11-02 Presentatie Ecoring inzake Spaarnepark

Stichting Ecoring Haarlem

Presentatie met betrekking tot het Spaarnepark Wat heeft Stichting Ecoring te bieden aan een sportpark? Sport en groen

Sport en groen complementeren elkaar. Groene recreatie is van belang voor de gezondheid van mensen. Na de inspanning van het sporten is er ook ontspanning te vinden in onze tuin. Sommige mensen kiezen voor tuinieren afhankelijk van hun fysieke conditie en hun leeftijd. Tuinieren kan een behoorlijke fysieke inspanning zijn maar het is geen voorwaarde om deel te nemen. We hebben geen gesloten volkstuin en zijn vanaf het begin altijd gericht geweest op het publiek. In onze tuin is er genoeg ruimte voor bezoekers om in alle rust te ontspannen en te genieten van de natuur.

Gezonde leefstijl

Ecoring sluit goed aan bij de sport gemeenschap want mensen die veel sporten, hechten waarde aan gezonde voeding. Sport en gezonde voeding zijn onderdeel van een gezonde leefstijl. De prijs van ons oogstaandeel is lager vergeleken met iedere andere oogsttuin in Haarlem. Wij maken het zo laagdrempelig mogelijk.

Sociaal en Cultureel aspect

Onze tuin biedt een meerwaarde voor de stad wat betreft het sociale aspect. Om de samenhorigheid voor alle leeftijden te bevorderen, biedt Ecoring, gedurende het grootste deel van het jaar, een ruime keuze aan activiteiten. Onze activiteiten zijn gratis toegankelijk.

Beperkt budget

Mensen met een krap budget kunnen het zich vaak niet veroorloven om voor een lidmaatschap van een sportclub te betalen. In november organiseren wij, in samenwerking met de Antonius Gemeenschap, een warme maaltijd voor cliënten van de Voedselbank. Er wordt samen geoogst, groente schoongemaakt en voorbereid daarna gezamenlijk gekookt en gegeten.

Biodiversiteit

Biodiversiteit heeft een hoge prioriteit bij Ecoring. Onze tuin biedt ruimte voor biodiversiteit in de stad. Met hulp en advies van NME (Natuur en Milieu Educatie) zijn we druk bezig om schoolkinderen in contact te brengen met de natuur en zo te zorgen dat vogels en beestjes een huisje hebben. Zo creëren wij een levendige plek voor mens en dier.

1

Hoe het begon In 2018 heeft de Gemeente een keuze gemaakt uit een stadscamping locatie of een tuinderij. Wij zijn blij dat zij kozen voor een tuinderij en laten hierbij zien wat we met het land hebben gedaan. In de toekomst gaat dit terrein onderdeel uitmaken van het Spaarnepark. Het bestemmingsplan heeft betrekking op sportvelden en recreatie. Wij hopen dat de tuinderij zal worden gezien als een aanwinst voor de stad.

Stichting Ecoring is een samenwerking tussen jong en oud die vooral gericht is op de jonge generatie. Wij combineren meerdere activiteiten op het land om het enthousiasme van jongeren te bereiken en vast te houden. Voor de jonge generatie zijn het milieu en de biodiversiteit belangrijk en zij kiezen ook liever voor het samen met elkaar op het land te werken dan het hebben van een eigen moestuin. De Stichting is begonnen met een groep jonge mensen van 18 a 19 jaar oud. Zij hadden geen ervaring, geen kennis en geen geld maar ze waren enthousiast om een groen project te starten. We moesten ergens beginnen en dus kwamen we iedere zondag bij elkaar om te koken en te eten. Wij noemen dit Karma Kitchen. Iedereen heeft bepaalde kwaliteiten en wij proberen deze sterke punten te vinden en mensen te inspireren deze in te zetten. Jonge mensen die minder kansen hebben gehad in het leven, kunnen op deze manier een gevoel van succes beleven. Ons doel hierbij is dat ze voor de lange termijn een zinvolle en hechte band met elkaar zullen opbouwen.

