1 Voortgang Integraal Zorgakkoord (IZA)

Informatienota

Onderwerp Voortgang Integraal Zorgakkoord (IZA) Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/165835 Loenen, D. van 1.3 Sociale Basis MO Christiaans, M.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving. Er is veel aandacht voor het IZA in de media mede doordat de VNG tijdelijk de samenwerking rondom IZA had opgeschort. Ook wordt er momenteel gewerkt aan het verbreden van het huidige akkoord naar met een aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)

Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 25 februari 2025

- Regioplan Integraal Zorgakkoord (IZA) (2024/28536) in commissie Samenleving 15 februari 2024 1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast.

mchristiaans@haarlem.nl Het Integraal Zorg Akkoord (IZA) heeft als doel om de zorg in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. De focus ligt op preventie en gezondheid in plaats van ziekte en zorg. Het medisch domein en het sociaal domein gaan daartoe nauwer samenwerken. Landelijke afspraken zijn vertaald naar een Regioplan voor Zuid-Kennemerland en de IJmond. Inmiddels werken we ruim een jaar aan de uitvoering van dit plan. De samenwerking met de zorgverzekeraar en zorg- en welzijnsorganisaties verloopt in onze regio positief. Er zijn verschillende transformatieplannen in ontwikkeling. In deze nota worden de verschillende ontwikkelingen, waaronder, transformatieplannen kort toegelicht.

de secretaris,

Kenmerk: 2025/165835

de burgemeester,

1/5

1. Aanleiding In onze regio (Zuid Kennemerland en IJmond) wordt inmiddels ruim een jaar gewerkt aan het uitvoeren van het Regioplan Kennemerland. Graag informeren we de raad over de voortgang. Daarnaast is er landelijk roering ontstaan over het IZA doordat VNG de IZA samenwerking tijdelijk had opgeschort. In de zomer van 2022 heeft de VNG het Integraal zorgakkoord (IZA) samen met VWS en landelijke (zorg)partners ondertekend. Toen is afgesproken dat halverwege de looptijd van het akkoord wordt geëvalueerd hoe dit heeft uitgepakt voor gemeenten. De VNG heeft duidelijke randvoorwaarden meegegeven die betrekking hebben op gelijkwaardig partnerschap en uitvoerbaarheid van de afspraken (waaronder financiën). Halverwege de looptijd van het IZA moeten we als gemeenten constateren dat niet is voldaan aan de randvoorwaarden die in de zomer van 2022 zijn meegegeven. Tijdens de algemene ledenvergadering (ALV) van de VNG op 29 november jl. is daarom besloten de landelijke samenwerking IZA op te schorten. Dit besluit hield in dat de VNG pas weer aan de onderhandelingstafel zou gaan deelnemen wanneer voldaan is aan de eerste randvoorwaarde: het volwaardig partnerschap. Op 30 januari 2025 is overeenstemming bereikt over gelijkwaardigheid wat betekent dat de VNG de inhoudelijke gesprekken met de IZA partijen hervat.

Met het aanvullende zorg- en welzijnsakkoord werken de IZA partijen aan een goed, financieel haalbaar en uitvoerbaar akkoord. Met daarbij de ambitie om, verdere transformatie van zorg naar gezondheid voor elkaar te krijgen. De VNG onderhandelt richting Voorjaarsnota 2025 (van het Rijk) om ook afspraken te maken over de uitvoerbaarheid en bijhorende financiële middelen. Concreet betekent dit dat gemeenten zekerheid willen hebben over voldoende en structurele financiële middelen voor preventie en het sociaal domein. De gemeenten in onze regio zien ook dat de (landelijke) randvoorwaarden niet op orde zijn maar zien tegelijkertijd dat een constructieve samenwerking met zorgverzekeraar en zorgaanbieders is opgebouwd. In afwachting van de landelijke ontwikkelingen zetten de gemeenten in de regio deze samenwerking, in ieder geval tot de ALV van de VNG in juni 2025, door. 2. Toelichting Eigen preventie-infrastructuur gemeenten De gemeenten beschikken over een eigen geldstroom (SPUK IZA – specifieke uitkering IZA) voor het inrichten van een preventie-infrastructuur. In onze regio gaat het om jaarlijks 2,86 miljoen euro. Het gaat hier in principe om een structurele geldstroom maar is afhankelijk van de positie van gemeenten in het IZA.

