11-07-Transcript-Raad-7-november-2022

De voorzitter: U krijgt meteen nog een interruptie van mevrouw Van den Broek. De heer Kuin: Ja, wel leuk dit. Mevrouw Van den Broek: Ja, even of ik het nu goed begrijp, wilt u nu dat de gemeente het financiert maar dat bewoners in de vorm van een corporatie eigenaar worden of dat de gemeente eigenaar wordt? De heer Kuin: De gemeente blijft eigenaar. Het is voor ons allemaal. Mevrouw Van den Broek: Maar zou u het niet mooier vinden, er zijn al best wel wat voordelen van corporaties dat de bewoners ook profiteren. De heer Kuin: Nee, het is van ons allemaal. De zon is van ons allemaal en we profiteren er allemaal van en niet alleen … De voorzitter: Het is volkomen helder. Mijnheer Kuin. De heer Kuin: Nou, dan ben ik wel even klaar als het helder is, ja. Nee, nog even tot slot. Het is goed want ik begin hierover, omdat wij dit belangrijk vinden en dat wij samen met Jouw Haarlem een initiatiefvoorstel zullen indienen en uiteraard openstaan voor alle suggesties. En wij zullen het begin van het jaar met een initiatiefvoorstel komen op dit punt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ah, ik zie nog een interruptie voor u. De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja goed. Ik had er net al, maar die heb ik dan maar laten varen omdat het te lang duurde. Ja, u zegt af en toe: dat weet ik niet, dat is voor mijn tijd. Ik herken u dat u zegt: we moeten een

32

referendum houden over het gereguleerd parkeren. Dat heb ik vorig jaar ingediend, daar was SP toen tegen. En u zegt: we komen met een motie voor dat de hele wijk vol moeten zijn. Dat is het idee van 2016 van Trots Haarlem. Kunnen we afspreken dat als u het nu zelf indient dat het dan wel gewoon een tijdlang door blijft gaan en dat het dan niet meer verandert? En ik wou ook nog vragen of Jouw Haarlem dan ook voor is… De heer Kuin: Als het nog leeft, dan gaat het gebeuren, ja. De heer Van den Raadt: Want die was eerst ook overal tegen, en nu voor kennelijk. De voorzitter: Goed. Daarmee sluiten we de bijdrage van de SP af, en dan gaan we naar de heer Dreijer, CDA. De heer Dreijer: Ja dank u wel, voorzitter. Het CDA gaat ook over rentmeesterschap trouwens, hoor, de heer Wiedemeijer, niet alleen de burgemeester, maar het is echt iets wat denk ik bij het CDA hoort. Ja, de gemeente Haarlem staat er financieel op zich goed voor. De raad z’n weerstandsvermogen is meerjarig boven de twee en de totale schulden van de gemeente Haarlem verminderen de komende drie jaar. Het structureel begrotingssaldo is de komende jaren positief. Bovendien wordt in de begroting rekening gehouden met onzekerheden. Inflatie is daarvan het meest sprekende voorbeeld, en in de begroting wordt hiermee rekening gehouden.

Ook in het risicoprofiel van de gemeente wordt rekening gehouden met het effect van prijsstijgingen en hogere inflatie van in totaal 3,8 miljoen. De CDA heeft dit meermalen voorgesteld en het is ook goed dat het nu in het risicoprofiel is opgenomen, en zo doorwerkt in het benodigde weerstandsvermogen. Met deze begroting blijft de stijging van de woonlasten beperkt tot 3,7 procent. Dat vinden we een goede zaak en zeker in deze uitdagende tijd met een hoge inflatie. Mijn complimenten daarvoor. De keerzijde van de goede financiële positie van de gemeente is dat het mede wordt veroorzaakt door achterblijvende investeringen. De doorzettingsmacht van de gemeente lijkt niet toereikend om voorgenomen ambities te realiseren. Het college stelt in beantwoording van de technische vragen weliswaar dat er geen keuzes aan het vertragen van investeringen ten grondslag liggen, maar dat er realistischer wordt gepland in overeenstemming met het te reduceren uitvoeringstempo. Eerlijk gezegd lijkt me deze beantwoording een eufemisme. Het lukt gewoon niet om de voorgenomen investeringen in voldoende tempo te realiseren. En de kernvraag in dit debat lijkt me of het college in staat is om het tempo van de investeringen te verhogen, dus dat we sneller de wensen en behoeftes van onze inwoners kunnen invullen. Het gaat dus om nogal wat, zoals investeren in wonen, klimaat, mobiliteit.

Tempo is belangrijk. En hoe denkt het college het tempo van noodzakelijke investeringen te verhogen in plaats van iedere keer het investeringsprogramma neerwaarts bij te stellen? Zelfs in de Bestuursrapportage lezen we dat de verwachte investering voor dit jaar opnieuw moet worden bijgesteld van 60 naar 53 miljoen, terwijl nog maar enkele maanden geleden in de kadernota die werd bijgesteld met 25 miljoen naar beneden. Graag een reactie van het college hierop. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van Kessel. De heer Van Kessel: Ja, dank u wel voorzitter. Graag zou ik van het CDA horen hoe ze deze manier van informatievoorziening relateren aan het budgetrecht van de gemeenteraad? Vindt u dat de informatievoorziening van het college op orde is, en hoe oordeelt u daarover? De heer Dreijer: Dat is erg moeilijk te duiden. Ik vind wel dat de informatievoorziening had wel wat beter gekund en we hadden ook graag wat meer aan de voorkant meegenomen willen worden in de te verschuiven investeringen. En er zijn natuurlijk meerdere factoren die eraan ten grondslag liggen, maar ik hoop dat we de volgende keer, dat het college ook de raad mee gaat nemen als er verschuiving gaat plaatsvinden in de tijd van investeringen en dat de raad daarbij betrokken gaat worden.

33

De voorzitter: En een interruptie van mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Ja, ik ben toch wel een beetje verbaasd over dit antwoord, wat heeft u dan niet met uw leider de heer Wiedemeijer dit en in de coalitie dat uitgebreid besproken, want ja daarvoor heb je een coalitiepartij om eens even die wethouders eventjes flink – ik zal niet zeggen - aan hun kloten te draaien, maar dat mag hier wel denk ik. Ja, daar zit je voor. En als je hier nu een beetje gaat zitten wachten en het college nog eens een vraag stelt bent u gewoon hartstikke te laat. Hoe kan dat, CDA? De heer Dreijer: Nou, dat we zorgen hadden omtrent de verschuivingen van de investeringen dat hadden we toen al, en daarom hebben we ook een technische vraag gesteld bij de begroting in de GemRaad. Volgens mij net als de VVD heeft dat gedaan, en van alle partijen heb ik die vragen niet gezien. Wij hebben het wel opgemerkt, en daarom stellen we die vraag nu ook. En we zijn er niet echt in meegenomen, net als in zoveel zaken niet op alle puntjes worden meegenomen. Gek, hè? Mevrouw Van Zetten: Nou, ik vind dat een bijzondere conclusie. Dank u wel voor dit inzicht in hoe we hier te werk gaan met z’n allen. De heer Dreijer: Het is een duaal systeem, mevrouw Van Zetten.

De structurele financiële ruimte van de gemeente Haarlem is beperkt, en wel zijn er aanzienlijke incidentele middelen beschikbaar voor in totaal meer dan 40 miljoen. We kijken ernaar uit om samen met het college volgend jaar te onderzoeken waar we de middelen aan gaan uitgeven. Het CDA is vooral voorstander van om incidentele middelen in te zetten met een duurzaam effect. De huidige energiecrisis laat de nut en noodzaak daarvan zien. Zoals u weet staat het CDA voor de Haarlemse maat, en dat betekent dat wij de grootte aan waarde hechten aan de leefbaarheid van de stad en dat voorzieningen mee moeten groeien met de groei van de stad. De reservegroei van de stad moet voorzien in financiële middelen om voorzieningen mee te laten groeien, en het college wil de systematiek aanpassen omdat het niet meer zou werken. Het college komt bij de kadernota van 2024 met een voorstel en het CDA verwacht van dit voorstel dat er een waarborg inzit voor het meegroeien van de voorzieningen met de groei van de stad, en we zullen te zijner tijd het voorstel ook hierop gaan toetsen. Het CDA is blij met de portefeuille diversiteit en inclusie.

