1 Vaststelling Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2030

Collegebesluit

Onderwerp Vaststelling Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2030 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email

2025/793118 Berkhout, R.A.H. 5.1 Milieu OMB Plantaz, M.A.H.G.

Kernboodschap

Een concept voor een nieuwe versie 2025-2030 van de Bestuurlijke Agenda is aan de raden van de negen samenwerkende gemeenten voorgelegd. De Haarlemse raad heeft in mei 2025 zijn zienswijze gegeven. De zienswijzen van alle gemeentes zijn door het samenwerkingsverband onderling vergeleken en waar mogelijk ingepast in een gezamenlijke strategie en prioriteitenstelling. Hierdoor hebben niet alle onderdelen van ieders zienswijze geleid tot een aanpassing van de Agenda. Ook van de Haarlemse zienswijze is niet alles overgenomen. Het college gaat niettemin akkoord met de Agenda omdat de Agenda een krachtig instrument kan zijn om op de onderwerpen en prioriteiten waarover in de regio overeenstemming bestaat effectief te zijn. Naast deze gezamenlijke inspanning zal het college zich ook separaat waar mogelijk blijven inspannen om onze uitgangspunten over het voetlicht te krijgen. Het college stuurt het collegebesluit ter kennisname naar de commissie Beheer.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 16 december 2025

mahgplantaz@haarlem.nl

Raadsvoorstel en raadsbesluit Zienswijze raad op Concept Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2028 (2025/394016). Het college van burgemeester en wethouders besluit: • gelezen de reactie op de zienswijze de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2030 vast te stellen. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding Via de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2030 (bijlage a) beschrijven negen gemeenten de noodzaak om toe te werken naar een betere balans tussen het belang van een internationale luchthaven voor Nederland en de kwaliteit van de leefomgeving, specifiek voor omwonenden. Het

Kenmerk: 2025/793118

1/7

gaat om de gemeenten Alkmaar, Bergen, Beverwijk, Castricum, Haarlem, Heemskerk, Heiloo, Uitgeest en Velsen. Zij willen op deze wijze de leefomgeving beschermen en verbeteren voor hun inwoners. In de Bestuurlijke Agenda staan de gezamenlijke belangen en de standpunten beschreven waarmee de regio aansluit bij diverse overlegstructuren in de Schipholregio om zo invloed uit te oefenen op het Rijk dat bevoegd gezag is voor (het vliegverkeer op) de luchthaven Schiphol. Bestuurlijk is gekozen om de agenda te actualiseren. Evenals voorgaande jaren staan gemeenten aan de lat om de belangen van wonen en vliegen (en de werkgelegenheid die daarmee samenhangt) goed tegen elkaar af te wegen. Dit met het strategisch belang van de mainportstatus van Schiphol op nationaal en internationaal niveau en de uitvoering van diverse internationale en nationale duurzaamheidsdoelen in gedachten. De minister en de Kamer stellen inbreng vanuit de regio op prijs om die mee te wegen bij hun besluitvorming. Bij de uitvoering van de Bestuurlijke Agenda is het belangrijk aansluiting te zoeken bij de standpunten van partijen met dezelfde belangen. Het aflopen van de looptijd van de huidige Bestuurlijke Agenda valt samen met de voorbereidingen voor een nieuw kabinet.

Er wordt daarnaast ook gewerkt aan een nieuwe vorm van interbestuurlijke samenwerking waarbij Rijk, provincies en gemeenten gezamenlijke doelen en ambities stellen. Ontwikkelingen die het ambitieniveau van gemeenten in deze Bestuurlijke Agenda bepaalden en aanleiding vormden om deze Agenda nu te actualiseren. Inspraak van de gemeenten De concept Bestuurlijke Agenda is dit voorjaar voor zienswijzen aangeboden aan colleges en gemeenteraden van de negen samenwerkende gemeenten. Hiermee zijn de gemeenten in de gelegenheid gesteld om zienswijzen in te dienen. Afgelopen mei heeft ook de Haarlemse raad zijn zienswijze ingediend. In een reactiebrief, hier overgenomen als Nota van Zienswijzen (bijlage b), geeft de Omgevingsdienst IJmond namens het samenwerkingsverband van de negen gemeenten een reactie op deze zienswijzen en geeft zij aan hoe hiermee is omgegaan in de definitieve Bestuurlijke Agenda. Daarbij is zoveel mogelijk gezocht naar overeenstemming en raakpunten in doel en prioritering. Dit heeft tot gevolg dat niet alle zienswijzen van elke gemeente onverkort zijn overgenomen, dat geldt ook voor sommige standpunten uit de Haarlemse zienswijze.

