1 Voortgang en verlenging Actieprogramma Circulaire Economie

Collegebesluit

Onderwerp Voortgang en verlenging Actieprogramma Circulaire Economie Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld

2024/1814460 Berkhout, R.A.H. 4.2 Economie, toerisme en cultuur

Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

ECDW Lammeren, C. van 06 28506744 cvanlammeren@haarlem.nl In mei 2023 is het Actieprogramma Circulaire Economie 2023 -2025 vastgesteld. Haarlem focust zich op vijf actielijnen: eigen organisatie, bouw, textiel, voedsel en consumptiegoederen. Om in 2040 een circulaire stad te zijn is het nodig om te versnellen, intensiveren en op te schalen. Bijgevoegde voortgangsrapportage informeert over de resultaten van opschaling van mei 2023 tot nu toe. Resultaten van opschaling tot nu toe: Eind 2024 opent Haarlem samen met bouwpartners de Grondstoffenhub voor hergebruik van materialen uit Haarlemse projecten. In 2023 heeft Haarlem 65% van haar inkoop circulair uitgevraagd. In de kadernota van 2025 is een eerste analyse gepubliceerd van de grond- en afvalstromen die door Haarlem gaan. Er is een materialen- en grondstoffenscan uitgevoerd bij ondernemers door de Grondstoffencoach in de Waarderpolder. De Fair Fashion pop-up met focus op hergebruik en repareren is in 2024 twee maanden open, er worden meer dan 56 workshops gegeven. Eind 2024 worden 50 extra textielcontainers bijgeplaatst om meer textiel in te zamelen. Er is beleid vastgesteld om geen reclame meer te maken voor vlees, vis en fossiele producten. Het circulaire netwerk Haarlemse Waardemakers is gelanceerd. Het aantal Repair Cafés is gegroeid van twee naar vier. Het huidige actieprogramma loopt tot en met 2025.

Voor de uitvoering van het programma zijn vanuit de Routekaart Duurzaamheid tot en met 2027 financiële middelen beschikbaar. Beoogde resultaten in 2026 en 2027: Circulariteit wordt verder gemonitord in de duurzaamheidsbegroting en de impact van circulair inkopen wordt vergroot. Hergebruik levert de Grondstoffenhub een besparing op en in het HIOR zijn circulaire bankjes toegevoegd als een circulaire optie. Haarlem geeft samen met de stad aandacht aan circulair textiel (Fair

Kenmerk: 2024/1814460

1/6

Fashion pop-up) en zet nog meer in op recycling van niet herdraagbaar textiel. Duurzaam voedsel wordt beter geborgd in beleid. Er zijn geen reclames meer te zien voor vlees, vis en fossiele producten op reclamepanelen van de gemeente want alle concessies zijn aangepast. De Haarlemse Waardemakers breiden uit en het aantal Repair Cafés groeit verder van vier naar minimaal zes. Het college besluit om het actieprogramma Circulaire Economie te verlengen tot en met 2027. Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt dit besluit ter bespreking naar de commissie Ontwikkeling

Relevante eerdere besluiten

-

Besluit college d.d. 22 oktober 2024

Collegebesluit Actieprogramma Circulaire Economie (2023/317984) in commissie ontwikkeling 11 mei 2023. Collegebesluit Verlenging Actieprogramma Impact Ondernemen tot en met 2026 in commissie ontwikkeling 20 juni 2024. Raadsstuk Update Haarlemse Routekaart Duurzaamheid (2022/1782261) in commissie Beheer 21 februari 2023. Collegebesluit Public Affairs Strategie (2022/1732675) in commissie Bestuur 9 maart 2023. Deelname City Deal Duurzame en Gezonde Voedselomgeving (2021/492198) in commissie Ontwikkeling 28 oktober 2021.

Het college van burgemeester en wethouders besluit om: 1. Het Actieprogramma Circulaire Economie 2023-2025 te verlengen tot en met 2027. de secretaris,