Het CDA ziet uit naar de voorstellen die volgend jaar gaan komen voor een programma, en we gaan ervan uit dat de speerpunten van dit programma zich richten op het tegengaan van discriminatie, het bevorderen van participatie van alle groeperingen in onze samenleving, en dat de toegankelijkheid van voorzieningen in alle opzichten wordt bevorderd. Het CDA is blij dat er tweeënhalf miljoen is bestemd voor sport en bewegen in openbare ruimte. Sport en beweging is één van de speerpunten van het CDA. Het maakt niet uit of je geld hebt, waar je vandaan komt, of je jong of oud bent, sport en beweging in de openbare ruimte is voor iedereen. En om het college vast wat ideeën te geven gaan we een motie indienen en de motie heet: laat ze maar rollen. En met deze motie willen we het college verzoeken, dat is het dictum, of in Haarlem PumpTrack of Skills Garden kunnen worden gerealiseerd. Dan kom ik bij duurzaamheid. In de begroting valt te lezen dat de CO2-uitstoot in 2020 sterk is verminderd ten opzichte van 2019. Op zich goed om te lezen, maar als je verder leest dan is het grotendeels toe te schrijven aan een lagere emissiefactor. De Partij voor de Dieren haakte daar ook al op aan. De emissiefactor voor elektriciteit welteverstaan. En een emissiefactor die volgens het CDA wel erg laag blijkt te zijn. Deze factor is overigens nog niet aangetoond.

Het registreert nog steeds een prognose voor dat jaar. En nog even als uitleg voor de mensen die het niet weten, een emissiefactor is een factor die wordt gebruikt om te berekenen wat de CO2uitstoot is voor de productie van bijvoorbeeld elektriciteit. Als de factor laag is dan is de CO2-uitstoot ook laag en het daalt autonoom naarmate er meer windmolens en zonnepanelen worden geïnstalleerd. De boodschap die we willen meegeven is dat het energieverbruik dus nauwelijks is afgenomen in 2020. De afname van het

34

energieverbruik is voornamelijk gerealiseerd door een minder energiegebruik van het verkeer. Corona heeft daar vast iets mee te maken. Voor de gebouwde omgeving is energieverbruik nauwelijks gedaald. Met andere woorden er is nog veel werk te verzetten om het daadwerkelijke energieverbruik en daarmee de CO2-uitstoot te verlagen. En naast de verlaging van de CO2 vindt het CDA het minstens zo belangrijk om minder energie te gebruiken. Alles wat je niet gebruikt hoef je ook niet op te wekken, oftewel vermijden is beter dan genezen. En het CDA heeft daar ook wel wat ideeën voor. Voorzitter, het is toch van de gekke dat we in deze huidige energiecrisis in de nacht nog volop verlichte reclame hebben waar niemand naar kijkt? En sinds kort heeft de exploitant van de abri’s of digitale reclameborden mede dankzij vragen van het CDA besloten om de digitale reclameborden tussen twaalf en zes uur ’s ochtends op stand-by te zetten. Dat is in ieder geval een goede stap. Het CDA wil nog wel een stap verdergaan. Het CDA wil alle verlichting voor reclame in de openbare ruimte ’s nachts uitzetten. Zo geven we als gemeente het goede voorbeeld en hebben dan het recht om ook andere bedrijven en organisaties op te roepen ’s nachts hun licht voor reclames uit te zetten. En het CDA dient daarvoor de motie in: het licht zien.

Deze motie past natuurlijk perfect bij onze klimaatdoelstellingen reductie van CO2-uitstoot. Het dictum: verzoekt het college met de exploitant van buitenreclame in de openbare ruimte af te spreken, abri’s, mupi’s en digitale reclameborden tussen elf uur ’s avonds en zeven uur ’s ochtends niet meer worden verlicht of op stand-by worden gezet, en verzoekt het college andere bedrijven en organisaties worden aangemoedigd om tussen elf uur en zeven uur niet langer reclame te verlichten of reclame op stand-by te zetten, en hierover afspraken te maken in toekomstig af te sluiten convenanten. Zoals de Partij voor de Dieren graag kijkt door de ogen van de dieren … De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja, want als daar een situatie is waarbij zo’n beeld wat eigenlijk nog wel veel verlichtingen aan de straten geeft en dat dus nu een stuk minder wordt, vindt u nu dat daar vervangende openbare verlichting moet komen als het licht uitgaat? De heer Dreijer: De openbare verlichting is ervoor om voldoende openbare verlichting op straat te geven en daar is niet een abri of wat anders voor bedoeld, dus die kan gewoon uit. En als het dan echt donker wordt, als het daarvoor ingezet was, moeten we verlichting aanbrengen, extra. Zoals … De voorzitter: Mevrouw Van Zetten heeft ook een interruptie.

Mevrouw Van Zetten: Over die verlichting, tegenwoordig zijn er in de Haarlem Hout allemaal beelden en die worden ook verlicht tot gewoon de hele nacht wat de vogels en dat soort dingen verstoord. Zullen we dat dan maar ook gelijk aan gaan pakken? De heer Dreijer: Ja, het zou zomaar in het rijtje kunnen vallen mevrouw Van Zetten. Ja, goed punt. Nou, de Partij voor de Dieren kijkt door de ogen van de dieren, nogmaals, om te beoordelen of we goed en duurzaam bezig zijn, en zo kijkt het CDA ook door de ogen van het kind. Daar gaan we eens even doorheen kijken. Als we dat doen zien we mooie punten in het gemeentelijk beleid en deze begroting. En ik ga even een niet uitputtend opsomming doen. College maakt werk van het tegengaan van armoede met speciale aandacht voor kinderarmoede. College maakt werk van de veiligheid rondom scholen. College zet de inzet voort om de leerachterstanden van kinderen als gevolg van corona verminderen. En we kijken vol verwachting uit naar de Rijke Schooldag in 2023. De vergroeiing van schoolpleinen, heeft onze steun en verwijzen we nogmaals naar de mogelijkheden om dit met onder andere schoolbosjes een extra impuls te geven. Met het actieprogramma Kansrijke Start wordt ingezet op het verbeteren van de gezondheid van kinderen. En hoe goed is het dat we investeren in sport en beweging in de openbare ruimte, een verruimd budget om kinderen uit

35

minimagezinnen te laten meedoen aan sport en cultuur. En hoe goed is dat de gemeente hulp biedt aan gedupeerde gezinnen als gevolg van de kindertoeslagaffaire? En hoe belangrijk is het dat deze coalitie en dit college in deze periode meer voor het voortgezet onderwijs gaat bieden in Schalkwijk? Het CDA is daarbij voor een zo breed mogelijk aanbod. Het CDA kan niet genoeg benadrukken dat het van groot belang is onze eengezinswoningen te beschermen zodat er voldoende aanbod is voor gezinnen en ouders met kinderen. Het CDA wil dat er bij nieuwbouw niet alleen wordt gebouwd voor een- en tweepersoonshuishoudens, maar ook voor meerpersoonshuishoudens. Het CDA zal nieuwe plannen mede daarop gaan beoordelen zodat onze kinderen ook in de toekomst opgroeien met een dak boven hun hoofd. En kijkend door de ogen van onze kinderen kunnen we dus in veel opzichten blij en tevreden zijn met de voorliggende begroting. Wel … De voorzitter: U heeft eerst nog een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja, u had het over voortgezet onderwijs in Schalkwijk. Daar staat 5 miljoen voor gereserveerd over de tijd tot 2027. Voor een sporthal in Schalkwijk staat 15 miljoen gereserveerd.

