1 Voortgang uitvoering Woonakkoord Zuid-Kennemerland IJmond 2021-2025

Informatienota

Onderwerp Voortgang uitvoering Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/1922184 Roduner, F.J. 4.1 Wonen en woningbouw ECDW Graaf - Smit, M.H. de 023-5113613 m.d.graaf@haarlem.nl De gemeente Haarlem werkt met de regiogemeenten van Zuid-Kennemerland/ IJmond, de provincie Noord-Holland en de regionale corporaties aan de uitvoering van het Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025 “Samen bouwen aan een toekomstbestendige regio”. Het Woonakkoord bestaat uit twee onderdelen: het Bestuursakkoord en de Uitvoeringsagenda. Op 29 juni 2023 heeft een tussentijdse evaluatiebijeenkomst plaatsgevonden. De portefeuillehouders Volkshuisvesting Zuid-Kennemerland/ IJmond hebben op basis van de uitkomsten van de evaluatie en de huidige ontwikkelingen geconcludeerd dat er momenteel geen aanleiding is om het Bestuursakkoord of de Uitvoeringsagenda aan te passen. De regionale doelen zijn op hoofdlijnen nog actueel, wel zijn er enkele accentverschuivingen in de Uitvoeringsagenda, om beter aan te sluiten bij de veranderingen in regelgeving en actuele ontwikkelingen op de woningmarkt. Sommige acties in de Uitvoeringsagenda worden belangrijker, worden anders opgepakt of minder urgent.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar commissie ontwikkeling. Bij de vaststelling van het Woonakkoord in 2021 is aangegeven dat halverwege de looptijd van het Woonakkoord een bijeenkomst met stakeholders wordt georganiseerd om over de uitvoering van het Woonakkoord en onderlinge samenwerking te spreken. Deze bijeenkomst heeft op 29 juni 2023 plaatsgevonden. Raadsleden waren hiervoor uitgenodigd. Het college wil de commissie ontwikkeling van de resultaten op de hoogte stellen.

Relevante eerdere besluiten



Vaststellen Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025 “Samen bouwen aan een toekomstbestendige regio” (2021/614) in raadsvergadering 25 maart 2021.

Kenmerk: 2023/1922184

1/6



Besluit College d.d. 16 januari 2024

Woondeal MRA 2023 (2023/27955) in commissie ontwikkeling 9 maart 2023 ter kennisname.

1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Het Woonakkoord is in 2021 vastgesteld en bestaat uit twee onderdelen: het Bestuursakkoord (door de raad vastgesteld voor 5 jaar) en de Uitvoeringsagenda (met afspraken en acties vastgesteld door het college). De regiogemeenten van Zuid-Kennemerland/ IJmond (waaronder Haarlem), de provincie Noord-Holland en de regionale corporaties werken aan de uitvoering van het Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025 “Samen bouwen aan een toekomstbestendige regio”. In samenwerking met betrokken partijen wordt uitvoering gegeven aan de gezamenlijke missie: “we willen een aantrekkelijke en gevarieerde woonregio blijven, die toekomstbestendig is en waar voor alle doelgroepen plek is”. De missie is vertaald naar vijf thema’s: woningbouw, betaalbaarheid, doelgroepen, duurzaamheid en samenwerking Er zijn 20 doelen geformuleerd, waaronder:  uitbreiding van de woningvoorraad in elk van de gemeenten  uitbreiding van de betaalbare voorraad in elk van de gemeenten  passend huisvesten van allerlei doelgroepen met en zonder behoefte aan zorg en ondersteuning  duurzame nieuwbouw en verduurzaming van de bestaande voorraad.

Bij de vaststelling van het Woonakkoord (Bestuursakkoord en Uitvoeringsagenda) is aangekondigd om halverwege de looptijd van het Woonakkoord een bijeenkomst met stakeholders te organiseren over de koers en de voortgang van de uitvoering van het Woonakkoord en de onderlinge samenwerking. Op 29 juni 2023 heeft deze bijeenkomst plaatsgevonden. Deze nota met het voortgangsbericht (Bijlage A) en het verslag (bijlage B) informeren u over de resultaten van deze bijeenkomst. 2. Kernboodschap 1.Er wordt goed samen gewerkt aan de uitvoering van het Woonakkoord Er wordt binnen de regio Zuid-Kennemerland/ IJmond goed samengewerkt aan de uitvoering van het Woonakkoord 2021-2025. Er zijn diverse resultaten behaald. Veel projecten zijn met subsidie vanuit het provinciale woonfonds mogelijk gemaakt. De belangrijkste resultaten die in het kader van het Woonakkoord tot nu toe zijn bereikt, zijn: • Jaarlijkse actualisering van de regionale monitor 'Wonen en zorg op de kaart'. • Sinds 2022 is er een jaarlijkse regionale monitor voor de ontwikkelingen in de woningbouw.

