10-17 Inspreekbijdrage Een wijk voor iedereen
Tekst van het document
SoundAppraisal B.V. Kerkstraat 102 745 CL Groningen 9 info@soundappraisal.eu 06 38 32 53 04 an: A Wijkplatform Binnenstad023 t.a.v. de heer C. de Bruin
Betreft: Analyse geluid Smedestraat
Beste Cees, ierbij een initiële soundscape analyse van de Smedestraat van donderdag 20 juni H 19:15 tot vrijdag 6:15 in de ochtend. Dit was een normale zomer donderdagavond zonder bijzondere incidenten. Dit is een ”informele” snelle analyse van het (veranderende) karakter van de geluidsomgeving gedurende de avond en nacht die gebruikt kan worden om tot nadere beslissingen te komen. De vraag die centraal staat is in hoeverre het omgevingsgeluid in de Smedestraat invloed heeft op de ontspannings- en slaapbehoeften van haar bewoners.
Inleiding SoundAppraisal
S oundAppraisal1is een hightechbedrijf dat technologieontwikkelt om soundscapes in kaart te brengen en te analyseren. Soundscape is de geluidsomgeving zoals die wordt waargenomen en begrepen door individuen en groepen. De focus van soundscape technologie is geluidsbeleving (waarin luidheid een rol speelt).
Soundscapeanalyse E en soundscape analyse onderscheidt zich van een normale akoestische analyse (op basis van dB(A) niveaus) door een nadruk op de perceptie en beleving van geluid en aandacht voor de gedetailleerde invloed van stoorgeluiden. In het bijzonder wordt naast luidheid ook aandacht besteed aan de hoorbaarheid (aandachttrekkendheid) en de effecten van de diverse geluidsbronnen op de activiteiten, die er in de ruimte plaats vinden of moeten vinden (zoals slaap, werk, ontspanning). Bovendien gaat bij een soundscape analyse om zowel de opvallende voorgrondgeluiden als de (veel
1
www.soundappraisal.eu
1 inder opvallende) achtergrondgeluiden. De laatste spelen ook een bepalende rol m in de geluidsbeleving.
Luidheidsmetingen In de periode van 26 april 2023 tot en met 6 juni 2023 heeft de Nederlandse Stichting Geluidshinder (NSG) geluidsmetingen uitgevoerd.2Deze meting omvatte uitsluitend luidheidsmetingen in dB(A) en dB(C).
Overzicht van de luidheidsontwikkeling van een vrijdagavond en nacht. Bron: rapport NSG.
mdat geluidniveaus geen verschil maken tussen de verschillende geluidsbronnen is O de bruikbaarheid ervan in een complexe omgeving beperkt. Duidelijk was wel dat de geluidsniveaus in de Smedestraat in de nacht zeer hoog zijn. Verder wordt opgemerkt dat deze dagelijkse blootstelling aan hoge geluidsniveaus zeker gevolgen heeft op de gezondheid van mensen. at uit luidheidsmetingen doorgaans niet op te maken is wat de redenen zijn W waarom een geluidsomgeving geschikt of ongeschikt is voor diverse doelen en wat de specifiek storende componenten zijn en hoe de prevalentie daarvan is. Hierbij spelen hele andere zaken een rol. In het bijzonder de hoorbaarheid van de diverse bronnen.