Vindt u dat een beetje in verhouding voor een school 5 miljoen maar voor een sporthal 15 miljoen, of had u dat liever andersom gezien? De heer Dreijer: Ik denk dat dit de kosten zijn die ervoor nodig zijn om dit te doen, dus een sporthal is een hele andere orde dan een school, en er is een uitbreiding bij een bestaand scholencomplex, dus laten zien of het genoeg is. Als het niet genoeg is dan zal er meer geld bijkomen. Er zal een school komen. Even kijken, hoor. Ja, we moeten ons wel afvragen of we niet meer beschikbare incidentele middelen duurzaam moeten inzetten. En daarnaast moet het tempo van investeren omhoog om onze stad met voldoende snelheid verder te ontwikkelen. Tot slot, voorzitter toch nog een iets negatief puntje. In de begroting staan vele linkjes naar documenten. U heeft het in een erratum daar wat van kunnen zien. Het blijkt dat 80 procent van deze linkjes bij de kaderstellende beleidsnota’s niet verwijzen naar het bedoelde document, ook niet in het erratum zijn ze allemaal nog correct. Kan het college toezeggen dat in de toekomst deze linkjes wel gaan kloppen? En voorzitter, dit was even het laatste stukje van de begroting. Ik heb niemand iets over de Bestuurrapportage horen zeggen. Ik weet niet of ik wat gemist heb, maar ik heb nog wel iets daarover te zeggen, dus dat laat ik nog even heel kort die doorlopen.

Nou ja, we vinden het teleurstellend dat de investering aangepast zijn van 85 naar 60 miljoen en nu opnieuw naar 53 miljoen. Er is nog 52 K beschikbaar voor eventueel steunvraag voor noodsteun niet gesubsidieerde organisaties als gevolg van corona. Is dit voldoende bekend bij deze doelgroep? Dat is dan even een vraag aan de wethouder. Ventilatie schoolgebouwen. Is het toch niet beter om de middelen uit de reserves steunmaatregelen corona beschikbaar te houden voor ventilatie schoolgebouwen? Door dit nog wel voor 2023 beschikbaar te houden is de druk groter om te zorgen dat in ’23 dat voor mekaar komt. En daarvoor dient het CDA een amendement in op de Bestuursrapportage. Met het amendement verzoeken we het college met schoolbestuurders spoedig in gesprek te gaan en afspraken te maken voor de effectieve en gelijke besteding door schoolbesturen van de gereserveerde middelen uit de reserve steunmaatregelen corona voor ventilatiegebouwen, en we besluiten de alinea ventilatie schoolgebouwen op bladzijde 28 van de Bestuursrapportage te schrappen. En waarom staat überhaupt dit voorstel om deze middelen te schrappen niet bij de besluitpunten? Dat is dan even misschien een vraag voor de wethouder financiën. Externen inhuren. Er is al iets over gezegd door meerdere partijen.

Voor 2022 was er 19,6 begroot voor externe inhuur, en naar verwachting wordt dit 33 miljoen voor dit jaar en kan zelfs nog oplopen. Hoe gaat het met strategisch personeelsbeleid? En tenslotte, risico exploitatie De Schuur. Hier zien we dingen bewaarheid worden. Wordt hier het effect van De Koepel op De Schuur bewaarheid worden zoals het door het CDA altijd is voorzien? Nu een aanvullende subsidie van 500 K, en wat gaat het dan meer worden? We zijn overigens akkoord met de verdere besluiten in de Bestuursrapportage. Dank u wel.

36

De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar de heer Aynan van Jouw Haarlem. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Het is al eerder gezegd: we leven in een onzekere tijd. Onzeker of we onze boodschappen nog kunnen doen door de torenhoge inflatie. Onzeker of we de energierekening nog kunnen betalen. Onzeker of we een huis kunnen kopen, of we überhaupt nog ergens kunnen wonen. Voorzitter, we leven ook in een verwarrende tijd. De oorlog in Oekraïne gaat maar door en eist steeds meer slachtoffers, en ook steeds meer vluchtelingen die ook onze kant op komen. En hetzelfde geldt ook voor de klimaatverandering. Ook die eist steeds meer slachtoffers en brengt verwarring in ons leven. Maar we leven ook in een overgangstijd. Voor onze energie moeten we letterlijk uit een ander vaatje gaan tappen. Onze mobiliteit moeten we anders gaan inrichten. Dit noemen we ook wel transitie. En juist, voorzitter, in een onzekere en verwarrende en overgangstijd verwacht Jouw Haarlem een overheid die haar burgers in deze transitie meeneemt. En juist degene die sceptisch zijn over bijvoorbeeld de klimaatverandering of de energietransitie of degene die het geld niet hebben om die te betalen, om die de helpende hand toe te steken en begrip te tonen en het ingewikkelde verhaal uit te leggen. En dat hebben we ook verzuimd bijvoorbeeld in Meerwijk in IVORIM.

Jouw Haarlem wil een bijdrage leveren aan die helpende hand, en we dienen samen, zoals al gezegd, met de SP drie moties in voor meer actie voor een socialer, groener en leefbaarder Haarlem. Ten eerste de motie noodknop voor eerste hulp bij schulden. We zien dat de schulden een grote impact hebben op de gezondheid van mensen, op relaties en gezinnen op participatie en arbeidsproductiviteit, op het mentale vermogen en gedrag, dat is ook wetenschappelijk bewezen. En we zien ook dat het aantal betalingsachterstanden bij zorgverzekeraars met bijna 20 procent is toegenomen. En betalingsachterstanden bij zorgverzekeraars zijn de kanarie in de kolenmijn van problematische schulden. En tegelijkertijd zien we dat een aanvraag voor schuldhulp op de website van de gemeente Haarlem in zeven stappen gedaan dient te worden waarbij ruim 30 vragen ingevuld moeten worden. Dat is niet laagdrempelig zoals de bedoeling is, maar we zien ook dat er gemeentes zijn zoals Utrecht, Groningen en Nijmegen waar je alleen je naam, je emailadres en je telefoonnummer moet invullen. En we hebben ook de proef op de som genomen. Op 1 november hebben we ’s nachts - want dan lig je in je bed te woelen, na te denken over al die schulden die je hebt – de contactformulieren ingevuld voor de gemeente Groningen, Utrecht en Nijmegen.

En inderdaad, de volgende dag werden we meteen opgebeld met vragen waar kunnen we meehelpen, wat is urgent, heeft u te maken met gas, water en licht dat afgesloten moet worden, en waar kunnen we actie op ondernemen? Voorzitter, dat is hoe we willen dat ook de gemeente Haarlem te werk gaat om problemen, in ieder geval schulden, te voorkomen, want voorkomen is beter dan genezen. Voorzitter, samen met de SP weer de motie gelijke monniken, gelijke kappen. We zien gelukkig dat de wethouder inderdaad de energietoeslag opgerekt heeft voor de groep tot 130 procent, waarvoor dank. Maar we zien iets vreemds gebeuren. Voor de groep van 120 tot 130 procent wordt de vermogenstoets toegepast, en voor de groep onder 120 procent gebeurt dat niet, en daarmee krijgen we eigenlijk twee verschillende energietoeslagen. En dat moeten we niet willen, want dat doet ook afbreuk aan het gelijkheidsprincipe of de rechtsgelijkheid. En we zien ook dat andere gemeenten de energietoeslag ook uitkeren aan groepen van 140 procent, zoals in Rotterdam of zelfs tot 150 procent in Utrecht zonder de vermogenstoets. En wij vragen aan het college om die energietoeslag in ieder geval tot 130 procent zonder vermogenstoets uit te keren. En tenslotte, voorzitter, een motie, weer met de SP: actie aan de slag met modulebouw. Vorige week hebben we gezien wat de rechter heeft gedaan met de vrijstelling stikstof.

Nou, dat kan dus niet meer, en dat geeft gewoon problemen en vertraging. Maar we zien ook - gelukkig is de wethouder ook tot inkeer gekomen - dat modulebouw daar een mogelijke oplossing voor is, en wij vragen het college om … Overigens, ik vergeet nu de dictums voor te lezen. Zal ik dat alsnog doen, voorzitter? Ik begin met het laatste dictum, actie aan de slag met modulebouw. De voorzitter: Ja, ik ben blij dat u het zelf oppakt.

