Het college geeft aan vaker ons vastgoed ook maatschappelijk in te willen zetten. Vraag, hoe wilt u dit voor elkaar krijgen, college? Er zijn genoeg kunstenaars, makers, amateurs en jongeren die zitten te springen om een locatie. Tot slot kom ik terug op een lagere schuld.

Belangrijke oorzaak hiervan is dat te weinig investeringen daadwerkelijk worden gerealiseerd, zoals ook, ik zei het al, net terecht werd geconstateerd. GroenLinks heeft

7

bij de kadernota om een plan van aanpak gevraagd. We hebben gezien dat vorige week heeft het college en eerste analyse gemaakt waar dat door komt, dat die investeringen niet gerealiseerd worden, zag ik staan bij de B&W-vergadering bij de stukken. U geeft aan richting kadernota 2023 met oplossingsrichtingen te komen. Daar vraagt GroenLinks zich wel van af van, goh, zijn er niet oplossingen te bedenken die u direct kunt inzetten? Kunt u hier niet direct mee aan de slag om zo snel mogelijk te zorgen dat er meer investeringen de stad in komen? De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar de heer Bloem, SP. De heer Bloem: Voorzitter, welkom luisteraars vanuit de ivoren toren. Want in een ivoren toren zitten we. Terwijl wij van de samenleving vragen om zich, vrijdag weer, maar sinds afgelopen zaterdag schrap te zetten voor meer coronamaatregelen, terwijl wij als overheid vragen om de anderhalve meter te respecteren, lukt dat ons als gemeenteraad niet. Hier in deze ivoren toren gelden de voorschriften niet. Dat heeft de wetgever zo bepaald, zo bevestigde de burgemeester. Voor de SP is het echt onbestaanbaar. Wij hebben er heel veel begrip voor. Dit is ook de reden waarom mevrouw Özogul zei, ik kom vanavond niet. Ze zal er wel bij zijn als we de anderhalve meter aan kunnen houden, aanstaande donderdag, maar ik kom niet.

Ik heb ook veel respect voor de leden die ervoor kiezen om op de tribune te gaan zitten en op die manier de anderhalve meter afstand te respecteren. Ik begrijp ook de leden die zeggen, maar ik ben volksvertegenwoordiger. Ik ga hier zitten. Maar het resultaat is niet te verkroppen. Het resultaat is dat we hier niet als gemeenteraad anderhalve meter aan kunnen houden, terwijl we wel van een jochie van 15, 16 of een meisje vragen om met deze gepolariseerde omstandigheden in een supermarkt te werken en mensen te vragen om die anderhalve meter te houden, of een mondkapje te dragen. Wat zij kunnen … We vragen van hen het wel te doen, maar zelf zijn we er niet toe in staat. Een ongekend brevet van onvermogen en een zeer slecht voorbeeld wat we hier stellen. In die ivoren … De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Boer. De heer Bloem: Sorry. De heer Boer: Ik voel me hier persoonlijk aangesproken door mijnheer. Ik ben daar helemaal niet van gediend, van dit soort woorden richting mij. Wij houden hier ons keurig aan de wet. Wij doen hier ons werk. Dit vereist op dit moment dat wij zo naast elkaar zitten. Als ik de bus naar Schiphol neem, zit ik ook niet op anderhalve meter van die mensen. Als ik in het vliegtuig zit, zit ik ook niet op anderhalve meter van die mensen. Als ik zaterdag naar de filharmonie ga, zit ik ook niet op die anderhalve meter van die mensen.

Wat er van u en van ons is gevraagd, heel duidelijk en vrijblijvend, zorg dat u uw bewijs op orde heeft, dan kunnen we hier veilig zitten, of doe een test. Zo hebben we allemaal bijgedragen dat we hier veilig kunnen zitten. De woorden die u nu uitspreekt doen geen recht aan deze situatie. Ik vind het ook heel erg onplezierig. De heer Bloem: Voorzitter, vrijblijvend zijn de voorschriften niet in het vliegtuig. Zijn ze zeker niet. Dat kunt u bevestigen. Vrijblijvend zijn ook de voorschriften niet in de bus. Vrijblijvend is het wel voor ons. Ik constateer dat. U kunt zich persoonlijk aangesproken voelen, dat is uw goed recht, maar ik vind het als geheel dat wat wij hier uitstralen niet te verkroppen. De voorzitter: Dank u wel. Er zijn nog een paar interrupties, begrijp ik. De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ik snap het ook niet helemaal, want dit is altijd een bijzondere regeling geweest voor bijvoorbeeld mensen in de gemeenteraad. Toen die avondklok er was, mochten wij ook heen en weer gaan

