1 Vrijgave voor inspraak concept wegcategorisering 30 kmu 2023

Collegebesluit

Onderwerp Vrijgave voor inspraak concept wegcategorisering 30 km/u 2023 Nummer 2023/1650900 Portefeuillehouder Leeuwen, B. van Programma/beleidsveld 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving Afdeling BBOR Auteur Peerlkamp-Steltenpool, J. Telefoonnummer 023-5115085 Email jpeerlkamp@haarlem.nl Kernboodschap Haarlem wil een aantrekkelijke, gezonde en goed bereikbare stad zijn. De komende jaren neem de rol van de auto af, en neemt die van de fiets, de voetganger en het openbaar vervoer toe. De invoering van 30km/u zorgt voor een eerlijkere verdeling van de ruimte in de stad en is positief voor de leefbaarheid en verkeersveiligheid. Tot nu toe is vooral op wegen in woonwijken en op wegen waarover geen Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) rijdt 30km/u ingevoerd. In dit wegcategoriseringsplan wordt een afweging gemaakt voor alle 50 km/u-wegen over de beste wegcategorie en maximumsnelheid. Hierbij is rekening gehouden met de belangen van het openbaar vervoer en de hulpdiensten enerzijds en de verkeersveiligheid en leefbaarheid anderzijds. In het wegcategoriseringsplan wordt voorgesteld om op ruim de helft van de huidige 50 km/u wegen de snelheid te verlagen naar 30 km/u. Met dit besluit wordt het wegcategoriseringsplan vrijgegeven voor inspraak. Behandelvoorstel voor Het college stuurt dit besluit ter bespreking naar de commissie beheer.

De commissie bevindingen van de commissie worden samen met de inspraakreacties uit de stad meegenomen in het wegcategoriseringsplan dat voor vaststelling aan de gemeenteraad wordt aangeboden. Relevante eerdere - Plan van aanpak Haarlem 30km/u (2022/902314) in commissie Beheer van 6 besluiten oktober 2022 - Vaststellen Mobiliteitsbeleid (2021/313959) in raadsvergadering 23 september 2021 Besluit College Het college van burgemeester en wethouders d.d. 31 oktober 2023 Besluit: 1. 1. De concept wegcategorisering 30 km/u 2023 vrij te geven voor inspraak. de secretaris,

Kenmerk: 2023/1650900

de burgemeester,

1/10

1. Inleiding In 2022 is het ‘Plan van aanpak Haarlem 30 km/uur’ opgesteld (2022/902314). In dat plan van aanpak stond een aantal straten dat als quick-win naar 30 km/u gebracht kon worden, dit is in februari 2023 uitgevoerd. In datzelfde plan van aanpak was opgenomen dat er een voorstel voor de zogenaamde grijze wegen zou komen nadat de landelijke inrichtingsaanbevelingen voor de gebiedsontsluitingsweg 30 km/u bekend zouden zijn. In de bespreking van het plan van aanpak in de commissie Beheer op 6 oktober is toegezegd dat ook alle wegen die in het plan van aanpak als 50 km/u stonden opnieuw zouden worden meegenomen in de afweging (BAZ 2022/1417764). In dit wegcategoriseringsplan wordt voor alle Haarlemse wegen vastgelegd welke wegcategorie en daarbij horende maximumsnelheid gewenst is. In dit wegcategoriseringsplan wordt onderscheid gemaakt tussen erftoegangswegen en gebiedsontsluitingswegen.  Erftoegangswegen (ETW) zijn wegen die toegang bieden tot woningen, scholen, winkels etc. Ze liggen in een gebied met de functie verblijven, binnen de bebouwde kom is de maximumsnelheid er 30 km/u en verschillende soorten verkeer worden er gemengd. Het zijn de typische woonstraten.  Gebiedsontsluitingswegen (GOW50) zijn wegen die erftoegangswegen met het hoofdwegennet (auto-/snelwegen) verbinden.

