1 Vierde update uitvoeringsagenda TVW

Informatienota

Onderwerp Vierde update uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte TVW Nummer 2025/351366 Portefeuillehouder Berkhout, R.A.H. Programma/beleidsveld 5.2 Energie Afdeling ECDW Auteur Atkins, R.A. Telefoonnummer 06 38294582 Email ratkins@haarlem.nl Kernboodschap In de uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (TVW) staat welke projecten de komende jaren uitgevoerd worden. De looptijd van de uitvoeringsagenda is van 2023 tot 2030. De projecten in de uitvoeringsagenda hebben als doel om 22.000 lage label woningen te verbeteren, 11.800 woningen aardgasvrij te maken en 65% CO2 reductie bij bedrijven te realiseren. Bij deze vierde tussenstand van de uitvoering TVW liggen we met een aantal projecten nog steeds op schema om de doelen op tijd te kunnen behalen. Maar, met name randvoorwaardelijke zaken, zetten de haalbaarheid van verschillende projecten (en doelen) onder druk. Het onderzoek naar netcapaciteit laat zien dat in onze regio overbelasting dreigt. Ook werkt het ontbreken van helder en koersvast rijksbeleid belemmerend voor zowel investeringsbeslissingen voor duurzaamheidsmaatregelen van particulieren. De lokale aanpak isolatie is gestart: bijna 2.500 huishoudens hebben een ontzorgingsaanbod voor een of meer isolatiemaatregelen ontvangen. Behandelvoorstel voor 1. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie commissie Beheer.

Zoals afgesproken informeert het college de commissie halfjaarlijks over de voortgang van de projecten uit de uitvoeringsagenda van de TVW Relevante eerdere - vaststelling uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte (2023/405029) besluiten - Bijlage Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitie Visie Warmte - Update uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (2023/1857585) - Tweede update uitvoeringsagenda TVW in cie. Beheer op 7 juli 2024 - Derde update uitvoeringsagenda TVW, geagendeerd voor de cie. Beheer op 11 november 2024 Besluit college 1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de d.d. 1 april 2025 commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2025/351366

de burgemeester,

1/5

1. Aanleiding Begin 2021 heeft Haarlem de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld. Hierin staan de mogelijke oplossingen voor onze stad voor aardgasvrij verwarmen ten einde in 20240 volledig aardgasvrij te zijn. Ook zijn besluiten genomen over hoe we in Haarlem omgaan met bronnen, betaalbaarheid en governance. In de uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (TVW), vastgesteld in mei 2023 en behandeld in de commissie Beheer in september 2023, staat welke projecten de komende jaren uitgevoerd worden. De looptijd van de uitvoeringsagenda is van 2023 tot 2030. De projecten in deze uitvoeringsagenda hebben als doel om 22.000 lage label woningen te verbeteren, 11.800 woningen aardgasvrij te maken en 55% CO2 reductie bij bedrijven te realiseren. Twee keer per jaar geeft het college een kwalitatieve statusupdate over hoe de projecten er voor staan. Dit is de vierde rapportage met als doel op een overzichtelijke wijze de tussenstand van de uitvoeringsprojecten te presenteren. In de bijlage staat per project een statusupdate vermeld. 2. Toelichting In de uitvoeringsagenda TVW staat welke projecten de komende jaren uitgevoerd worden. De projecten zijn onderverdeeld in isolatieprojecten, duurzame warmte projecten en overig. Daarnaast worden enkele randvoorwaarden toegelicht. 3.

Resultaten en/of consequenties De VvE-aanpak wordt goed gewaardeerd door deelnemende VvE’s en lijkt een effectieve manier om grotere aantallen woningen klaar te maken voor verduurzaming. Naast het intensieve begeleidingstraject worden ecologisch onderzoek en een subsidieregeling aangeboden door de gemeente. De uiteindelijke besluitvorming ligt echter bij de VvE’s zelf. Voor kleine VvE’s (minder dan 7 woningen) is ook een ondersteuningsaanpak ontwikkeld. Deze wordt momenteel uitgevoerd. De witgoedwissel is beschikbaar voor alle Haarlemmers met een Haarlempas. Binnenkort worden huishoudens die nog niet op het aanbod hebben gereageerd, maar hier wel recht op hebben, nogmaals geïnformeerd. Ook bij deze aanpak zijn deelnemers erg enthousiast. Het college heeft een plan van aanpak met aanvullende maatregelen vastgesteld om huishoudens met een smalle beurs te ondersteunen en zo de resterende rijksmiddelen goed te gebruiken. Met het Haarlemse bedrijf Winst uit je Woning wordt de basis gelegd voor een stadsbrede isolatiecampagne, waarbij kwetsbare huishoudens maximaal worden ondersteund met financiering, subsidies en ontzorging. In maart ontvangen de eerste ca. 2.500 huishoudens het isolatieaanbod. De duurzaamheidslening is nog steeds zeer succesvol en wordt door veel inwoners benut voor isolatiemaatregelen of de aanschaf van zonnepanelen of een warmtepomp.

