11-06 Transcript Raad

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 6 november 2023 1.

Opening en mededelingen De voorzitter: Dames en heren, het is zes uur geweest dus ik verzoek u om te gaan zitten zodat wij deze vergadering kunnen aanvangen, een hele bijzondere vergadering van de gemeenteraad van Haarlem. Hartelijk welkom ook aan het publiek op de tribune en aan de mensen die deze vergadering volgen via het internet.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter: Wij gaan vandaag de begroting behandelen en daar hoort altijd bij dat er dan eerst beschouwingen zijn die door de fractievoorzitters worden uitgesproken. En wij doen het bovendien niet alleen vandaag, maar ook donderdag. Dan hebben we een tweede vergadering en dan hopen we dat we de begroting uiteindelijk ook kunnen vaststellen, al dan niet gewijzigd. De behandeling kent een eenvoudige procedure, wij hebben vanavond een eerste termijn vanuit de raad en eerste termijn van beantwoording vanuit het college. En ik moet u nog melden dat het lid Van der Windt van de fractie van D66 afwezig is vanavond. Voor de rest zijn we volgens mij, nu nog niet maar straks compleet neem ik aan. Ik zie nog een paar stoelen leeg, maar die zullen zich nog wel bij ons voegen dan, want we hebben nog geen afmeldingen ontvangen.

3.

Vaststellen Bestuursrapportage 2023 Programmabegroting 2024 - 2028 De voorzitter: En wij beginnen met de bijdrage van de grootste oppositiepartij. Het woord is aan de heer Van Kessel van de VVD. De heer Van Kessel: Ja, dank u wel voorzitter. We raken het kwijt, het gevoel dat we het in Haarlem goed voor elkaar hebben, onze veiligheid staat onder druk. We hebben te weinig betaalbare woningen en het leven is voor veel van ons te duur. En ondertussen lijkt de gemeente vooral bezig om ons te laten parkeren, te laten betalen voor parkeren. De VVD wil dat goede gevoel weer terug in Haarlem. Dat gevoel dat we het hier in Haarlem wel goed voor elkaar hebben. En dat betekent dat de gemeente moet gaan luisteren, luisteren naar de Haarlemmers en leveren. En dat betekent dat we als raad besluiten nemen die werken voor Haarlemmers. En dat kan al deze week bij de begroting van volgend jaar. En dat begint wat de VVD betreft bij de veiligheid, onze veiligheid. De afgelopen weken ben ik meerdere malen uit meerdere hoeken in de stad aangesproken door ouders van kinderen die in aanraking zijn gekomen met de fatbikebende, uitschelden, intimideren, achtervolgen, fietsen kapot maken en zelfs geweld. Bijna iedereen in deze gemeenteraad kent wel iemand die het afgelopen jaar is lastiggevallen. Ouders liggen al weken wakker omdat ze zich zorgen maken om de veiligheid van hun kind.

Ouders durven hun kinderen niet alleen meer naar de sportclub, school of vriendjes te laten fietsen en ze maken carpoolgroepen of volgen hun kinderen via de telefoon onderweg naar school. Volwassenen worden zonder aanleiding aangevallen op straat. Dit is niet normaal en moet per direct stoppen. En het is aan onze burgemeester om de orde en veiligheid in de stad te herstellen. Met verbazing heeft de VVD het interview van de burgemeester op de gemeentewebsite gelezen en de antwoorden op onze vragen. De burgemeester zegt dat hij de berichtgeving over een jeugdbende niet herkent. Bij de politie en de gemeente zijn nauwelijks gegevens bekend die het beeld van een grote bende onderbouwen. Waarom zegt de burgemeester dat? Ik kan u vertellen dat dit bericht bij heel veel mensen in het verkeerde keelgat geschoten is en het geeft niet bepaald het gevoel dat de politiek aan onze kant staat. Voorzitter, voor de VVD is de maat vol. Deze onveiligheid moet snoeihard de kop ingedrukt worden. Op straat zijn wij de baas, niet zij. De VVD

1

roept de burgemeester op de overlast keihard aan te pakken. Pak die fatbike maar af, pak die telefoon maar af en stuur ze het liefste met hun ouders naar een opvoedcursus. En daarom vraagt de VVD vanavond naar de voortgang van de aanpak. De burgemeester moet keihard optreden in woord en daad en duidelijk maken dat we in Haarlem dit soort criminaliteit niet tolereren. En wat ons betreft wordt er een taskforce op gezet dat de parken en straten intensief in de gaten houdt zodat er gelijk kan worden ingegrepen. En wat ons betreft pakken we die fietsen en telefoons af op het moment dat er sprake is van een delict. En we moeten als samenleving er ook alles aan doen om dit soort wangedrag te voorkomen. De VVD staat voor een preventieve aanpak waarbij gemeente, politie, scholen en jeugdwerk samenwerken. En de VVD vraagt niet alleen om de daders aan te pakken, maar ook de ouders van de daders. Is het mogelijk om deze ouders naar een opvoedcursus te sturen? Dan ga ik verder met een andere grote zorg in Haarlem en dat is dat het leven duur geworden is, ook voor de Haarlemmers die hard werken of hard gewerkt hebben. En dan voelt het niet goed dat de lokale lasten weer stijgen. Haarlem staat al jarenlang bovenin de lijst van gemeenten met de hoogste woonlasten. En de voelt het ook niet goed om de hele stad extra te laten betalen voor parkeren.

De VVD wil dat Haarlem weer het gevoel heeft dat de politiek aan hun kant staat en daarom dient de VVD een amendement in om de voorgestelde extra ozb-verhoging te schrappen en de vermindering van deze inkomsten te dekken uit het structureel perspectief. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Ja voorzitter, dank wel. De VVD komt daarna ook met een motie waarin ze uitspreken dat zich zorgen maken over de structurele financiën van de gemeente en was er donderdag vrij kritisch over. Maar tegelijkertijd komt u met een voorstel, vijf ton structureel per jaar, u zet er niets tegenover, het is een blanco cheque. Dus kunt u mij proberen uit te leggen hoe u tegelijkertijd kunt zeggen dat u zich zorgen maakt over de financiën, maar ook tegelijkertijd een voorstel wat vijf ton kost zonder dekking, gratis bier, stem VVD voor gratis bier? Leg dat nou eens uit. De heer Van Kessel: Ja, dat kan ik goed. Het saldo van Haarlem is tot en met 25 positief en daarna wordt die negatief. Dat betekent dat er maatregelen moeten komen om structureel eigenlijk de begroting weer in balans te brengen. Dat de motie die ik nog niet heb ingediend maar die u al goed gelezen heeft, waarvoor dank, daarin staat ook dat dit college vanaf Kadernota 2025 met een pakket aan maatregelen wil komen om dat weer in balans te brengen.

Dus voor de jaren dat wij nog een positief saldo hebben is deze ozb helemaal niet nodig en op het moment voor de periode erna verwacht ik dat dat pakket met maatregelen zo goed is dat dit half miljoen er ook in kan. De voorzitter: De heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Ja voorzitter, ik schrik toch wel een beetje van de toelichting van de heer van Kessel. Want hij zegt ja, voor de jaren dat er nog een positief saldo is maakt dit niet uit. Maar uw amendement heeft een structurele doorwerking. Dus uw amendement heeft gevolgen dat er elk jaar opnieuw vijf ton extra moet worden bezuinigd. Dus als uw amendement wordt aangenomen dan moet er met uw motie elk jaar opnieuw vijf ton extra worden bezuinigd op andere uitgaven. Dus als u dit wil, dan moet u maar zeggen waar u vijf ton op wilt bezuinigen. Wordt het de minimaregelingen? Wordt het de bouw van betaalbare woningen? Wordt het de onderwijshuisvesting waar u het donderdag over had? Wat gaat het worden? Waar gaat u vijf ton structureel bezuinigen? Anders is het toch echt volslagen gratis bier wat u hier staat in te dienen? De heer Van Kessel: Ja, wat hier gebeurt als het amendement niet wordt aangenomen is dat de mensen die een woning hebben in Haarlem en die de woonlasten zien oplopen door uw coalitie, die zijn dan de dupe en