8

zonder ons aan die avondklok te houden. Het is toch niet iets nieuws dat wij zogenaamd boven de wet staan. Want dat is al een tijdje zo. De heer Bloem: Voorzitter, wat wel echt nieuw is in dit geval, dat we echt wat aan andere keuzes hadden moeten maken. Volgens mij hebben we toen ook vooral digitaal vergaderd. Dat is er anders. De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen op dit moment. De heer Drost. De heer Drost: Mijnheer Bloem, er ging dit weekend een voorstel rond om op een andere manier te vergaderen met meer afstand. Ik heb u niet zien reageren. Dat is niet erg, maar dan als u vervolgens hier een hele grote woorden gebruikt, denk ik, had dat dan even gezegd. In plaats van niet acteren, niet proberen daar de discussie over te voeren en hier in de raad dan een heel groot verhaal te houden. Dat vind ik jammer. De heer Bloem: Voorzitter, echt wat een slap gepraat. Want ik heb een zeer duidelijk verzoek, een moreel appel aan het presidium gestuurd op dit vlak, waar echt geen woord Spaans in zat. U kunt mij niet verwijten dat ik dat verzoek niet heb gedaan. Het presidium gaat erover. Het presidium heeft hier de verantwoordelijkheid over. Daar heb ik mij toe tot gericht. Dan nu een beetje doen alsof ik in de appgroep niet gereageerd heb. Kom op zeg. De voorzitter: Dank u wel. Op de een of andere manier raakt dit de mensen in ieder geval. Mevrouw Van Zetten.

Mevrouw Van Zetten: Opmerking. Ik vind het toch een beetje aanmatigend, zoals u tegen ons praat. Eerlijk gezegd, ik ben niet van een kerkgenootschap, maar het doet mij er wel een beetje aan denken. Wat ik eigenlijk niet begrijp, ik had begrepen dat u ook tegen de … Een soort vrijheidsstrijder was en tegen de QR-code en testsamenleving. In dat licht snap ik het hele betoog niet. Behalve dan dat u een wit voetje wil halen bij iemand, maar niet bij mij in ieder geval. De heer Bloem: Voorzitter, het gepraat wordt echt steeds slapper. De SP is nooit tegen de anderhalve meter geweest. Heeft zich altijd daarvoor ingezet, ook als alternatief voor de coronatoegangspas. Wat dat betreft, is er echt helemaal geen afwijking. Nogmaals, vanuit deze ivoren toren kunt u … In deze ivoren toren kan het misschien recht gepraat worden, maar daarbuiten is het niet te begrijpen. De voorzitter: Dank u wel. Dan geloof ik mevrouw Leitner nog? Dan stel ik voor, mijnheer Bloem, dat u nu uw algemene beschouwingen richting begroting richt. De heer Bloem: Voorzitter, boven in de ivoren toren zit de coalitiekamer. Daar is eigenlijk al het meeste geld onderling verdeeld. Dat moest meteen en dat moest snel. Daardoor was de kadernota een wassen neus en deze begrotingsbehandeling natuurlijk eigenlijk in zeker zin ook.

Het rare is natuurlijk wel dat we nu opeens ook allerlei moties voorbij zien komen die toch weer van dat potje geld, waar toen over beslist moest worden, allerlei andere invullingen gaan maken. De SP kan echt alleen maar concluderen dat dat vals was. Dat de rest van de raad vals is voorgeschoteld dat toen dat besluit moest vallen dat dat niet hier kon. Dat betreuren we zeer. De ivoren toren. Vanuit de ivoren toren hebben we een budgetlimiet. Dat is hoe wij de jeugdzorg sturen. Ik hoor GroenLinks net zeggen, we moeten scherp blijven. We staan allemaal aan de lat. Ik vraag me af, nu dan? Voor de aanbesteding. Wat doen we nu? Ambulante jeugdhulp kent de jeugdzorg. Wachttijd is 24 weken, nu. Wat doen we daaraan? Ik hoor de wethouder keer op keer zeggen, als iets acuut is dan zal ervoor

9

gezorgd worden. Op deze manier zorgen we dat alle vragen acuut worden als mensen zolang moeten wachten. Onbestaanbaar. Alleen te rechtvaardigen vanuit de ivoren toren. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Verhoeff. Mevrouw Verhoeff: Ik begrijp dat het u nauw aan het hart gaat. Dat begrijp ik. Maar kunt u dan uitleggen wat de SP voor plannen heeft om te zorgen dat dit voorkomen wordt, dat die wachtlijsten zo groot worden en dat ze zelfs teruglopen? De heer Bloem: Voorzitter, ik zeg niet dat ik hier de wijsheid in pacht heb hoe we het moeten doen, maar alleen strak vasthouden aan een budgetlimiet en wegkijken en vanuit de ivoren toren zeggen, met geld is helemaal niks op te lossen, ik krijg het niet uitgelegd. Misschien dat de Partij van de Arbeid het wel kan. Ik krijg het niet uitgelegd. Wat we trouwens ook voorstellen, als het gaat om oplossingen en ik weet dat we er niet helemaal over gaan, is dat wij de zorg in breedste zin in Nederland te weinig waarderen. Soms kunnen wij als gemeente ook een kleine bijdrage daaraan leveren, door als het gaat om de cao-onderhandelingen, als het gaat via VNG of allerlei andere gremia, door ervoor te zorgen dat de zorg aantrekkelijker wordt, ook financieel. Daarom hebben we ook een motie ingediend, niet klappen, maar lappen.