Op de wegvakken van gebiedsontsluitingswegen wordt gestroomd, op de kruispunten wordt uitgewisseld. Fietsers hebben hun eigen gescheiden voorziening. Volgens de oorspronkelijke richtlijnen uit de jaren negentig is de maximumsnelheid op een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom 50 km/u. In praktijk blijken er echter veel gebiedsontsluitingswegen te zijn waar ook verblijfsfuncties op ontsloten worden, de zogenaamde grijze wegen. Daarom is in het Afwegingskader 30 km/h (CROW, november 2021) een nieuwe wegcategorie geïntroduceerd: de gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30 km/u (GOW30).  Gebiedsontsluitingswegen (GOW30) zijn wegen die twee functies vervullen, zowel een verblijfs- als verkeersfunctie. Of het zijn wegen die alleen een verkeersfunctie hebben, maar waar niet genoeg ruimte is om deze veilig in te richten voor 50 km/u. Een GOW30 heeft andere uitgangspunten dan een ETW. De GOW moet een vlotte doorstroming voor een gebundelde verkeersstroom faciliteren, het is en blijft vaak een drukke straat. Terwijl op de ETW de nadruk ligt op verblijven, zonder grote hoeveelheden gemotoriseerd verkeer. In het voorjaar van 2023 heeft het CROW de ‘voorlopige inrichtingskenmerken GOW30’ gepubliceerd. Met behulp van de kennis uit deze handreiking en andere bestaande richtlijnen van het CROW, is het concept-wegcategoriseringsplan opgesteld. 2.

Besluitpunten college Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. De concept wegcategorisering 30 km/u 2023 vrij te geven voor inspraak.

Kenmerk: 2023/1650900

2/10

3. Beoogd resultaat Het doel van het wegcategoriseringsplan is om te komen tot een gedragen Duurzaam Veilig wegcategorisering voor Haarlem. Met Duurzaam Veilig wordt bedoeld dat de wegen zo zijn ingericht dat het duidelijk is wat er van de weggebruiker wordt verwacht door een herkenbare en functionele inrichting van de verschillende wegtypen. Een nieuwe wegcategorisering betekent dat bij een toekomstige herinrichting van de straat de inrichtingskenmerken van dat type weg gebruikt worden. Helder ingerichte wegen dragen bij aan de leefbaarheid en verkeersveiligheid van Haarlem. 4. Argumenten 1. Het wegcategoriseringsplan geeft invulling aan de contouren uit de Omgevingsvisie Om ook in de toekomst een aantrekkelijke stad te zijn, is in de Omgevingsvisie een duidelijke richting aangegeven voor de gewenste ontwikkeling van de stad tot 2045. De visie benoemt de zes grote opgaven voor de stad en komt op basis daarvan tot zes strategische keuzes die in sterk onderlinge samenhang hieraan bijdragen. Eén van de zes strategische keuzes is de inzet op de mobiliteitstransitie, waarbij de rol van de auto afneemt ten gunste van die van lopen, fietsen en ov. De inzet is om het aantal woningen in Haarlem de komende jaren met ruim 10.000 te laten toenemen.

De ambitie is dat deze inbreiding niet leidt tot meer auto’s, omdat de ruimte hiervoor ontbreekt en omdat er veel ruimte nodig is voor andere strategische keuzes, zoals vergroenen en vernatten. Met het vastgestelde Mobiliteitsbeleid is globale invulling gegeven aan de mobiliteitstransitie. Eén van de stappen die nodig is voor de mobiliteitstransitie is het uitbreiden van het aantal wegen met een maximumsnelheid van 30 km/u. De keuze voor 30 km/u zorgt ervoor dat de benodigde ruimte voor de auto kleiner wordt, de rijbaan kan in de meeste gevallen namelijk versmald worden. Daarmee ontstaat ruimte voor lopen, fietsen, verblijven, vernatten en vergroenen. 2. Het wegcategoriseringsplan geeft concrete invulling aan de nieuwe norm van 30 km/u in Haarlem In het Mobiliteitsbeleid is vastgelegd dat 30 km/u de nieuwe norm is in Haarlem. In het wegcategoriseringsplan krijgt ruim de helft van de huidige 50km-wegen een maximumsnelheid van 30 km/u. Alleen op wegen die veilig in te richten zijn voor een maximumsnelheid van 50 km/u en die nodig zijn voor het bundelen van verkeer of het HOV, blijft de maximumsnelheid 50 km/u. De wegen waar nu een maximumsnelheid van 50km/u geldt is weergegeven op pagina 6. De voorgestelde wegcategorisering is weergegeven in de kaart op pagina 7. 3.