Kenmerk: 2024/1814460

de burgemeester,

2/6

1. Inleiding In een circulaire economie kunnen grondstoffen steeds opnieuw gebruikt worden en wordt verspilling zo veel mogelijk voorkomen. Grondstoffen worden hergebruikt voor voedsel, kleding en spullen, maar ook om te bouwen, reizen en wonen. In mei 2023 is het Actieprogramma Circulaire Economie 2023 -2025 vastgesteld. Haarlem focust zich op vijf actielijnen: eigen organisatie, bouw, textiel, voedsel en consumptiegoederen. Om in 2040 een circulaire stad te zijn is het nodig om te versnellen, intensiveren en op te schalen. Acties voor de actielijnen eigen organisatie, textiel en voedsel zijn voortgezet, geïntensiveerd en opgeschaald. Daarnaast zijn er verschillende nieuwe acties gestart en uitgevoerd. De actielijnen bouw en consumptiegoederen zijn met het vaststellen van het actieprogramma gestart met nieuwe acties en projecten. Het huidige actieprogramma loopt tot en met 2025. Voor de uitvoering van het programma zijn vanuit de Routekaart Duurzaamheid tot en met 2027 financiële middelen beschikbaar. Het college besluit om het huidige actieprogramma Circulaire Economie te verlengen tot en met 2027.

2. Besluitpunten college Het college van burgemeester en wethouders besluit om: 1. Het Actieprogramma Circulaire Economie 2023-2025 te verlengen tot en met 2027. 3. Beoogd resultaat In 2026 en 2027 richt het Actieprogramma Circulaire Economie zich onder andere op de volgende resultaten: Actielijn overstijgend • Het C-district ontwikkelt zich verder naar een krachtige circulaire hub waar de samenwerking is verstevigd, meer ondernemers zich aansluiten en het MAAK terrein als kenniscentrum voor circulaire economie steeds vaker wordt ontdekt. • De ruimteclaim voor circulaire economie is verder in beeld gebracht. • Er is een bescheiden startsubsidie om circulair ondernemerschap te stimuleren. Eigen organisatie • Een circulaire stad in 2040: de opgave is concreet in beeld met doelstellingen binnen de invloedsfeer van Haarlem en verbonden partijen. Dit wordt gemonitord in de duurzaamheidsbegroting. • Haarlem gaat zich richten op het vergroten van de impact van circulair inkopen in haar uitvraag, opdrachtgeverschap en contractmanagement. (uitwerking in nieuw actieplan MVOI). • De houtketen is significant verbeterd. Hout uit Haarlem wordt hoogwaardig en lokaal opgeslagen en verwerkt. • In het HIOR zijn circulaire bankjes toegevoegd als een circulaire optie voor zitbanken.

Kenmerk: 2024/1814460

3/6

• Er is meedenkkracht georganiseerd bij afdeling vergunningen als het gaat om circulair bouwen. • Haarlem werkt integraal aan de circulaire opgave. Verschillende afdelingen werken intensief samen en stemmen de opgaven met elkaar af. In de opvolger van het CAS programma staat hergebruik van grondstoffen nog meer centraal. • Projecten in de openbare ruimte laten op hun informatieborden zien op welke wijze ze bijdragen aan circulariteit. Bouw • De circulaire Grondstoffenhub levert door hergebruik van materialen een positieve milieu impact op. Dit wordt actief gemonitord. Haarlem streeft ernaar dat de hub in 2027 geld bespaart, dit wordt opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst met bouwpartners. • De circulaire bouwmarkt voor particulieren (en kleine bouwers) wordt in 2026 geopend. Textiel • Haarlem geeft samen met de stad jaarlijks aandacht aan circulair textiel, een voorbeeld is de Fair Fashion Pop-Up. • Haarlem zet nog meer in op recycling van niet herdraagbaar textiel. Voedsel • Duurzaam en gezond voedsel is beter geborgd in beleid, bijvoorbeeld met een beknopte voedselvisie. • Er zijn geen reclames meer te zien voor vlees, vis en fossiele producten op reclamepanelen van de gemeente want alle concessies zijn aangepast. • De verkenning Stadslandbouw vormt de basis voor meer permanente inbedding van stadslandbouwlocaties binnen de gemeentegrenzen.

Consumptiegoederen • De Haarlemse Waardemakers zijn uitgebreid met een fijnmazig netwerk van hergebruik, delen, ruilen en repareren van grondstoffen. • Repair cafés groeien van 4 naar minimaal 6 in Haarlem. 4. Argumenten 4.1 Haarlem wil in 2040 een circulaire stad zijn Nederland wil in 2050 circulair zijn en heeft dit vastgelegd in het Nationaal Programma Circulaire Economie 2023 – 2030. Dit betekent dat de milieueffecten van het grondstoffengebruik van de Nederlandse productie en consumptie binnen de planetaire grenzen valt. Haarlem heeft de doelstelling om tien jaar eerder, in 2040, een circulaire stad te zijn. Haarlem is daarmee ambitieus en heeft een voorbeeldfunctie. Dit vraagt om forse inzet en creativiteit van de organisatie en de stad.