2

die blijven de dupe. Het zijn de mensen in Nederland, in Haarlem, waar het leven steeds duurder wordt. En de VVD komt met een voorstel om daar wat aan te doen. En de PvdA geeft ondertussen maar behoorlijk wat uit aan van alles en gaat dan vervolgens aan iemand anders zeggen ja, dat het duurder geworden is, kom maar eventjes met goede dekkingsvoorstellen en alles. We gaan goed kijken naar die structurele financiën. Dat is precies waarom ik wel met een voorstel ben gekomen daarvoor en die van u heb ik niet gezien. Maar u mag die van mij steunen hoor, daar ben ik erg blij mee. Maar wij zijn in ieder geval bereid om wat te doen aan het levensonderhoud en de kosten die oplopen voor de Haarlemmers. En daar moet ik de PvdA nog maar een keer voor langs zien komen. De voorzitter: De heer Wiedemeijer, nog één keer. De heer Wiedemeijer: Ja voorzitter, ik zag gisteren mevrouw Yeşilgöz, die heeft een mooi debattrucje dat je iemand een standpunt aanwrijft wat hij dan niet heeft en je vervolgens dan als redder op te werpen tijdens dat standpunt. Dat is een debattrucje dat wordt bij de VVD breed gedeeld, want dat doet de heer Van Kessel ook elk jaar. Wij kijken ook goed naar de woonlasten van Haarlemmers. Want als u goed heeft gekeken, vorig jaar was de inflatie 10 procent, dit jaar 5 procent, over 2023 en 24 worden lokale lasten ver onder de inflatie verlaagd.

Dus wij geven al lastenverlaging. En u komt daar nog eens met een extra iets bovenop waar vervolgens ook alleen nog huizenbezitters van profiteren. Huurders hebben niets aan uw voorstel. Dus waarom doet u de ozb? Aan wiens kant staat u met dit voorstel, mijnheer Van Kessel? De heer Van Kessel: Ik keek ook naar dat debat gisteravond en daar zie ik precies hetzelfde, een typisch PvdAtrucje en dat is een ozb-verhoging verkopen als een verlaging. Dus dat hou ik voor uw rekening. En ondertussen kunnen de mensen hier in de zaal zelf de motie lezen, of het amendement zelf lezen en kijken waar ze op stemmen. En dan ga ik ondertussen door met het verhaal, en dat zijn die woningen. De VVD vindt het belangrijk dat er gebouwd wordt zodat er in Haarlem voldoende betaalbare woningen zijn. En als we naar de cijfers kijken, dan lijkt het misschien de goede kant op te gaan. Toch zijn er veel factoren die de woningbouw onder druk zetten. De verwachting is dat er ook na 2030 nog een groot tekort aan betaalbare woningen zal zijn. En omdat het gemiddeld zeven jaar duurt van plan tot sleutel in de voordeur is het niet belangrijk om alleen nu te bouwen, maar ook om nu al nieuwe plannen te maken.

En daarom dient de VVD hierbij een motie in die het college oproept om voor de Kadernota 2025 met een plan te komen of, waar en op welke manier na 2030 de woningvoorraad verder kan worden uitgebreid en hierbij te overwegen een burgerberaad in te stellen om tot een gedragen plan met locaties te komen. Dan ga ik naar de jeugdzorg. De VVD vindt het belangrijk dat als het opgroeien niet gemakkelijk gaat er goede hulp is, jeugdzorg, het liefst zo dicht mogelijk bij huis. En de afgelopen jaren heeft de gemeente een nieuwe systematiek ingevoerd om meer grip op de kosten te krijgen. En inmiddels zijn we geïnformeerd dat de begroting van 2023 met 3,3 miljoen is overschreden. Ja, en dat is een stevige overschrijding. Des te schrijnender nu de wethouder Jeugdzorg ons vorige maand informeerde dat de wachtlijsten langer geworden zijn. De vraag aan de wethouder Jeugdzorg is wanneer hij verwacht controle te hebben op de jeugdzorg in Haarlem. En dan komen we op de voorliggende begroting. Waar het college in 2023 meer dan 52 miljoen nodig had, begroot het college nu 42 miljoen voor de jeugdzorg. Kan de wethouder deze enorme bezuiniging toelichten? Hoe denkt de wethouder de wachtlijsten in de jeugdhulp met dit budget terug te brengen en de Haarlemse jeugd de zorg te bieden die nodig is? En dan een openstaand punt uit de commissie Bestuur en dat gaat over de investeringen in schoolhuisvesting.

Daar ligt voor de komende jaren een grote opgave van maar liefst 130 miljoen terwijl de gemeenteraad hier 78 miljoen voor beschikbaar stelt. En dat leidt in de begroting tot een nieuw risico van 5 miljoen euro. Het risico dat er tijdelijke huisvesting moet komen en dat renoveren duurder wordt door achterstallig onderhoud. De wethouder Financiën wist niet van dit risico af, want die verwees naar het SHO. Maar deze 5 miljoen is een

3

bedrag dat boven op de informatie uit het SHO en de Kadernota komt. En daarom herhaal ik de vragen dan maar aan de andere wethouder. Wanneer is dit bedrag aan het licht gekomen? En waarom heeft de wethouder ons niet tijdig geïnformeerd bij de bestuursrapportage? Of is deze informatie pas daarna gekomen? En wat is er dan gebeurd? De financiële toekomst van Haarlem, als we naar de begroting in zijn geheel kijken dan zien we dat Haarlem financieel niet goed is voorbereid op de onzekere toekomst. De gemeentelijke financiën zijn structureel niet in evenwicht. Het college geeft aan dat het richting de Kadernota 2025 aan de slag gaat met een pakket van maatregelen. Vorige week was de wethouder Financiën zeer afhoudend toen meerdere partijen aandrongen om de gemeenteraad mee te nemen in dit proces. Het grote gevaar is natuurlijk dat de gemeenteraad zich buitenspel laat zetten. Het is namelijk zeer technisch en het is ook zeer complex om deze puzzel van structureel evenwicht te leggen. Er zijn diverse besparingsopties mogelijk, het volume kan veranderen, de overwaarde, de plausibiliteit van besparingsopties zijn relevant. Maar ook de relatie tussen beleid, investeringen, moet je meenemen. Maar dat is waar wij als gemeenteraad uiteindelijk over gaan.

En daarom dienen wij de motie in om het college te verzoeken ons uiterlijk 1 februari 2024 schriftelijk en daarna in een technische briefing te informeren over de diverse mogelijkheden van maatregelen om de begroting te stabiliseren en de gemeenteraad daarmee voorafgaand aan de Kadernota 2025 in de positie te brengen om haar visie te geven op een eventueel maatregelenpakket. Dan kom ik bij het laatste punt, voorzitter, erfgoed. Onlangs is in de commissie Ontwikkeling de nieuwe erfgoedbeleidsvisie vrijgegeven voor inspraak waar de stad nu op kan reageren. Een grondig stuk met goede ambities om het erfgoed in de stad te behouden. Wel werd vermeld dat er structureel meer personeel nodig is om de basistaken te kunnen uitvoeren en ook tijdelijk om de basis beter op orde te krijgen. Hierop komt u terug bij de Kadernota 2025 werd vermeld terwijl wij als raad al sinds 2019 weten dat dit personeel nodig is en eigenlijk ook niet meer kan wachten. De VVD dient daarom samen met de Actiepartij en Hart voor Haarlem een amendement in dat besluit om per 2024 al extra middelen beschikbaar te stellen zodat er niet nog een jaar overheen gaat om het erfgoed te beschermen en Haarlemmers hierbij te helpen.

En het dictum van dit amendement luidt als volgt, besluit in de begroting 2024-28 vanaf 24 structureel 182.400 personeelslasten erfgoedbeleid op te nemen, om fte's te werven en vanaf 2024 een start te maken met de uitvoeringsagenda van de beleidsnota. In de begroting 2024-28 vanaf 24 structureel 85.000 lasten erfgoedbeleid op te nemen en deze bedragen te dekken uit de algemene middelen welke positief beïnvloed zijn door de septembercirculaire. Verder de bespreking van de financiële consequenties, structureel en incidenteel, van de erfgoednota te betrekken bij de bespreking van de Kadernota 2025. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. En dan vervolgen wij met de heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Ja, dank u wel voorzitter en dank ook aan de heer Van Kessel voor zijn betoog. Voorzitter, Haarlem is een prachtige stad om te wonen, maar veel Haarlemmers maken zich ook zorgen. De armoede neemt toe, het vinden van een betaalbare woning is steeds lastiger en de klimaatcrisis vraagt om stevig ingrijpen. Met de begroting 2024 blijven we investeren in Haarlem, goede zorg in de buurt, de bouw van sociale huurwoningen en groenere buurten. De PvdA wil dat alle Haarlemmers mee kunnen doen. Voorzitter, voor de zomer hebben naar tevredenheid een Kadernota vastgesteld met vele sociale en groene ambities.