Het wegcategoriseringsplan is opgesteld aan de hand van het landelijke afwegingskader zoals opgesteld door het CROW. Daarmee ontstaat een wegennetwerk dat Duurzaam Veilig in te richten is. Bij de afweging om tot het wegcategoriseringsplan te komen is gebruik gemaakt van het stappenplan zoals opgenomen in de in 2021 opgestelde CROW-handreiking ‘Afwegingskader 30 km/h’. Door gebruik te maken van dit afwegingskader, ontstaat een netwerk dat geloofwaardig en herkenbaar is in te richten voor verkeersdeelnemers. In veel andere steden wordt de wegcategorisering ook

Kenmerk: 2023/1650900

3/10

herzien aan de hand van dit afwegingskader. Daarmee wordt landelijke uniformiteit bij het herinrichten van wegen gewaarborgd. 4. In het wegcategoriseringsplan zijn de belangen van goede bereikbaarheid voor openbaar vervoer en hulpdiensten zorgvuldig tegen de 30 km-ambitie afgewogen In het afwegingkader wordt eerst een indeling van het wegennet gemaakt naar functie van de weg: verblijfsfunctie, verkeersfunctie of dubbele functie. Als een weg een verkeersfunctie heeft dan is deze belangrijk voor openbaar vervoer, hulpdiensten en/of gewoon (vracht)autoverkeer. Een verblijfsfunctie betekent dat er veel sociale en recreatieve bestemmingen aan de straat zitten, zoals huizen, scholen of winkels. Wegen die beide functies vervullen krijgen in principe een maximumsnelheid van 30 km/u. In Haarlem zijn veel wegen met een dubbele functie, dat zou betekenen dat het HOV in grote delen van de stad maximaal 30 km/u zou mogen rijden. Een hoogfrequent en betrouwbaar HOV-netwerk is echter ook belangrijk om de mobiliteitstransitie te bereiken. Daarom is op enkele wegen waar een veilige 50km-richting mogelijk is, de verblijfsfunctie niet heel sterk is en het oversteken zich concentreert op kruispunten, toch gekozen voor een maximumsnelheid van 50 km/u. Op wegen waar geen veilige 50km-inrichting mogelijk is, wordt de maximumsnelheid 30 km/u. Ook als daar (H)OV rijdt. 5.

Inrichting van GOW30 verschilt tussen straten Bij iedere herinrichting wordt per weg bekeken wat het meest wenselijke en passende ontwerp is. Daarbij wordt gebruikt gemaakt van de landelijk aanbevolen inrichtingskenmerken. Bij GOW30 met een hoge verkeersintensiteit zijn fietspaden zeer gewenst. 6. Duurzaamheidsparagraaf Haarlem wil in 2040 aardgasvrij, in 2040 circulair en in 2050 klimaatbestendig zijn. Mobiliteit is een belangrijke veroorzaker van CO2uitstoot in de stad. Door op wegen de maximumsnelheid te verlagen kan de rijbaan vaak versmald worden en ontstaat meer ruimte voor fietsers en voetgangers. Daardoor wordt fietsen en lopen door de stad aantrekkelijker, zodat de stad leefbaar blijft. 7. Financiën Op veel van de wegen waar in dit wegcategoriseringsplan de maximumsnelheid wordt verlaagd naar 30 km/u moet de inrichting van de weg aangepast worden. Er wordt zoveel mogelijk werk met werk gemaakt om te komen tot geloofwaardige 30 km/u wegen. Hiervoor zijn in het Strategisch Beheerplan Openbare Ruimte 2022-2031 middelen opgenomen. Daar waar van toepassing wordt voor cofinanciering een aanvraag ingediend voor de subsidie Kleine Infrastructuur Noord-Holland van de Provincie Noord-Holland. Binnen die subsidie kan maximaal 55% van de kosten worden gesubsidieerd voor het aanleggen of aanpassen van de weginfrastructuur met als hoofddoel het verbeteren van verkeersveiligheid.

Daarnaast stelt de Rijksoverheid in tranches middelen beschikbaar voor de uitvoering van maatregelen om tot veilige 30km-wegen te komen.

Kenmerk: 2023/1650900

4/10

Door beide regelingen te combineren kan maximaal 90% van de uitvoeringskosten gesubsidieerd worden. 8. Participatie en inspraak In het mobiliteitsbeleid is reeds besloten dat 30 km/u de nieuwe norm is in Haarlem, hierbij is met belangenorganisaties en alle Haarlemse wijken geparticipeerd. Bij het opstellen van het wegcategoriseringsplan is geparticipeerd met de belangrijkste belanghebbenden die belangen voor de gehele stad behartigen. Zodat op het niveau van het gehele Haarlemse wegennet een afweging gemaakt kon worden. Tijdens het opstellen van het plan zijn vertegenwoordigers van het openbaar vervoer (provincie Noord-Holland, Vervoerregio Amsterdam en Connexxion), hulpdiensten (politie, ambulance en brandweer) en diverse maatschappelijke partijen (Fietsersbond, VVN en Platform Buskruit) betrokken. Daarnaast is gebruik gemaakt van input van de buurgemeenten om aan te kunnen sluiten op hun wegcategorisering. Belanghebbenden en inwoners die een deel van de stad zoals een wijk of straat vertegenwoordigen, worden tijdens de inspraakperiode in de gelegenheid gesteld te reageren. Met dit besluit wordt het wegcategoriseringsplan vrijgegeven voor inspraak voor een periode van zes weken. Ook wordt het beleid ter bespreking aan de commissie Beheer aangeboden.