Kenmerk: 2023/1922184

2/6

• Er zijn kennisbijeenkomsten over gemeentelijke sturing op (betaalbare) woningbouw. • Per 1 juli 2023 is er één woonruimteverdeelsysteem voor sociale huurwoningen voor alle woningzoekenden in de regio. De verdeling vindt plaats via Woonservice. *Er is afstemming over de lokale huisvestingsverordeningen/ onderdeel woonruimteverdeling. • Sinds 2021 hebben we een regionaal Pact van Uitstroom. • Er is kennisdeling door bijeenkomsten met belanghouders over o.a. woonvormen, doorstroming en samenwerking en een ABF rapport over behoefte aan ouderenhuisvesting in de regio. • De corporaties zijn een vaste overlegpartner en er wordt meer samengewerkt met zorg- en welzijnsorganisaties. • Er wordt samen opgetrokken in MRA verband (woningmarktonderzoek ‘Wonen in de Metropoolregio Amsterdam’ (WiMRA), Woondeal MRA, lobby naar het Rijk etc.) 2. Aanpassing van het Woonakkoord (Bestuursakkoord en Uitvoeringsagenda) is niet nodig. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie is geconcludeerd dat er momenteel geen aanleiding is om het Woonakkoord (onderdelen Bestuursakkoord en Uitvoeringsagenda) aan te passen. De thema’s van het Bestuursakkoord (woningbouw, betaalbaarheid, doelgroepen, duurzaamheid en samenwerking) staan op hoofdlijnen overeind.

Enkele accentverschuivingen in de Uitvoeringsagenda vindt plaats om beter aan te sluiten bij veranderingen in regelgeving en actuele ontwikkelingen op de woningmarkt en beleid. De accentverschuivingen passen binnen het Woonakkoord. 3.De woningbouwafspraken van het Woonakkoord zijn verhoogd voor de Woondeal MRA, ze sluiten aan op de regionale en Haarlemse woningbouwambities. In het Woonakkoord is de netto regionale groei van minimaal 11.650 woningen opgenomen. De ambities zijn verhoogd naar een woningbouwproductie van 18.350 woningen, conform de opgenomen aantallen in de Woondeal MRA (met vermelding van randvoorwaarden). Deze passen binnen de afspraken van het Woonakkoord en de ambities van gemeenten om meer woningen toe te voegen. Voor Haarlem passen de cijfers (ruim 10.000 woningen) bij de geldende plannen en de aanwezige mogelijkheden binnen de plancapaciteit. Onze plancapaciteit, productiemogelijkheden, woningbouwplanning en - programmering worden actief gemonitord in de monitor plancapaciteit van de gemeente en de MRA/ provincie. Jaarlijks wordt hiervan verslag gedaan in de Rapportage Woningbouw. 4.De betaalbaarheidsafspraken van het Woonakkoord worden mede vanuit de Woondeal MRA opgepakt In het Woonakkoord staan afspraken om 30% sociale huur te bouwen en middensegment toe te voegen. De afspraak vanuit de Woondeal MRA gaat uit van twee derde betaalbaar.

Deze afspraak wordt op regionaal niveau van Zuid-Kennemerland/ IJmond en voor elk van de gemeenten in 2023 en 2024 uitgewerkt, waarbij zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met de lokale situaties. De Woondeal MRA zet in op spreiding van de sociale voorraad, zoals ook opgenomen in het regionaal Woonakkoord. Haarlem voldoet met haar woningbouwprogramma ook aan de norm om bij

Kenmerk: 2023/1922184

3/6

nieuwbouw tenminste 30% sociale huur te realiseren (in Haarlem op dit moment ruim 40%) en de realisatie van twee derde deel betaalbare nieuwbouw. 5.De afspraken van de Woondeal MRA en ‘Thuis voor iedereen’ sluiten aan op de gemaakte afspraken in het Woonakkoord onder thema doelgroepen. In het Woonakkoord staat de afspraak om de regionale woonzorgagenda actueel te houden en te werken aan een verbetering van de huisvesting van ouderen, kwetsbare groepen en andere aandachtsgroepen. Vanuit het nieuwe Rijksbeleid wordt een gemeentelijke woonzorgvisie verplicht, evenals een urgentie voor bepaalde groepen woningzoekenden. Op onderdelen verlangt het Rijk regionale afstemming (fair share, huisvesting aandachtsgroepen). In de regio wordt al gewerkt aan het opstellen van een regionale woonzorgvisie, dat als kader kan dienen voor lokale woonzorgvisies/ actieprogramma’s wonen en zorg. Het Pact van uitstroom biedt eveneens een goed startpunt, waar de uitstroom van bewoners uit de Maatschappelijk Opvang en Beschermd Wonen over de regiogemeenten worden verdeeld. Ook is recent gestart om vanuit het Woonakkoord de vraag naar woonwagenstandplaatsen en van arbeidsmigranten op regionaal niveau in beeld te brengen. 6.De duurzaamheidsafspraken in het Woonakkoord worden op andere tafels nader uitgewerkt.