Dat het college dat als richtlijn heeft elke keer als het aan bod komt, elke keer als we het hebben over de salarissen in de zorg, die moeten beter. De voorzitter: De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Wel een heel goed punt. Ik steun u daar volledig in. Maar denkt u dat u kans maakt dat die motie het haalt, want een heleboel van die landelijke partijen die toen naar de Tweede Kamer liepen om niet te stemmen, die zitten hier natuurlijk ook massaal in het college. De heer Bloem: Gaan we zien. Dan hebben we de ivoren toren die we van de financiën hebben gemaakt. Want ik hoor toch best ook wel een tevreden VVD. De voorzitter: De heer Hulster. De heer Hulster: Ik begrijp die metafoor wel van u van de ivoren toren, maar ik begin het toch een beetje pijnlijk te vinden dat u dat de hele tijd zo zegt, want het is wel heel populistisch. Ik denk dat u het niet nodig heeft en dat uw betoog een stuk sterker wordt als u zonder zo’n uitgekauwd cliché verder zou gaan. De heer Bloem: Voorzitter, dank u wel voor het stijladvies. De voorzitter: U heeft nog een interruptie van de heer Drost. De heer Drost: Ik wilde nog even naar het vorige onderwerp, naar zorg. Laat ik allereerst constateren dat op het moment dat u het over zorg heeft het alleen maar over geld heeft, wat ik toch wel betreur, want het gaat om mensen.

U vraagt waar het om gaat, het gaat alleen niet om besparen, de heer Bloem. Bijvoorbeeld, D66 heeft een één gezin, één plan-motie vorige keer ingediend. Daar gaat het bijvoorbeeld om. Het gaat erom dat mensen hier … Zorgverleners in Haarlem soms veertig procent van hun tijd kwijt zijn aan uren schrijven. Daar gaat het om en daar zijn we mee bezig. Ik had toch wel verwacht, in ieder geval gehoopt, dat u daar dingen over zou zeggen en niet alleen over een miljoen hier of geld daar. De heer Bloem: Voorzitter, GroenLinks heeft en alle andere partijen hebben de SP altijd naast zich gezien als dit soort verbeteringen voorstellen te komen, wij steunen die altijd. Maar we gaan niet mee in de illusie dat de

10

budgetten helemaal geen rol spelen. Dat kan niet. Is onbestaanbaar, niet uit te leggen, niemand begrijpt het. Ja, dat is nodig. Ja, als we … Want we zijn ermee bezig, maar er is nog niks gerealiseerd. Wanneer dat gerealiseerd is, boeken we winst. Maar uiteindelijk gaat het er nu ook om dat als we de middelen krijgen van het Rijk notabene ook daarvoor inzetten, in plaats van dat we een enorme pot maken. Want dat is mijn volgende punt. De voorzitter: U lokt het een en ander uit. Mevrouw Verhoeff. Mevrouw Verhoeff: Mijnheer Bloem, volgens mij bent u altijd goed op de hoogte van alle getallen en ook de afwegingen bij een begroting en andere financiële onderbouwing. U heeft toch volgens mij ook begrepen dat de gemeente vooral heeft voorgeschoten en dat wat ze heeft voorgeschoten nu terugkijkt. Want u heeft toch ook wel gezien dat juist de uitgaven voor jeugd en zorg stevig zijn gegroeid deze periode. De heer Bloem: Voorzitter, dat is een hele mooie boekhoudkundige opmerking, maar geen een die ik van de Partij van de Arbeid had verwacht. Want de coronacrisis treft de zwakkeren het hardst. Dat zijn juist diegenen die afhankelijk zijn van deze jeugdzorg. Dan kunnen we wel gaan boekhouden en kijken, er is ooit geld uit de reserve getrokken. Dat is goed dat dat gebeurd is. Goed dat we dat toen ingezet hebben, toen het nodig was.

Maar dat ontslaat ons niet van de verplichting om de middelen die we nu van het Rijk krijgen ook nu in te zetten voor de jeugdzorg. De voorzitter: Mevrouw Verhoeff. Mevrouw Verhoeff: Ik begrijp niet zo goed dat de PvdA nu door u toch enigszins neergezet wordt als iemand die alleen maar boekhoudt. Mijn vraag was dan ook anders. Kijk, juist toen het geld heel erg nodig was, is dat geld toch vrijgemaakt en voorgeschoten, meer dan we kregen op dat moment van het Rijk. Dan hebben we niet boekhoudkundig zitten klooien, dan hebben we namelijk gewoon onze verantwoordelijkheid genomen. Als dan nu het Rijk toch met geld over de brug komt, is het niet zo raar dat je die andere zaken waar je op bezuinigd hebt of die je niet kon uitgeven nu terugdraait. Toch? Dat is toch iets anders als zomaar bezuinigen of … Want het was niet extra geld. U noemt het extra, het was gewoon vergoeden van. De heer Bloem: De notie dat dat eerder wel nodig is en nu niet, dat is juist het hele punt. Dat is het sprookje wat hier verkocht wordt. Het is niet te verkopen dat we dit geld nu boekhoudkundig terugstorten, met een uitstekende algemene reserve, dan het overhouden en niets meer inzetten, niets extra inzetten voor de jeugdzorg. Ik heb een miljoen genoemd. Maak mij niet uit welk bedrag, maar vasthouden aan geld gaat helemaal niet helpen. Dat kunnen wij nog steeds niet verkroppen.

