1 Vaststelling definitieve ontwerpen vernieuwing 29 speelplekken

Collegebesluit

Onderwerp Vaststelling definitieve ontwerpen vernieuwing 29 speelplekken Nummer 2025/730765 Portefeuillehouder Berkhout, R.A.H. Programma/beleidsveld 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving Afdeling PCM Auteur Lankhorst-Caporioni, A. Telefoonnummer Email alankhorst@haarlem.nl Kernboodschap De gemeente vernieuwt de komende jaren 107 verouderde speelplekken in de stad. Bij deze vernieuwing wordt ook opnieuw gekeken of de huidige inrichting nog wel voldoet aan de eisen van deze tijd. De behoeften van kinderen en jongeren zijn inmiddels in veel gevallen veranderd, maar dat geldt ook voor regelgeving en beleid. Met online vragenlijsten en fysieke bijeenkomsten kunnen kinderen, jongeren en hun ouders meedenken. De verouderde speelplekken worden groener, klimaatadaptiever, veiliger en beter toegankelijk voor alle kinderen, ook voor kinderen met een beperking.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 19 mei 2026

De vernieuwing wordt gefaseerd uitgevoerd. Het college stelt nu het definitief ontwerp vast voor de eerste 29 speelplekken (‘batch 1’), die passen bij de behoeftes van de buurt. Er worden 64 speeltoestellen verwijderd en er worden 128 toestellen teruggeplaatst, waarvan 26 toestellen worden opgeknapt en hergebruikt. De hoeveelheid gesloten valondergrond (kunstgras) neemt af met 527m2 doordat er vaker gekozen wordt voor natuurlijke valondergronden. Tegelijkertijd is er ruimte voor 60 extra bomen, 5 wadi’s, een afname van 2423m2 verhard oppervlak (1505m2 wordt vergroend en op 918m2 wordt halfverharding aangebracht). Het college stuurt het collegebesluit ter kennisname naar de commissie Beheer. - Informatienota Start vernieuwen en vergroenen speelplekken (2024/1208725) - Voortgang vernieuwen en vergroenen speelplekken (2025/106666) Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. Het pakket van 29 DO’s voor de vernieuwing van 29 speelplekken uit Programma Spelen Haarlem 2024-2028 vast te stellen. de secretaris,

Kenmerk: 2025/730765

de burgemeester,

1/10

1. Aanleiding Met het project "Programma Spelen Haarlem 2024-2028" pakt de gemeente de komende jaren 107 verouderde speelplekken aan. De doelstelling van dit project is het creëren van een speelvriendelijke openbare ruimte én fijne leefomgeving in Haarlem door verouderde speelplekken te vernieuwen, te vergroenen en klimaatadaptiever te maken. Zo creëren we ontwikkelkansen voor jonge Haarlemmers van 0 tot 19 jaar door ze de mogelijkheid te geven te kunnen bewegen, sporten, ontdekken, ontspannen en ontmoeten in een groene, klimaatadaptieve en prettigere leefomgeving. Van het eerste deel, 29 speelplekken, is het definitieve ontwerp gereed voor vaststelling door het college. Om welke plekken gaat het? De eerste 29 speelplekken bevinden zich in Noord, Oost, Schalkwijk en Centrum. Op de plattegrond in ‘Bijlage 2: Overzichtskaart’ zijn deze plekken weergegeven en voorzien van de volgende informatie: • Voor welke leeftijdsgroep de plek wordt ingericht; • Welke speelwaarden centraal zullen staan; • Welke sportmogelijkheid er is; • Op welke manier de plek inclusief is; • Welke klimaatadaptieve maatregelen er worden getroffen. 2.