In 2024 zijn 285 aanvragen ingediend voor een totaalbedrag van bijna 3,5 miljoen euro.

Kenmerk: 2025/351366

2/5

De verschillende gemeentelijke websites gericht op duurzaamheidsadvies en – informatie zijn samengevoegd in een nieuwe, overzichtelijk website: haarlem.nl/duurzaam. Voor alle doelgroepen wordt handelingsperspectief geboden en worden de inspanningen van de gemeente zelf uitgelicht. Dit was een duidelijke wens van het burgerberaad. De opzet voor een ‘experience center’ duurzaamheid krijgt vorm in het nieuwe NME gebouw in de Kweektuin. Ook dit was een van de adviezen van het burgerberaad. Onze warmtenetprojecten zijn in ontwikkeling. Op dit moment wordt gewerkt aan het ontwerp en de governance van het warmtenet (Ramplaankwartier), worden huurders door de woningcorporaties geïnformeerd over het aanbod in Meerwijk en worden bedrijven benaderd om aan te sluiten op het te ontwikkelen warmtenet (Waarderpolder). Uitdagingen Randvoorwaardelijke zaken en externe factoren lijken de grootste invloed te hebben op de voortgang en het slagen van projecten. Het ecologisch onderzoek voor een Soortenmanagementplan (SMP: nodig om een gebiedsdekkende ontheffing van de Wet natuurbescherming / Omgevingswet te krijgen) was vertraagd, maar ondertussen is het adviesbureau Natuurlijke Zaken aan de slag met het veldwerk in Haarlem.

De gevolgen van het in werking treden van de Omgevingswet voor soortenbescherming in de praktijk worden samen met de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (ODNHN) en de Provincie Noord-Holland uitgezocht, evenals de benodigde compensatiemaatregelen. We werken daarom nauw samen met de ODNHN en de Provincie Noord-Holland. Het compensatieplan is inmiddels goedgekeurd. Beperkte netcapaciteit is een groeiend probleem in Nederland en ook in onze regio. Sinds Tennet in oktober 2023 netcongestie heeft aangekondigd in Noord-Holland wordt steeds meer duidelijk over de omvang en mogelijke oplossingen. De oplossing voor beperkte netcapaciteit ligt in eerste instantie in uitbreiding van het hoog- en laagspanningsnet. In onze regio zal de realisatie van een nieuw hoogspanningsstation pas echt soelaas bieden voor met name grootverbruikers. Dit nieuwe station A9-Zuid zal naar verwachting in 2032 opgeleverd worden. Tot die tijd worden nieuwe aanvragen voor grootverbruikersaansluitingen op een wachtlijst gezet. Zowel Tennet (landelijk) als Liander (regionaal) moeten grote investeringen doen met krapte op de arbeidsmarkt en een tekort aan grondstoffen. Bij de uitvoering van onze projecten betekent dat goed afstemmen met de netbeheerders en de inzet van innovatieve oplossingen waar nodig.

Voor kleinverbruikaansluitingen biedt het integraal programmeren van de uitvoeringsprojecten met die van de netbeheerder op dit moment nog voldoende ruimte, maar voor grootverbruikers niet. Een andere manier is het onderzoeken of de pieken van de capaciteitsvraag verlaagd kunnen worden door het afstemmen van vraag (en aanbod) van elektriciteit op het net. In de Waarderpolder loopt daar nu een onderzoek naar tussen de bedrijven en is een subsidieregeling opgezet voor aanschaf van zonnepanelen, laadpalen en batterij-opslag. Tennet doet onderzoek naar regionale