Hoorbaarheid oorbaarheid is het verschil, in energietermen, tussen een voorgrondgeluid en de H achtergrond op elk moment. Hoorbaarheid is sterk gecorreleerd met spraakverstaanbaarheid. Wanneer de hoorbaarheid van de belangrijkste spraakcomponenten (de voorgrond) rond de 0 dB liggen is het moeilijk te verstaan en wordt de spraak gemakkelijk onderdeel van de achtergrond, boven de 20 dB is het gemakkelijk te verstaan en boven de 30 dB heeft de spraak geen last meer van de 2
DossierSmedestraat Geluidsonderzoek te Haarlem v1b(def).pdf
2
a chtergrond. Tussen de 0 en 20 dB is er een overgangsgebied. Voor de andere bronnen (zoals muziek en vogelgeluiden) gelden vergelijkbare grenzen. oorbaarheid hangt samen met het zogenaamde “irrelevant speech effect” of H algemener “irrelevant sound effect”. Dit beschrijft het effect van een irrelevant geluid dat ongewenst de aandacht trekt en (door onbewuste processen) onderdrukt moet worden. Hierdoor wordt de activatie van de hersenen groter, waardoor men alerter wordt en ’s nachts minder gemakkelijk in slaap kan vallen of zelfs wakker blijft. Een belangrijk facet van hoorbaarheid is stress op de stem. Eenschreeuwkomt van e en stem onder stress. Deze produceert meer hoge tonen en komt daarom gemakkelijker en verder boven de achtergrond uit. Dit is de reden dat stemmen van ruzies en angst veel meer opvallen dan je alleen op basis van luidheid zou verwachten. Stress treedt ook op wanneer mensen in groepen hun stem verheffen om boven elkaar uit te komen. Bij ‘gebabbel’ is er geen sprake van stress op de stem, bij ‘rumoer’ wel. Gebabbelbestaat uit een onverstaanbare mix van normalesprekers en is niet ijzonder aandachttrekkend en veel mensen vinden het zelfs rustgevend op lagere b geluidsniveaus.Rumoerdaarentegen is luider, indicatiefvoor stress en hier en daar komen er verstaanbare schreeuwen in voor.
Rumoer is daarmee zeker niet rustgevend, het trekt de aandacht (ook op lagere geluidsniveaus) en is daarom ook relatief slaapverstorend. Individuele luide en hoorbare schreeuwen verstoren de slaap nog meer.
Link met gezondheid E r is een sterke link tussen stoorgeluid en latere gezondheidsklachten. Deze is ook door de GGD beschreven en onderkend3. Men schrijft: p basis van de resultaten van het geluidsonderzoek van NSG hebben O omwonenden een aanzienlijk risico op het ontstaan van gezondheidsklachten zoals hinder en slaapverstoring door geluidsoverlast. De geluidsniveaus zijn zodanig hoog dat wij de situatie op de Smedestraat als onacceptabel beschouwen. Uit een enquête onderzoek uitgevoerd door een van de omwonenden blijkt dat er op dit moment al gezondheidsklachten worden gerapporteerd. ok de GGD focust zich op het geluidsniveau. Het gaat echt ook (en vooral) over O de aanwezigheid van hoorbaar stoorgeluid (al of niet erg luid).
3
Zie: DossierSmedestraat Advies GGD.pdf
3 De link tussen stoorgeluid en gezondheidsklachten ziet er ongeveer zo uit:
Van stoorgeluid naar gezondheidsklachten
es te vaker er sprake is van stoorgeluid, des te groter de kans D op gezondheidsschade.
Hoorbare veiligheid mgekeerd geldt dat plezierige en gewenste omgevingen juist bijdragen aan een O verbeterde gezondheid. Dit gebeurt via“hoorbare veiligheid”4dat juist zorgdraagt voor verhoogd zelf-onderhoud en daardoor een betere gezondheid.