37

De heer Aynan: Ja, zal ik doen, voorzitter. Excuus. Draagt het college van B&W op om te onderzoeken waar binnen afzienbare tijd gebruik gemaakt kan worden van modulebouw en de resultaten daarvan vóór de behandeling van de kadernota aan de gemeenteraad toe te zenden. En dan de motie gelijke monniken, gelijke kappen: draagt het college op om ook voor de inkomensgroep tussen 120 en 130 procent van het sociaal minimum geen vermogenstoets uit te voeren ten behoeve van de energietoeslag. En dan de motie noodknop voor eerste hulp bij schulden: draagt het college op om een noodknop op de gemeentelijke website te installeren zodat mensen op een laagdrempelige manier een eerste aanvraag voor willen bij schulden kunnen indienen, en gaat over tot de orde van de dag. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. En daarmee … De heer Aynan: Interrupties? De voorzitter: Nee, die zijn er niet. Dan gaan wij over naar uw buurman, de heer Van Leeuwen van de Actiepartij. De heer Van Leeuwen: Ja, dank u wel. Ik heb dit verhaal opgesplitst in twee delen. Het ene gaat over Bestuursrapportage, het andere deel gaat over de begroting. Beide onder de titel actie met een uitroepteken, doen we genoeg, met een vraagteken. Wat betreft de Bestuursrapportage, voorzitter, hebben wij twee onderwerpen uitgelicht. Allereerst het historisch onderzoek naar het slavernijverleden.

De Actiepartij heeft daar in 2020 een bescheiden onderzoeksmotie voor ingediend om te zien wat is nu de geschiedenis van Haarlem op het gebied van de slavernij, en we lezen nu dat in maart dit jaar een onderzoeksopdracht is verstrekt aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde en dat we volgend jaar in 2023 een boek tegemoet gaan zien. En Actiepartij ziet zeer uit naar dit boek, maar we vragen ons wel oprecht af: is een boek alleen in 2023 dan nog voldoende? Wij zijn namelijk straks drie jaar verder en inmiddels hebben we om ons heen gezien dat de provincie Noord-Holland, maar zelfs ook de ABN AMRO Bank excuses heeft uitgebracht voor hun rol in het slavernijverleden, en de Staten Nederland staat, als ik goed ben geïnformeerd, op het punt om dat ook te gaan doen. Dus wij roepen het bestuur van deze stad, dat zijn we allemaal zoals we hier zitten, op om niet weg te lopen voor het uitbrengen van excuses als de uitkomsten van het onderzoek dat rechtvaardigen. En daarop vooruitlopend, het moet wel een heel gek onderzoeksuitkomst zijn als we geen voor Haarlem feiten naar boven zijn gekomen waar geen excuses voor te rechtvaardigen zijn. Dus ik hoop dat we volgend jaar dat met elkaar, dat we dan eindelijk door die bottleneck lopen. Dan voorzitter, het toevoegen van … De voorzitter: Er is een interruptie van mevrouw Van Zetten.

Mevrouw Van Zetten: Ja, naar aanleiding van dit verhaal over slavernijverleden en de motie die u heeft ingediend, het zit me toch wel dwars dat indertijd heeft de raad bijna raadsbreed aangenomen om onderzoek te doen naar het joods verleden in Haarlem, wat is hier gebeurd. En dat is precies de motie die u niet als Actiepartij heeft ondersteund. En dan vind ik gewoon, als we alles in perspectief zien, zit het mij wel dwars dat u toen uw handen daarvan aftrok, en nu hebben we het al over excuses terwijl we nog niet eens weten wat hier gebeurd is in het slavernijverleden. Dat wil ik u dan even zeggen. De heer Van Leeuwen: Nou, goed om daar even op te reageren. Actiepartij heeft in het verleden mede zorg gedragen voor een monument voor de joodse geschiedenis, en u gaf inderdaad toen een oproep om inderdaad te kijken wat er mogelijk is naast Bruxelles, de oude joodse school. En wij hebben dat niet gesteund omdat er een andere opdracht onder lag, namelijk dat we het krakersverleden van de drie panden netjes

38

zouden oplossen. En daarmee zijn we nooit tegen enige herdenking op zijn plaats, en zeker niet voor het joodse verleden. Dat wil ik wel gezegd hebben, en dat weet u eigenlijk donders goed. Ga ik verder. Toevoegen, voorzitter, van meer bomen in projecten en versteende wijken. Het kost in onze stad onnoemelijk veel moeite om onze openbare ruimte te vergroenen, dat weten we. Gelukkig worden er 20 bomen in de binnenstad gepland waaronder die uit onze motie herplant Essenstraat. En dit aantal van 20 in ogenschouw nemende kunt u zich voorstellen dat wij natuurlijk vooral benieuwd zijn waar komen de volgende 20 bomen te staan, want met die 20 bomen zijn we er natuurlijk niet om meer bomen in onze binnenstad te krijgen. Voor zover de Bestuursrapportage, voorzitter. Ga ik door naar de begroting. Met deze begroting verhogen wij het minimabeleid naar 130 procent, en wat de Actiepartij betreft doen we dat zonder dat we ook een afschrikwekkende papierwinkel voor de Haarlemmers van optuigen. Want zoals de ombudsman in oktober al zei: het zijn juist de mensen met de lage inkomens die in de knel komen en de papierwinkel waarmee de overheid hen bejegend niet meer kunnen overzien.

En in deze onzekere tijden hebben we het dan ook niet in de hand of die 130 procent financieel genoeg zal blijken te zijn, daar staat de rijksoverheid als eerste voor aan de lat, maar wat we wel in de hand hebben is ons elke dag afvragen: doen we genoeg? Bijvoorbeeld om die laatste huishoudens te bereiken die de 1300 euro energietoeslag nog niet hebben ontvangen. Deze mensen die nog niet alle door de gemeente gevraagde gegevens hebben aangeleverd hebben eigenlijk daarmee impliciet aangegeven, het signaal, dat ze misschien wel heel goed de hulp van de overheid kunnen gebruiken. En daarom is de eerste vraag aan het college een praktische: is het college bereid desnoods deze laatste mensen, het gaat om enkele tientallen huishoudens, huis aan huis te bezoeken om ze de formulieren te laten invullen zodat ze die 1300 euro kunnen krijgen? Voorzitter, de ombudsman roept ook op dat de overheid een realistisch mensbeeld moet ontwikkelen. De overheid is van het beeld van een frauderende burger gegaan naar een overheid die burgers het voordeel van de twijfel geeft, en dan is er in feite wat betreft de ombudsman niets veranderen. Dat is namelijk een ander mensbeeld. Met dit citaat indachtig zien wij dat mensen in onze stad bij de Tozo-maatregelen een hardvochtige gemeentelijke organisatie hebben ervaren.

Voorzitter, vanuit welk mensbeeld voeren wij in Haarlem onze dagelijkse taken uit? Onderkennen wij dat niet alleen de Tozo-regeling zelf, maar ook de keuze van Haarlemmers daar wel of geen gebruik van te maken onder bijzondere omstandigheden, namelijk ten tijde van de pandemie, tot stand is gekomen? Dus de vraag aan het college: tonen wij genoeg coulance bij de toepassing van de handreiking Tozo of moeten wij ons licht nog eens opsteken bij modelgemeenten die deze coulance naar hun modelburgers betrachten? Dan voorzitter, over licht opsteken gesproken. We zien de helverlichte publiekshal en zijn van mening ook naar vragen en antwoorden daarop dat we hier in het kader van energiebesparing toch echt niet genoeg doen. Nu De Dijk in oktober voor de allerlaatste keer in ons Patronaat heeft opgetreden kan zo’n Joep Van der Lubbe er dus niet over zingen, en daarom vragen wij met bloedend hart dansen op de vulkaan per motie: mag het licht uit in de publiekshal? Ik zal het zo nog voorlezen. Ja, dat doe ik niet. Dan, voorzitter, waar tijdens de nachtelijke uren dat fel verrichtte publiekshal leven in de brouwerij in onze stad doet vermoeden is het werkelijke nachtleven in Haarlem allesbehalve bruisend. Bij herhaling heeft de raad tot op heden zonder bevredigend resultaat het college gevraagd de nachtcultuur te faciliteren.