Kon ik een jaar geleden niet. Kon ik een half jaar geleden niet. Kan ik nog steeds niet. Is me ook nog niet op een overtuigende manier uitgelegd. Daarover gesproken, over, ik mag de ivoren toren niet meer noemen, maar dit prachtige bouwwerk wat we van de algemene reserve en de financiën hebben gebouwd. De voorzitter: De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Vindt u voor de ivoren toren niet de gouden kaasstolp een mooi alternatief? De heer Bloem: Nee. Ik heb denk ik nog nooit zulke mooie financiën gezien in de begroting. Het is echt, de tranen schieten in mijn ogen. Daar mogen we best wel een compliment voor geven. Ziet er goed uit. Het klinkt ervan. Maar tegelijkertijd constateren we dat we tekortschieten. Tekortschieten bij het oplossen van de wooncrisis. Tekortschieten als het gaat om duurzaamheid, omdat je aan duurzaamheid sowieso bijna nooit

11

genoeg kan doen. Maar we schieten daar tekort. We hebben te weinig capaciteit. Dan worden er incidenteel middelen uitgetrokken bij de versterkers, maar wat nodig is, is dat we dat structureel doen. Op het gebied van wonen, door ervoor te zorgen dat er genoeg capaciteit is om bijvoorbeeld het opkoopverbod te handhaven. Of de misstanden aan te pakken, vanuit de ‘…’ huren. Partij van de Arbeid heeft dan heel goed motie voor ingediend. Laten we daarvoor structureel geld … Blijkbaar de heer Aynan al eerder. Volgens mij de heer Garretsen nog eerder, van de SP. Het gaat erom, er wordt nu de hele tijd incidenteel geld gestoken in dingen die we structureel op moeten lossen. Energiearmoede, waarom niet structureel geld uitgeven, zodat we die labelstappen kunnen maken bij die tochtende huizen, die sociale huurwoningen met enorme rekeningen, stijgende rekeningen. Waarom daar niet structureel geld voor uit te trekken? We hebben een structureel overschot. Waarom potten we het op? Waarom doen we dat? SP doet een aantal voorstellen om het gewoon uit te geven, ook als het gaat om de Wmo, ook daar, pak die knelpunten aan. Houd niet vast aan het prachtige bouwwerk van uitstekende reserve. Houd niet vast aan een fantastisch structureel overschot, maar investeer het in de stad. Want voorzitter, als wij naar buiten kijken hier, dan moeten we ons toch realiseren dat de crisis nu is.

De klimaatcrisis is nu. De wooncrisis is nu. De crisis in de zorg, van Wmo tot jeugdzorg, is nu. We hoeven het dak niet meer te repareren. Sterker nog, het dak repareren als de zon schijnt, de zon schijnt niet. We hebben nu de middelen en we hebben nu de crisis. Er is een enorme kloof tussen burger en politiek. Dat is een cliché. Maar het vertrouwen in de overheid is enorm gedaald. In Haarlem kunnen wij een bijdrage doen om dat te herstellen, door niet geld op te gaan potten, maar door geld uit te gaan geven waar het nodig is. Om de wooncrisis aan te pakken. Om de crisis in de zorg aan te pakken. Om de duurzaamheids-, de klimaatcrisis aan te pakken. Daarvoor doen wij voorstellen. We hopen op jullie steun. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar mevrouw Verhoeff, Partij van de Arbeid. O, er is nog … Ik zie het. Er is nog een interruptie. De heer Rutten. De heer Rutten: Dank u wel. Mijnheer Bloem, u heeft het over een structureel overschot. Bedoelt u daar vanuit uw ivoren toren de structurele exploitatieruimte mee die op nul procent staat, of ziet u iets anders in uw ivoren toren, wat ik niet zie? De heer Bloem: Ik zie het structurele resultaat van minimaal 1,4 miljoen. De heer Rutten: Maar hoe ziet u dat dan in relatie tot de structurele exploitatieruimte die op nul procent staat? De heer Bloem: Dan moet ik het antwoord schuldig blijven.

De heer Rutten: Het is toch mooi in die toren. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Verhoeff. Mevrouw Verhoeff: Dank u wel, voorzitter. De PvdA heeft ook gezien dat wij nu een keer een begroting hebben waar geen taakstelling meer op ligt, of een bezuiniging. De reserves zijn op goed niveau. We zijn het wel met de PvdA eens dat … Met de PvdA? Met onszelf zijn we het altijd eens. Met de SP eens, dat je niet te veel moet oppotten, maar, dat zei GroenLinks ook al, dat als je geld wil … De voorzitter: Interruptie van de heer Rutten. Mevrouw Verhoeff: Mag ik mijn zin afmaken? Als je geld wil uitgeven, dat je dat doet voor investeringen.