Het college ziet echter in de definitieve versie van de Agenda voldoende van de doelen en prioriteiten terug die ook Haarlem van groot belang vindt, en waarvoor de gezamenlijke Agenda een krachtig middel kan zijn om gewenste effecten dichterbij te brengen. Het college blijft naast deze gezamenlijke regionale aanpak ook kijken naar aanvullende mogelijkheden om de Haarlemse standpunten naar voren te brengen. 2. Beoogd resultaat

Kenmerk: 2025/793118

2/7

Het doel van de Bestuurlijke Agenda is het vaststellen van gemeenschappelijke uitgangspunten om de negatieve effecten van vliegverkeer in de negen samenwerkende gemeenten te verminderen. 3. Onderbouwing voorstel 3.1 De Agenda noemt de belangrijkste thema’s, prioriteiten en acties In de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer zijn de volgende thema’s, prioriteiten en acties opgenomen en uitgewerkt. Onderwerp

Regionale inzet

Het belang van gezondheid in relatie tot vliegverkeer

Gezondheid geldt als centraal uitgangspunt en toetsingskader bij het afwegen van belangen en maken van beleid, beslissingen of plannen. Daarbinnen is van belang: •

Geluid en hinderbeleving;

Dat er heldere, meetbare normen komen voor alle emissies (geluid én luchtkwaliteit). • Er daarmee inzicht is in gezondheidseffecten van alle emissies die een negatieve impact hebben op onze gezondheid, het milieu en het klimaat. • Structurele inbreng van GGD-adviezen in besluitvorming. • Transparante communicatie vanuit het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat over gezondheidseffecten van vliegverkeer. • Versterken van de regionale samenwerking rond monitoring en mitigatie van gezondheidseffecten. De regio wil dat het Rijk toewerkt naar een basisbescherming voor inwoners. Dat betekent; •

Nachtvluchten

Het op orde brengen en actualiseren van de benodigde vergunningen voor Schiphol. • Stellen van geluidsnormen voor luchtvaart op de gevel van woningen (individuele bescherming). Niet alleen uitgaan van berekende waarden, maar ook het meten van vliegtuiggeluid. De regio wil meer rust in de nacht via: • • • •

Inzet op een aaneengesloten periode van rust van tenminste 5 uur. Vermindering van de geluidbelasting in de randen van de nacht (tussen 23:00-24:00 uur en 05:0007:00 uur). Verplaatsing van nachtvluchten naar andere luchthavens in Nederland. Weren van lawaaiige vliegtuigen in de nacht.

Kenmerk: 2025/793118

3/7

•

Luchtkwaliteit

Heropening van de nachtelijke, oostelijke naderingsroute ARTIP2C. De regio pleit voor een verbetering van de luchtkwaliteit in relatie tot luchtvaart. De regio vraagt het Rijk om: •

Ruimtelijke ontwikkeling (wonen en vliegen) Netwerkkwaliteit

Luchtkwaliteit onderdeel uit te laten maken van het normenstelsel. • Nader onderzoek uit te voeren naar de effecten van (ultra)fijnstof. • De WHO-advieswaarden in te passen in het luchtvaartbeleid. De regio wil dat ontwikkelingen op de grond (zoals woningbouw) en in de lucht (het aantal vluchten, routes, ed.) beter op elkaar worden afgestemd. Luchthaven Schiphol is een belangrijk knooppunt waar veel internationale vluchten samenkomen en reizigers makkelijk kunnen overstappen. Dit staat voor de hubfunctie. Voor de regio is het van belang dat deze hubfunctie wordt behouden en Nederland daarmee verbonden blijft met de rest van de wereld. Op dit onderwerp wil de regio dat het Rijk: •