Geluid en gezondheid
Ideale slaapomgeving angezien het hier om avond- en nachtmeting gaat, vanuit de belangen van A bewoners, staat de vraag centraal in hoeverre het omgevingsgeluid in de Smedestraat invloed heeft op de ontspannings- en slaapbehoeften van haar bewoners. E en ideale slaapomgeving is stil en zonder veel verstoringen. Het mag er niet volledig stil zijn, want dan kan het auditieve systeem niet vaststellen waar het is en of het veilig is.5Hier en daar mogen wel wat geluidenhoorbaar zijn. Des te bekender en vertrouwder deze geluiden zijn des te minder ze een impact hebben op de slaap. Des te luider, abrupter, tonaler, en onbekender des te effectiever het geluid is om de 4
ttps://soundappraisal.eu/soundscapes/hoorbare-veiligheid h In volledige stilte worden lichaamsgeluiden zoalsde hartslag en de ademhaling storend hoorbaar. Volledige stilte wordt als erg onaangenaam beschouwd. 5
slaap te verstoren. Des te meer van deze geluiden, des te vaker de verstoring en es te groter de kans om wakker te worden en te blijven. d
Analyse van de figuren De figuren in dit rapport bestaan steeds uit twee plaatjes. Beide zijn figuren met
4
f requentie verticaal en tijd horizontaal. De kleuren geven aan wat de bijdrage op een bepaald tijdstip is rond een frequentie. - Bovenste plaatje: cochleogram (een soort spectrogram) Dit geeft aan hoeveel geluidsenergie er is. De kleuren komen enigszins overeen met decibel niveaus in dB(A). De vertaling van cochleogrammen naar dB(A) niveaus is echter slechts bij benadering te maken. Blauw is stil, geel is luid. - Onderste plaatje: hoorbaarheidsschatting Dit geeft aan hoe hoorbaar een geluid is: niet alle luide geluiden zijn even hoorbaar, net zo zijn sommige minder luide geluiden zeer hoorbaar. Paars is weinig opvallend en geel is zeer aandachttrekkend. e figuur hieronder heeft een 15 minuten voorbeeld van een stille omgeving met D vertrouwde structuren en rond 3:04 een roep van een uil. Boven het spectrogram en onder de hoorbaarheid. Blauw (bovenste) geeft de stilte (laag geluidsniveau) aan en paars (onderste) geeft aan dat de hoorbaarheid laag is.
Voorbeeld (15 minuten) van een relatief stille nacht. Bovenste plaatje: doorgaans ligt het geluidsniveau rond of onder de 40 dB (blauw). Onderste plaatje: doorgaans is de hoorbaarheid laag (paars). Tijdens de roep van uil zijn is het geluidsniveau rond de 60 dB(A) (groene kleur). De hoorbaarheid is hier relatief hoog (geel). Echter, waar uilen normaal voorkomen zijn slapers vaak aan hun geluiden gewend geraakt en verstoren ze amper.
Doel van de analyse et doel van deze (snelle) analyse is om de kwaliteit van de geluidsomgeving in de H avond en nacht van de Smedestraat in Haarlem in kaart te brengen. Het referentiepunt is het normale gedrag van bewoners die in de avond willen ontspannen en in de late avond, nacht en vroege ochtend ongestoord willen slapen.
5 e centrale vraag is in hoeverre het omgevingsgeluid in de Smedestraat invloed D heeft op de ontspannings- en slaapbehoeften van haar bewoners.
De locatie
Functies e Smedestraat combineert avond- en nachthoreca met een woonfunctie. Dat is D een lastige combinatie die overal ter wereld tot conflicten tussen legitieme belangen van stakeholders leidt. Bewoners willen ’s avonds, ’s nachts en in de vroege ochtend rust en de avond- en nachthoreca wil aanloop en levendigheid. Het is aan lokale bestuurders, in samenspraak met bewoners en bedrijven, om hier een balans te vinden en het proces om tot deze balans te komen te faciliteren.
De opname De opname is genomen met een Marantz MPD660 recorder met een eetmicrofoon op 50 cm van het raam op de derde etage. Het geanalyseerde deel m duurde 11 uur. De recorder was ingesteld op relatief lage omgevingsgeluiden en is een deel van de tijd (tussen 12 uur ’s nachts en 4 uur met rumoer van vele stemmen) een (klein) deel van de tijd overstuurd geweest. Dit leidde tot enige clipping die in de analyse zichtbaar is, maar geen rol heeft gespeeld en zonder gevaar voor een foutieve interpretatie genegeerd kan worden. In deze periode was het vaak meer dan 85 dB(A). Dit is conform het rapport van de NSG.
Akoestiek Smedestraat e Smedestraat heeft een harde akoestiek (zonder geluidsdemping) waardoor D geluiden ver dragen en dus ook van verre storend kunnen zijn. Alle stemmen, maar ook impactgeluiden (fiets tegen de stoep, deuren die dichtslaan, bouwwerkzaamheden) zijn van verre te horen. T erwijl de Smedestraat druk is, is de directe omgeving van de Smedestraat relatief stil. Dat houdt in dat het doorgaan stil (rond de 35 dB(A) is wanneer het in de Smedestraat zelf ook stil is. Dat is belangrijk want het houdt in dat de hoorbaarheid (d.w.z. het contrast tussen voor- en achtergrond) van de geluiden in de straat gemakkelijk hoog wordt. De harde akoestiek verhoogt dit verder.