Zowel coalitie- als oppositiepartijen hebben toen ideeën ingebracht en dat is nu uitgewerkt tot een begroting voor de komende jaren. Afgelopen donderdag stonden we in de commissie Bestuur al uitgebreid stil bij de financiële vooruitzichten van de gemeente. Het langetermijnbeeld is ongewis met in de begroting vooralsnog een tekort, maar met de septembercirculaire komt er weer 41 miljoen bij. Als PvdA zijn we, zoals ik donderdag ook al aangaf, vooralsnog terughoudend met bezuinigingen. We moeten onze ambities voor Haarlem overeind houden. Haarlem heeft grote reserves maar er is onduidelijkheid over de structurele gelden die we van het rijk ontvangen. Daarom vragen we als het nodig is tegen die tijd een extra bijdrage van Haarlemmers die het beter

4

voor elkaar hebben. Met de PvdA-motie bij de Kadernota om de toeristenbelasting te verhogen worden ook de gemeentelijke financiën structureel verbeterd. Voorzitter, meer personeel is nodig om de plannen die we hebben goed te kunnen uitvoeren. De PvdA vraagt het college om te kijken of het mogelijk is om meer mensen aan te trekken, bijvoorbeeld met aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden en extra inzet op werving of meer trainees. Dit zijn ideeën richting de Kadernota, mocht er dan incidenteel nog wat mogelijk zijn. Ik zie … De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt De heer Van den Raadt: Dank u, voorzitter. Ik hoor u zeggen, ja wat hoor ik u ook alweer zeggen, het is al een tijd geleden. Ja, u zei dat degenen die het wel konden dragen dan extra gingen betalen. Betekent dat dan ook degene die in de zorg werkt en een eigen huis heeft? De heer Wiedemeijer: Nee, dat gaat voornamelijk om mensen die een woning van een miljoen hebben of meer, dus je probeert altijd mensen met een middeninkomen te ontzien en lage inkomens juist extra te helpen, zoals dat we nu bijvoorbeeld in de begroting die nu ook voorligt met de lokale heffingen ook de huurders beter helpen dan de woningeigenaren. Dat is eerlijk delen en daar staat de PvdA voor. De voorzitter: Ja, de heer Van den Raadt.

De heer Van den Raadt: Voorzitter, hoor ik dan nu zeggen, want ik was ook een beetje bang toen ik de VVD hoorde dat dan iedereen die een gewone cruciale baan heeft, leraren, in de zorg, die dan toevallig wel een eigen huis heeft die extra verhoging van die ozb voor zijn hoofd krijgt. Maar dat is dus niet zo volgens de PvdA, alleen als je huis meer als een miljoen waard is. De heer Wiedemeijer: Nee, iemand die een huis van een miljoen heeft, betaalt meer ozb dan iemand die een huis heeft van twee of drie ton. U heeft mij donderdag dezelfde vraag gesteld, u krijgt ook vanavond exact hetzelfde antwoord. Dus dat is allemaal niet echt heel verrassend. De heer Van den Raadt: Voorzitter, dan sluit ik het af met deze vraag. De voorzitter: Dat is de laatste voor u, gaat u verder. De heer Van den Raadt: Ja prima, ik wil er ook niet te veel tijd aan besteden. Maar u bent het wel met mij eens dat als je een miljoen verdient en je krijgt 10 procent extra salaris, of je verdient 1.500 in de maand en je krijgt 10 procent extra salaris, dat daar ook een verschil tussen zit? Dus dat het eigenlijk gaat om wat hou je netto over of je het nog kan betalen. De heer Wiedemeijer: Dat lijkt me rekenkundig juist, wat u vraagt. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw van Harten nog? Mevrouw Van Zetten, sorry, van Hart voor Haarlem, ja. Mevrouw Van Zetten: Voorzitter, laat u maar.

De voorzitter: Ja, ik begrijp dat het overrompelend is. Gaat u verder, mijnheer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Toch altijd fijn dat er nog wat te lachen is. Ik ga verder met iets minder leuks en dat is namelijk de wooncrisis. De aanpak wordt elke dag uitdagender en de bouw dreigt in vele gemeenten stil te vallen. Helaas een probleem wat ook aan Haarlem niet voorbijtrekt. Met brede steun werd bij de Kadernota

5

de motie van de PvdA aangenomen, voorkomen een bouwdip. Nog ook dank voor uw steun. Het resultaat is dat er nu boven op de anderhalf miljoen die er al lag er 5 miljoen extra wordt gereserveerd voor het continueren van de bouw. Hiermee laten we zien dat we lokaal daadkrachtig de wooncrisis te lijf willen gaan. Wij willen deze publieke middelen inzetten voor de bouw van betaalbare woningen, niet voor dure woningen die al eerder gebouwd hadden kunnen worden of aan projectontwikkelaars die er alleen maar veel geld mee willen verdienen. Voorzitter, want ook al is er een enorme wooncrisis sommigen verdienen daar juist mee, zoals speculatie met langdurige leegstand. Het initiatiefvoorstel van onder andere de PvdA is nu al bijna een jaar in werking. De voorzitter: U heeft weer een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Dank u. Ja, want u zegt er wordt alleen maar aan verdiend. Maar dan bent u er voorstander van dat, als de gemeente nog eigen grond heeft, dat we dat dan gratis weggeven om dan in ieder geval op die manier iets te doen aan die extra woningen die nodig zijn. Of vindt u dat we daar dan ook aan mogen verdienen? De heer Wiedemeijer: Het voorstel, voorzitter, misschien dat ik de vraag van de heer Van den Raadt niet goed begrijp, maar als ik zijn voorstel goed begrijp zou het zijn dat we de grond gratis moeten weggeven aan projectontwikkelaars.

Waarom zouden we dat in vredesnaam doen? De heer Van den Raadt: Omdat u zegt, de meeste mensen die met woningbouw bezig zijn, die willen er alleen maar aan verdienen. Maar dan wilt u dus misschien als voorbeeld dat de gemeente dat niet doet. De heer Wiedemeijer: Je moet gewoon betalen voor wat het waard is. We gaan toch niet dingen weggeven voor iets wat het niet waard is? Kijk, wij vragen veel sociale huur, veel middenhuur, daarom is de grond minder waard. Maar we hoeven niet dingen gratis weg te geven die vervolgens in de zakken van projectontwikkelaars eindigen. Dat slaat natuurlijk helemaal nergens op. Voorzitter, er is ook speculatie met langdurige leegstand, daarom is er nu een jaar een leegstandsverordening. Vanmiddag attendeerde een Haarlemmer mij op een woning die langdurig leeg stond. Zij vroeg mij, waar kan ik hier melding van maken? Ik bleef haar het antwoord schuldig, ik kon het niet vinden. In het kader hiervan vraag ik aan het college, waar kunnen Haarlemmers zich melden die langdurige leegstand aantreffen en wanneer volgt de evaluatie? En hierbij sluit ik ook even aan in motie van de collega's van de SP, Jouw Haarlem, die ook aandacht vragen voor langdurige leegstand. Voorzitter, het afgelopen jaar werd het voor steeds meer Haarlemmers lastig om aan het eind van de maand nog alle rekeningen te kunnen betalen.