Voorzitter, in alle eerlijkheid, Actiepartij vindt dat u hier niet genoeg doet. Steunt u alstublieft uw wethouder cultuur om de belofte van het vorige college waar te maken en de nachtcultuurvorm te laten geven? Voorzitter, mag het licht aan? Het lijkt er vooralsnog niet op. Bij de kadernota gaf u nog aan dat u bezig was met een inventarisatie voor de nacht en Het Slachthuis hoort hier nadrukkelijk bij en u dacht dat voor 1 oktober dat geregeld te kunnen hebben. Nou, de vragen hebben we gesteld, en ik citeer de antwoorden van deze week: op dit moment wordt nog gewerkt aan de contouren van een pilot en kan er nog geen uitsluitsel worden gegeven. Het streven is in het vroege voorjaar van 2023 kaders voor de pilot van de locatieverkenning met u te bespreken. En u sluit af in dat onderdeel: omdat het popcentrum Slachthuis gelegen is in een woonwijk ligt het niet voor de hand dat deze locatie onderdeel gaat worden van een pilot. Vanwaar deze toch wel 180 graden verandering ten opzichte van

39

onze vragen bij de kadernota? Dat willen we graag van u weten. Want, voorzitter met de jarenlange door u ook faciliteerde placemaking tijdens de bouw van het Slachthuis heeft u bij bezoekers wel degelijk verwachtingen geschapen. De plek verwierf vanwege de bijzondere programmering landelijke bekendheid. Hier waren dingen gaande, voorzitter, mooie dingen, die u mede heeft mogelijk gemaakt. En het popcentrum dat nu een maand open is draait echter op halve bezoekerscapaciteit, moet om 24 uur dicht zijn en kan op toch niet de goede manier tegemoetkomen aan de wens van veel Haarlemmers van jong tot oud en met zeer diverse achtergronden die vlak voor maar ook tijdens de coronajaren met uw steun dachten een plek in Haarlem te hebben gevonden. Een plek ook voor de nacht. En zorgwekkend daarin is dat de brief die we hebben gezien eigenlijk een totale ontkenning laat zien voor het feit dat de plannen uit 2016 in een snel veranderende wereld tot stand zijn gekomen. De creatieve hotspot die het heeft bewezen te kunnen zijn gerund door gedreven kundige Haarlemmers wordt op deze manier toch teruggebracht tot een klaverjasvereniging voor senioren waar de koffie geduldig pruttelt op een warmhoudplaatje. Eigenlijk zegt u: Haarlem-Oost zeg maar dag tegen de nacht, want de nacht hebben wij voor u geslacht. En dat is voor de Actiepartij een zeer teleurstellende uitkomst.

Dan, voorzitter, een aantal zaken. Voor de cultuursector staat vanaf 2024 nog een taakstelling op de huisvesting open. Wij hebben daar… De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja, voorzitter ik ben een beetje verbaasd want die vergunning voor de popschool, niet popcentrum, was gewoon tot twaalf uur. Bent u als Actiepartij voor draagvlak? Dan kunt u misschien voorstellen om het de buurt te laten beslissen of het tot twaalf uur op de hele nacht moet worden. Wat vindt u daarvan? De heer Van Leeuwen: Het is een popcentrum, en wat dat betreft is het duidelijk wat dat is. En natuurlijk wonen er mensen en die willen daar ook wat van vinden en die weten ook dat ze op het Rockplein komen wonen. Voor de cultuursector staat vanaf 2024 nog een taakstelling open, zei ik zojuist. Voor de huisvesting van de cultuur. Wij vroegen het college in juli deze bij de voorliggende begroting te schrappen. Dat is nog niet gebeurd. De laatste kans is eigenlijk dat te doen bij de kadernota van volgend jaar, dus een vraag aan het college: kan het college toezeggen bij de kadernota een voorstel te doen om deze taakstelling ongedaan te maken? Voorzitter, in Amsterdam spreken honderden ambtenaren hun onvrede uit met het lokale klimaatbeleid en de bottom line is het is niet genoeg.

Doen we in Haarlem anders dan in Amsterdam wel genoeg? Doen we bijvoorbeeld genoeg om de obstakels die in de weg staan om de energietransitie te versnellen weg te nemen? Vragen het college: kan het college voor de kadernota voorstellen doen zodat het in het coalitieakkoord ook opgenomen Waarborgfonds zonnecoöperaties zou worden opgericht? Wat ons betreft dus volgend jaar. Dan, wij zien dat we niet genoeg doen om een aantal lokale heffingen kostendekkend uit te voeren, bijvoorbeeld de havengelden die springen op met een dekkingsgraad van 34 procent. Een vraag aan het college: is het college bereid de bij de kadernota de voorstellen te doen teneinde de kostendekkendheid van de onder de 50 procent scorende lokale heffingen te verbeteren? We zijn benieuwd of dat lukt. Wat betreft parkeren. We zijn blij dat de VVD vragen heeft gesteld over investeringen. We vinden het jammer dat er niet echt een concreet voorstel wordt gedaan. Maar wij zijn wel van mening dat die NedTraingarage waar we al jaren over praten dat dat echt wel een hele verstandige investering zal zijn op het moment dat wij voornemens zijn een uitgebreid vergunningengebied aan te gaan leggen. Het is een van de flankerende maatregelen die je kunt nemen.

Dus we vragen het college, en misschien ook wel namens de VVD, kan ik me voorstellen: is het college bereid de wijzigingen in het IP voor de jaarschijven 2023 en verder wat betreft de NedTraingarage terug te brengen naar hoe we het vorig jaar en het jaar daarvoor in het IP hebben gehad? Voorzitter, ik sluit af. Wij openden ons betoog met de oproep van de ombudsman dat de

40

overheid haar mensbeeld zou moeten veranderen. De vraag aan het stadsbestuur is: durven wij het mensbeeld aan dat Haarlemmers beslissingsbevoegdheid krijgen waar het kan? Dat initiatieven van bewoners die bijdragen aan een leefbare, sociale en creatieve stad niet door de overheid worden platgeslagen, maar juist worden aangemoedigd? Het Slachthuis heb ik al genoemd, maar vergeet ook de Stookkamer niet of de buurt kweektuin bij het Tennispad. Allemaal gerund door Haarlemmers die iets van hun leefwereld willen maken en de stad maken tot wat het is, een bijzondere plek om te wonen en te leven. En om dat in stand te houden moeten wij ons als stadsbestuur dagelijks de vraag blijven stellen: doen we genoeg? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik constateer zelf dat u had aangekondigd dat u zo meteen nog de dicta van de moties zou voorlezen, dus ik zou zeggen doet u dat ook. En u heeft voordat u dat doet nog even een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja, want u zei bij de popschool weet iedereen dat ze daar gaan wonen, en daar is iets. Vindt u dat dan ook bij de Smedestraat, want dat is natuurlijk het echte uitgaanscentrum altijd geweest, en daar zijn ook woningen bijgebouwd.

Vindt u dat die mensen dan in principe ook niet moeten klagen en dat daar gewoon altijd nachtleven moet blijven? De heer Van Leeuwen: Nou, ik denk we er altijd voor staan dat we het samen oplossen. Dus als er klachten zijn … Ik heb geen klachten gehoord over het Slachthuis. Ik weet dat er klachten zijn in de Smedestraat, maar daar moet je het met elkaar uit zien te komen. Ik heb daar geen ander antwoord op dan dat. Dan zal ik inderdaad het dictum van mag het licht uit, die we overigens mede indienen met GroenLinks, Partij voor de Dieren gemak ChristenUnie, CDA: verzoekt het college met bloedend hart, dansend op de vulkaan, mag het licht uit als ze er niet is. En indien dit niet mogelijk is toch de verlichting, de intensiteit en de lichturen van de verlichting in de publiekshal buiten openingstijden terug te brengen tot het strikt hoogstnoodzakelijke? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. En dan gaan wij verder met mevrouw Van Zetten van Hart voor Haarlem. Mevrouw Van Zetten: Ja voorzitter, dank u wel. Voor ons en voor Hart voor Haarlem ligt de eerste begroting na de gemeenteraadsverkiezingen maart jongstleden. Het mandaat is opgehaald bij de kiezers en u kunt weer vier jaar voort met het vertrouwde clubje, enige wijzigingen daargelaten. Wij krijgen de indruk dat belangrijke kwesties in de achterkamers zijn besloten en afgekaart zonder openheid, transparantie et cetera.