De Analyse ieronder is een typische eerste soundscapeanalyse gegeven. Een uitgebreidere H analyse met duidelijker beleidsadviezen is mogelijk maar vereist een langere meetperiode, kost meer analysetijd en omvat doorgaans een specifieke analyse van de lokale problematiek (en mogelijkheden).
Soorten geluiden oor de sociale functie van de Smedestraat zijn spraak, taxi’s, fietsen, het carillon, D en normale horecawerkzaamheden (zoals klaarzetten, opruimen van dranghekken en terrastafels) belangrijke geluiden. Door de harde akoestiek zijn al deze geluiden zeer prominent. Omdat het om nachthoreca gaat zijn de geluiden van op- en afbouw voor 6 e n na de grootste drukte ook prominent. Tijdens de grootste drukte is er vooral sprake van sprekers die hun stemmen verheffen (rumoer) en soms ook schreeuwen.
e Smedestraat heeft ook een transportfunctie voor wandelaars en fietsers. D Vooral in de avond en in de vroege ochtend is er sprake van pratende en/of fietsende passanten. Deze verheffen hun stemmen doorgaans niet en zijn relatief stil en minder hoorbaar. e harde akoestiek zorgt ervoor dat wanneer groepen door elkaar heen spreken dat D men snel last van sprekers in andere groepen heeft en daardoor gaat men harder spreken (om de eigen hoorbaarheid te verhogen), wat tot nog hogere geluidsniveaus leidt. Dit geldt al voor groepjes van twee. et vermoeden bestaat dat het anti-rookbeleid in de horeca ertoe leidt dat horeca H bezoekers, veel meer dan vroeger, buiten staan te roken en te kletsen en daarmee hoorbaar worden voor buurtbewoners. Het aantallen pratende individuen op straat was in nacht van 20 op 21 juni doorgaans relatief klein (5-20). Echter de harde akoestiek zorgt ervoor dat ze een groot deel van de avond en nacht de soundscape domineren.
Ontwikkeling gedurende avond en nacht e avond en nacht maken een duidelijke ontwikkeling door. In de vooravond was er D sprake van veel passanten waarvan de flarden van gesprekken een hoge hoorbaarheid hebben. Er zijn ook meeuwen (mogelijk op de daken) die op sommige momenten de hoge niveaus bij de microfoon veroorzaken.
rie roepen van een meeuw en spraak van een passant (samen 5 sec). De meeuw was dichterbij en D daardoor luider dan de stem. Echter de roep van een meeuw lijkt wel wat op spraak omdat het ook tonaal is (de horizontale lijnen). Omdat de meeuw kleiner is dan een mens ligt het patroon horizontale lijnen bij hogere frequenties dan bij menselijk spraak.
7 T ussen 21:00 en 21:30 speelde een carillon dat door de hoge positie van de microfoon veel beter hoorbaar was dan op straat.
e bellen van het carillon hebben, in tegenstelling tot spraakgeluiden, een vaste toonhoogte en dat D leidt tot rechte lijnen, die abrupt beginnen en daarna uit dempen. Het carillon is niet bijzonder luid (groen), maar het is wel erg hoorbaar (geel in het onderste plaatje). Voor een muziekinstrument (en de stem) is hoorbaarheid belangrijk.
T ussen 21:30 en 23:00 zijn er bijna altijd passanten en bezoekers in de straat. De sfeer is goed en er wordt gelachen.
oorbeeld (5 seconden) van en combinatie van stemmen, gelach,maarookrelatievestilte.Juistde V grote contrasten in het geluid trekken gemakkelijk aandacht wanneer men wil ontspannen.
a 23:00 en vooral na 23:30 begint het karakter van het spraakgeluid geleidelijk N te veranderen richting rumoer: namelijk dat mensen harder gaan spreken om boven elkaar uit te komen. Bovendien blijven mensen steeds meer hangen waardoor dezelfde sprekers langduriger hoorbaar blijven. Sommige daarvan
8
t rekken meer aandacht van anderen. Stemmen beginnen ook vaker geagiteerd te klinken. Het aantal kleine groepjes is hier hoger. Maar het aantal mensen op straat is nog steeds beperkt en hun geluid nog niet erg storend.