Beoogd resultaat Met de vernieuwing van deze eerste batch van 29 speelplekken, worden de volgende doelstellingen bereikt: • Een betere aansluiting op behoeftes van kinderen en jongeren in buurten en wijken • Voldoende uitdaging en variatie in type activiteiten, toestellen en mogelijkheden zodat iedereen kan bewegen, sporten, ontdekken, ontspannen en ontmoeten in eigen buurt of wijk. • Per buurt en wijk minimaal één toegankelijke speelplek. • Toevoegen van minimaal één nieuwe boom per speelplek. • Toepassen van klimaatadaptieve maatregelen zoals het aanleggen van wadi’s, het ontharden en het creëren van schaduw door het toevoegen van bomen. • Waar mogelijk gebruikte toestellen opknappen en opnieuw gebruiken. Deze batch vormt de eerste van drie batches waarmee uiteindelijk 107 speelplekken volgens deze principes worden vernieuwd.

Kenmerk: 2025/730765

2/10

3. Onderbouwing voorstel 3.1 De speelplekken zijn verouderd en vervanging is noodzakelijk Met het Programma Spelen Haarlem 2024-2028 worden noodzakelijke vervangingen uitgevoerd van een groot aantal verouderde speelplekken in de stad. Om de meest verouderde plekken (29 stuks) eerst te kunnen doen is de lijst met speelplekken opgedeeld in drie delen. 3.2 Niet langer 1-op-1 vervanging van toestellen, maar focus op een integraal proces Het project betreft geen 1-op-1 vervanging van toestellen, zoals in het verleden veel werd gedaan, maar kent een integrale aanpak. Onderdeel hiervan is het benutten van de volledige beschikbare speelruimte en de speelplek niet langer te beperken tot het formaat van bijvoorbeeld de huidige valondergrond. Een voorbeeld hiervan is de speelplek op het Zevenwoudenplantsoen (bijlage 1; cluster 41.1), waar momenteel een speeltoestel op kunstgras staat op een versteend plein. Deze speelplek wordt ingericht met groenvakken waarop toestellen geplaatst worden, en waartussen verharde paden komen. De paden worden weer speelvriendelijk ingericht als ‘verkeerspleintje’. Zie hiernaast uit uitsnede uit het ontwerp (onder; bijlage 1; cluster 41.1). Deze integrale aanpak kent verschillende voordelen.

Ten eerste zorgt deze aanpak ervoor dat het aanbod van speelwaarden goed verspreid kan worden, met als doel om in iedere buurt en wijk een divers aanbod voor bewegen, sporten, ontdekken, ontspannen en ontmoeten te creëren. Passend bij de huidige demografie van buurten en wijken, en passend bij de diverse speelbehoeften, wordt het aantal en de diversiteit van de speel- en sporttoestellen groter. In totaal worden er 64 toestellen verwijderd, waarvoor 128 toestellen teruggeplaatst worden. De diversiteit van het toekomstige speelaanbod in batch 1 is goed te zien op de overzichtskaart in bijlage 2.Ten tweede kunnen de speelplekken vanwege deze integrale aanpak worden vergroend, kunnen er klimaatadaptieve maatregelen getroffen worden en kan verouderde verharding verwijderd en/of vervangen worden. 3.3 Speelwaarden – en daarmee de toekomstige inrichting – per speelplek bepaald door de omgeving Voor deze 29 speelplekken heeft begin 2025 de participatie plaatsgevonden, op basis waarvan de ontwerpen tot stand zijn gekomen. Kinderen, jongeren en hun ouders dachten mee over de manieren waarop zij graag bewegen, ontdekken en ontmoeten in hun buurt en/of wijk. Meedenken kon op twee manieren: door een digitale vragenlijst in te vullen en/of door langs te komen bij één van de negen fysieke participatiemomenten die hebben plaatsgevonden in buurthuizen en basisscholen.