12

De heer Rutten: U zegt dat er geen taakstelling op ligt. Hoor ik u dat goed zeggen? Mevrouw Verhoeff: Geen nieuwe taakstelling. Ik vergat het woordje nieuwe, u heeft goed opgelet. De heer Rutten: Dat is inderdaad wel een hele belangrijke, want exclusief de invulling van de taakstelling is het … Zonder taakstelling is het niet sluitend voor meerjaren. Nieuwe taakstellingen ga ik in mee. Mevrouw Verhoeff: Wat goed dat u oplet. Misschien was ik toch nerveus. Ik denk, daar komt hij dadelijk met zijn enge ingrepen. Duurzaam Doen, een coalitieprogramma met veel ambities. Nu komt het dan ook aan om de laatste kansen te grijpen en nog een stapje te zetten, zodat in de volgende periode dat wat in gang gezet is ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Want veel doelen zijn gehaald, maar anderen helaas nog niet. Je gaat natuurlijk altijd aan de slag, zeker bij een begroting, met een toekomstperspectief. Wij hebben nog steeds het toekomstperspectief, ook als we vanaf nu gaan rekenen, dat er in 2030, vorige keer hadden we het over 2025, maar er zijn alweer wat gemaakt, toch weer tienduizend extra woningen bijkomen. Dat is toch een tweeduizend meer. Natuurlijk weer veel extra sociaal en betaalbare huur, want we willen, volgens mij willen we dat allemaal wel en zien we verschillende wegen, korte en acceptabele wachtlijsten.

Het hoeft niet als je vandaag een huis wil, dat je hem morgen hebt, maar je moet ook niet acht jaar moeten wachten. Haarlemmers vluchten dan in 2030 niet meer de stad uit, omdat het onbetaalbaar is om hier te wonen. Sommigen lachten ons misschien wel uit en anderen geloofden het gewoon niet toen wij dachten als PvdA, toen wij begonnen, wij krijgen geen … Dat wij zeiden, wij krijgen locaties om die woningen allemaal te bouwen. Wij krijgen dat voor elkaar. Als we met zijn allen de schouders eronder zetten en een proces weten te verzinnen, door startnotities heel vroeg te maken, waardoor ook politiek heel duidelijk is wat het kader, dat die woningen gebouwd konden worden. Nu zien we al hijskranen in de stad. Dat gaan er nog heel wat meer worden, want die locaties zijn er. Nu natuurlijk nog wel het geld bij de corporaties en de ontwikkelaars genoeg steun geven door voldoende personeel, want het werven van fte, trouwens ook het tekort aan bouwvakkers, het lijkt de tijd wel toen ik opgroeide in de wederopbouw, toen stonden er ook veel hijskranen en waren de bouwvakkers de norm of er wel of niet gebouwd kon worden. Nu moeten wij vooral aandacht besteden aan het personeel. Zorg dat dat er komt. We hoeven de stad niet meer uit te vluchten, de Haarlemmers.

Maar over vluchten gesproken, in 2030 zijn er ook belangrijke stappen gezet naar een klimaatneutrale stad, zodat we voor hittestress de stad niet meer uit moeten. We hebben veel groen in de stad. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Aynan. De heer Aynan: Ik hoor de PvdA praten over de stad niet meer uit hoeven vluchten. Heeft u gekeken naar het aantal inwoners van Haarlem dit jaar? Mevrouw Verhoeff: Ja, maar ik zei ook, we hebben het nu over 2030 en niet over ’21. Volgens mij bent u het met me eens dat we er hard aan moeten werken om te zorgen dat dat niet meer hoeft. De heer Aynan: U kijkt tien jaar vooruit en u kunt nu al zien wat u over tien jaar bereikt. Oftewel wensdenken. Gefeliciteerd. Mevrouw Verhoeff: Het is geen wensdenken, het is doelen stellen. Volgens mij doet u dat precies hetzelfde. Misschien maakt u andere keuzes. De heer Aynan: De concrete vraag, voorzitter, wat is er gebeurd met het aantal inwoners dit jaar in Haarlem?

13

Mevrouw Verhoeff: Ik weet niet of het u erg veel uitmaakt of het nu naar beneden of … Maar ik weet een ding zeker, we hebben er tienduizend meer over een paar jaar. Daar gaat het ons om. De heer Aynan: Het maakt weldegelijk uit, want wat de SP zegt, de crisis is nu. De urgentie is nu. Nu daalt het aantal inwoners in Haarlem. Dat is de harde realiteit. Mevrouw Verhoeff: Maar misschien bent u iemand die graag de statistieken leest over wat er nog niet is gebeurd. Wij kijken vooral van, wat hebben we er nu in voorbereid. In voorbereiding zodat er nieuwe woningen bijkomen, zodat er dadelijk mensen een huis hebben en hier kunnen wonen. Kijk, een woningbouwproject, ook al gelooft u dat nog steeds niet, want ik heb een vermoeden wat u mij weer gaat vragen. Je kan niet binnen drie, vier jaar die woningen ook gebouwd hebben als je eerst de plannen nog moet maken. Ze komen er. De heer Aynan: Dat kan wel. Andere gemeentes bewijzen dat. De voorzitter: Gaat u verder, mevrouw Verhoeff. Mevrouw Verhoeff: Dank u wel. Ik was ondertussen bij … De voorzitter: Sorry, want er is ondertussen een interruptie van de heer Smit. De heer Smit: Mevrouw Verhoeff, excuses, maar soms ben je ook als stad het slachtoffer van de omgeving. Kunt u uw verhaal gestand doen met het feit dat op dit moment in bijna alle wijken in de huizen met prijsklasse van tussen de 4 en 8 ton Amsterdammers instromen.