Bijdragen vanuit de inspraak en vanuit de commissie Beheer worden afgewogen tegen het huidige concept en daar waar dat van toepassing is verwerkt in de versie die ter vaststelling aan de Raad zal worden voorgelegd.

Kenmerk: 2023/1650900

5/10

Kaart wegen maximumsnelheid 50km/u in de huidige situatie

Kenmerk: 2023/1650900

6/10

Kaart met de voorgestelde wegcategorisering

Kenmerk: 2023/1650900

7/10

5. Risico’s en kanttekeningen 1. Een verlaging van de maximumsnelheid kan nadelige gevolgen hebben voor het openbaar vervoer en de hulpdiensten Van de belanghebbenden die zijn betrokken bij het opstellen van het plan, zijn de vertegenwoordigers van het openbaar vervoer het meest ontevreden met de uitkomsten. Zij geven aan dat als Haarlem voortvarend aan de slag gaat met het inrichten van wegen volgens het voorliggende wegcategoriseringplan, dit zal leiden tot zoveel extra rijtijd dat zij genoodzaakt zijn om busritten te schrappen of routes aan te passen. In welke mate dit zal plaatsvinden en op welke lijnen is nu nog niet duidelijk. Dit wordt mogelijk duidelijk na de verlening van de nieuwe concessie door de Provincie Noord-Holland. De voorbereidingen hiervan zijn onlangs gestart en dit zal in 2027 leiden tot een mogelijke nieuwe vervoerder en een ander buslijnennet. Het Dagelijks Bestuur van de Vervoerregio Amsterdam heeft in het voorstel voor het Beleidskader Mobiliteit opgenomen dat het uitgangspunt weliswaar is dat HOV 50km/u kan blijven rijden, maar dat op specifieke delen van een traject, zoals in een stadscentrum, lagere snelheden echt nodig zijn. Voor de uitvoeringsplanning van het verlagen van de maximumsnelheid op HOV-routes en het wegontwerp bij herinrichtingen op deze routes gaan we in gesprek met de concessiehouders.

De hulpdiensten hebben aangegeven dat het effect van dit plan op aanrijtijden met name gaat afhangen van het aantal snelheidsremmende maatregelen dat bij de herinrichting van wegen wordt toegepast. Op dit moment halen zij in heel Haarlem hun aanrijtijden. Zolang bij de inrichting voldoende rekening wordt gehouden met hun belang, verwachten zij niet dat zij maximaal toegestane aanrijtijden zullen overschrijden. 2. Besluitvorming over ontwikkelingen kan leiden tot een andere wegcategorie In de wegcategorisering is uitgegaan van de huidige situatie en is geen onderzoek gedaan naar eventuele wijzigingen in de verkeerscirculatie. Ook met toekomstige (woningbouw)ontwikkelingen is alleen rekening gehouden als daar al concrete besluitvorming over is. Binnen projecten kunnen voorstellen worden gedaan om wegen verder te downgraden ten opzichte van deze wegcategorisering. Daarbij moeten dan wel de benodigde aanpassingen in de verkeerscirculatie voor openbaar vervoer, hulpdiensten en autoverkeer worden uitgewerkt. Dit geldt bijvoorbeeld voor de planvorming rondom de Gedempte Oostersingelgracht en voor een eventuele herinrichting van de Kennedylaan. 3. GOW30 inrichting is niet optimaal, alleen toepassen voor bestaande grijze wegen Wegen die zowel een verkeers- als verblijfsfunctie hebben zijn minder goed verkeersveilig in te richten dan wegen met één functie.

Bij het plannen van ontwikkelingen dient hiermee rekening gehouden te worden. Aan wegen die nu alleen een verkeersfunctie hebben kan alleen een verblijfsfunctie toegevoegd worden als de verkeersfunctie niet langer nodig is. En omgekeerd geldt ook dat op wegen die nu alleen een verblijfsfunctie hebben geen verkeersfunctie wordt toegevoegd.