Zaken die heel anders blijken uit te pakken voor Haarlemmers dan eerder verwoord en belooft in uw verkiezingsprogramma’s. Het nieuwe beleid van het bestuur in Haarlem is als levertraan slikken, het is vies maar wel voor onze eigen bestwil. Het moet, en onvrede nemen wij op de koop toe, verbroken beloftes eveneens. Ik verwijs naar het betaald parkeren. Alleen als de wijk in meerderheid voor is. En naar wethouder Van Leeuwen die toen nog, als D66-kandidaat, de bewoners van Meerwijk geruststellend toesprak. De rest is geschiedenis, zal ik maar zeggen. Voorzitter, wij lezen in de beantwoording van de technische vragen dat de gebiedsgerichte integrale uitvoering van de Omgevingsvisie verandering gaat brengen in de directe omgeving van onze burgers. Denk aan gereguleerd parkeren en warmtenetten. Mensen houden niet van veranderingen, maar het moet, en dan is die hele inspraak en participatie, het zogenaamd geïnteresseerd zijn in de mening van de burgers, hun zorgen, verworden tot een zinloze exercitie. Niet voor niets sprak ons commissielid Diederik Mohr in het laatste commissiebeheer van het regerende college van B en W, en de schijndemocratie viert hoogtij.

Hart voor Haarlem ervaart een immense druk om allemaal hetzelfde te denken, niet alleen hier maar eigenlijk in het hele land en liefst de hele wereld, hier in onze leeggeroofde raadzaal waar de geschiedenis met het vertrek van onze oude schilderijen is verdwenen. Tegenwoordig wordt ook al gesproken over de verschrikkelijke toekomst die ons te wachten staat als wij ons gedrag niet aanpassen. Als wij onze

41

brommer niet inleveren, als wij onze auto niet laten staan, als wij ons vlees blijven eten. En seks zal er binnenkort ook wel bijkomen, want dat leidt tot voortplanting. Let op mijn woorden. De eeuwen keken op ons neer en konden ons doen herinneren aan tijden die hun eigen crisis kenden, die ook onafwendbaar leken. Dan past dan toch tot enige bescheidenheid, en deze bescheidenheid die bij deze coalitie maar ook bij sommige partijen in de raad is eigenlijk ver te zoeken. Hoe vaak moeten wij nog horen dat de wereld vergaat als wij nu niet stante pede de actie gaan ondernemen, te beginnen met het al eerder gehaalde verbod op slecht vleesreclame. Een compliment voor mevrouw Klazes uiteraard, die de wereld wel een poepje heeft laten ruiken. Deze… De voorzitter: Mevrouw Van den Broek heeft een interruptie. Mevrouw Van den Broek: Ja, hoe zou u dan de huidige staat van het klimaat willen omschrijven? Mevrouw Van Zetten: De paar minuten die mij nog resten, want dat bespreken we wel in de pauze dan bij een borrel. Mevrouw Van den Broek: Nee, u maakt allerlei maatregelen heeft u gesteld zet u uw vraagtekens bij, dus ik vraag me gewoon af vindt u dat het goed gaat met het klimaat dat we niks hoeven doen? Mevrouw Van Zetten: Ik vind het wel lekker warm buiten.

Zullen we daarbij houden op dit moment? Deze bevoogding van onze overheid werd 200 jaar geleden al voorzien door De Tocqueville, en nu staan we er middenin. De bemoeizucht sijpelt door tot in de kleinste dingen. Onze vrijheid, de vrijheid van alle Haarlemmers heeft het nakijken. Als wethouders weten en bepalen wat goed voor ons is dan is het, zoals ik het voel, de zachte hand van de tirannie. Wij zien dat terug in de verkramptheid in de omgang met de burgers. Hoe moet je mensen invloed geven op plannen als de uitkomst al vaststaat? Bestuur, trek de teugels aan nu het mandaat binnen is. Maar zelf voel ik die ruk ook als eenmansfracties worden opgezadeld met regels en termijnen. Burgers op de publieke tribune worden idem gedisciplineerd, bedreigd met ontruiming als emoties spreken. En het publiek wordt blijkbaar gevreesd. Illustratief was vorige week de politie op de stoep van het stadhuis. Zes geüniformeerde agenten plus bewakers in ons huis van de democratie. Ik vond dat treurig. De voorzitter: De heer Wiedemeijer heeft een interruptie. De heer Wiedemeijer: Ja voorzitter, ik heb hier wel een klein beetje moeite mee om eerlijk te zijn, en ik zal ook uit te leggen waarom. Kijk, in deze tijden, en dat zien we niet alleen in deze raadzaal, maar worden heel veel politici bedreigd, ontvangen heel veel nare berichten.

Nou, u bent ook de nestor van de raad, u loopt ook al een tijd mee dus u weet dat die sfeer zich negatief ontwikkeld, en dan denk ik volgens mij moeten we hier altijd voor elkaar opkomen als dat soort situaties gebeuren ongeacht of u het nu met mij eens bent of niet. Maar wat doet u? U gaat dat een beetje belachelijk maken. U heeft uw schaduwraadslid wat het publiek oppookt om nare uitingen te uiten tegenover collega’s hier. Ik vraag u echt doe het nu niet, want ik denk dat we hier met z’n allen voor elkaars veiligheid moeten staan, en daar allemaal een rol in moeten spelen. Dat betekent ook dat het publiek op de tribune, daar hebben wij afspraken mee hoe die zich tot elkaar verhouden ook als ze positief zijn, ook als ze heel negatief zijn. Nou, ik roep echt al mijn collega’s op om onder alle omstandigheden dat voor elkaar te bewaken. Mevrouw Van Zetten: Ja, ik constateer dat ik al jaren dat ik hier in het gemeentehuis rondloop en ook hele grote bijeenkomsten met publiek hebben gezien dat er toch een zekere ontspannenheid hier heerst, en dat het in mijn ogen de beste manier is om eventuele bedreigingen tegemoet te treden. Eerlijk gezegd heb ik

42

vorige week donderdag de politie … Ik vraag me af waarom ze hier waren met zo grote aantallen. En u heeft mij dat antwoord ook nog niet kunnen geven, dus misschien kunnen we nu vragen in de beantwoording van het college of het college kan duiden waarom dat met zo’n overmacht werd gepresenteerd, want er was hier haast niemand in het gebouw, dus dat bevreemdt mij. En ik vond het ook een akelige manier om kennis te maken met de macht van de overheid voor een reden die mij niet bekend was. Voorzitter, over de financiën. Ons eerste commentaar begin oktober: hoe bestaat het om in deze voor veel Haarlemmers financieel zware tijd de woonlasten te verhogen? Toen wisten wij nog niet dat het college ook had besloten om voor vrijwel heel Haarlem betaald parkeren in te voeren. Ik hoorde een aardig raadslid nog zeggen dat zij niet had gelezen dat het geld binnen harken het doel was van dit voorstel. Maar bomengezondheid en voor iedereen de droom van een veel groenere stad waar wij aan picknicktafels op voormalige parkeerplekken onder de bomen met onze buren zitten te borrelen en groenten kauwen. Om u een idee te geven van de kosten. Voor het planten van zes boompjes is deze gemeente nu al 33.000 euro kwijt. Dan begrijp je ook dat de Jansstraat waar de auto’s werden weggejaagd nog steeds een lege kale troep is.

Ik breng dan in herinnering het pleidooi van mevrouw Schneiders van GroenLinks voor flink veel groen in diezelfde Jansstraat in ruil voor een verloren parkeerplaats. Dan konden de bewoners de voordelen van dit gemis ervaren. Voorzitter, Hart voor Haarlem ziet de begroting toch anders. Ja, er is veel geld in kas, gevolg van jarenlang te weinig uitgeven. Het lukt u niet om de bekende redenen. En ook uit Den Haag komen voorlopig nog vele miljoenen binnen, maar wij vinden niet terug dat wij vanaf begin dit jaar structureel circa vijf miljoen missen, een bedrag dat Haarlem jarenlang ontving uit de precario op kabels en leidingen, voor een deel bestemd voor het onderhoud van onze kapitaalgoederen. Daar zit gewoon een gat. En andere zorg voor onze administratie zijn de gevolgen van de nog in te voeren Omgevingswet, een gedrocht van een wet, vind ik. En voor de zoveelste maal uitgesteld. Onze en ook uw zorg. De financiële impact op termijn is groot. Verwacht wordt dat de opbrengsten uit leges fors naar beneden gaan kukelen dankzij de minder benodigde vergunningen. Nog een opmerking over het financiële plaatje, het zogenaamde ravijn-jaar. Nu komen er nog bakken geld uit Den Haag, maar dat blijft niet zo, want het zal flink minder worden. Over de duurzaamheidsbegroting.