2

Onze sociale activiteiten

De Stichting is opgericht vanuit een gevoel van verantwoordelijkheid naar de jonge generatie toe, vooral de jongeren die minder kansen hebben in het leven. Vandaag de dag hebben veel jongeren er moeite mee om een goede toekomst voor zichzelf te zien en kunnen hierdoor geïsoleerd raken. Ze kunnen verslaafd raken aan alcohol, drugs of computerspelletjes. Anderen hebben gewoon moeite om hun plek in de maatschappij te vinden. Wij organiseren activiteiten en evenementen zoals het Ecofest, niet alleen om jongeren aan te trekken, maar ook om hen een plaats te bieden in een sociale groep waarbinnen zij kunnen meedoen en het gevoel zullen ervaren dat zij van waarde zijn voor de gemeenschap.

Wij combineren kunst en cultuur met de natuur en kunnen hierdoor een gevarieerd programma bieden aan een breed publiek.

3

Kinderspeeldag

Speciaal voor de kleine kinderen, organiseren wij ieder jaar een speelmiddag met ezeltjes, dansen, poffertjes en schminken.

4

Kunstenaarsdag

Dichtersdag

5

Natuureducatie

Wij organiseren regelmatig gratis lezingen voor belangstellenden.

Wildpluk middag

6

Schoolprojecten

Daarnaast is Stichting Ecoring bezig met leerlingen van: Het Haarlem College, Het Spaarne College en in samenwerking met City Shapers, Het Schoter. Bij Stichting Ecoring leren de kinderen wel maar niet in een schoolse setting. Wij hopen erkend te worden als NME (Natuur Milieu Educatie) locatie.

Voedselbank

Stichting Ecoring heeft twee keer groenten aan de Voedselbank gedoneerd. Wij kregen te horen dat men het niet gewend is om zelf te plukken en de groenten te moeten wassen en snijden. Zij zijn er aan gewend dat het netjes gesneden in zakjes wordt aangeleverd. Daarom hebben wij, in samenwerking met de Antonius Gemeenschap, gekozen voor een warme maaltijd die wij cliënten van de Voedselbank aanbieden in onze tuin.

7

Biodiversiteit

Ons land is ingedeeld in overeenstemming met onze visie. Het is deels voor productie, deels voor sociale activiteiten en natuureducatie en een deel is bestemd voor de vogels en andere diertjes. Onze tuin heeft ook nog een andere functie. Het is een rustgevende plek, een kleine oase, in een drukke stad. Wij willen aan jongeren meegeven dat mens en natuur met elkaar in evenwicht kunnen samenleven.

Het land bestaat uit twee voormalige voetbalvelden. Er ligt een dunne laag aarde bovenop een 60 cm dikke zandlaag. Gedurende de laatste vijf jaar zijn wij continue bezig geweest om de bodem te verbeteren. Om de biodiversiteit te verbeteren hebben wij vijvers gegraven, vogelhuisjes opgehangen, een vogelvriendelijke haag geplant en houtwallen aangelegd.

8

Tijdens een KinderDoedag waren de kinderen creatief bezig met de vogelhuisjes en een “luxe chalet” voor de egels.

Veel heemplanten zijn nog in de berm te vinden. Vanuit de permacultuur gedachte, blijft de aarde bedekt. Omdat wij voedselrijke grond hebben toegevoegd heeft dat geresulteerd in meer insecten in de grond en de vogels komen hier dan weer op af. Het land wordt bezocht door: vleermuizen, diverse soorten vlinders, bijen, egels en natuurlijk veel mollen Wij zijn al gekozen als Living Lab door Cities2030, genaamd Living Lab Schalkwijk