In de praktijk bleek dat de acties op het gebied van duurzaamheid uit de Uitvoeringsagenda van het Woonakkoord te overlappen met andere initiatieven. Belangrijk zijn onder meer diverse MRA convenanten (toekomstbestendige woningbouw, houtbouw), de Regionale Energiestrategie (RES) en de regionale samenwerking op duurzaamheid in Zuid-Kennemerland/ IJmond. De voornemens in de Uitvoeringsagenda zijn momenteel on hold gezet om dubbel werk te voorkomen. Kennisuitwisseling tussen ambtenaren wonen en/of duurzaamheid blijft. 7.De samenwerking binnen de regio Zuid-Kennemerland/ IJmond met de provincie, corporaties en de MRA blijft gehandhaafd en versterkt met zorg- en welzijnspartners. Regiogemeenten Zuid-Kennemerland/ IJmond (waaronder Haarlem), provincie Noord-Holland en MRA zijn met elkaar in gesprek over de veranderende rollen in het kader van de Woondeal MRA en het landelijk woonbeleid. De blik is daarbij gericht zowel op de eerstvolgende jaren als op de langere termijn. De regio Zuid-Kennemerland/ IJmond gaat na, samen met de provincie, wat het nieuwe coalitieakkoord van de provincie Noord-Holland betekent voor het bereiken van de doelen in het Woonakkoord. Naast de samenwerking met de regionale corporaties, wordt ook het netwerk met zorg- en welzijnsorganisaties versterkt. 3. Consequenties 1.Uitvoering Woonakkoord vraagt capaciteit en middelen van gemeenten en betrokken partners.

Realisatie van de acties uit het Woonakkoord is afhankelijk van beschikbaarheid van middelen, capaciteit binnen gemeenten, betrokkenheid van partners, economische en andere omstandigheden. De aanwezige gemeentelijke capaciteit wordt verdeeld over lokale en regionale werkzaamheden. Hoeveel en hoe snel de acties uit de Uitvoeringsagenda kunnen worden uitgevoerd, is afhankelijk van

Kenmerk: 2023/1922184

4/6

de ambtelijke regionale inzet en het beschikbare budget. Vanuit het provinciale woonfonds is een programma manager Woonakkoord ingeschakeld om gemeenten te ondersteunen in de uitvoering. 2. De noodzakelijke randvoorwaarden voor verhoogde woningproductie worden actief geagendeerd. De verhoogde woningbouwproductie van de Woondeal MRA, die passend is in de afspraken van het Woonakkoord, is wel een extra uitdaging in deze regio met een grote woningvraag, beperkte beschikbare ruimte en hoge grondprijs. Om deze aantallen te kunnen realiseren, dient een aantal knelpunten te worden aangepakt, zoals stikstofproblematiek, geluid, energie-infrastructuur, water en bodem, betaalbaarheid, mobiliteit, verduurzaming, ondersteuning van locaties en uitvoeringscapaciteit. De MRA geeft in gesprekken met het Rijk ook aan dat de verhoogde woningbouwproductie alleen kan bij aanpak van de randvoorwaarden, zoals geformuleerd in de Woondeal MRA. De MRA heeft daarnaast halfjaarlijks gesprekken met de Minister over de Woondeal MRA en de randvoorwaarden. In de MRA versnellingstafels komt dit ook ter sprake. Naast actief agenderen op bestuurlijke tafels, werken de regiogemeenten aan het toevoegen van meer woningen.