Kenmerk: 2024/1814460

4/6

4.2 Een circulaire stad in 2040 vraagt focus op de uitvoering Het Actieprogramma Circulaire Economie 2023-2025 bevat concrete doelstellingen voor de korte termijn, met als stip op de horizon een circulaire stad in 2040. Bijgevoegde voortgangsrapportage informeert over de resultaten tot nu toe. Beide stukken zijn uitgebreid en integraal opgesteld, om te inspireren en de stad mee te nemen in de transitie. Door het actieprogramma te verlengen, waarbij nieuwe concrete doelstellingen zijn geformuleerd, gaat de beschikbare capaciteit nog meer naar het behalen van resultaten in de stad. Om de stad hierin mee te blijven nemen zet Haarlem in op communicatie, zowel via onze eigen als externe middelen. 4.4 Een circulaire economie kent geen hapklare oplossingen. Circulair worden in een lineaire economie vraagt om maatwerk, in allerlei ordes van grootte. Haarlem werkt met veel verschillende partners samen: lokale inwonerinitiatieven, stichtingen en (mkb) bedrijven, maar ook kennispartners, provincies, de MRA, het Rijk en Europa. Dit betekent dat er veel verschillende doelgroepen zijn; zowel inwoners als ondernemers. Dit maakt dat 'kleine' en 'grote' resultaten belangrijk zijn in het programma. Beiden zijn nodig om iedereen te bereiken en de transitie, die voor een groot gedeelte gaat over gedragsverandering, te realiseren.

4.3 Een transitie vraagt om het omgaan met onzekerheden De transitie naar een circulaire economie vraagt om een nieuwe rol van de gemeente waarin Haarlem actief het voortouw neemt om (circulaire)innovatie te stimuleren. Er is ruimte voor experiment nodig. Dit vraagt om lef en durf van de gemeente en het geven van vertrouwen. Bij het aanjagen van innovaties moet worden ingecalculeerd dat deze niet altijd succesvol eindigen. Elke poging kan een start zijn voor andere ontwikkelingen. Dit vraagt om een visie voor de langere termijn, waarbij risico’s zorgvuldig worden afgewogen, maar uitkomsten niet altijd van tevoren volledig te voorspellen zijn. Daarom zijn de beoogde resultaten van het actieprogramma ambitieus geformuleerd, de gemeente neemt daarmee het voortouw in de transitie. 4.4 Haarlemmers hebben behoefte aan zichtbaarheid van circulaire en duurzame initiatieven In januari 2024 gaf het burgerberaad 25 adviezen over het verminderen van de CO2-uitstoot in onze stad. Het college heeft 23 adviezen uitgewerkt tot duidelijke voorstellen. Er zijn drie voorstellen die gaan over circulariteit waarbij de behoefte aan zichtbaarheid van circulaire en duurzame initiatieven sterk naar voren komt. Haarlemmers vragen om heldere communicatie en betere vindbaarheid van projecten en activiteiten. De opvolging van de drie voorstellen wordt in bijgevoegde voortgangsrapportage verder toegelicht.

Het actieprogramma zet in alle actielijnen in op bewustwording en communicatie, om circulariteit tastbaar te maken en Haarlemmers mee te nemen in de transitie naar een circulaire economie. Dit is in lijn met de adviezen van het burgerberaad.

Kenmerk: 2024/1814460

5/6

4.5 Verlenging actieprogramma Circulaire Economie tot en met 2027 is mogelijk vanuit bestaande middelen Voor de uitvoering van het programma zijn vanuit de Routekaart Duurzaamheid tot en met 2027 financiële middelen beschikbaar. Voor 2025 is €1.000.000,- beschikbaar voor de uitvoering van het actieprogramma, voor 2026 en 2027 is dit €800.000,-. Het college besluit om het actieprogramma Circulaire Economie te verlengen tot en met 2027. 5. Risico’s en kanttekeningen Haarlem wil in 2040 een Circulaire Stad zijn. Het niet verlengen van het actieprogramma Circulaire Economie brengt het halen van de beoogde doelstellingen in gevaar. 6. Uitvoering Haarlem voert het actieprogramma Circulaire Economie uit tot en met 2027. 7. Bijlagen 1. Voortgangsrapportage Actieprogramma Circulaire Economie

Kenmerk: 2024/1814460

6/6