Dan hebben we toch een probleem dat we niet misschien tot onze schuld moeten rekenen, maar toch wel complicerend werkt op uw gehoopte uitkomst? Mevrouw Verhoeff: Weet u, het is ook heel vervelend om te zeggen, eigen volk eerst. Dat zou je misschien willen, maar nog belangrijker is het misschien wel dat mensen die hier werken een kans krijgen om te wonen. Dan wordt het al wel heel ingewikkeld om die scheidslijn te trekken, want als we alle mensen die hier nu niet wonen maar wel komen werken, ook al zijn het er nog steeds minder als die ergens anders werken, dan krijgen we alleen maar meer mobiliteit. Natuurlijk, je kunt daar niet zomaar een lijn op trekken. We wensen liever ook dat het probleem bij ons wordt opgelost en dat de buren hun eigen probleem oplossen, maar zo werkt het niet. Nu wilde ik graag verder over het groen in de stad, want daar was ik gebleven. De voorzitter: De heer Smit heeft eerst nog een opmerking. De heer Smit: Ik snap uw uitleg wel, maar het interfereert een beetje lastig met uw ambitie om in 2030 inderdaad voor veel Haarlemmers het probleem opgelost te hebben. In feite constateert u dat u met die problemen, waar wij als Haarlemmers mee opgezadeld worden, als stad mee opgezadeld worden, uw ambitie voor 2030 niet haalt. Wees er dan eerlijk in. Mevrouw Verhoeff: O, misschien zou u wat vaker voor woningbouwplannen kunnen stemmen, dat helpt natuurlijk ook.

Anderzijds is het zo dat ook Amsterdam probeert heel veel te bouwen, dat Haarlemmermeer heel veel probeert te bouwen, Velsen en de andere gemeenten ook. Daar worden we meegestuurd door de provincie. We zijn niet de enige. We zijn niet de enige die woningen bouwen, iedereen komt hierheen. Fijn, ik mag nu gelukkig wel verder. Nu kan ik voor de derde keer zeggen, wij willen veel groen. Er is al meer groen

14

gerealiseerd en gepland en er kan nog meer bij. Wij komen ongetwijfeld in ons verkiezingsprogramma ook met nog meer groen. Daar gaan we heel veel medestanders voor vinden. We hebben in 2030 nog steeds droge voeten, maar dan moeten we ook iets doen aan het opvangen van regenwater. De voorzitter: U krijgt een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik vraag me altijd af, aan de ene kant heb je de plannen om alles vol te bouwen, aan de andere kant wil je meer groen. Is dan de beste oplossing niet om het niet vol te bouwen? Mevrouw Verhoeff: Volgens mij heeft u, als u opgelet heeft, ook kunnen zien dat daar waar nu gebouwd wordt over het overgrote deel juist gestapeld wordt gebouwd. Dat betekent dat vaak een schoolgebouw weg en dan woningbouw, dat die voetprint niet veel groter is. Kan je nog steeds groen hebben, maar dat … Kijk, het is slim en het is moeilijk, maar we gaan wel zorgen dat het groen er is. Het betekent ook groen op daken. Het betekent ook dat daar waar onnodig stenen en asfalt ligt, dat je dat moet durven opofferen om daar groen voor in de plaats te brengen. Wat we nu al proberen, maar we zullen nog grotere stappen moeten zetten om ook klimaatneutraal te worden. Dan moet je ook bij die woningen en hun directe omgeving, alles wat je nieuw toevoegt, meer groen, minder steen.