Kenmerk: 2023/1650900

8/10

4. De voorlopige inrichtingskenmerken voor GOW30 worden nog geëvalueerd De inrichtingskenmerken voor GOW30 zijn in het voorjaar van 2023 gepubliceerd, een globaal overzicht van deze kenmerken is opgenomen in tabel 1 van het wegcategoriseringsplan in de bijlage. In de jaren daarvoor is al in diverse gemeenten geëxperimenteerd met inrichtingen die een verkeersen verblijfsfunctie combineren bij een maximumsnelheid van 30 km/u. Evaluaties van de verkeersveiligheid op wegen die volgens de recent gepubliceerde kenmerken zijn ingericht moeten nog plaatsvinden. De verwachting is dat de daadwerkelijk gereden snelheden op heringerichte wegen omlaag gaan. Uit die evaluaties zal blijken in hoeverre de nieuwe GOW30 straten naar verwachting functioneren en of er nog aanpassingen in de toekomst nodig zijn. Per straat die wordt heringericht wordt een afweging gemaakt hoe die het beste ingericht kan worden (conform voorschriften). Daarbij zal het voor sommige wegen uit het plan een hele opgave worden om een goede GOW30 inrichting te ontwerpen. Des te meer functies op een weg samen komen, des te groter de uitdaging. 5. Het duurt decennia voordat alle wegen zijn ingericht volgens dit wegcategoriseringsplan Het vaststellen van dit wegcategoriseringsplan betekent niet dat alle wegen waar de wegcategorie verandert binnen enkele jaren heringericht zijn.

Het is belangrijk dat wegen voldoen aan de kenmerken die bij de categorie horen voordat de maximumsnelheid wordt verlaagd zodat het onderscheid tussen type wegen voor alle weggebruikers duidelijk is. De komende jaren zal het aantal wegen waar de maximumsnelheid verlaagd wordt naar 30 km/u daardoor gestaag toenemen. Dat biedt aan de ene kant voordelen, toename van rijtijden voor het openbaar vervoer vindt daardoor geleidelijk plaats en dat geeft ruimte voor het onderzoeken en uitvoeren van compenserende maatregelen. Aan de andere kant betekent een gefaseerde uitrol wel dat projectgrenzen slim gekozen moeten worden om een lappendeken aan maximumsnelheden te voorkomen. 6. Niet alle huidige 30km-zones en 50km-wegen voldoen al aan de inrichtingseisen Ook op wegen waar de wegcategorie niet wijzigt liggen nog inrichtingsopgaven. Nog niet alle huidige 30 km/u wegen voldoen al aan de inrichtingseisen. Dat geldt ook voor bestaande 50 km/uur wegen. Op alle wegen die in het wegcategoriseringsplan de categorie GOW50 hebben gekregen is het mogelijk een inrichting aan te leggen die voldoet aan de minimale eisen voor een veilige vormgeving. Dat betekent echter niet dat dat overal al is gerealiseerd (bijvoorbeeld veilige gebundelde oversteekvoorzieningen en rijrichtingscheidingen). 6.

Uitvoering Het wegcategoriseringsplan zal per 6 november vrijgegeven worden voor inspraak voor een periode van zes weken. Alle reacties worden indien van toepassing verwerkt in het plan, waarna het plan, voorzien van een nota van beantwoording door het college van B&W ter vaststelling aan de Raad wordt gestuurd. De verwachting is dat vaststelling in april 2023 zal plaatsvinden.

Kenmerk: 2023/1650900

9/10

Dit wegcategoriseringsplan is geen uitvoeringsagenda. Gelijktijdig met de periode dat het wegcategoriseringsplan wordt vrijgegeven voor inspraak wordt een uitvoeringsagenda opgesteld. Daarin wordt opgenomen welke wegen de komende jaren gelijktijdig met groot onderhoud of gebiedsontwikkelingen volgens de nieuwe wegcategorisering ingericht worden. En op welke wegen vooruitlopend op onderhoud de maximumsnelheid kan worden aangepast met slechts beperkte maatregelen en het plaatsen van bebording. Binnen het historisch centrum krijgen de busroutes een maximumsnelheid van 30km/u, daarover zijn we in gesprek met de provincie. 7. Bijlagen 1. Beleidsnotitie afweging 30 km/u Haarlem

Kenmerk: 2023/1650900

10/10