Haarlem spreekt een woordje mee in de wereld, maar hoe moeten wij uw beleid duiden? Wij zitten al met een deken in ons huis, en op de griffie zag ik de dames ook al met een deken zitten. Ja, als we het hebben over hoe gaan wij een ton CO2-reductie doen? Ik dacht dat is 500 dagen minder ademhalen, dat scheelt een ton CO2, net zo goed als ruim 100.000 liter minder cola verbruiken en produceren, dus ik raad ons aan om die flesjes, wat mijn grote ergernis hier is, ook eens hier uit het stadhuis te verbannen. En dat bouwen. Ja, wat uw bouwplannen betreft. Gelukkig zien wij bij de ingang van Haarlem behoorlijk veel activiteit. Tegelijk zien wij kavels nog steeds op toplocaties nog immer onbebouwd. Hoe kan dat? Is deze coalitie niet vooral een hindermacht? Elke maand weer beleven wij de terreur van de maakbare samenleving, nu zelfs in kleine woningbouwprojecten zich aan 40–40–20-eis moeten houden, zelfs in Schalkwijk. Het is wat ons betreft zand in de machine, en alleen grote en vooral ons bekende spelers zoals Hoorn en HBB en Elan Wonen, laat ik ze niet vergeten, kunnen zo in Haarlem gaan ontwikkelen. Nu toch enige haast is geboden om tot actie te komen anders dan nadat het wel, ja, toch wel pathetisch gedoe van een jaar gesukkel, vraagt Hart van Haarlem inderdaad zich af hoe die uitspraak van de Raad van State het stikstofbeleid wat voor gevolgen dat zou hebben.

En ik ben heel erg blij met het uitgebreide commentaar van D66, ook de vragen die eerder werden gesteld door mevrouw Van der Windt, want dat zijn echt de belangrijke dingen die hier de komende jaren gaan spelen. En ik hoop dat het college bij machte is om daar een antwoord op te geven. We hebben dan ook een motie, want wij zijn ook heel erg voor groen en milieu en dat soort zaken, en ook voor reclame, want wij ergeren ons af en toe ook dood, om het college te verzoeken om bij de vernieuwing van de contacten met adverteerders in de buitenruimte onze groene en monumentale bomenlaan, de Spanjaardslaan vrij te houden van alle reclame-uitingen. En dat is mijn motie. En ik zou ook inderdaad die verlichting in Haarlem Hout … Daar ga ik ook nog aan werken. Dank u wel.

43

De voorzitter: Even nog, mevrouw Van Zetten. Nee, eerst een interruptie. Interruptie van de heer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Ja, dank u wel. Ik heb met belangstelling gekeken naar uw voorstel en ik hoor het u zeggen, maar waarom beperkte zich nu tot die Spanjaardslaan? U bent toch voor Haarlem raadslid of bent u voor de Spanjaardslaan en omgeving raadslid? Mevrouw Van Zetten: Nou, vroeger was de Spanjaardslaan een heel bijzondere met oude linden. Die zijn indertijd omgehakt, er zijn nieuwe bomen geplant. Het is een uitvalsweg van Haarlem, zo wordt het genoemd, maar het is tegelijkertijd een allee die grenst aan het rijksmonument Haarlem Hout. Een paar jaar geleden heb ik er al vragen over gesteld, en toen was het antwoord: het contract is net afgesloten. Dus toen ik de vreselijke reclamereactie zag dacht ik, nou, dan vind ik dat wat mij betreft urgenter om die laan weer groen te krijgen. De voorzitter: Oké. De heer Drost. De heer Drost: Ja, mevrouw Van Zetten of voorzitter, fijn in ieder geval dat er na tien minuten mokken in ieder geval nog een heel klein ideetje de raad in komt. Maar ik heb u gehoord over betutteling, over verbieden, we willen onze vrijheid. Dan ben ik toch wel benieuwd waarom nu juist net dit ene ideetje u een hele reclamezuil cancelt. Waarom cancelt u dan deze reclamezuil? Mevrouw Van Zetten: Ik snap het niet.

Wat is nu precies de vraag? De heer Drost: Nou ja, uw hele betoog bouwt u op: we mogen allemaal dingen niet meer, het is allemaal betutteling, verbieden, reclames, we willen onze vrijheid. En wat is nu uw enige voorstel, is dat u een reclamezuil cancelt. Waarom cancelt u die reclamezuil? Mevrouw Van Zetten: Nou, ik ben gewoon een bescheiden persoonlijkheid, dus ik laat het daarbij. De voorzitter: Kijk, dat noteren wij. Ik dacht dat ik uw motie nog niet gehoord had, maar u heeft het wel voorgelezen zonder aan te geven dat dit precies de tekst was van het dictum, maar het zat er helemaal in, dus we zullen dit noteren. Dank u wel. Dan gaan wij naar de heer Van den Raadt van Trots Haarlem. De heer Van den Raadt: Dank u wel, voorzitter. Ik ga u maar eerst feliciteren, gemeente Haarlem. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van den Raadt: En het college. Want we staan als Haarlem op dus 96e plek. Nou, dat is toch niet mis. Haarlem wil altijd graag koploper worden, dat zijn de woorden van de heer Berkhout. In dat opzicht is het natuurlijk een beetje jammer dat iedereen in onze omgeving hoger staat op deze lijst. Heemstede staat op 74, Velsen op 51, Beverwijk op 46, Zandvoort op 38, Leiden op 21, Amsterdam op 10, Alkmaar – dat verduivelde Alkmaar – staat zelfs op 5. En waar hebben het dan over? Over de lijst van de meest toiletvriendelijke gemeente van 2021.

Het is toch wel diep triest natuurlijk, lief college. Daarom komt Trots Haarlem met een motie die oproept, dictum: om met een plan te komen hoe we volgende keer in het linker rijtje komen te staan, dus in de top 50, want we kunnen het toch niet over onze kant laten dat we weer in de regio als laatste staan. En tevens horen we eigenlijk ook wel graag hoe het met Haarlem gaat en dementie. Wanneer wordt Haarlem de dementie-vriendelijkste stad? Dat zou toch ook wel heel mooi zijn als we dat voor mekaar zouden kunnen krijgen. We kunnen toch niet eeuwig blijven teren dat wij de meest versteende stad zijn of file-

44

hoofdstad van Nederland. We zullen toch eens een keertje ergens anders de beste in moeten zijn. Er wordt elke week een crisis uitgeroepen in Haarlem. Voor de mensen thuis die meekijken, dat is bijna elke gemeenteraad is er weer een andere crisis, de klimaatcrisis, de biodiversiteitscrisis, de randen langs de stoep zijn te hoog voor eenden om gemakkelijk uit de sloot te stappen crisis. En voor Trots Haarlem zijn er eigenlijk maar drie crisissen die op dit moment topprioriteit moeten krijgen. Een, de armoedecrisis. Veroorzaakt door torenhoge inflatie. Ik heb er wel eens voor gewaarschuwd, toen werd ik uitgelachen. En krankzinnige energierekeningen die daardoor energiearmoede en vervoersarmoede veroorzaken. De Trots Haarlem motie van het onderzoek naar gratis OV is aangenomen, en in welke versnelling zit het college nu eigenlijk met het uitvoeren daarvan? Dat is een vraag. Ik zeg er maar even bij dat dat een vraag is, want waar ik me altijd dood aan erger - is misschien eigenlijk wel een punt van orde - is dat we 1200 ambtenaren hebben, er veel ambtenaren op de tribune zitten, hier een heel college zit en een voorzitter, maar dat je altijd – en dat is volgens mij specifiek bij oppositiepartijen altijd in de tweede termijn – weer zoveel minuten kwijt bent om te zeggen, ja, mijn vragen zijn niet beantwoord, wat waren uw vragen, dan: kunt u ze even herhalen.