Operationele oplossingsrichtingen

Het aantal vluchten concretiseert dat past bij het behoud van de hub-functie van Schiphol. • Uitwerkt welke rol prijsdifferentiatie kan spelen om voorrang te geven aan de voor Nederland belangrijkste bestemmingen en vluchten ter behoud van de hub-functie. • Samenhang aanbrengt in de inzet van luchthavens in Nederland om druk op de leefomgeving te verminderen en waar mogelijk evenwichtig(er) te verdelen. • Inzichtelijk maakt hoe substitutie door railverkeer bijdraagt aan de hub door vervanging van niet hub-gebonden vluchten. De regio vraagt om te komen tot maatregelen die de hinder in de regio reduceren. Met daarbij aandacht voor overlast als gevolg van: • • • •

Het op lage hoogte aanvliegen op de Polderbaan. Het gelijktijdig aanvliegen op de Polderbaan en Zwanenburgbaan. Continu dezelfde baaninzet. De hoeveelheid vluchten per uur.

Kenmerk: 2025/793118

4/7

3.2 Werken vanuit een gezamenlijke agenda versterkt het belang van alle deelnemende gemeenten. De samenwerking tussen de negen gemeenten leidde afgelopen jaar tot veel aandacht voor de problematiek rondom vlieghinder in onze regio. Vanuit de samenwerking tussen de negen gemeenten wordt ook steeds meer buiten de regio gezocht naar samenwerking. Zo ervaren inwoners in een deel van de regio overlast van vliegverkeer doordat gelijktijdig op de Polderbaan en Zwanenburgbaan wordt aangevlogen. Om deze problematiek op de agenda te krijgen, werkt de regio samen met de gemeente Zaanstad en gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland. Ook de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS), de overlegstructuur waar circa 50 gemeenten en vier provincies samenwerken, is voor onze regio van belang. De nieuwe Agenda sluit nauw aan op de inzet van de BRS en stelt enkele prioriteiten die voor onze regio van extra belang zijn. 3.3 Een gezamenlijk gedragen Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer is van belang voor Haarlem. Het vaststellen van een gezamenlijke agenda versterkt de positie van de individuele gemeenten binnen het dossier Schiphol, ook van Haarlem. Voor inwoners en overige overheden is zichtbaar op welke wijze en met welke standpunten de gemeente de belangen van haar inwoners behartigt.

Door samenwerking van de negen gemeenten in de regio krijgen de standpunten meer aandacht bij de (regionale) bestuurlijke overleggen. Dit kan bijdragen aan meer invloed binnen het dossier. Het is daarom ook belangrijk dat de zienswijzen van alle deelnemende gemeenten inclusief hun raden, voldoende weerklinken in de Agenda. Zodat duidelijk is dat de Agenda breed gedragen is. 3.4 De zienswijze van de raad van Haarlem weerklinkt voldoende in de Bestuurlijke Agenda Door het samenwerkingsverband is onderzocht op welke punten de zienswijzen van de gemeentes elkaar voldoende raken om in een gezamenlijke strategie vertaald te kunnen worden. Dat betekent ook dat onderdelen van zienswijzen van gemeenten soms minder of (nu nog) geen plek hebben gekregen in de Agenda. Onder verwijzing naar de precieze afwegingen en keuzes in de Nota van Zienswijzen merkt het college met name de volgende punten op in de verwerking van de Haarlemse zienswijze: • Anders dan de zienswijze van Haarlem wordt niet ingezet op een volledige nachtsluiting maar op sluiting gedurende een blok van tenminste vijf uren. Met de aanscherping dat de hinder in de randen van de nacht moet verminderen (in plaats van niet toenemen) wordt nu wel nadrukkelijk onderstreept dat de totale nachtperiode van belang is voor de gezondheid en stiller moet worden.