Op de vragenlijst hebben 389 inwoners gereageerd. In totaal zijn er op zowel de

Kenmerk: 2025/730765

3/10

digitale, als de fysieke participatie 288 kinderen en 131 volwassen afgekomen. In Schalkwijk zijn tijdens een speciale jongerenochtend van Buurts nog 27 jongeren betrokken. De uitkomsten van de participatie zijn van grote invloed op het eindresultaat; de VO’s zijn tot stand gekomen middels de input uit de omgeving. De antwoorden zijn door specialisten van bureau PARC vertaald naar ‘speelwaarden’ per speelplek zoals fantasierijk spelen, samen bewegen, klimmen en klauteren, etc. De ontwerpers hebben deze speelwaarden vervolgens vertaald naar het ontwerp. Hierdoor zijn er speelplekken waar sport de boventoon voert, en andere plekken waar voornamelijk ontmoeting centraal staat. De VO’s zijn na uitgebreide interne toetsing opgewerkt tot DO’s. Een voorbeeld is de speelplek aan de Van Konijnenburgstraat (bijlage 1; cluster 49.5). Op deze plek wordt een speelheuvel gecreëerd die beklommen kan worden via een klimtoestel of via een wilgentunnel. Daarnaast komt er een schommelslag en een groot speeltoestel waarop kunnen samen kunnen klimmen, klauteren, glijden en balanceren (zie afbeelding hiernaast). 3.4 Extra aandacht voor sportieve inrichting van speelplekken Het Programma Spelen biedt de mogelijkheid om op sommige speelplekken extra in te zetten op mogelijkheden voor sporten en bewegen in de openbare ruimte.

Dit is gedaan op plekken waar de participatieresultaten een behoefte aan sporten en bewegen lieten zien. Een voorbeeld hiervan is de speelplek aan de Schroeder van der Kolkstraat(bijlage 1; cluster 49.2). Op deze plek wordt een parcours voor freerun gemaakt, gericht op de leeftijdsgroep van 10 tot 19 jaar. Dit parcours bestaat uit verschillende elementen, waarvan voor één van de elementen een referentieafbeelding hiernaast opgenomen is.

Kenmerk: 2025/730765

4/10

3.4 Extra aandacht voor inclusiviteit en toegankelijkheid We zorgen ervoor dat er in iedere buurt en wijk minimaal één toegankelijke speelplek is. In de overzichtskaart in bijlage 2 wordt per plek aangeduid op welke manier die speelplek toegankelijk is. Bij sommige plekken uit inclusiviteit zich in de aanwezigheid van toegankelijke ontmoetingsplekken en/of kleurcontrast, en bij andere plekken in de aanwezigheid van inclusieve speeltoestellen zoals een nestschommel of een rolstoeltoegankelijke trampoline. Tot slot wordt er op sommige plekken extra aandacht besteed aan het creëren van mogelijkheden voor meiden, wat in de openbare ruimte vaak onderbelicht blijft. Op de speelplek aan de Vrijheidsweg (naast basisschool Camelot) worden specifiek twee toestellen toegevoegd die zorgen voor inclusiviteit, enerzijds voor rolstoelgebruikers en anderzijds voor meiden (bijlage 1; cluster 21.7). Er wordt op deze speelplek een rolstoeltoegankelijke trampoline (zie afbeelding hiernaast) en een Urban Dance Ground geplaatst (zie afbeelding op de pagina hierboven rechts). 3.6 Extra aandacht voor een groene en klimaatadaptieve inrichting van speelplekken Zoals benoemd in het tweede argument zorgt de integrale aanpak in dit project er onder andere voor dat de speelplekken groener en klimaatadaptiever ingericht kunnen worden.

Voor de eerste 29 speelplekken wordt het volgende aan vergroening en klimaatadaptieve maatregelen gedaan: • Er worden 60 extra bomen toegevoegd die voor o.a. schaduw en biodiversiteit zorgen, en daarnaast worden er ook extra heesters en planten toegevoegd. Een voorbeeld is het toevoegen van 3 extra bomen, extra heesters, gras en kruidenrijk grasland op de speelplek aan het Zevenwoudenplantsoen (bijlage 1; cluster 41.1; zie ook uitsnede uit ontwerp op vorige pagina). • Er worden 5 wadi’s gecreëerd, met een totaalinhoud van 157m3. Voorbeelden hiervan zijn een wadi van 25m3 op de speelplek aan de Vincent van Goghlaan (bijlage 1; cluster 21.1), en een wadi van 53m3 op de speelplek in het Willem Kolffplantsoen (bijlage 1; cluster 49.7). • De hoeveelheid gesloten valondergrond (kunstgras) van het spelen neemt af met 527m2 omdat er op 10 plekken gekozen wordt de natuurlijke valondergrond houtsnippers.