Kenmerk: 2025/351366

3/5

mogelijkheden om grote gebruikers met elkaar te laten afstemmen. De netbeheerder Liander investeert grootschalig in het laag- en middenspanningsnet, maar kampt met een tekort aan personele capaciteit en materialen. Door samen werkzaamheden en ontwikkelingen te programmeren worden de gevolgen beperkt. Twee voor gemeenten belangrijke wetten, de Wet Collectieve Warmte (WCW) en de Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (WGIW) zijn vertraagd en nog niet in werking getreden. De WCW is nodig om de oprichting van integrale warmtebedrijven mogelijk te maken (warmtebedrijven die de gehele keten van warmtebron tot eindgebruiker beheren) waarbij zij bovendien voor meer dan de helft in publiek eigendom zijn. Dit publieke eigendom biedt zekerheid om kosten beheersbaar te houden en voor langjarige betaalbaarheid. De WGIW geeft gemeenten de instrumenten om de levering van aardgas in bepaalde buurten te beëindigen. Deze wet kent ook een zorgplicht voor gemeenten en biedt huishoudens voldoende bescherming en duidelijkheid. Consequenties Beperkte netcapaciteit zal een hardnekkige probleem vormen voor de komende 10 jaar. De gevolgen voor de verdere elektrificatie van bestaande kleinverbruikers worden in juni 2025 waarschijnlijk duidelijker. Haarlem is hier niet uniek in en er worden dan ook op landelijk en regionaal niveau maatregelen genomen om netcongestie het hoofd te bieden.

Zo wordt wetgeving aangepast om nieuwe contractvormen mogelijk te maken, de beschikbare capaciteit op het net maximaal te gebruiken en slimme oplossingen te forceren. Nieuwe grootverbruikers, zoals een VvE die over wil gaan op een collectieve warmtepomp, komen op een wachtlijst. De Wet Collectieve Warmte (WCW) treedt vermoedelijk 1 januari 2026 in werking. Deze uitstel wordt deels veroorzaakt door een nadere uitwerking van het begrip betaalbaarheid in de wet door de minister. De huidige netwerkbedrijven, waaronder Firan, bereiden zich al wel voor op de komst van de wet en de nieuwe rol die zij onder de WCW kunnen vervullen, namelijk van een publiek integraal warmtebedrijf. De gevolgen van de latere inwerkingtreding lijken zeer beperkt. De Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (WGIW) is al vele jaren in de maak, maar ook deze wet is vertraagd. Vermoedelijk zal ook de WGIW 1 januari 2026 in werking treden. De wet biedt gemeenten voor het eerst de mogelijkheid om buurten aan te wijzen waar de aardgaslevering na een periode van 8 jaar daadwerkelijk wordt beëindigd. De inzet van deze wet moet zorgvuldig gebeuren, o.a. door een aanwijzing van beëindiging gaslevering al aan te kondigen in het Warmteprogramma onder de Omgevingswet en een gemeentelijke zorgplicht dat alle huishoudens een eventuele overstap naar aardgasvrij kúnnen maken.

Uiterlijk 31 december 2026 moeten alle gemeenten verplicht een Warmteprogramma hebben vastgesteld. De actualisatie van de Haarlemse TVW wordt al in de vorm van een Warmteprogramma opgesteld, zonder dat deze verplichtende gevolgen heeft. De commissie Beheer is in februari 2025 geïnformeerd over de opzet van het warmteprogramma en de voorkeur van het college middels een informatienota over de ‘bouwstenen’ en een technische sessie.

Kenmerk: 2025/351366

4/5

4. Uitvoering en vervolg In 2025 wordt de Transitievisie Warmte geactualiseerd in de vorm van een warmteprogramma waarbij wordt ook wordt geanticipeerd op de inwerkingtreding van de Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie en de Wet Collectieve Warmte. Doel is om het handelingsperspectief concreter te maken voor uitvoering en voor de stad. Zodat iedere Haarlemmer en professional weet welke warmteoplossingen voor welke gebieden de voorkeur van de gemeente hebben, wat de keuzes zijn en wat ze alvast kunnen doen om zich voor te bereiden. De actualisatie van de TVW, het warmteprogramma, ondersteunt de uitvoering, inclusief ruimtelijke uitwerking voor de realisatie en een actuele integrale uitvoeringsplanning. De volgende kwalitatieve update projecten Uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte volgt in het najaar 2025. 5. Bijlagen Bijlage 1 projecten uitvoeringsagenda TVW maart 2025

Kenmerk: 2025/351366

5/5