9

Delen uit een Scientias artikel Vijf jaar geleden toverden buurtgroepen in het zuiden van Haarlem – met toestemming van de gemeente – enkele ongebruikte voetbalvelden om tot buurttuinen. Een gouden greep, zo moeten biologen concluderen nadat ze vorig weekend in die tuintjes op de knieën zijn gegaan en een enorme soortenrijkdom hebben aangetroffen. Veel beestjes “We zochten naar kevers, wantsen, duizendpoten, slakken, miljoenpoten, bijen, nachtvlinders, enzovoort,” vertelt bioloog Menno Schilthuizen aan Scientias.nl. En al snel blijkt dat er genoeg te ontdekken valt, want de onderzoekers stuitten op talloze beestjes. “We hebben veel verschillende soorten aangetroffen. Veel van die beestjes zijn echter klein en dus ook lastig op naam te brengen,” legt Schilthuizen uit. “Een groot deel van de beestjes zullen we de komende maanden dan ook nader moeten onderzoeken om deze te kunnen identificeren.” Slakken Maar er zijn ook behoorlijk wat soorten die in het lab of zelfs op de knieën in de tuin al geïdentificeerd konden worden. Dat geldt bijvoorbeeld voor de slakken. “Die konden we eigenlijk bijna allemaal op naam brengen,” vertelt Schilthuizen. “En in totaal hebben we 21 verschillende soorten gezien. Dat is best veel voor een dergelijk terrein.” Kevers, hoornaars en vlinders Ook stuiten de onderzoekers op een opmerkelijk hoge diversiteit aan kevers.

“Ook zagen we flink wat hoornaars – de inheemse soort, niet de momenteel veelbesproken Aziatische soort. En veel nachtvlinders. Onder de microvlinders – motjes die kleiner zijn dan 1 centimeter – waren ook een aantal zeldzame soorten.” Nieuwe bewoners Hoewel de biologen de voormalige voetbalvelden voor het eerst bezochten en dus niet weten wat er voorafgaand aan de transformatie precies leefde, zijn ze er tamelijk zeker van dat het leeuwendeel van de beestjes hier in de afgelopen vijf jaar terecht is gekomen. “Voor veel soorten die we gevonden hebben, geldt dat ze gebonden zijn aan specifieke planten of een type milieu dat er voorheen simpelweg niet was,” legt Schilthuizen uit. “Nu zijn er op het terrein bijvoorbeeld waterpoeltjes die er eerder niet waren en daar komen dan waterinsecten op af. En er groeien planten die kevers en wantsen – en vervolgens dus ook parasieten en predatoren daarvan – aantrekken.” Diezelfde kevers en wantsen maakten op dezelfde plek, toen het nog een voetbalveld was, waarschijnlijk geen schijn van kans. “Daar groeide alleen gras.” Exoten En zo hebben de getransformeerde voetbalvelden dus tal van nieuwe bewoners gekregen. En daar zitten ook wel wat verrassingen tussen. “Zo stuitten we in de tuintjes op twee naaktslakken die je veel in Nederland tegenkomt, namelijk de zwervende akkerslak en de Spaanse wegslak.

Beiden zijn exoten; ze komen oorspronkelijk uit ZuidEuropa, maar hebben – waarschijnlijk door klimaatverandering – nu ook ons land overspoeld. Voor beide soorten geldt dat ze inheemse soorten wegconcurreren.” De inheemse gevlekte akkerslak moet het bijvoorbeeld vaak afleggen tegen de zwervende akkerslak. Terwijl de inheemse rode wegslak zijn meerdere moet erkennen in de Spaanse wegslak. “Maar wat zo merkwaardig is, is dat we deze inheemse en exotische soorten op de voormalige voetbalvelden elke keer allebei tegenkwamen.” Op de één of andere manier weten de inheemse soorten hier dus ondanks de aanwezigheid van hun felle exotische concurrent (voorlopig) stand te houden. “We denken dat het te maken heeft met het feit dat het terrein een fijnmazig ecologisch mozaïek is. Het is opgedeeld in kleine tuintjes en perkjes, een soort microhabitats waarin beide soorten voorlopig bestaansrecht hebben.”