Vooral de hoorbaarheid (onderste plaatje) neemt toe. Ook hier is weer sprake van grote (aandachttrekkende) contrasten.
T ussen 00:00 en 01:00 komt rumoer steeds meer voor en de piek van het geluid van de individuele gillen is regelmatig hoger dan de recorder aan kon (clipping). Rond deze tijd zijn er zoveel stemmen op straat dat het tussen de stemmen door niet meer stil is en de sprekers een achtergrond creëren. Dit is geroezemoes dat steeds vaker aspecten van rumoer (stemverheffing) heeft. Er zijn steeds meer groepjes maar nog steeds geen menigte. Het geluidsniveau wordt nu hoger. T ussen 01:15 en 04:20 is er vooral sprake van rumoer: spraak van vele sprekers die boven elkaar uit willen komen. Dit is verreweg de luidste fase. Echter, het is ook de fase waarin de hoorbaarheid van individuele sprekers relatief laag is (rumoer) en er maar weinig verstaanbare flarden spraak zijn. Merk op dat deze periode op andere plekken normaal gesproken het stilste deel van de nacht is. Diepe slaap is gebaat bij stilte.
9
De verticalelijnengeven clipping aan. Doorgaansis dit maar een fractie van een seconde. Het veel voorkomende groen-geel in de bovenste figuur geeft een hoog gemiddeld geluidsniveau aan (rond de 80 dB(A)). Echter de hoorbaarheid is hier lager (minder geel in het onderste plaatje) omdat er weinig stemmen afzonderlijk hoorbaar zijn. Dit is rumoer.
a 4:20 is de grootste drukte voorbij (alleen Bugsys en de snackbar zijn open, N maar door de harde akoestiek blijft dit zeer hoorbaar) en gaat het om een beperkt aantal kleinere groepjes mensen die (mogelijk onder invloed) relatief luid spreken, uitgelaten zijn en soms zelfs schreeuwen. Verder wordt er door de uitbaters opgeruimd. Er zijn ook veel stationaire voertuigen (taxi’s, politie?).
Hier is weer een patroon zichtbaar zoals in de avond, voor de grootste drukte, met zeer hoorbare stemmen en andere geluiden, maar ook relatieve stilte tussen de geluiden door. Juist deze grote contrasten trekken aandacht. Mogelijk zorgt alcoholgebruik hier voor meer stress op de stemmen waardoor de stemmen meer aandacht trekken dan in het begin van de avond.
10 it patroon gaat door tot in de ochtend, waarbij de overhand van stemmen lager D wordt terwijl het aantal schoonmaakactiviteiten en opruimactiviteiten toeneemt. Dit
leidt vooral tot zeer hoorbare stoot- en schuifgeluiden en ook tot stationaire tonen van stationair draaiende voertuigen (taxi’s, politie, schoonmakers).
ier is het aantal stemmen afgenomen, echter een aantal andere bronnen zijn nu dominanter. Vooral H bij hoge tonen is de hoorbaarheid groot. Dit zijn doorgaans stoot en schuifgeluiden horende bij werk en schoonmaak activiteiten. In deze periode zijn er ook veel stationaire voertuigen die voor een “brom” zorgen bij lage frequenties. Deze omgeving is relatief divers en complex.
et is nu 5 uur in de nacht en het is nog niet stil geweest. En juist in deze periode is H er sprake van de grootste diversiteit aan geluiden: gesprekken, passanten, opruimen, deuren, schoonmaken, taxi’s, politie-auto’s, et cetera.
Overzicht van de avond en nacht ieronder is een overzicht gegeven van de hele nacht (met een wat andere H kleurcodering). Het is er nimmer stil, tussen 23:30 en 04:20 is het geluidsniveau het hoogst. In de vooravond zijn er veel hoorbare stemmen. In de late nacht en vroege ochtend zijn er niet alleen stemmen maar ook veel zeer hoorbare andere activiteiten.