VWS heeft de toezegging gedaan dat deze middelen in ieder geval in 2025 beschikbaar blijven onafhankelijk van het wel of niet aan tafel zitten van de VNG. 60% van deze SPUK middelden worden lokaal besteed door de zeven gemeenten en 40% in de regionale samenwerking. Bij de gemeenten ligt het zwaartepunt bij meer capaciteit voor de professionals in het sociaal domein om samen te werken met lokale zorgaanbieders zoals huisartsen en wijkverpleging. Om de samenwerking in te passen in bestaande organisaties zijn hiervoor op gemeentelijk niveau lokale procesregisseurs aangesteld, als onderdeel van het sociaal domein. Op

Kenmerk: 2025/165835

2/5

regionaal niveau zijn twee programmaregisseurs aangetrokken, die zich vooral gaan richten op het vormgeven van transformatieplannen. Transformatieplannen Om doelen te behalen die in het regioplan staan worden transformatieplannen gemaakt. Deze zijn bedoeld om de zorg beter in te richten en toekomstbestendig te maken. En voor specifieke groepen of thema’s een daadwerkelijke verandering tot stand te brengen richting preventie. Bijvoorbeeld meer online begeleiding thuis van patiënten vanuit de ziekenhuizen. Of in een gemeente laagdrempelige steunpunten voor mensen die psychisch kwetsbaar zijn. Dit vraagt om nieuwe werkprocessen, in de zorg maar ook tussen de zorg en het sociaal domein. In onze gemeenten hebben we hiervan inmiddels goede voorbeelden, zoals huisartsen die direct naar het sociaal domein kunnen verwijzen (Welzijn op recept) of samenwerking tussen de GGZ en het sociaal wijkteam (wijkgerichte GGZ). Om de transformatie te laten plaatsvinden is landelijk een aanzienlijk budget van 2,8 miljard euro beschikbaar. Halverwege 2024 is door het Bestuurlijk Overleg IZA (landelijk) een addendum aangenomen waarmee het mogelijk wordt dat de inzet van uitvoerende professionals in het sociaal domein ook gefinancierd wordt vanuit transformatiegelden. De transformatiegelden zijn tijdelijk, daarna moeten de nieuwe werkwijzen structureel worden bekostigd.

De transformatieplannen beginnen in onze regio meer gestalte te krijgen. Bij elk plan wordt samengewerkt tussen zorgaanbieders, professionals uit het sociaal domein en de gemeenten. Omdat de structurele financiering van het sociaal domein nog onzeker is werken wij mee aan deze transformatiepannen met het voorbehoud dat het structureel financieren van uitvoerende activiteiten in het sociaal domein afhankelijk zijn van landelijke afspraken tussen gemeenten en rijk. Transformatieplan Digitaal gezondheidscentrum (DGC) Het DGC begeleidt mensen met één of meer chronische ziekte(n) op afstand. Het is een samenwerking tussen patiënt, verpleegkundig telecoach en zorg- en welzijnsprofessionals. Drie activiteiten dragen bij aan zelfmanagement van de patiënt: thuismonitoring, ziektemanagement en preventie. Hierdoor hoeft de patiënt minder vaak naar het ziekenhuis en worden (ziekenhuis)professionals vrijgespeeld. Die krijgen zo meer tijd voor complexe casuïstiek. Transformatieplan Kernteams in de wijk Dit betreft een samenwerking tussen huisartsen, apothekers, wijkverpleging en sociaal domein. Het hoofddoel is dat ouderen (in eerste instantie deze doelgroep) zo gezond en comfortabel mogelijk ouder worden en waardig sterven dankzij passende zorg, ondersteuning en begeleiding met behulp van een samenspel tussen inwoners, sociaal- en medisch domein.

Een wijkgerichte benadering is nodig om deze ambitie te realiseren. In een aantal wijken is al gestart met het versterken van de samenwerking tussen bovengenoemde partijen.