Kenmerk: 2025/730765

5/10

•

•

Voorbeelden van plekken waar houtsnippers komen zijn Vroonhof (bijlage 1; cluster 1.1) en Twickel (bijlage 1; cluster 39.1). Zie de afbeelding hiernaast voor een voorbeeld van houtsnippers als valondergrond. Daarnaast wordt er op 4 speelplekken gekozen voor de duurzamere gesloten valondergrond tigermulch (gerecyclede rubberen snippers gecombineerd met polyamide hars als vaste, egale valdemping), in plaats van kunstgras. Zowel houtsnippers als tigermulch zijn duurzamere valondergronden, toegankelijk en hebben een natuurlijke uitstraling. Voorbeelden van plekken waar tigermulch wordt toegepast zijn de Raoul Wallenbergstraat (bijlage 1; cluster 21.10) en Vredenburg (bijlage 1; cluster 42.2). De hoeveelheid verharding neemt af met 2423m2 af. Op sommige plekken blijft de bestaande verharding behouden, op andere plekken wordt deze vernieuwd óf vervangen door groen (1505m2) of halfverharding (918m2).

3.7 Extra aandacht voor circulair materialengebruik Het vernieuwen van een grote hoeveelheid speelplekken in een relatief korte periode biedt veel kansen voor circulair materialengebruik. In de eerste batch van 29 speelplekken worden 26 toestellen hergebruikt. Het betreft toestellen die qua levensduur en kwaliteit nog goed zijn en (soms na een kleine opknapbeurt) op een andere plek in de stad beter tot hun recht komen. Het opknappen en hergebruiken van speeltoestellen in deze eerste batch is ca. 30% goedkoper dan het nieuw aanschaffen van vergelijkbare toestellen. Naast het hergebruiken van speeltoestellen, worden ook betonnen poefs en bankjes hergebruikt. Een voorbeeld zijn de betonnen zitelementen in het ontwerp voor de speelplek aan de Schroeder van der Klokstraat (bijlage 1; cluster 49.2). Deze zitelementen zijn betonnen elementen die weggehaald worden op het Emiliano Zapataplein (bijlage 1; cluster 21.2), gecoat worden met een vrolijke kleur en vervolgens als zitplek kunnen dienen op een andere speelplek. 3.8 Door de fase-aanpak kunnen leren, bijsturen en controleren In het Programma Spelen wordt een fase-aanpak gehanteerd. De lijst met speelplekken is opgedeeld in drie delen, die achtereenvolgens hetzelfde proces doorlopen. Deze opdeling zorgt ervoor dat er een iteratief en lerend proces doorlopen kan worden.

De geleerde lessen van de eerste batch speelplekken worden gebruikt om het proces en daarmee de uitkomsten van batch 2 en 3 te verbeteren. Daarnaast is ervoor gekozen om met de aannemer een NOK per cluster van ca. 5 speelplekken af te sluiten. Hierdoor kunnen niet alleen speelplekken sneller tot uitvoering gebracht