10

Grote afwezige Ook opvallend is dat sommige soorten de voormalige voetbalvelden (vooralsnog) niet weten te vinden. “Zo hadden we echt verwacht dat we het genaveld tonnetje – een klein tuinslakje – hier zouden aantreffen. Deze inheemse soort is namelijk aan een enorme opmars bezig. Maar die konden we dus niet vinden.” Impuls Vaststaat dat het omtoveren van vergeten voetbalvelden tot buurttuinen een enorme impuls heeft gegeven aan de biodiversiteit. En de gevolgen daarvan reiken hoogstwaarschijnlijk verder dan de buurttuinen zelf. “We hebben dat niet onderzocht,” benadrukt Schilthuizen. “Maar het is zeker aannemelijk dat de buurttuinen dienst doen als een soort reservoir van waaruit kleine snippers groen in de omgeving – alwaar soorten gemakkelijk uitsterven – (opnieuw) gekoloniseerd kunnen worden.” Schilthuizen illustreert dat aan de hand van een voorbeeld. “Stel: je hebt een klein plantsoentje dat door een bladwesp gekoloniseerd is en die bladwesp verdwijnt, bijvoorbeeld door ziekte of omdat het een slecht jaar is voor de bladwesp, dan kan het lang duren voor de soort terugkeert. Tenzij je in de buurt een groter gebied hebt waarin de bladwesp voorkomt; dan wordt het waarschijnlijker dat het plantsoentje weer snel door de soort gekoloniseerd wordt.” Opkrikken biodiversiteit Dat het mogelijk is de biodiversiteit in zo’n korte tijd zo sterk op te krikken, is hoopgevend.

Zeker in deze tijd, waarin de biodiversiteit – ook in Nederland – sterk te lijden heeft onder de gevolgen van menselijk handelen. “Voor basale biodiversiteit heb je eigenlijk niet veel nodig. Als je de natuur een terrein aanbiedt, doet de natuur het verder allemaal zelf.” Dat in Haarlem in korte tijd veel meer dan een basale biodiversiteit werd gerealiseerd is volgens Schilthuizen te danken aan het feit dat buurtbewoners – met elk hun eigen ideeën en voorkeuren – ermee aan de slag zijn gegaan. “Je krijgt dan bijna automatisch een terrein dat heel gevarieerd is, veel gevarieerder dan bijvoorbeeld de groenstroken van de gemeente. En zo’n ecologisch mozaïek is voor kleine diertjes heel belangrijk en maakt het mogelijk om in korte tijd een heel rijke gemeenschap te creëren.” Ontwikkeling Die gemeenschap is overigens nog niet ‘af’, maar nog altijd volop in ontwikkeling. De verwachting is dan ook dat er over nog eens vijf jaar nog veel meer soorten worden teruggevonden. “Op dit moment vinden we vooral de wat mobielere soorten in de tuintjes terug: soorten die goed kunnen vliegen of lopen,” vertelt Schilthuizen. “Maar de verwachting is dat we de komende jaren ook soorten die minder mobiel zijn en dus meer tijd nodig hebben om dit gebied te bereiken, gaan terugzien.

Sommige van die soorten zullen misschien de mobielere soorten die we hier nu vinden wegconcurreren, maar onder aan de streep verwachten we wel dat het aantal soorten nog verder zal toenemen.” Tenminste: als de buurtgroepen de vergeten voetbalvelden mogen blijven beheren. Dat is namelijk niet vanzelfsprekend. “De huurtermijn loopt op een gegeven moment af en het kan zijn dat de gemeente de terreinen weer in gebruik wil gaan nemen.” Zo wordt er bijvoorbeeld gespeeld met de gedachte om de voormalige voetbalvelden om te toveren tot beachvolleybalterreinen. In dat scenario valt er over vijf jaar voor biologen weinig meer te onderzoeken, zo verwacht Schilthuizen. “Als het terrein met zand bedekt wordt, is alles wat er nu leeft, weg.”* De buurtbewoners die de terreinen al jaren koesteren en letterlijk laten opbloeien, hopen natuurlijk dat het zover niet komt. En gewapend met de biodiversiteitsinventarisatie van Schilthuizen en collega’s hopen ze de gemeente dan ook zover te krijgen dat deze de vergeten voetbalvelden voorgoed uit het geheugen wist.

* Vetgedrukte letters door Ecoring aangebracht. 11

Productie

Buurtbewoners kunnen lokaal en onbespoten groente, fruit en kruiden oogsten. Wij doen ons best om de prijs zo laag mogelijk te houden zodat het voor iedereen betaalbaar is. Wij voorzien tot 100 gezinnen van vers en gezond eten.