Ook in Haarlem wonen veel mensen die aan het eind van de maand geld te kort komen. Daarom is de groep inwoners die in aanmerking komt voor armoedebestrijding in 2023 uitgebreid. De gemeente spant zich in om iedereen die ervoor in aanmerking komt te bereiken. We hopen dat het college hier zich voor kan blijven inzetten en ons ook na afloop van dit jaar te informeren hoe goed dit is gelukt. En ook nu lijkt eindelijk het licht op groen om de laatste ronde van de energie-uitslag uit te keren, voor veel Haarlemmers een broodnodig bedrag. En we horen graag hoe goed dit nu lukt. Voorzitter, de klimaatcrisis vergt enorme … De voorzitter: U heeft nog een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja, omdat de mensen thuis dit ook interessant vinden, voorzitter. We horen zeggen dat dan de mensen die ervoor in aanmerking komen, die kunnen zich dan ergens melden. Maar wat doen nou die mensen die wel zo stom zijn om fulltime te werken en een eigen huis te hebben en elke keer er net overal

6

buiten vallen? Is het advies dan gaan minder werken, dat we minder belasting krijgen in de gemeente Haarlem? Of kunnen we nog wat voor die groep ook doen? De heer Wiedemeijer: Ja voorzitter, ik zit hier nu een aantal jaar. Ik moet zeggen, de heer Van den Raadt is vaak wel boodschapvast, want hij brengt elk jaar opnieuw dat mensen in de bijstand het echt heel goed voor elkaar hebben. En elk jaar beveel ik hem dan aan om maar te gaan stoppen met werken en ons te melden hoe luxe zijn leven is geworden. Tot dusver heeft hij dat nog niet geprobeerd. Dus ik ga ervan uit dat hij zelf niet enorm overtuigd is van zijn eigen boodschap. Mocht dat wel zo zijn, dan hoop ik dat u morgen stopt met werken en bij de Kadernota ons vertelt hoe goed u het heeft. En als u dat niet doet, moet misschien een keer ophouden met dit verhaal. De voorzitter: De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Nou toevallig bij de BNN VARA, een partij die dan misschien een beetje in uw politieke straat ligt, heb je de Avondshow met Lubach. Die heeft een hele mooie reportage dat als iemand 100 procent meer ging werken, die werkte 24 procent en die ging naar 40 uur, bijna 100 procent meer, dat hij maar 22 procent extra eraan overhield. Dus het is echt waar. Ik ben zelf ook minder gaan werken en ik hou bijna hetzelfde over.

Dus ik hoop niet dat het uitlekt en dat iedereen straks minder gaat werken, want dan hebben we nog minder inkomsten in Haarlem. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, ik vond lezing over de marginale druk van de heer Van den Raadt erg interessant. Ik ben helaas niet de woordvoerder Financiën van de PvdA of GroenLinks in de Tweede Kamer. Maar daar stellen wij altijd voor om de belasting op arbeid te verlagen, zodat u als u gaat werken meer geld overhoudt. En volgens mij heeft de heer Timmermans dat gisteravond ook gezegd. Dus ik kan die stem warm aanbevelen voor 22 november. Voorzitter, de klimaatcrisis vergt enorme daadkracht, de klimaatcoalitie wees ons daar donderdag ook al op. En er gebeurt veel, heel veel. Voor de PvdA staat hierbij klimaatrechtvaardigheid voorop, de minstbedeelden helpen we het meest, zoals sociale huurders in slecht geïsoleerde woningen. Voor hun gaat de huur na isolatie van de woning niet omhoog. Dit scheelt vele tientjes elke maand opnieuw in de energierekening, keiharde euro's die keihard nodig zijn om rond te komen. Om dit verder uit te rollen doen we in Haarlem wat unieks, we stellen extra miljoenen beschikbaar om slecht geïsoleerde sociale huurwoningen versneld te verduurzamen. Voor zover bekend doet geen een andere gemeente dit. Zo laten we zien dat … De voorzitter: U heeft een interruptie van mijnheer Van den Raadt.

De heer Van den Raadt: Ja voorzitter, ik vraag me af op de PvdA dit eigenlijk niet gewoon een asociale manier vindt van omgaan met de mensen. Want u zegt dan na isolatie gaat je huur niet omhoog. Ik zit net een pleidooi te houden dat je beter niet kan gaan werken en dat je in de uitkering gaan kan gaan zitten omdat je dan netto veel meer overhoudt. En nu komt u met het voorbeeld wat precies mijn punt maakt, want ik heb ook lopen uitrekenen wat het kost om trippelglas te gaan doen, dat kost me zestigduizend euro. Ik verdien tweeduizend per maand, ik ben er 24 jaar mee bezig om het terug te verdienen. En dan verdien je het niet terug, want na twintig jaar is dat glas verlopen. Dus kunt u dan ook gewoon een keer niet alleen maar elke keer voor die mensen die zo zielig zijn wat gaan doen, maar gewoon ook die andere mensen die misschien nog wel netto veel zieliger zijn wat gaan doen? Want het is elke keer alleen maar, als u daarvoor in aanmerking komt, als u dan in de armoede zit of in de bijstand, krijgt u alles gratis. Maar wat is dat voor een signaal? Stoppen met werken dus kennelijk.

7

De heer Wiedemeijer: Ja voorzitter, het overkomt niet vaak dat de PvdA wordt bekritiseerd dat we te sociaal zijn, maar goed dat neem ik dan even voor lief. De heer Van den Raadt: Nee, asociaal. De heer Wiedemeijer: Voor huurders zijn er regelingen, voor woningeigenaren zijn er andere regelingen. U heeft de duurzaamheidslening, als uw huis zestigduizend euro kost om verduurzamen dan woont u wel in een uitzonderlijk groot pand, dus misschien moet u me dat ook een keer aanwijzen. De heer Van den Raadt: Schalwijk. De heer Wiedemeijer: Ja, dan moet u ook maar uw buren uitleggen die in een sociale huurwoning wonen, dat dat asociaal is dat zij erop vooruitgaan. Ik wens u veel succes met dat uitleggen. Voorzitter, voor zover bekend doet geen een andere gemeente dit beleid. Zo laten we zien dat felrood en felgroen hand in hand gaan en daar zijn wij erg positief over. Voorzitter, aantrekkelijke groene buurten gaan niet alleen om groen maar ook om de aanwezigheid van kunst en architectuur. De PvdA zet zich al jaren in voor meer murals in de openbare ruimte. Vandaag gaan we verder waar oud-raadslid Marceline Schopman eindigde en neemt Dion Heinis het stokje over. We willen graag een impuls geven aan meer murals in de een openbaar ruimte en samen met de woningcorporaties een impuls geven aan die aanwezigheid daarvan. Daarom dienen we samen met D66 de motie in, stimuleringsbudget murals.

Het dictum luidt, verzoekt het college om in de volgende Kadernota voor 2025-26 incidenteel een stimuleringsbudget voor murals te reserveren en van vijftigduizend euro per jaar uit de algemene middelen om het stimuleringsbudget te besteden aan muralinitiatieven aan de oostkant van het Spaarne en in Delftwijk, om het stimuleringsbudget te besteden aan nieuwe ontwerpen die tot stand komen in cocreatie. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van Kessel. De heer Wiedemeijer: Oké. De heer Van Kessel: Hij mag ze zin wel afmaken van mij. Maar u gaat erover. De voorzitter: Ik zou zeggen, gaat u nu maar verder. De heer Van Kessel: Ja, mijn klomp breekt een klein beetje. Krijg ik net een hele lezing over dat ik geld aan het uitgeven ben, wat er niet is. Sta je hier zelf te zeggen met dat geld, smeer het maar op de muur. De heer Wiedemeijer: Voorzitter, de heer Van Kessel heeft gelijk. Hij snapt het inderdaad niet. Want zijn voorstel heeft een structurele consequentie en die van de PvdA incidenteel. Vervolgens gaan we ook wel een beetje appels met peren vergelijken, want dit kost vijftigduizend per jaar en dat van u vijf ton. Dus inderdaad bij deze, ik hoop dat mijn uitleg verhelderend werkt. De heer Van Kessel: Nou, als de mensen in Haarlem willen weten waar de PvdA het geld aan gaat geven en waar zij hun prioriteiten leggen, dan is dat nu mooi duidelijk geworden.