Wij nodigen natuurlijk ook uit en u ook, mijnheer Van den Raadt, om in uw verkiezingsprogramma dadelijk ook in te zetten op extra groen en water. Lijkt me heel fijn. Daarnaast is de energietransitie nu gestart, maar in 2030 moet het toch echt in volle vlucht zijn en moeten we de resultaten zien, zodat we steeds meer energie in eigen huis kunnen oplossen. Dan zien wij ook voor ons als PvdA dat in de Waarderpolder werkelijk op alle daken zonnepanelen liggen, zodat ook daar de energie beter wordt verdeeld en niet altijd elders vandaan gehaald hoeft te worden. Natuurlijk betaalbare energie voor iedereen. Wat we echt dromen en waar we hard aan moeten werken, volgens mij sluit dat ook aan bij de pleidooien die net door de SP zijn gehouden, het zou toch mooi zijn als er in 2030 geen kind in Haarlem meer opgroeit in armoede. Dan moeten we nu doorpakken op verschillende vormen van ondersteuning. Ze zijn ook door GroenLinks net al genoemd. Ongetwijfeld gaan andere partijen dat ook nog doen. We zullen ook moeten zorgen dat er werk is voor hun ouders. Stageplaatsen en begeleiding voor jongeren is ook wat we nodig hebben. Daar moeten we met zijn allen ons best doen. Zeker ook mensen die op mbo 2, 3 en 4-niveau aan de slag moeten. Positief kritisch volgen van ontwikkelingen rondom de jeugdzorg, daar vindt ook de SP, GroenLinks en de andere sprekers weer aan onze zijde.

Ook schoolgebouwen … De voorzitter: De heer Van den Raadt heeft nog een interruptie. De heer Van den Raadt: Want u zegt hele mooie dingen natuurlijk. Geen kind meer in armoede in, ik weet niet welk jaartal u precies zei, 2030. Dan is waarschijnlijk de PvdA nog steeds aan de macht. Ik heb van uw collega, geloof ik, weleens gehoord dat u eigenlijk onafgebroken aan de macht bent sinds 1961. Super. Nog langer. Kan je nagaan. U bent ongeveer al een halve eeuw aan de macht, of nog langer zelfs. Er zijn nog steeds kinderen in armoede. Hoe kan dat dan, want dan ligt het kennelijk niet aan de inzet van de PvdA. Mevrouw Verhoeff: Kijk, als wij het allemaal alleen voor het zeggen hadden, alleen dat is kinderachtig. U bent me voor mijnheer. Kijk, ik ben zelf ook een kind die het geluk heeft gehad dat er allerlei maatregelen getroffen werden om mensen uit de armoede te halen. Bij ons was het ook niet echt dikke boterhammen smeren. Ook deze kinderen moeten worden geholpen. Maar we zijn nu wel weer een stuk rijker geworden, dan toen met zijn allen. Ik ben twaalf jaar na de oorlog geboren. Toen waren er heel veel mensen die we nu arm zouden noemen. Wij moeten gewoon zorgen dat die laatste kinderen, wat er allemaal te veel zijn, dat we daar nog heel veel voor doen. Volgens mij, mijnheer Van den Raadt, vindt u dat zelf ook.

Als ons doel is dat we moeten doorpakken, dan is de energietransitie er eentje die net begonnen is. Ik ben nu even weg uit 2030, maar

15

gewoon, wat moeten wij doen? Dan is het ook wel een beetje jammer dat natuurlijk de geothermie als startpunt in Meerwijk nog niet van de grond is. Maar goed, we hebben wel een warmtebedrijf. Wij moeten daar zeker nog veel energie instoppen. Die energietransitie zal ook in verschillende gedaantes nog vele malen op de agenda terugkomen. De PvdA was dan ook blij en was voorstander van dat participeren, ondanks de risico’s in het warmtebedrijf. Een ander punt van zorg wat we nog wel hebben, is de nog immer grote aantal inhuurkrachten. Dat is logisch, mede gezien de krappe arbeidsmarkt en het oude personeelsbeleid. We weten dat eraan gewerkt wordt, maar we blijven vragen om zoveel mogelijk mensen in vaste dienst te nemen. In vaste dienst, in onze optiek, is ook dat je je kennis borgt, maar ook een kans om die schaarse mensen die er zijn ook echt te kunnen behouden, omdat zij hier welkom zijn. De voorzitter: Mijnheer Van den Raadt heeft nog een interruptie. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik ga er waarschijnlijk nog wel een paar hebben hoor, bereidt u zich alvast maar voor, dan hoeft u dat niet elke keer te vertellen. U wil dat kinderen niet in armoede opgroeien, maar dan vindt u het wel een probleem dat er veel inhuurkrachten zijn en dat u ze liever in vaste dienst heeft. Die mensen, die ‘…’, die verdienen veel meer, daarom gaat ook iedereen uit de zorg … Wordt zzp’er.

Want die laten zich inhuren en dan verdienen ze veel meer. Hun kinderen groeien niet op in armoede. Je hebt nu natuurlijk heel veel mensen in vaste dienst, dat zijn gewoon de werkende armen. Kunt u er niet voor pleiten dat eigenlijk iedereen inhuurkracht moet worden, want dan hebben we geen kinderen die in armoede opgroeien. Mevrouw Verhoeff: Dat oorzakelijk verband klopt niet helemaal. Eén ding weet ik heel zeker, dat hebben we ook allerlei onderzoeken over gelezen, u waarschijnlijk ook, dat juist een zzp’er die grote tegenslag heeft, die heeft op een gegeven moment geen sociaal vangnet meer. Daar zijn juist veel kinderen de dupe voor kortere en langere tijd. Maar er zijn heel veel maatregelen die werken en heel veel dingen die daaraan bijdragen. Maar één ding is zeker, mensen die enige zekerheid hebben van een vaste baan leven zekerder. Zeker als je ooit in je leven een periode met geld tekorten, ik durf het woord armoede niet eens in de mond te nemen, hebt meegemaakt, dan is er altijd een soort spanning op het moment dat je baan mogelijk dreigt te vervallen. Dat is voor mensen die dat niet hebben meegemaakt niet voorspelbaar. Daarom neem je ook armoede je hele leven mee, ook als er tekorten in geld zijn geweest. Ondertussen was ik bij het volgende punt.

