1 Vaststellen Voorlopig Ontwerp verbouwing NME-gebouw in de Haarlemmer kweektuin

Collegebesluit

Onderwerp Vaststellen Voorlopig Ontwerp verbouwing NME-gebouw in de Haarlemmer Kweektuin Nummer 2023/1890204 Portefeuillehouder De Raadt, E. Programma/beleidsveld 4.5 Overige beheerstaken Afdeling PCM Auteur Schagen, S. van Telefoonnummer 023-5113458 Email svanschagen@haarlem.nl Haarlem krijgt er een bijzondere ontmoetingsplek bij. Het huidige NME-gebouw in Kernboodschap de Haarlemmer Kweektuin wordt grootschalig en duurzaam verbouwd. Op de begane grond komt een informatiecentrum voor jong en oud over diverse natuuren duurzaamheidsthema’s van de gemeente. Het groene dak en de speelelementen aan de buitenkant van het gebouw zorgen voor een goede aansluiting bij de in Haarlem geliefde Kweektuin. De nieuwe inrichting van het pand geeft invulling aan een van de belangrijkste aanbevelingen van het burgerberaad over CO2-reductie; Een fysieke plek voor informatie, inspiratie en advies over natuur en duurzaamheid. Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt dit besluit ter informatie naar de commissie Ontwikkeling.

Relevante eerdere besluiten

-

Besluit College d.d. 1 oktober 2024

Raadsstuk Vaststellen gebiedsvisie Kleverlaanzone (2012/42591) Raadsstuk ‘Verduurzaming gemeentelijk vastgoed’ (2020/1159511), vastgesteld in de gemeenteraad van 28 januari 2021. - Aangenomen amendement ‘NME-gebouw verduurzaamd’ bij behandeling Programmabegroting 2022-2026, d.d. 11 november 2022 en vaststelling krediet bij behandeling kadernota 2023 (2022/477768), d.d. 7 juni 2022. - Raadsstuk Pilot Burgerberaad (2023/317434), vastgesteld in de raadsvergadering van 28 september 2023. - Raadsvoorstel Verwerking van de adviezen Burgerberaad CO2 reductie (2024/241483), vastgesteld in de raadsvergadering van 28 maart 2024. - Raadsstuk ‘Versnellingsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed’ (2023/540627), vastgesteld in de gemeenteraad van 19 oktober 2023. - Vaststelling aanvullend krediet bij behandeling kadernota 2025 (2024/916971), d.d. 8 juli 2024. 1. Het Voorlopig Ontwerp voor de verbouwing van het huidige NME-gebouw in de Haarlemmer Kweektuin vast te stellen.

Kenmerk: 2023/1890204

1/7

de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Centraal in de Haarlemmer Kweektuin staat het huidige NME-gebouw, ook wel het “Witte gebouw” genoemd. Dit gebouw (862m² bvo) is momenteel in gebruik door team NME en een aantal tijdelijke huurders op de eerste verdieping. Het gebouw is sterk verouderd, heeft een energielabel D en voldoet niet meer aan de duurzaamheidseisen die de gemeente aan haar vastgoed stelt. Ook de potentie van dit gebouw in relatie tot het gebied, wordt maar zeer beperkt benut. Bij de behandeling van de Programmabegroting 2022-2026 is het amendement ‘NME-gebouw verduurzaamd’ aangenomen. Dit amendement verzoekt het college om het NME-gebouw te verduurzamen als goed voorbeeld voor het zichtbaar maken van de natuur- en verduurzamingsdoelstellingen van de gemeente. Het moet een laagdrempelig gebouw worden waar inwoners terecht kunnen met vragen, ideeën kunnen opdoen en waar iets te beleven is op het gebied van werken aan een duurzame, groene en gezonde toekomst. Het project heeft meer doelen: a) het verwezenlijken van een toegankelijke publieksfunctie voor inwoners van Haarlem, waarmee de gemeente kennis en vaardigheden kan uitdragen over een groene, schone en duurzame toekomst van onze stad. b. het realiseren van een duurzaam gebouw dat een voorbeeldfunctie heeft voor stad en regio. Dit in lijn met de gemeentelijke verduurzamingsambitie om de gemeentelijke vastgoedportefeuille te verduurzamen.

Een iconisch gebouw dat inspireert en symbool staat voor de verduurzaming in de gemeente Haarlem. c. het geven van gedeeltelijke uitvoering aan de vastgestelde visie Kleverlaanzone waarin de ambities voor de Kweektuin staan benoemd, zoals het vergroten van de toegankelijkheid en openheid om meer interactie met bezoekers te realiseren, het versterken van de groene, recreatieve en educatieve waarde van het gebied en het realiseren van een natuur- en duurzaamheidscentrum. In de genoemde visie is de Haarlemmer Kweektuin een schakel in de groene oost-westverbinding. Samen met de begraafplaats Kleverlaan, schooltuin Cornelia Westendorp en de Schoterveenpolder vormt de Kweektuin een groene long. Voor de verbouwing van het NME-gebouw is een voorlopig ontwerp opgesteld (zie bijlage). Deze ligt ter vaststelling voor bij het college.