Ik verwijs naar diezelfde datum in november. De heer Wiedemeijer: Ja, dank u wel. Ik vind het altijd mooi als u een motie indient, dat dat dan ook je prioriteiten zijn, ondanks de rest van je verhaal. Maar ik vind het op zich ook een leuk trucje. Voorzitter, om het dictum verder af te maken. Om voor muralinitiatieven op woongebouwen van woningcorporaties en

8

verenigingen van elkaar voor 50 procent cofinanciering te vragen. Voorzitter, ik ga de heer Van Kessel een compliment geven, schrik niet. Voor een aantrekkelijke … De voorzitter: U heeft opnieuw een interruptie van de heer Smit. De heer Smit: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Mijnheer Wiedemeijer, ik had het misschien verkeerd verstaan op die afstand. U zegt net u maakt, er is onderscheid tussen structureel en incidenteel en uw voorstel is blijkbaar een incidenteel. Maar u heeft het over vijftigduizend euro per jaar, dan is uw voorstel, dat betreft toch ook een structurele last? De voorzitter: Iemand heeft u al geholpen. Mijnheer Wiedemeijer, gaat u nu het compliment uitdelen aan de heer Van Kessel? De heer Wiedemeijer: Ja volgens mij, het bouwde net op naar wat leuks. Maar goed, dat komt dan nu alsnog. Voorzitter, voor een aantrekkelijke stad moeten we ook zuinig zijn op ons Haarlemse erfgoed. We zijn derhalve positief over de voorstellen van de VVD en de Actiepartij die hiervoor zijn gedaan om de capaciteit hiervoor versneld beschikbaar te stellen. Naast geld, groen, kunst en cultuur vindt de PvdA het ook van groot belang dat de informatie van de gemeente voor iedereen begrijpelijk is. Daarom werd in juni van dit jaar de wedstrijd Duidelijke Taal georganiseerd. Het was een groot succes.

Het geld is er en we roepen het college ook op om in 2025 deze wedstrijd tussen inwoners, ambtenaren en politici wederom te organiseren. Voorzitter, ik kan u nu alvast melden, tenzij er natuurlijk hele rare voorstellen gaan komen, maar wij kunnen in principe naar tevredenheid instemmen met de begroting. En ik sluit af met de boodschap, actie, aan de slag voor een sociale, groene en leefbare stad. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij door naar de Partij voor de Dieren, mevrouw Van den Broek. Mevrouw Van den Broek: Dank u wel, voorzitter. Bij het schrijven van deze bijdrage twijfelde ik waar te beginnen, direct op Haarlem inzoomen doet geen recht en het grote leed dat zich momenteel in het MiddenOosten afspeelt en dat ook veel Haarlemmers dagelijks bezighoudt. Een arts van Artsen zonder Grenzen in Gaza benoemde het in een interview de grootste manmade humanitaire catastrofe. Onder de duizenden slachtoffers zijn meer dan vierduizend kinderen geïdentificeerd en naar schatting liggen er nog zeker duizend kinderen onder het puin. Haar oproep en die van alle andere hulporganisaties was luid en duidelijk, blijf niet stil maar spreek je uit. We vragen ons vaak af wie zit er te wachten op een oproep vanuit onze postzegel Haarlem, wel zij dus.

Zij doen de oproep aan iedereen in de wereld dus daarom spreek ik hier uit namens de Partij voor de Dieren Haarlem, stop de bombardementen in Gaza, laat Israëlische gijzelaars vrij, start grootschalige humanitaire hulp op en treedt op tegen antisemitisme. Voorzitter, er is geen goede brugzin om vervolgens over te stappen naar de begroting van Haarlem, althans wij hebben hem niet gevonden, anders dan dat wij hopen dat we hier in Haarlem de dialoog met respect blijven voeren en dat we steun en een luisterend oor blijven bieden aan eenieder die dat nodig heeft. Dan nu de begroting, we willen eerst onze dank uitspreken richting de ambtenaren die hier goed werk hebben afgeleverd. Financieel gezien ziet dat er nog steeds solide uit de komende twee jaar. Maar we maken ons wel zorgen over dat beruchte jaar 2026. We roepen het college op om via de VNG de lobby voor duidelijke structurele financiering van de gemeenten te blijven voeren, in plaats van incidenteel geld. We kunnen als gemeente niet accepteren dat we er meer taken bijkrijgen en dat de basis waarop we dat moeten doen niet stabiel is. En er liggen veel grote uitdagingen waar we in Haarlem vaart mee moeten maken. De vergroening en vernatting van de stad is hard nodig. Om te zeggen dat het nu opschiet, nog niet echt. We krijgen er geen bomen bij op sportvelden, slechts driehonderd bomen per jaar erbij in de openbare ruimte.

Om het jaar een storm als Poly en we zijn weer terug bij af.

9

Daarnaast signaleren we dat bij het verlenen van kapvergunningen nog te vaak geredeneerd wordt vanuit de mens die wil kappen, of een vergunning wordt van rechtswege verleend, want geen personeel, geen tijd, geen prioriteit. Onder de herplantplicht kan te makkelijk worden uitgekomen en eisen aan de ecologische waarde van de te herplanten bomen worden niet gesteld. Voorzitter, dit moet beter en daarom dienen wij de motie borg het belang van bomen binnen de afdeling VTH in. Ik zal de dicta van alle moties die we gaan indienen aanstaande donderdag voorlezen. Wat ons opvalt is dat groen, ecologie en water het op papier goed doen maar in de praktijk zelden het uitgangspunt zijn. We lezen vooral over mitigatie, compensatie, afschrijving van de rekening courant waterberging. Het spoor 1 uit het Groenbeleidsplan natuurinclusief ontwerpen staat mooi opgeschreven maar het opnemen in de gunningscriteria zijn we nog niet tegengekomen in de commissie Ontwikkeling. In het ecologisch uitvoeringsprogramma staan gelukkig wel concrete projecten waarmee we de stad groener en klimaatbestendiger gaan maken. Om te voorkomen dat we worden ingehaald door de natuuren klimaatcrisis is de Partij voor de Dieren van mening dat hier nog voortvarender mee aan de slag moet worden gegaan. Ook met die projecten die geen meekoppelkans zijn.

Daarom dienen we motie in voor groene versnellers waarin we voor de Kadernota 2025 het college vragen met een voorstel te komen om snellere uitvoering te kunnen realiseren van het Haarlems NatuurNetwerk, Haarlem op groen laten we het sneller doen. Daarnaast willen we Haarlemmers ook bewuster maken van het Haarlemse NatuurNetwerk, want meer kennis vergroot het draagvlak om natuur beter te beschermen. Daarom zullen we ook de motie indienen, op zoek naar de Haarlemse Tiny of Big Five. Dan voorzitter, door naar het klimaat. Het isolatieoffensief is ingezet, heel goed. Nu ook nog doorpakken naar van het gas af. Want qua transitiepad wonen wil het niet lukken om de CO2-uitstoot te laten dalen, terwijl we nog zes jaar hebben om honderd kiloton CO2 te gaan reduceren. De Partij voor de Dieren maakt zich zorgen, ondanks de goede intenties uit de uitvoeringsagenda transitievisie Warmte. We weten dat de gemeente bezig is met een actieplan buurtinitiatieven in de energie- en warmtetransitie, dat lijkt ons een uitstekend initiatief maar haast, capaciteit en geld zijn geboden. Wij hadden dus liever hier 12 miljoen extra geïnvesteerd in plaats van in een parkeergarage. Want als ik de crisis van het klimaat en de stijgende energielasten van burgers naast de parkeercrisis van de automobilist zet, dan is dat voor ons geen ingewikkelde keuze.

We hebben overwogen hier een amendement voor te schrijven maar gezien de teneur tijdens de commissiebehandeling en de Kadernota, denk ik dat geen haalbare kaart. De coalitie houdt de gelederen gesloten wat dat betreft. Mocht GroenLinks zich willen heroverwegen, dan hebben we dat amendement uiteraard zo geschreven. Voorzitter, inmiddels is breed erkend dat de snelste en goedkoopste manier om CO2 te reduceren via ons bord gaat, minder vlees, meer plantaardig. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Drost. De heer Drost: Ja, ik had toch wel even een vraag en excuus, want het gaat over een motie die u al net heeft benoemd, dat Haarlem op groen laten we het sneller doen, want dat gaat over die gelden ook vanuit Provinciaal Programma Landelijk Gebied. Bent u het met GroenLinks eens dat het wellicht ook een goed idee is om te kijken of we die gelden kunnen inzetten om alle boerenactiviteiten binnen de gemeente te stoppen, omdat we juist daardoor ook meer natuur kunnen creëren aan de randen van onze stad? Mevrouw Van den Broek: Hoeveel boeren? Want we hebben er niet zoveel. De heer Drost: Het zijn er niet veel, maar het zijn er wel wat. En het is toch weer ruimte om meer natuur te creëren. Mevrouw Van den Broek: Volgens mij is hier sowieso geen sprake van intensieve veehouderij omstreeks.