Kenmerk: 2025/730765

6/10

worden, ook zorgt deze aanpak ervoor dat er per cluster in kosten en uitkomsten kan worden bijgestuurd. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s Mogelijk aanwezige bodemvervuiling vormt een risico voor de uitvoeringsplanning. Er is een eerste onderzoek gedaan waaruit blijkt dat op enkele plekken aanvullend bodemonderzoek nodig is. In de voorbereiding van de uitvoeringswerkzaamheden zal dit onderzoek uitgevoerd worden. Plekken waar geen sprake is van vervuiling zullen eerst uitgevoerd worden, zodat er voldoende tijd is voor bodemonderzoek en mitigerende maatregelen bij de plekken waar dit nodig is. Vervolgens worden de plekken uitgevoerd waar sprake is van bodemvervuiling. Op deze manier wordt de vertraging in de uitvoering beperkt. 4.2 Kanttekeningen Niet alle verouderde speelplekken worden in dit Programma vernieuwd Oorspronkelijk bestond het Programma Spelen Haarlem uit 122 te vernieuwen speelplekken. Dit aantal is naar 107 bijgesteld om meerdere redenen: • Een deel van de speelplekken valt binnen ontwikkelprojecten zoals de Waddenbuurt en de Spaarneboog. Vernieuwing van deze speelplekken wordt binnen de verschillende ontwikkelprojecten uitgevoerd zodat ook hier beter wordt aangesloten op behoeftes van toekomstige bewoners. • Een deel van de speelplekken bevindt zich op schoolpleinen.

Met een deel van de scholen is afgesproken dat zij ontwerp en uitvoering zelf ter hand nemen waarbij de gemeente een adviserende rol speelt. • In de Zuiderpolder is ervoor gekozen om twee speelplekken te laten vervallen. Na onderzoek blijken kabels en leidingen een integrale vernieuwing vrijwel onmogelijk te maken. In deze buurt is het speelaanbod erg groot waardoor dit mogelijk is zonder het hele netwerk geweld aan te doen. Speeltoestellen zullen op deze plekken gehandhaafd blijven totdat ze niet meer voldoen aan de eisen. Er is meer tijd nodig voor het uitwerken van het skatepark in het Zaanenpark. De speelplek in het Zaanenpark is onderdeel van de eerste batch speelplekken, maar bestaat in feite uit twee delen: een gedeelte waar gespeeld wordt, en een gedeelte waar geskatet wordt. Het speelgedeelte is uitgewerkt tot DO, maar het skategedeelte nog niet. Voor dit deel wordt in 2026 extra expertise op het gebied van skaten ingeschakeld en een aanvullend participatiemoment met skaters georganiseerd, om ervoor te zorgen dat het skatepark een kwalitatief goed park wordt dat past bij de wensen en behoeften van skaters.

Kenmerk: 2025/730765

7/10

Disclaimer bij het ontwerp voor de speelplek aan de Vrijheidsweg Gezien de uitbreidingsopgave rond OBS de Camelot is er behoefte aan een integraal proces om zowel de school als de speelplek op een goede en samenhangende wijze in te richten. In samenwerking met Onderwijshuisvesting wordt gekeken naar de planning en de inrichting van deze plek. Mei 2027 wordt er een besluit genomen over de definitieve inrichting. Hieruit kunnen twee richtingen voortkomen: ofwel het huidige DO voor deze speelplek wordt uitgevoerd, ofwel er wordt een integraal ontwerp gemaakt dat uitgevoerd zal worden. 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën In het Investeringsplan bij de Programmabegroting 2026-2030 is voor het Programma Spelen (OR.031) een begroting opgenomen van €8.656.000. Hiervan is, in de Kadernota 2024 en de Kadernota 2025, een krediet vrijgegeven van € 7.507.000 Voor het realiseren van de eerste 29 speelplekken is een budget nodig van €3.213.000. Er is binnen het vrijgegeven krediet voldoende budget beschikbaar om deze eerste speelplekken te realiseren. Echter, de reservering in het Investeringsplan is naar verwachting onvoldoende om alle 107 speelplekken te vernieuwen. Aanvullende middelen voor een integrale vernieuwing van speelplekken De integrale vervanging van de speelplekken gaat verder dan enkel het vervangen van speeltoestellen en ondergronden.