11
Conclusie e avond en nacht in de Smedestraat zijn niet stil en niet rustig. Op geen enkel D moment is er sprake van een omgeving die slaap en ontspanning voor bewoners faciliteert. In de opeenvolgende fases van de avond en nacht zijn er diverse stoorfactoren. Periode
Luidheid
oor H baar hei d
Bronnen
chter-gron A d
laap S geschikt heid (schattin g)
eden voor R slaap ongeschiktheid
19:00-21:00
Middel
Hoog
Stemmen, activiteiten
Laag
laag
antal A stoorbronnen
2 1:00-21:3 0
Hoog
Hoog
arillion + C stemmen + activiteiten
Laag
Laag
antal A stoorbronnen
2 1:30-23:0 0
Middel
Hoog
Stemmen en activiteiten
Laag
Laag
antal A stoorbronnen
2 3:00-01.0 0
iddel M hoog
Hoog
( Verheven) stemmen, activiteiten, rumoer,
Middel
Zeer laag
antal en aard A stoorbronnen
1:00-4:20
eer Z hoog
Laag
Rumoer, taxi’s
(zeer) hoog
Laag
eer hoge Z geluidsniveau
4:20-7:00
L aag middel
Hoog
( Verheven) stemmen, activiteiten, taxi’s, schoonmaak en leveranciers
Laag
Zeer laag
antal en aard A stoorbronnen
e slaapgeschiktheid in de periode tussen 1:00 en 4:20 is iets beter (maar nog D steeds laag) dan in de periode daarvoor, dat komt doordat de hoorbaarheid van individuele stemmen in deze periode lager is.
E en normale slaapomgeving maakt het in de late avond gemakkelijk om in slaap te vallen, is in de nacht stil zodat een diepe slaap mogelijk is en is in de ochtend geschikt om naar wens nog wat langer te doezelen. De soundscape van de Smedestraat is hier bijna het omgekeerde van.
vond: In de avond zijn er veel verschillende stoorbronnen.Die het moeilijker A maken om in slaap te vallen. Dit geldt vooral in de late avond. Nacht: in de nacht is het erg luid waardoor de slaaplicht en oppervlakkig blijft (of onmogelijk is). Vroege ochtend: In de vroege ochtend is het minderluid, maar er is een grote diversiteit aan geluidsproducerende activiteiten die het niet gemakkelijk maken om rustig wakker te worden (en nog wat te doezelen of diep te slapen).
12
p basis van de analyse van één avond en nacht is weinig te zeggen over de norm in O de Smedestraat. Het NSG-onderzoek gaf een vergelijkbaar patroon, dus waarschijnlijk is deze avond representatief voor vele. De analyse van deze donderdag op vrijdag gaf duidelijk aan dat er sprake was van een ongeschikt slaapklimaat.
Mogelijkheden e op 20 en 21 juni gemeten situatie is zodanig dat het erop lijkt dat er nog nooit D een effectief en gericht hinderbeleid is gevoerd. Dit biedt mogelijkheden. aarschijnlijk is er sprake van “laaghangend fruit”: relatief eenvoudige W maatregelen met een groot effect. In het bijzonder valt op dat de stoorgeluiden gedurende de nacht door een klein aantal individuen worden veroorzaakt. Wellicht biedt dit mogelijkheden. E en ander aspect is dat het geluidslandschap in de late nachtenvroegeochtend erg complex is, waarbij direct horecageluid niet noodzakelijk de enige producent van de stoorgeluiden is. Ook dit biedt mogelijkheden. In het algemeen is het aan te raden om de aandacht te focussen op het terugbrengen van het aantal zeer storende en aandachttrekkende “events” die het moeilijk maken (weer) in te slapen en waar men gemakkelijk wakker van wordt (of wakker van blijft). Hiervoor is een nadere signaalanalyse nodig. Op basis van deze nadere analyse kunnen er gerichte maatregelen getroffen worden. E en nog uitgebreider soundscape onderzoek als combinatie van metingen, burgerparticipatie, overleggen met stakeholders en nudging, zal tot nog meer mogelijkheden en wellicht tot grote verbeteringen leiden. SoundAppraisal (en haar partners) hebben ervaring met dit soort projecten.
Met vriendelijke groet,
T jeerd Andringa SoundAppraisal www.soundappraisal.eu 13