Het lijkt me goed om dat gesprek met de boeren gewoon aan te gaan, maar ik sta er voor open, zeker. Waar was ik, minder vlees meer plantaardig. In het Actieprogramma Circulaire Economie staat Haarlem zet in op een

10

plantaardig menu. Maar verder dan het verbod op vleesreclame, waar we het overigens helemaal mee eens zijn, is men nog niet gekomen. Sterker nog, het ontbijt tijdens de Nationale Klimaatweek was tot onze verbazing een en al zuivel. Wat een gemiste kans, zeker als in de getoonde presentatie notabene staat dat we plantaardig moeten eten. De Partij voor de Dieren denkt dat het college hier nog wel wat aanmoedigingen nodig heeft. Daarom dienen wij een motie in om als gemeente de Plant Based Treaty te tekenen. Een kennisnetwerk van individuen, organisaties en steden, zoals Edinburgh en Los Angeles, die de eiwittransitie tot speerpunt hebben gemaakt in hun beleid, waarmee we hopelijk tot meer actie gaan komen. Ik rond af met de dieren, voorzitter. Weer staat er vrijwel niets over dieren in deze begroting. In december behandelt de commissie Beheer de nieuwe nota Dierenwelzijn, heel jammer dat het zo'n tijd moest duren en dat het nu niet duidelijk is of het de komende jaren voor de dieren in Haarlem er beter op gaat worden. We hadden daar graag al op willen reflecteren tijdens deze begrotingsbehandeling. Maar we hebben er alle vertrouwen in dat veel van onze voorstellen uit het initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren zullen worden overgenomen. Tot zover, dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. En dan gaan wij naar GroenLinks, de heer Drost.

De heer Drost: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, wat u misschien wellicht van mij gewend bent, of dat nou bij de kadernotabespreking is of de begroting is, dat ik altijd ook even inzoom op wat er wereldwijd gebeurt. Partij voor de Dieren noemde het ook al even. Maar als rasoptimist die gelooft in een betere wereld waren de afgelopen weken toch wel zwaar. Stond eerder de wereld na de inval van Rusland in Oekraïne op zijn kop, nu door die oorlog in Israël en Palestina. Ik vraag me echt af of het ook nog goed gaat komen in het MiddenOosten. Het internationale recht wordt geschonden op dit moment en helaas sterven er zoveel mensen op dit moment, onschuldige mensen, dat we denk ik echt als wereld hier door een morele ondergrens dreigen te zakken. Ik vind dat u best wel de vraag kan stellen, waarom ook nu aandacht ervoor in Haarlem? Maar ik vind juist ook als dit soort zaken gebeuren in de wereld dat je niet de andere kant moet opkijken maar als land, en ook zeker met de internationale gemeenschap, die verantwoordelijkheid dient te nemen en alles in het werk dient te stellen om hen te beschermen en stappen te zetten die leiden naar duurzame vrede. Het voelt inderdaad ook, ik heb dat ongemak toen ook gehad in de gemeenteraadsverkiezingen, kan je dan nog wel doorgaan met vrolijk campagnevoeren? Dus het voelt ook wat ongemakkelijk om het dan over de begroting te hebben van Haarlem.

Maar goed, het plaatst de begroting dan wellicht ook weer enigszins in perspectief. Het is misschien wellicht daarom ook nog veel meer onze plicht om in Haarlem te blijven bouwen aan een hoopvolle toekomst voor onze inwoners, waarin we blijven werken aan die groene en sociale stad waarin iedereen de ruimte krijgt en zich thuis voelt. Dat zie ik ook als de opdracht die wij van de kiezer hebben meegekregen in Haarlem. We lezen bijvoorbeeld in de begroting dat het college kijkt of de HaarlemPas breder toegankelijk gemaakt kan worden, we horen graag van het college hoe het daarmee gaat en kijken uit naar het gesprek hierover in 2024, in het komende jaar. Anderhalf jaar geleden, Kadernota, hebben we een koers voor de stad uitgezet waarbij mensen zowel op de korte als de lange termijn resultaat van dienen te zien. We hebben het onder andere gehad over het isolatieoffensief zodat steeds minder Haarlemmers zich zorgen hoeven te maken over torenhoge energiekosten. Haarlem wordt komende jaren ook overal groener in strijd tegen de klimaatcrisis. Daar wordt onze stad niet alleen mooier van, het zorgt ook voor een betere gezondheid en brengt ons verkoeling op hete zomerdagen. We zien ook graag dat er concrete stappen worden gezet met het autoluw maken van ons centrum.

Aan het college daar ook de vraag, hoe staat het ervoor, ziet u kans om op een slimme manier hier meters te maken komend jaar? We bestrijden de armoede in de stad met diverse regelingen en zijn ook altijd ruimhartig als het gaat om het toepassen van maatwerk voor mensen die tussen wal en schip dreigen te vallen. Tijdens de Kadernota is natuurlijk de motie sport en cultuur voor ieder kind aangenomen, we zijn ook blij dat die verwerkte in deze begroting, dus dat de komende twee jaar meer

11

Haarlemse jongeren kunnen gaan sporten of bijvoorbeeld naar muziekles kunnen gaan. Maar om een mooiere stad te worden moeten we wel durven doorzetten en te blijven werken aan de uitdagingen in onze stad. Gemeentes dreigen minder geld te krijgen vanuit Den Haag, het zogenoemde ravijnjaar, we kennen het hier wel. Dan is het natuurlijk wellicht een eerste logische reactie om in paniek te raken en direct het mes te zetten in de uitgaven, om te stoppen met investeringen en de hand op de knip te houden. En u mag het geen verrassing heten, want GroenLinks past daarvoor. Onze inwoners verdienen namelijk politici die de lange termijn in het oog houden, juist in moeilijke tijden. Als we nu stoppen met bouwen aan een groene, sociale stad dan is het ravijn over tien jaar nog vele malen dieper. En daarbij, laten we ook niet doen alsof dat ravijnjaar nou een natuurwet is die al in beton is gegoten. Dit is nou een perfect voorbeeld van een politieke keuze. Over drie weken zijn er natuurlijk de verkiezingen voor de Tweede Kamer, ik kan u adviseren om gewoon even in de verkiesprogramma's te kijken, zoek gewoon even op control F naar gemeentefonds en wat daar de verschillende partijen willen. Ik kan u melden, het maakt echt uit op wie je stemt en wat dat voor gevolgen heeft voor gemeenten, want zonder dat geld kunnen die voorzieningen niet allemaal openblijven.

Dus kijk daar vooral goed naar over drie weken. En voorzitter, om op de juiste weg te gaan dienen we ook te weten waar we staan en waar we naartoe gaan. Daarom ook de duurzaamheidsbegroting. Ook in deze … Ja, geen idee, wat onrust, maar dan ga ik verder. Daarom ook de duurzaamheidsbegroting. Ook in deze begroting is er een grote stap gezet in de ontwikkeling hiervan. In deze begroting worden ook jaarlijks de doelstellingen gepresteerd waarop in de jaarrekening verantwoording wordt afgelegd. College, bent u het met GroenLinks eens dat het ook dat moment is, bij de jaarrekening, om goed naar die risico's te kijken die onze duurzaamheidsdoelstellingen in gevaar brengen? En is dat dan ook niet een goed moment om eventueel bij te sturen waar nodig? Bij durven doorzetten denken we ook aan het maken van keuzes, ook als het draagvlak voor verandering nog wankel lijkt. En daarmee bedoel ik niet dat je verandering koste wat kost altijd moet doordrukken zonder te luisteren. Maar wel worden vaak in onze optiek onder het mom van geen goede participatie problemen vooruitgeschoven en niet … De voorzitter: U heef een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja want voorzitter, ik hoor nu GroenLinks iets zeggen wat tegenstrijdig is met het coalitieakkoord.