2. Besluitpunten college Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. Het Voorlopig Ontwerp voor de verbouwing van het huidige NME-gebouw in de Haarlemmer Kweektuin vast te stellen.

Kenmerk: 2023/1890204

2/7

3. Beoogd resultaat Met deze nota stelt het college het voorliggende voorlopige ontwerp voor het NME-gebouw in de Haarlemmer Kweekuin vast. Verdere uitwerking en realisatie zal leiden tot een getransformeerd iconisch natuur- en duurzaamheidscentrum voor de stad Haarlem.

4. Argumenten 4.1 Er wordt invulling gegeven aan het amendement ‘NME-gebouw verduurzaamd’ en de motie WaterWijs Bij de behandeling van de Programmabegroting 2022-2026 is het amendement ‘NME-gebouw verduurzaamd’ aangenomen. Dit amendement verzoekt het college om het NME-gebouw te verduurzamen als goed voorbeeld voor het zichtbaar maken van de verduurzamingsdoelstellingen van de gemeente. Het gebouw wordt een “natuur- en duurzaamheidsicoon”. Een gebouw waar duurzaam denken en doen centraal staan en dat als goed voorbeeld dient voor het zichtbaar maken van verduurzamingsdoelstellingen van de gemeente. De wijze waarop dit zichtbaar wordt gemaakt, wordt nog verder uitgewerkt. Ook wordt er nog nagedacht over de naam van dit vernieuwde gemeentelijke gebouw. Op 29 februari 2024 heeft de gemeenteraad bij de behandeling van het Plan Stedelijk Water 20242033 de Motie WaterWijs aangenomen. Met deze motie werd verzocht te komen tot de inrichting van een informatiepunt over waterbeheer voor particulieren, bijvoorbeeld in de vorm van een Water-Loket. Dit loket gaat onderdeel uitmaken van het vernieuwde gebouw. 4.2 Het huidige gebouw is sterk verouderd Aanleiding voor het amendement van de Programmabegroting 2022-2026 was de huidige staat van het NME-gebouw. Het gebouw, met een grootte van circa 862 m2 bvo, is qua tijdsgeest sterk verouderd.

Het gebouw voldoet niet meer aan de hedendaagse eisen en is energetisch lek. Het

Kenmerk: 2023/1890204

3/7

gebouw heeft nu energielabel D terwijl label C vanaf 2023 een verplichting is. Opvallend is verder dat het gebouw zeer gesloten van karakter is. Het biedt louter kantoorruimte (afgezien van de recent toegevoegde ‘natuureducatiewinkel’) waarbij de routing, de grootte van de verkeersruimten en de vergaderruimten te wensen over laten vanuit het perspectief van het gewenste gebruik. 4.3 Het gebouw krijgt een bij de Haarlemmer Kweektuin passende functie Het gebouw is in 1984 ontworpen door architect Jan Willem de Kanter en is vanuit de tijdsgeest van toen bedacht als huisvesting van de toenmalige afdeling Groenvoorziening in de voormalige stadskweektuin. Deze functie heeft het gebouw al lang niet meer. De stadskweektuin is intussen omgedoopt tot de Haarlemmer Kweektuin. Daarin heeft het NME-gebouw een centrale positie. Deze positie maakt het gebouw een geschikte plek om inspiratie over natuur- en duurzaamheidsthema’s te bieden aan onze inwoners. Daarvoor is het nodig om het gebouw om te vormen tot een duurzaamheidsicoon met zowel een kantoorfunctie van team Natuur- en Milieueducatie (NME) en een publieksfunctie op de begane grond. Voor het publiek moet het een toegankelijke plek worden vol inspiratie en informatie.