• Over de opening van vliegveld Lelystad bleken de verschillen tussen gemeenten te groot voor een gezamenlijke keuze. Al is er wel overeenstemming dat indien toch opening plaats vindt een eventuele opening moet leiden tot een vermindering van de druk op de regio en een evenwichtige afname van vluchten op Schiphol. Haarlem, evenals Beverwijk en Heemskerk, heeft zich in de zienswijze uitgesproken tegen opening van Lelystad Airport. De uiteindelijke keuze ligt bij het Rijk, maar voor Haarlem is helder dat een eventuele opening niet aan de

Kenmerk: 2025/793118

5/7

•

•

•

orde kan zijn zonder een volledige, integrale impactanalyse waarin alle maatregelen en verschuivingen in het luchtverkeer als totaalpakket zijn beoordeeld. Er bleek geen draagvlak te zijn voor de door de raad bepleite forse vermindering van vluchten. Al kan verminderen van vluchten wel een van de middelen zijn om die lagere impact te bereiken. Het college hecht in dit kader zeer aan de grotere nadruk op gezondheid en normering in deze Agenda, niet meer beperkt tot het hinderaspect. Het OV wordt nu nog eens expliciet genoemd als één van de vervoersnetwerken en modaliteiten (trein) in samenhang waarmee het luchttransport moet worden beschouwd. Uitwerking daarvan voor concrete tracés en deelstromen is echter te gedetailleerd voor bespreking in deze Agenda. In de Agenda wordt nu nog eens onderstreept dat de Luchtruimherziening volgens de prioriteitenlijst in de Luchtvaartnota handvaten biedt om Natura 2000 gebied te ontzien.

Alles afwegend is het college akkoord met de formulering van de gezamenlijke doelen en prioriteiten in de Bestuurlijke Agenda. Voor een krachtig en effectief bepleiten van deze gedeelde punten is de Agenda een belangrijk instrument. Het college zal daarnaast ook oog blijven houden voor ontwikkelingen of initiatieven binnen of buiten de regio die de Haarlemse standpunten dichter bij verwezenlijking kunnen brengen. Zo wordt op dit moment door een aantal gemeenten gewerkt aan een pleidooi voor een volledige nachtsluiting, hetgeen ook in de Haarlemse zienswijze past. 3.5 Duurzaamheidsparagraaf Vliegverkeer heeft een impact op ons milieu. Door schoner en duurzamer te vliegen kan vliegverkeer een positieve bijdrage leveren aan de klimaatdoelstellingen. Met de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer roept de gemeente de sector daartoe op, maar vraagt zij ook het bevoegd gezag om gezondheid en duurzaamheid in haar beleid centraal te stellen en deze naast geluid ook in de normering te betrekken. 4

Risico’s en kanttekeningen (n.v.t.)

5 Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën Aan de uitvoering van de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer zijn voor de gemeente, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. 5.2 Communicatie Na vaststelling van de definitieve Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer, zal deze worden gepubliceerd op de gemeentelijke websites en op www.odijmond.nl. Ook wordt met een gezamenlijk persbericht aandacht gegeven aan de Bestuurlijke Agenda. 5.3 Participatie (n.v.t.)

Kenmerk: 2025/793118

6/7

5.4 Juridisch (n.v.t.) 5.5 Planning De nieuwe agenda kent een looptijd van zes jaar. De voortgang van de Bestuurlijke Agenda en de eventuele behoefte om deze tussentijds te actualiseren wordt besproken in het Regionale Overleg Vliegverkeer Schiphol waaraan de negen samenwerkende portefeuillehouders deelnemen en dat wordt gefaciliteerd door Omgevingsdienst IJmond. Hier wordt ook per ontwikkeling besproken en besloten op welke wijze raden en overige belanghebbenden worden meegenomen/geïnformeerd. 6. Bijlagen a. Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer Schiphol 2025-2030 b. Nota van Zienswijzen op de Bestuurlijke Agenda Vliegverkeer.

Kenmerk: 2025/793118

7/7