Hup, weer zoveel minuten voorbij. Dus als er iemand kan opletten dat als ik zeg vraag dat het even genoteerd wordt, en dat ik het niet straks hoef te herhalen. Dank u wel. We mogen niet met onze auto, want het college vindt de auto niet van deze tijd, zelfs niet als het elektrische auto’s zijn, want daar wordt geen enkel onderscheid bij gemaakt. Maar het OV verschaalt met 30 tot 40 procent. Buslijnen stoppen, ze stoppen minder vaak bij de haltes, of die haltes verdwijnen, die buslijnen verdwijnen, de intercity’s die rijden door personeelsgebrek in december Haarlem stilletjes voorbij. Maar hoe gaan we er nu voor zorgen dat mensen met een beperking zich nog kunnen verplaatsen? Ja, pak de fiets zegt dit college. Stap uit je rolstoel en ga lekker fietsen. Hoe gaan de ouderen zich nog verplaatsen? Ja, pak de fiets, zegt dit college. Laat je rollator lekker staan en ga lekker fietsen. Sowieso wordt het voor ouderen al bijna onmogelijk om nog achter de geraniums vandaan te komen, want als ze denken dan ga ik uit ellende maar een rondje wandelen door mijn eigen buurt, komen ze natuurlijk nergens een openbaar toilet tegen. Maar iedereen moet vooral langer thuis blijven wonen. Ik zou het bijna een soort straf vinden eigenlijk. Zij die langer thuis blijven wonen krijgen buiten het centrum vaak te maken met achterstallig onderhoud van straten en stoepen.

We spreken hier in de raad wel eens over het tegelwippen. Dat is het tegels uit je voortuin halen. Maar ik ken straten waar je als je gewoon op de stoep loopt om de vijf stappen een tegel vanzelf omhoog ziet wippen als je erop staat. Daarom dienen wij van Trots Haarlem de motie in om bij de volgende begroting het onderhoudsniveau overal hetzelfde te trekken. Nu is het nog zo dat je met je ozb-betaling in het centrum kennelijk meer recht hebt op een goede straat en een stoep dan in die buitenwijken, en wij zijn totaal tegen die tweedeling. Wij willen dat het onderhoudsniveau overal hetzelfde worden. We gaan ervan uit dat de inflatie… De voorzitter: Mijnheer Van den Raadt, even om gewoon de administratie op orde te houden, dit is de tweede motie die u noemt. Die eerste, die is nog niet ingediend, maar u moet het dus voorlezen, maar u moet het ook wel even toesturen, zodat iedereen er kennis van kan nemen. Dat is even de eerste opmerking. De tweede, behalve dat het niet is toegestuurd, heb ik ook geen dictum gehoord. De heer Van den Raadt: Het dictum luidt dat wij overal hetzelfde onderhoudsniveau willen en dragen het college daartoe op. Wij willen als Trots Haarlem weer een Haarlem waar we trots op kunnen zijn en waar geen tweedeling is bij onderhoudsniveau. We gaan ervan uit dat de inflatie nog langdurig hoog blijft.

Bij de kadernota voorspelde ik nog dat de inflatie naar 20 procent zou oplopen. Toen werd ik schaapachtig uitgelachen, dat mag natuurlijk, zo’n vaart zou het niet lopen. Inmiddels staan we rond de 17 procent geldontwaarding. Dan even een leuke quiz tussendoor. Kunnen we even stop de tijd. Maar met deze hoge inflatie, wanneer is uw geld gehalveerd in waarde? Dus denk even aan je spaarrekening, bij PvdA staat er waarschijnlijk 80.000 op de rekening, bij de lokale partijen iets van net 1.000 euro. Maar wanneer is dat

45

gehalveerd? Het antwoord is in maart 2027. Dus in iets meer dan vier jaar ben je de helft van je geld kwijt bij deze inflatie. Iedereen gefeliciteerd. We kunnen weleens aan het begin staan van de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog. Maar voor die tijd uitgeven, dus vanavond mag u trakteren, de heer Wiedemeijer. We hopen dat dit college dit scenario ook openhoudt en niet denkt dat de kachel op 19 graden zetten wel alles oplost. We roepen het college op om een toezegging te doen om de publieke ruimtes, zoals bijvoorbeeld sporthallen, open te houden voor degenen die straks misschien zonder verwarming of zonder eten thuis zitten of op straat moeten slapen. Zodat ze tenminste nog ergens warm kunnen zitten voordat zij, misschien dat ze dan thuis kunnen slapen of ergens anders, maar dat ze in ieder geval ergens een paar momenten van de dag warm kunnen zitten. Het zou zomaar kunnen gebeuren, twee jaar geleden had ook niemand 17 procent inflatie voorspeld immers. Dan de tweede crisis die voor Trots Haarlem veel belangrijker is, ook belangrijk is, is de personeelscrisis cruciale beroepen. Door de hoge inflatie en kosten van het leven, zoals boodschappen en energierekening, kunnen mensen met laagbetaalde, of normaal betaalde banen niet meer rondkomen en stoppen zij met werken of wijken ze uit naar betere banen die beter betaald worden.

Dit betekent enorme wachtrijen bij de peuteropvang. Ik heb dat zelf eens geïnformeerd, alleen in Molenwijk is er nog een opvanglocatie waar je kind direct geplaatst kan worden als peuter. Overal elders in Noord, Oost en Schalkwijk zit het helemaal vol. Dus niet gezellig bij je broertje op dezelfde peuteropvang, zelfs niet met een VVEverklaring. Dus ik vraag me af hoe dat gaat bij alle partijen die graag voor goed onderwijs staan, maar wachten tot je een ons weegt en een taalachterstand hebt opgelopen. Natuurlijk kan het college zeggen, daar kunnen wij niks aan doen, er is geen personeel. Maar het college bouwt wel Schalkwijk vol tot de nok en zorgt bijvoorbeeld niet vooraf voor mogelijke opvanglocaties. We willen weer trots op Haarlem zijn, een Haarlem waar kinderen goed opgevangen worden en een goede start te krijgen. Ik sprak van de week, toen al die agenten hier waren, een agent. Die kon mij vertellen dat agentzijn dat ook niet zo makkelijk is. Andere agenten in andere gemeentes die krijgen gewoon 100 euro parkeergeld. Agenten hier moeten in Haarlem parkeren door ruimtegebrek, en dan parkeren ze in de Waarderpolder en moeten ze een wereldreis maken om op het werk te komen. En dat allemaal voor ongeveer 2.000 euro netto, het risico lopen op ernstige gewelddadigheden of misschien in het ernstigste geval blijvende invaliditeit of zelfs het leven laten. En dat voor 2.000 euro.

Dus ik roep op in de motie om in ieder geval het beroep agent, waar wij wat aan kunnen doen, bijvoorbeeld met een tegemoetkoming van reiskosten of parkeerkosten, te laten zien dat wij in Haarlem graag willen dat de agent hier blijft en niet naar andere steden vertrekt omdat hij daar 100 euro parkeergeld krijgt. Voor leraren overweegt het college … De voorzitter: Ik neem aan dat dit niet het dictum is van de motie. De heer Van den Raadt: Dat is het dictum. Kijk wat je kan doen om agenten hier in Haarlem te houden. Als dat betekent dat bijvoorbeeld parkeergeld uitgedeeld moet worden van 100 euro. De voorzitter: Kijk, dat is een dictum. Nou heb ik hem, dank u. De heer Van den Raadt: Ik ben wel blij dat u nu zo goed oplet. Normaal met mijn hand opsteken gebeurt dat altijd niet, maar u bent aan mijn lippen gekluisterd. De voorzitter: Deze keer vaak bediend, dus gaat volgens mij goed. De heer Van den Raadt: Hartstikke goed. Voor leraren overweegt het college ook al iets te doen in de vorm van betaalbare woningbouw, voor lagere huur, als ik me niet vergis. Maar het college, vindt het college niet, en dat is dan een vraag, dat er meer cruciale banen zijn zoals we net geleerd hebben van de kinderopvang, politie en handhaving, zorgpersoneel. Zouden die niet gebaat zijn bij een waarderend ontvangst als zij