Het voorlopig ontwerp laat dan ook een gebouw zien dat volwaardig mee gaat doen met de andere gebouwen in de Haarlemmer Kweektuin en veel meer uitnodigend is dan het huidige gesloten kantoorgebouw. Het dak wordt deels ingericht als daktuin en gaat eveneens fungeren als uitkijkpunt. 4.4 Het gebouw gaat een belangrijke bijdrage leveren aan het zichtbaar maken van de duurzaamheidsambities van de gemeente en de adviezen van het burgerberaad In 2023 heeft de gemeenteraad van Haarlem (2023/317434) besloten een pilot te starten met een burgerberaad, waarin hen werd gevraagd te komen tot een zwaarwegend advies over de vraag: “Hoe kan de gemeente burgers helpen om hun CO2 uitstoot de verlagen? Een van de belangrijkste aanbevelingen van het burgerberaad was een gemeentelijk “one stop info & duurzaamheids experience center”. Een plek waar Haarlemmers terecht kunnen voor vragen en advies met voorbeelden, informatie over subsidies en demonstraties. De doelgroepen zijn onder meer woningeigenaren, huurders, bedrijven, VvE's en scholen. Het gebouw in de Haarlemmer Kweektuin gaat hierin voorzien. De duurzame beleidsambities van de gemeente rond een groene, schone en duurzame stad worden zichtbaar en beleefbaar gemaakt in het gebouw. Het wordt de etalage van het gemeentelijk beleid rond natuurinclusief, klimaatadaptief, afvalscheiding, energietransitie en circulaire economie.

Een plek waar inwoners zich bewust worden van de grote opgaven waar wij als stad voor staan en waar ze inspiratie kunnen opdoen voor hun eigen woon-, werk- en leefomgeving, gewoontes en consumptiegedrag. De interactie met bewoners/tussen bewoners onderling zal meer bewustwording en betrokkenheid creëren en uiteindelijk gedragsverandering stimuleren. Dit alles zal op een positieve, aantrekkelijke én prikkelende manier worden aangeboden midden in de Haarlemmer Kweektuin en te midden van de groene long van de Kleverlaanzone.

Kenmerk: 2023/1890204

4/7

4.5 Er is iets te beleven voor iedereen De begane grond zal een laagdrempelig bezoekerscentrum zijn waar alle doelgroepen uit Haarlem op hun eigen manier bediend kunnen worden door bijvoorbeeld interactieve tentoonstellingen. De doelstellingen worden zichtbaar gemaakt in en aan de buitenzijde van het gebouw. Er komt een groen dak om overheen te lopen, speelelementen en een groene omgeving. Het gebouw biedt een comfortabel verblijf op een fijne locatie waar aandacht is besteed aan het interieur, met daarin geïntegreerd vernieuwende ideeën die worden ondersteund door de duurzaamheidsboodschap van Haarlem. De gemeente wordt bij de verdere uitwerking van het bezoekerscentrum ondersteund door een adviesbureau dat gespecialiseerd is in het creëren van (interactieve) tentoonstellingen. 5. Risico’s en kanttekeningen 5.1 Overlast tijdens bouw Het terrein is moeilijk te bereiken voor bouwverkeer en de bouwplaats is centraal in de Kweektuin. Ondanks dat er goed met de medegebruikers van het terrein wordt afgestemd is niet uit te sluiten dat zij overlast gaan ervaren. Het wordt een belangrijke taak voor de aannemer om de bereikbaarheid, de veiligheid en de bruikbaarheid van het terrein te garanderen. 5.2 De Haarlemmer Kweektuin ligt in een archeologisch belangrijk gebied De Haarlemmer Kweektuin valt binnen het beschermd stadsgezicht.

Het ligt naast de 16de -eeuwse Kaatsbaan en de resten van Huis ter Kleeff. Dit zijn Rijksmonumenten. De werkzaamheden moeten goed afgestemd worden met Team Erfgoed en ook met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Ondanks dat de grond tijdens de bouw bijna niet wordt geroerd, blijft het een risico (vooral voor de planning) dat er toch iets van waarde wordt aangetroffen. 5.3 Er is mogelijk een alternatief voor de tijdelijke huisvesting nodig De tijdelijke huisvesting voor de huidige gebruikers van het gebouw wordt gerealiseerd in een bestaande werkplaats (naast het Kweekcafé). Dit wordt zodanig gedaan dat, nadat het nieuwe gebouw in gebruik is genomen, de tijdelijke huisvesting kan worden verhuurd aan organisaties die passen bij de doelstellingen van de Kweektuin. Echter, het kan zijn dat budgettaire beperkingen ons ertoe nopen om hiervan af te zien en een alternatieve tijdelijke huisvesting aan te bieden. Dat zal dan waarschijnlijk in de vorm van mobiele kantoorunits zijn. 6. Groenparagraaf Er is veel aandacht voor groen in het ontwerp. De gevels worden ingericht als expositieruimte en tonen verschillende thema’s, zoals circulariteit, natuurinclusief, bio-based, energie, techniek en water. De gevels bieden ook veel ruimte aan verticaal groen. Het dak wordt voor een groot deel groen en zal deels begaanbaar zijn. Dit groene dak zal ook zorgen voor een natuurlijke koeling. 7.