Daar staat gewoon, mensen mogen niet meer te veel meedenken, wij bepalen gewoon daar komt betaald parkeren of daar verdwijnen de parkeerplaatsen en dan mogen ze geloof ik alleen nog over de kleur praten. Maar nu zegt u dus eigenlijk iets anders. De heer Drost: Laten we allereerst constateren dat u als BBB-bondgenoot niet het gemeentefonds wil vergroten, dus dan gaat er ook niks gebeuren, dan blijft dat ravijnjaar bestaan. Maar desalniettemin, daarbij ja dit coalitieprogramma wil actie, dus we willen aan de slag gaan en daarbij komt ook nog een nieuw participatiebeleid en daar gaan we het komend jaar het gesprek ook over voeren. De voorzitter: De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik zou meteen even vanavond de BBB bellen, dat komt helemaal in orde. Iedereen kan gewoon BBB stemmen, dank u wel voor het advies. Maar de vraag was natuurlijk, zegt u hier nu iets anders dan wat u in het coalitieakkoord zegt? Mogen mensen nu wel meedenken, wankel draagvlak? Maar is het nou gewoon dat mensen, dat er gewoon draagvlak moet zijn? Of is het nog steeds van wij sociaaldemocraten bepalen wat goed is en u moet het maar gewoon slikken? De heer Drost: Ik voel me niet helemaal thuis bij de term sociaaldemocratie. Ik vind het wel interessant overigens dat u nu al pleit om het verkiesprogramma van BBB overboord te gooien, want daar staat natuurlijk

12

gewoon dat die financiën niet meegroeien met alle taken die gemeenten erbij krijgen. Maar ik denk dat het heel duidelijk staat in het programma, actie. We willen gewoon concrete actie de komende jaren. We zien gewoon enorme problemen en dan mag je van politici verwachten dat er ook af toe keuzes worden gemaakt. De heer Van den Raadt: Voorzitter, ik sluit af, het kost weer te veel tijd. Maar ik zie trouwens onze vriend Timmermans ook al zeggen dat 2030 voor klimaatneutraal ook al niet meer heilig is. Dus dat is de grote baas die het zegt. De heer Drost: Ja, dat ging niet over klimaatneutraal, maar goed laten we niet te veel Den Haagje spelen hier. Maar om af te sluiten over draagvlak, want draagvlak is inderdaad nooit vanzelfsprekend maar het wordt ook medebepaald door hoe wij als politici in het algemeen over dingen spreken, of we angsten aanwakkeren of juist de hoopvolle toekomst schetsen die we kunnen bereiken. En daarbij denk ik bijvoorbeeld aan meer ruimte voor kinderen om te spelen, meer ruimte voor groen en meer gezonde lucht. Voorzitter, weifelende politici zijn er al genoeg in de wereld, laten we vol gaan voor de toekomst die we voor onze stad willen. Tot zover onze eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. En dan is het woord aan de heer Smit van OPH. De heer Smit: Dank u wel, mijnheer de voorzitter.

Geachte Haarlemmers, collega's, college, het geeft OPHaarlem wel een triviaal gevoel dat wij met alle brandhaarden op onze wereld ons deze dagen gaan focussen op onze eigen begroting. Maar goed, letterlijk de woorden ook van mijn collega hiervoor, maar goed, het moet wel gebeuren. Ik wil de volgende thema's in onze algemene beschouwing toelichten. De dure stad Haarlem, de duurzaamheidsbegroting inclusief mobiliteit, het Anton Pieckhofje, Parlan, rechtsongelijkheid en we doen een achttal voorspellingen voor 2024. Haarlem een dure stad in dure tijden, Haarlem is nu al een dure stad om in te wonen en Haarlem wordt nog duurder om in te wonen en ook om in te werken. OPHaarlem heeft een motie ingediend waarin het college wordt verzocht om te berekenen wat het kost om de inkomensgrens te verhogen voor de HaarlemPas en bijzondere bijstand van 130 naar 140 procent van de bijstandsnorm en vervolgens van 140 procent naar 150 procent. Kortom, wat het kost om de tweedeling te verzachten. Want je kunt er wel over praten, maar je moet weten wat het kost. Dit is min of meer het dictum, alleen in het dictum staat nog dat er wordt verzocht om het voor het verschijnen van de Kadernota aan de raad aan te reiken. De duurzaamheidsbegroting … De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Wiedemeijer.

De heer Wiedemeijer: Ja voorzitter, misschien dat de heer Smit zo weinig vertrouwen heeft in de antwoorden van de ambtenaren. Maar u kunt dat toch gewoon als technische vraag indienen? Heeft u waarschijnlijk voor donderdag nog antwoord. Dan is de motie overbodig, denk ik. De heer Smit: Mijnheer Wiedemeijer, er is ons dacht ik een tijdje geleden aangeven dat het best wel moeilijk is om dat te berekenen. Maar als het aanstaande donderdag kan, dan mag het ook een week later voor mij via de aangenomen motie. Ik vond het toch dat de wijze om het hier in de raad voor te leggen, want je vraagt wel ambtelijke tijd en als je zegt dat het een dag is, dan valt het mee. Dank u. De voorzitter: De heer Wiedemeijer.

13

De heer Wiedemeijer: Voorzitter, de ambtenaren zitten op de tribune, ik zal niet namens hun gaan toezeggen wanneer ze het gaan sturen. Maar wellicht hebben ze u gehoord en dan valt het misschien deze week nog mee. De heer Smit: U bent top, geachte wethouder, dank u. De voorzitter: Nog niet, hoor. De heer Smit: Sorry, mijnheer de burgemeester. Duurzaamheidsbegroting, onze duurzaamheidsbegroting verwijst aan het eind op pagina 66 naar de OPHaarlem-motie, onze Haarlemse ecologische voetafdruk zichtbaar maken. Ja, we zetten allemaal onze voetafdruk op onze planeet, we consumeren allemaal grondstoffen van de aarde en hogere inkomens hebben een grotere voetafdruk dan lagere inkomens. De advertentiecampagnes om ons uit te lokken nog meer te consumeren kunnen we nauwelijks meer ontlopen. De wereldeconomie zal naar verwachting de komende tien jaar verdubbelen en de belasting op onze planeet zal nog alleen maar toenemen. Daarom adviseert OPHaarlem om meer aandacht te hebben voor ons omringende grote milieubelastende bedrijvigheid, zoals Tata Steel, Schiphol en afvalverwerking. De focus ligt naar onze mening nu te veel op alleen reductie, en met name CO2, in onze eigen stad en te weinig op de reductie om ons heen. CO2-reductie begint wat de mobiliteit betreft met een goed beschikbaar ov.

Ja, er is inmiddels wel aandacht voor de achterstand in ov-voorzieningen maar van achterstand inhalen en werken aan een beter presteren in de MRA samen Zuid-Kennemerland en IJmond is eigenlijk geen sprake. Het voordeel van jarenlang onderpresteren op ov-gebied is wel dat er veel Haarlemmers onder meer voor hun werk een auto nodig hebben, ideaal voor een volle pot parkeerbelasting. Maar het is niet een motiverende weg en betekent voor vele Haarlemmers een enorme kostenpost, een extra kostenpost. OPHaarlem heeft nu de motie inventarisatie creatieve oplossingen voor minder autogebruik ingediend. In de motie wordt gevraagd om te kijken naar oplossingen die elders worden toegepast om het ov te verbeteren, het autogebruik te laten afnemen of auto's te laten afnemen en welk prijskaartje daar voor Haarlem aan hangt. Als ov-verbeteringen betekent een eigen bus of buslijn exploiteren in bijvoorbeeld Schalkwijk naar station Heemstede of naar Haarlem Spaarnwoude, dan gaan we dat toch doen om het autogebruik terug te dringen? Londen heeft een succesvolle sloopregeling en Amsterdam heeft er een voor dieselauto's en dieselbusjes. Als het daar werkt, gaan we dat toch ook doen? Dat de duurzaamheidsbegroting mede de ambitie heeft om de voetafdruk zichtbaar te maken, is een goede zaak. Maar dan zien we wel graag een recapitulerend overzicht van de beoogde activiteiten in 2024.