12

Blokhut

Wij hebben nog steeds geen dak boven ons hoofd en moeten het tot nu doen met tenten, wat niet erg handig is bij slecht weer en gedurende de winter. Wij willen onze activiteiten graag het hele jaar door voortzetten zeker ook omdat er veel vraag naar is. We hebben de bouwvergunning gekregen en we zijn nu bezig met fondsenwerving om met de bouw te kunnen starten. De blokhut wordt gebouwd op duurzame wijze, binnen de geest van de circulaire economie, voorzien van een invalide toilet. De blokhut wordt zo gebouwd dat het verplaatsbaar is. Wanneer de blokhut staat, willen wij alle partijen die betrokken zijn met duurzaamheid uitnodigen onder één dak.

Versteende stad

Onze stad behoort tot de meest versteende steden van Nederland. De Gemeente heeft Stichting Ecoring gevraagd om bij te dragen aan het Meerjarenplan voor Groen en Klimaatadaptatie. Stichting Ecoring heeft het plan “Haarlem Voedselstad’ geschreven. Hierin staan de volgende punten: o Openbare voedsel parken en vaste stadslandbouw locaties o Loods met faciliteiten voor kleine groene initiatieven o Kweekset voor burgers Stichting Ecoring is bezig met het organiseren van fondsen voor het tweede biodiversiteitsonderzoek door Stichting Taxon Foundation.

Eenzaamheid

Stichting Ecoring stimuleert mensen om naar de tuin te komen in plaats van thuis te zitten. Wij hebben ook contact gezocht met diverse wijkraden en sociale wijkteams in Haarlem en aangeboden om met hen samen te werken. Tot dusver zonder resultaat omdat blijkt dat niemand een duidelijk idee heeft hoe dit aangepakt kan worden. Er is geen voor de hand liggende database van eenzame mensen.

13

Spaarnepark visie

Wij vragen jullie steun naar aanleiding van de ontwikkeling omtrent het Spaarnepark. Zodat wij kunnen doorgaan met wat wij in de afgelopen 5 jaar al bereikt hebben. Stichting Ecoring wil meedenken met de Gemeente om Spaarnepark tot zijn volle potentieel te ontwikkelen. Op deze manier kunnen we sport, groen en een gezonde leefstijl combineren. De huidige locatie van onze tuinderij, kan functioneren als een oost-west groene corridor tot aan het Engelandpark, langs de Belgiëlaan. Hiervoor leveren wij nu een schets aan waarin zichtbaar wordt dat wij wateropslag en kinderspeelruimte kunnen integreren in het geheel. Wij hebben hiervoor gekozen omdat we al heel veel in grondverbetering hebben geïnvesteerd. Onze voorkeur voor de met ons eventueel samenwerkende partijen, gebaseerd op wat zij kunnen bieden aan het publiek zijn: De Plukweide teelt schone, duurzame bloemen die mensen zelf mogen komen plukken in het veld. Mensen kunnen een losse bos komen plukken of seizoensdeelnemer worden voor een jaar vol duurzame bloemen. De tuin wordt onderhouden samen met vrijwilligers en er worden bloem gerelateerde workshops georganiseerd. De Plukweide is een van de weinige biologische bloemtelers in de omgeving van Haarlem. De Wereldtuin is onderdeel van Stichting Wereldkeuken. Op het terrein bieden zij een buitenplek aan ‘nieuwe Haarlemmers’.

Hier werken ze samen in een ontspannen sfeer in de tuin met bloemen, kruiden en groenten. Bijna ongemerkt wordt al werkend het Nederlands praten makkelijker en menigeen komt via de tuin tot verdere actie. Stichting Rozemarijn Overland is een tuinwerkplaats waar mensen met een beperking zinvol werk verrichten. Zij kweken ecologische planten en heesters en leveren een bijdrage aan het versterken van de biodiversiteit in de wijk.

Op de schets staat een SRO gebouw. Het bestemmingsplan voor dit perceel is woonruimte. Hangjongeren zorgen nu al voor overlast in de buurt. Het is te verwachten dat dit zal toenemen als het terrein, zonder hekjes, meer open wordt. Dit perceel zou gebruikt kunnen worden als woonruimte voor een beheerder. Wij hopen dat u achter deze voorstellen zal staan, zodat Stichting Ecoring in de toekomst zal blijven bestaan en op die wijze een positieve impact houdt op de stad Haarlem.

14