Want de PvdA pleit ook voor een actieve overheid, waardoor de markt kan doen wat ze moet doen, maar waar marktwerking niet wordt gezien als een tovermiddel. Kijk naar de wooncrisis. Volkshuisvesting is geen woningmarkt. Is jeugdzorg dat wel, een markt? Als het aan ons ligt niet en in ieder geval minder. We moeten de markt gebruiken daar waar het in zijn kracht staat, maar wij als overheid moeten daar goed op sturen, daar waar mogelijk en noodzakelijk. De PvdA wil zeker doorpakken de komende periode binnen de werkvelden wonen en ruimtelijke ordening, zodat er passende woningen voor alle Haarlemmers op termijn in onze stad komen. Hoe eerder, hoe beter. De woonvisie is daar een mooie basis voor. De ontwikkelzones zijn gelukkig vastgesteld en maken dat sinds jaren het vinden van ontwikkellocaties het grote probleem is, maar dat die locaties er gewoon zijn. De voorzitter: De heer Aynan heeft een interruptie. De heer Aynan: Ik had even gewacht, maar u heeft het eigenlijk constant over de komende periode en het magische jaar 2030. Ik ben gewend dat, vooral de laatste begroting, de coalitie zich dan presenteert als van, kijk ons eens wat we hier hebben bereikt. Maar ik heb u daar helemaal niet over gehoord. Waarom kijkt u alleen maar naar 2030?

16

Mevrouw Verhoeff: Nee, ik was ondertussen, heb ik net gezegd, maar toen was u denk ik even afgeleid … Dat we bij het hier en nu zijn. Wat het punt is, we zijn nu met een begroting bezig die start op 1 januari 2022. U weet ook dat we in maart verkiezingen hebben. Je kijkt ook naar de volgende periode wat je nu in deze begroting opneemt. Als ik het heb over dat we dat in Duurzaam Doen gedaan hebben, opgenomen. Die ontwikkellocatie bijvoorbeeld, daar ben ik nu mee bezig. Dat zijn de successen die je door wil vertalen en in de volgende periode verder wil uitwerken. De heer Aynan: Ziet u, daar gaat u al. De volgende periode. Warmtenet, volgende periode. Niet bereikt. Wat heeft u de afgelopen vier jaar met dit college bereikt? Kom op. Mevrouw Verhoeff: Als u dat niet wil horen. Ik heb net een paar dingen genoemd en ik ga er nog een paar noemen. Het komt goed. De heer Aynan: Ik wacht af. Mevrouw Verhoeff: Heel positief is dat de middelen die de gemeente heeft vrijgemaakt, bijvoorbeeld door het fonds ongedeelde stad, andere overheden heeft verleid behoorlijke bedragen bij te passen en in Haarlem te investeren, waardoor die ontwikkelzone sneller dan misschien veel mensen hebben gedacht, misschien wij stiekem ook wel een beetje gevreesd hebben, kan het toch van de grond komen. Denk aan Zuidwest.

Daar is ook niet voor niks natuurlijk maatregelen getroffen dat we eventueel als het nodig is via de Wet voorkeursrecht gemeenten ook kunnen aanschaffen. We hopen natuurlijk ook nog dat de Oostpoort daarin gaat scoren, want ook dat is natuurlijk een hele mooie wijk die daar gebouwd kan worden, in hoog tempo, omdat het toch eigenlijk wat we zelden kunnen bouwen in de weide is. Als dat lukt, dan zetten we de komende jaren echt hele grote stappen in de woningbouwontwikkeling. De ontwikkelzones zijn er en het duurt lang, maar het gebeurt. Dat fonds ongedeelde stad heb ik al genoemd. Dan zijn we nog blij met een aantal zaken die de laatste tijd gebeurd zijn en die we ook … Of die korte termijn zien gebeuren. Steun voor starters op de woningmarkt door die opkoopbescherming, want wij gaan er echt vanuit dat dat per 1 januari voor elkaar is. Anders, als we pech hebben, een maandje later. Antispeculatiebedingen bij verkopen zijn de afgelopen periode van de grond gekomen. We hebben het al gezegd, de ontwikkelzones. Dat er vijftig procent sociaal in een aantal van de ontwikkelzones buiten Schalkwijk en Oost worden gerealiseerd. Eigenlijk dat percentage op weinig weerstand in de stad is gestuit, vinden wij iets heel positiefs. Wij vertrouwen erop dat dat ook in de volgende periode, mijnheer Aynan, ik zeg het weer, zo zal blijven.