En die informatie missen wij nu echt in de pagina's die in de begroting staan. Geacht college, kunnen wij dit overzicht uiterlijk woensdag ontvangen? En dan het Anton Pieckhofje. Wethouder Van Loenen, bij de behandeling van de Kadernota heeft u aangegeven dat u met oplossingen zou komen. Maar een klein halfjaar later zijn we geen stap verder. Continue wietoverlast en de bovenbewoners kunnen nog steeds geen kant op naar een andere woning. U bent door de ingediende meldingen van bewoners al lange tijd op de hoogte van de wietoverlast in het complex. In de praktijk is gebleken dat uw eigen collegebesluit niet nageleefd kan worden en dat de handhaving een wassen neus is. De bewoners hebben aangegeven dat naar hun mening een blowruimte, die er nu niet is, aangevuld met een strikt te handhaven sanctiebeleid de overlast van blowen enorm kan reduceren. Ik heb de volgende vragen aan u, mevrouw de wethouder. Waarom heeft u met deze aanbeveling van de bewoners niets gedaan? Een tweede vraag, worden de belangen van de bovenbewoners nu ondergeschikt gemaakt aan het gemeentelijk belang van de doorstroomvoorziening? U heeft al meerdere gesprekken met Ymere gehad over een verhuisregeling die maar niet van de grond lijkt te komen. Op welke punten, mevrouw de wethouder, of zaken blijft dit nu hangen? En wanneer is hier meer duidelijkheid over? En dan een afsluitende vraag, wat gaat u nu doen om

14

alle problemen structureel op te lossen? OPHaarlem wacht uw antwoorden af. Ook het dossier Parlan is een dossier dat laat zien hoe je Haarlemmers plat kunt drukken. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Oosterbroek. Mevrouw Oosterbroek: Ja een vraag, want ik dacht het was uw afsluitende zin. Maar nog een vraag over één van uw eerdere onderwerpen, over de duurzaamheidsbegroting en hoe uw notie dat de uitstoot van Tata Steel en bijvoorbeeld Schiphol, dat die niet in onze begroting terugkomen. Vindt het een goed idee om bij de komende regioraad het als idee in te dienen om te werken aan zo’n gezamenlijke duurzaamheidsbegroting voor de regio? De heer Smit: Ja. En dat zeg ik met u omdat je dan beter zichtbaar maakt, en dat doet soms pijn bij je eigen voet, dat jezelf medeverantwoordelijk bent voor die voetafdruk die Tata Steel veroorzaakt. Of Schiphol, of willekeurig welk bedrijf. Als je dat zichtbaar wilt maken, moet je pijnlijden. Maar je laat dan vervolgens wel zien, en het vergroot denk ik de betrokkenheid, om je ook in dit traject bezig te houden met een vermindering van de uitstoot van Tata Steel. De voorzitter: Gaat u verder. We zijn nieuwsgierig naar uw voorspellingen. Acht stuks toch? De heer Smit: Nee, ook het dossier Parlan is een dossier dat laat zien hoe je de Haarlemmers plat kunt drukken, zei ik.

Wethouder Van Leeuwen, hier is al twee jaar niets terechtgekomen van het nakomen van de afspraken en u lijkt nu uw beroepszaak te gebruiken om tijd te rekken en het overplaatsen van de jongeren uit te stellen terwijl u heeft gezegd dat het hoge prioriteit heeft en dat de situatie niet houdbaar is. Wanneer, geachte wethouder Van Leeuwen, gaan de jongeren uit het pand weg? En het zijn er maar drie. Daar moet toch een plek voor te vinden zijn. Dan, rechtsongelijkheid lijkt een groeiend probleem. Rechtsongelijkheid kan ontstaan door over elkaar rollende wijzigingen in wetgeving, door wijzigende condities in aanbestedingen en ook door een ambtelijke organisatie die hierdoor ook steken kan laten vallen. Hierdoor kunnen mensen met een zorgvraag het bos ingestuurd worden of gewoon weggestuurd worden, of in ellenlange procedure terechtkomen omdat de kennis, kunde en ervaring aan beide kanten ontoereikend is om de snelle weg naar hulpverlening te herkennen. OPHaarlem heeft de indruk dat mensen met hulpvragen ongelijk worden behandeld. Dezelfde hulpvraag krijgt in het ene geval wel honorering, in het andere geval niet. OPHaarlem zal de komende tijd die signalen inventariseren. Ons bereiken signalen dat verzoeken om een pgb worden ontmoedigd of er wordt verteld aan hulpvragenden het pgb is afgeschaft.

Een vraag aan het college, kan het college garanderen dat er geen ontmoedigingsbeleid wordt gevoerd ten aanzien van het pgb? We luisteren de komende dagen goed naar onze collega's, naar de reacties van u, college, op de vragen en de moties. Dit nemen we mee in onze overwegingen of wij de begroting goedkeuren. OPHaarlem doet ook nog voorspellingen voor 2024. Ja, hier komt het. Eén, de inzet en de preventiekracht van de politie tegen fatbikeoverlast gaat vroeg in 2024 geïnventariseerd worden en gaat dan echt wat betekenen. Twee, nu ook de Haarlemse milieuorganisaties herkennen dat de start van een Schalkwijks warmtenet van miniformaat is, wordt geconstateerd dat het de voorkeur verdient om onze inzet te focussen op de kansrijke warmtenetontwikkelingen. Nogmaals, het zijn onze voorspellingen voor 24. De coalitie gaat op alle mogelijke manieren de Haarlemmers uitleggen dat ze allemaal moeten gaan stemmen voor het parkeerreferendum zodat de opkomst boven de 30 procent komt. Het parkeerbelastingszwaard hangt namelijk boven de gehele stad en nadrukkelijk ook boven Schalkwijk, want heel Haarlem is aangewezen als parkeerreguleringsgebied en iedereen gaat vroeg of laat parkeerbelasting betalen. De voorzitter: De heer Wiedemeijer interrumpeert u.

15

De heer Wiedemeijer: Ik ben toch wel benieuwd naar deze voorspelling, want u zegt eigenlijk dat we de plannen die er zijn gaan wijzigen. Want er liggen nu geen plannen om in heel Haarlem betaald in te voeren en dan wel. Dus ik ben wel benieuwd hoe u aan die voorspelling komt. De heer Smit: Mijnheer Wiedemeijer, als we naar het begin van de Nota Parkeerregulering kijken, dan staat erin dat heel Haarlem parkeerreguleringsgebied potentieel is, is Schalkwijk ingedeeld met een eigen parkeerbelastingscode. Dus wij gaan ervan uit dat gegeven het feit dat ook de lijn er ligt om heel de stad onder parkeerbelasting te laten vallen, parkeerregulering te laten vallen, dat het ook voor Schalkwijk gaat gebeuren. De voorzitter: De heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Het is wel bijzonder als je iemand een lastige vraag stelt, dat hij vervolgens niet meer te verstaan is. Maar ik snapte echt helemaal niets van het antwoord, om eerlijk te zijn. De vraag was vrij simpel. Maar hoe komt u er nou bij dat er overal betaald parkeren ingevoerd gaat worden? De heer Smit: Ik kom daarbij omdat de nota dat nadrukkelijk suggereert en omdat heel Haarlem is aangewezen als potentieel parkeerreguleringsgebied. De voorzitter: De heer Wiedemeijer, laatste keer.

De heer Wiedemeijer: Ja voorzitter, waar ik mij wel een beetje aan stoor, en dat doen meer politici, is dat ze eigenlijk mensen bang willen maken in de hoop iemand anders kwaad af te schilderen. En dat heeft vervolgens de consequentie dat het vertrouwen in de politiek daalt. Dus ik wilde toch vriendelijk verzoeken om geen dingen te verspreiden die gewoon echt flauwekul zijn. Die plannen zijn er niet. Dus waarom denkt u dat door dit soort dingen te verspreiden, dat dat bijdraagt aan een goede relatie van de inwoners van Haarlem en het stadsbestuur? De heer Smit: Mijnheer Wiedemeijer, twee dingen. Ten eerste voorspellen wij dat de hele coalitie het parkeerreferendum gaat steunen. Dat vind ik toch positief. En ten tweede, niet de oppositie maar de coalitie heeft het draagvlakonderzoek uit de markt gehaald als een democratische procesgang. Dus ja, zegt u het maar. De voorzitter: Nee, u heeft drie keer een interruptie gehad. Gaan we nu met de heer Smit verder. De heer Wiedemeijer: U geeft gewoon geen antwoord op de vraag, vind ik een beetje kinderachtig. De voorzitter: Ik denk ook, een vierde keer de vraag stellen, krijgt u geen ander antwoord. Mijnheer Smit. De heer Smit: Maar wel een antwoord. En voor de binnenstadsbewoners geldt dat ze geen tariefverlaging krijgen, terwijl de beheerskosten per auto dalen. Het tarief voor de binnenstad moet dus ook omlaag.