Duurzaamheidsparagraaf Er is gekozen een groot deel van de constructie (casco) en de fundering van het huidige gebouw te hergebruiken. Daarnaast worden ook bepaalde andere elementen uit het gebouw hergebruikt. Zo zal een deel van de huidige gevelbekleding worden verwerkt tot zonnewering aan de voorzijde van de

Kenmerk: 2023/1890204

5/7

gevel. Uiteraard wordt het gebouw losgekoppeld van het gas. Bij de bouw worden duurzaam geproduceerde materialen en installaties gebruikt. Met het creëren van een aantrekkelijk, modern en inspirerend gebouw, voorzien van een gezond en een prettig binnenklimaat, kan het langdurig een functie vervullen in de Haarlemmer Kweektuin. Op het dak worden naast mos sedum ook zonnepanelen aangebracht. Er wordt ook voorzien in tijdelijke huisvesting voor de huidige gebruikers van het gebouw. Hiertoe wordt een bestaande werkplaats (naast het Kweekcafé) verbouwd. Dit wordt zodanig gedaan dat, nadat het nieuwe gebouw in gebruik is genomen, de tijdelijke huisvesting kan worden verhuurd aan organisaties die passen bij de doelstellingen van de Kweektuin. 8. Participatie en inspraak Er is een informatiebijeenkomst geweest in de palmenkas. Hier werd het VO tentoongesteld en konden geïnteresseerden vragen stellen over het ontwerp. Daarnaast is er diverse malen gesproken met het stichtingsbestuur van de Haarlermmer Kweektuin en vertegenwoordigers van de andere gebruikers van het terrein, zoals het Kweekcafé en Wij telen groente. Gezamenlijk met de gebruikers zal ook besproken worden hoe hier tijdens de bouw overlast kan worden voorkomen en de Kweektuin zoveel als mogelijk kan blijven functioneren.

Communicatie met de andere gebruikers en bezoekers van de Haarlemmer Kweektuin is essentieel om draagvlak en betrokkenheid te creëren en te houden. 9. Financiën In 2019 is een stichtingskosten raming gemaakt op basis van een eerste schetsontwerp. Deze raming vormde de basis voor het bepalen van het benodigde investeringskrediet als beantwoording van het amendement ‘NME-gebouw verduurzaamd’. Bij de aanvraag voor een investeringskrediet van € 2,5 miljoen is rekening gehouden met een bouwkostenstijging van 20 procent. Bij het gereed komen van het Voorlopig Ontwerp, bleken de kosten substantieel hoger uit te vallen. De bouwkosten zijn in de tussenliggende periode niet met 20 procent, maar met 35 procent gestegen. De ambitie om een duurzaamheidscentrum (icoon) neer te zetten zorgt ervoor dat een extra investering nodig is. Om aan de toegankelijkheidseisen te voldoen is een lift noodzakelijk. Daarnaast is in de stichtingskostenraming uit 2019 geen rekening gehouden met bijkomende kosten (onder andere de tijdelijke huisvesting en verhuizing voor NME). Het niveau van verduurzaming in het voorlopig ontwerp is daarnaast hoger dan in het schetsontwerp. Voor het eerder beschikbare budget van € 2,5 miljoen kon het gebouw worden opgeknapt en verduurzaamd, waarbij de huidige gebruiksfunctie (kantoor) wordt gehandhaafd.

De vervanging van de installaties was met dit budget niet mogelijk, waardoor het niet pand gasloos kon worden gemaakt. Bovenstaande heeft geresulteerd in extra investeringsbehoefte van € 1,5 miljoen, welke is toegekend bij de behandeling van de Kadernota 2025. Hiernaast zal nog worden gezocht naar mogelijke alternatieve dekkingen zoals subsidies. Een DUMAVA (duurzaam maatschappelijk vastgoed) subsidie van €150.000 is reeds toegekend.

Kenmerk: 2023/1890204

6/7

10. Uitvoering Na vaststelling van het VO wordt het ontwerp definitief gemaakt, waarna de benodigde vergunningen worden aangevraagd en een aanbesteding voor een bouwteam wordt gestart. De start van de bouw is voorzien in het 3e kwartaal van 2025.

De planning is globaal als volgt: Fase

Product

Bevoegdheid

Planning

Ontwerpfase

• Vaststellen VO

• College

• Q3 2024

Voorbereidingsfase

• Indienen omgevingsvergunning

•

• Q1 2025

Realisatiefase

• Start bouw • Oplevering

•

• Q2/Q3 2025 • Q1/Q2 2026

7. Bijlagen 1. Voorlopig Ontwerp verbouwing NME- gebouw Haarlemmer Kweektuin

Kenmerk: 2023/1890204

7/7