Zo zet Haarlem actief in op (het op gang houden van) de woningproductie met onder andere steun vanuit de Woningbouwimpuls (WBI) en Startbouwimpuls (SBI) en het beschikbaar stellen van extra middelen (onder andere het verruimen van de reserve Grex en bij de Kadernota (zie ook de informatienota “Aanjagen van de Haarlemse woningbouwproductie”, 2023/1739930) en het sneller, efficiënter en slimmer organiseren van de gemeentelijke inzet. 3. Het toevoegen (en behoud) van betaalbare woningen vraagt extra inzet en afstemming in de regio binnen de beschikbare mogelijkheden. De gemeenten van Zuid-Kennemerland/ IJmond (waaronder Haarlem) zetten zich via het Woonakkoord in voor het toevoegen van meer betaalbare huurwoningen en middensegment (koopen huur)woningen. Een deel van deze regio, vooral IJmond, heeft al veel betaalbare woningen waardoor toevoegen van duurdere woningen van belang is voor meer diverse en veerkrachtige wijken. De gemeenten Beverwijk en Heemskerk pakken dit doel gezamenlijk op.

Om de bouw van twee derde betaalbare woningen te kunnen realiseren, conform de Woondeal MRA, zetten de gemeenten in Zuid-Kennemerland/ IJmond extra in om kennis te delen, monitoren met de regionale woningbouwmonitor en zoeken regionaal naar extra mogelijkheden van afstemming van het instrumentarium sturen op betaalbare woningbouw, zoals Haarlem al toepast met de nota ‘kaders en instrumenten sociale huur en middensegment’, zodat de sturing regionaal eenduidiger en effectiever wordt richting corporaties en marktpartijen. 4. Afstemming is nodig bij de ontwikkeling van woonzorgvisies op diverse schaalniveaus. Het gelijktijdig werken aan woonzorgvisies op diverse schaalniveaus vraagt extra afstemming. De MRA is een van de koploperregio’s binnen het landelijk programma ‘Een thuis voor Iedereen’. Een van de sporen waar aan gewerkt wordt, is de ontwikkeling van een woonzorgvisie op schaal van de MRA. Op regionaal niveau werken de regiogemeenten vanuit het Woonakkoord ook aan een regionale woonzorgvisie enerzijds om gemeenten te faciliteren met kennis en een handreiking, en anderzijds om het gesprek met elkaar te voeren over fair share. In de lokale woonzorgvisies/

Kenmerk: 2023/1922184

5/6

actieprogramma’s wonen en zorg maken gemeenten helder wat er nodig is aan huisvesting en ondersteuning voor de verschillende aandachtsgroepen en ouderen. De afstemming tussen de diverse schaalniveaus en met betrokken partners vindt plaats. 4. Vervolg De portefeuillehouders Volkshuisvesting Zuid-Kennemerland/ IJmond zijn gemandateerd voor de uitvoering van de Uitvoeringsagenda van het Woonakkoord. De integrale voortgang van de uitvoering van het Woonakkoord wordt minimaal een keer per jaar in het portefeuillehoudersoverleg Volkshuisvesting van de regio Zuid-Kennemerland/IJmond geagendeerd. Daar wordt ook besproken of er verbeteringen mogelijk zijn in de onderlinge samenwerking in aanwezigheid van de provincie. Bij mogelijke knelpunten over het nakomen van de afspraken, informeren alle gemeenten en de provincie elkaar ook tussentijds actief. De resultaten van de evaluatiebijeenkomst van 29 juni 2023 (waaronder aanbevelingen uit de werksessies) worden meegenomen in de verdere uitvoering van de acties van het Woonakkoord (onder andere woningbouw, ouderenhuisvesting, (regionale) woonzorgvisie), zowel regionaal als lokaal.

Mochten er zich gedurende de verdere looptijd van het Woonakkoord onverhoopt grote wijzigingen gaan voordoen, die niet meer passend zijn binnen de gemaakte regionale afspraken met elkaar, dan worden deze besproken in het Portefeuillehoudersoverleg Volkshuisvesting ZuidKennemerland/IJmond en wordt de raad zo spoedig mogelijk geïnformeerd. Verder zijn de regiogemeenten Zuid-Kennemerland/ IJmond, de provincie en MRA met elkaar in gesprek over de veranderende rollen in het kader van de Woondeal MRA en het landelijk woonbeleid. De blik is daarbij gericht zowel op de eerstvolgende jaren als op de langere termijn. Vanuit de regio Zuid-Kennemerland/IJmond wordt een pleidooi gehouden voor lokale inbreng en afspraken op het niveau van Zuid-Kennemerland/IJmond zoals het Woonakkoord, ook ná 2025. De regionale samenwerking is immers veel meer dan de uitwerking van de Woondeal MRA. 5. Bijlagen De volgende bijlagen zijn bijgevoegd: A. Memo: Voortgangsbericht : Uitvoering Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025, 29 november 2023. B. Verslag van de evaluatiebijeenkomst ‘Samen aan zet met het Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond’; Tussenevaluatie Woonakkoord, 29 juni 2023.

Kenmerk: 2023/1922184

6/6