Kenmerk: 2025/165835

3/5

Transformatieplan De buurt als ecosysteem De buurt als ecosysteem streeft naar de realisatie van 100 zorgzame buurten in Nederland in drie jaar tijd en 1000 buurten in 5 jaar tijd. De buurt als ecosysteem zet in op buurtnetwerken met eigen regie en een eigen buurtplan. Hierbij werken inwoners en professionals met elkaar samen en bepalen met elkaar wat er nodig is om de buurt te versterken. Een buurtnetwerk bestaat in ieder geval uit vertegenwoordiging van de inwoners, gemeente, sociaal domein, wijkverpleging en een huisartsenpraktijk. Het hebben van een kernteam (zie hierboven) is een randvoorwaarde voor de uitvoering van dit plan. Dankzij het(landelijk) goedgekeurde transformatieplan komen in de regio Kennemerland ook zorgzame buurten, te beginnen met de Vijfhoek in Haarlem. Transformatieplan Wijkaanpak gezondheidsverschillen In onze regio is expertisecentrum Pharos aan de slag om de gezondheidsachterstanden in elf kwetsbare wijken1 aan te pakken. De wijken liggen in gemeenten Heemskerk, Beverwijk, Velsen, Haarlem en Zandvoort. Pharos start met een strategische verkenning in deze wijken. Hierin onderzoeken ze bij welke doelgroepen we de grootste achterstanden zien, welke vraag/behoefte er leeft in de wijken en wat (het gebruik van) het huidige aanbod is.

Dit moet leiden tot een advies hoe we gezondheidsachterstanden in deze wijken effectief met elkaar (over de domeinen heen) kunnen aanpakken. Transformatieplan Mentale gezondheidsnetwerken (MGN) Het mentale gezondheidsnetwerk is een samenwerking tussen huisartsen, het sociaal domein en de geestelijke gezondheidszorg (ggz) in een regio. Door samen te werken zorgen we ervoor dat de mensen met psychische klachten de juiste zorg op de juiste plek krijgen. Dit zal onder meer gebeuren door casusoverleg tussen de medische en sociale partners op lokaal niveau. Transformatieplan Laagdrempelige steunpunten In het IZA is afgesproken om te komen tot een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten voor mensen met een langdurige mentale kwetsbaarheid. In Zuid-Kennemerland en IJmond werken we toe naar een dekkend netwerk waarbij we zoveel mogelijk aansluiten op bestaande initiatieven, zoals bijvoorbeeld de Herstelacademie. Ketenaanpakken Naast de bovengenoemde transformatieplannen wordt in de regio ook samengewerkt met het medisch domein aan de volgende vijf ketenaanpakken: Kansrijke start, Kind naar gezond gewicht, Overgewicht en obesitas bij volwassenen, Valpreventie en Welzijn op recept. In onderstaand schema worden ze toegelicht. 1Meerwijk, Boerhaavewijk, Europawijk en Slachthuiswijk (Haarlem), Zandvoort-Noord, Oosterwijk en

Zwaansmeer en Kuenenkwartier (Beverwijk), Poelenburg en Oosterzij en Hofland, Oosterwijk en Zuidbroek (Heemskerk), Velsen-Noord en Zee- en Duinwijk (Velsen)

Kenmerk: 2025/165835

4/5

Alle gemeenten bieden sinds 2024 valpreventie aan voor inwoners met een laag of midden valrisico. De andere ketenaanpakken zijn al langer in uitvoering en wordt gekeken naar de regionale versterking. Denk dan aan versterking van de communicatie, ICT en samenwerking medisch/sociaal domein. 3. Resultaten en/of consequenties Met al deze thema’s, plannen en aanpakken wordt het ‘druk in de wijk’. Vanuit de verschillende thema’s wordt gewerkt aan het verbeteren van de lokale samenwerking tussen medisch en sociaal domein in de wijk. Er zitten dan ook veel raakvlakken (en wellicht overlap) tussen de verschillende transformatieplannen en ketenaanpakken. Als gemeenten willen we de druk op de lokale uitvoering beheersbaar houden. We gaan uit van wat er al loopt aan samenwerking en proberen die te versterken. Voor ons zijn de nu ingerichte preventie-infrastructuur en het transformatieplan Kernteams in de wijk daarom het fundament. Hierop moeten de andere bewegingen zoals de mentale gezondheidsnetwerken en de ketenaanpakken aanhaken. 4. Uitvoering en vervolg Tijdens een regionale radenbijeenkomst worden, de voor gemeenten belangrijkste transformatieplannen, gepresenteerd. 5. Bijlagen n.v.t.

Kenmerk: 2025/165835

5/5