Het gelijktijdig vervangen of verwijderen van verharding en meubilair, het toevoegen van groen en klimaatadaptieve maatregelen en het omvormen van enkele speelplekken naar sportplekken vraagt om een groter budget. In de begroting en het Investeringsplan zijn middelen beschikbaar voor sport (€735.000), groen (€400.000), vergroening van de Amsterdamsebuurten (€127.000), klimaat (€135.000) en verharding (€1.560.300) die hiervoor kunnen worden ingezet. Bij de Programmabegroting 2027-2031 zal het college aan de raad een voorstel doen om, binnen het afgesproken financiële kader voor de civiele projecten tot en met 2029 zoals vastgesteld bij de Programmabegroting 2026-2030, de middelen voor deze doeleinden over te hevelen naar het investeringsbudget voor Programma Spelen zodat alle 107 speelplekken uiteindelijk kunnen worden vernieuwd. Subsidies Tot slot worden er twee subsidies verwacht die kunnen worden ingezet in het programma: Impulsregeling Klimaatadaptatie (€165.000) vanuit het Rijk en de Regio Deal MRA West Beter in Balans (€406.000) vanuit het Rijk. De eerste regeling betreft een subsidie voor het ontharden en het creëren van waterbergende maatregelen in de openbare ruimte. Dit wordt op diverse speelplekken gedaan door zowel verharding weg te nemen, als door wadi’s aan te brengen.

De tweede subsidie betreft gelden die kunnen worden ingezet voor het inrichten van een groene en gezonde leefomgeving, het stimuleren van een actieve en gezonde leefstijl en het versterken van sociale cohesie. De focus van deze subsidie ligt op de stadsdelen Oost en Schalkwijk. Hieraan wordt voldaan

Kenmerk: 2025/730765

8/10

door de speelplekken in deze stadsdelen te vergroenen, en van mogelijkheden voor ontmoeting te voorzien. Onderhoud, vervanging en beheer De jaarlijkse kosten voor beheer en onderhoud nemen toe met ca. € 74.000, voornamelijk als gevolg van een areaaluitbreiding van het aantal speeltoestellen (128 ten opzichte van 64 toestellen). De toenemende beheerlasten a.g.v. areaaluitbreiding zullen na realisatie van de speeltoestellen verwerkt worden in de eerstvolgende kadernota. Dit besluit wordt voorgelegd bij de Programmabegroting 2027-2031. 5.2 Communicatie en toekomstige participatie In aanloop naar de uitvoering worden direct omwonenden van de speelplekken geïnformeerd over de uitvoeringswerkzaamheden bij hen in de buurt. De vastgestelde DO’s van de eerste 29 speelplekken worden op de projectpagina van het Programma Spelen geplaatst en via diverse bestaande lokale communicatiekanalen verspreid. De participatie voor de tweede batch speelplekken heeft reeds plaatsgevonden in het najaar van 2025. In het najaar van 2026 zal de participatie van de derde (en laatste) batch plaatsvinden. 5.3 Planning Met de vaststelling van de DO’s, gaat de uitvoeringsfase van de eerste batch speelplekken van start. De eerste speelplekken worden vanaf eind 2026 vernieuwd. Verwacht wordt dat de uitvoering van deze batch eind 2027 is afgerond.

Het Programma Spelen doorloopt het Haarlems Civiel Planproces als project met een lage impact. De definitieve ontwerpen (collegebesluiten) van de volgende twee batches volgen eind 2026 en medio 2027.

Fase

Initiatieffase Definitiefase

Producten

Planning Batch 1 (29 locaties)

Batch 2 (38 locaties

Batch 3 (40 locaties)

Plan van aanpak Programma’s van eisen en schetsen

Kenmerk: 2025/730765

9/10

Ontwerpfase

Voorbereidingsfase Realisatiefase

Participatie Voorlopig Ontwerp Definitief Ontwerp (collegebesluit) Nader onderzoek Contractvorming Uitvoering

Q2/25 – Q2/26

Q3/25 – Q4/26

Q3/26 – Q2/27

Q3/26 – Q4/26

n.t.b.

n.t.b.

Q4/26 – Q4/27

n.t.b.

n.t.b.

6. Bijlagen • •

Bijlage 1: DO’s 29 speelplekken. Bijlage 2: Overzichtskaart.

Kenmerk: 2025/730765

10/10