1 Vaststellen verordening bekostiging leerlingvervoer 2024

Raadsstuk

Onderwerp Vaststellen verordening bekostiging leerlingenvervoer 2024 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/1724378 Leeuwen, B. van 1.1 Onderwijs en sport JOS Moltmaker, P. 023-5114844 pmoltmaker@haarlem.nl Met dit raadstuk vraagt het college de nieuwe verordening bekostiging leerlingenvervoer 2024 vast te stellen. De oude verordening is vastgesteld in 2015 en is verouderd en past niet meer in de huidige tijd. De verordening bekostiging leerlingenvervoer 2024 is bedoeld voor leerlingen die vanwege een structurele beperking niet zelfstandig naar school kunnen reizen of wanneer een specifieke vorm van bijzonder onderwijs niet in de woonomgeving van de leerling wordt aangeboden. Voor deze leerlingen worden er vervoersvoorzieningen beschikbaar gesteld. Het doelgroepenvervoer, en het leerlingenvervoer in het bijzonder, staat al enige tijd onder druk. Dit komt door personeelstekorten en een aanhoudend grote vraag. Het is noodzakelijk dat we leerlingen die deze voorziening nodig hebben vooropstellen, zodat zij de nodige ondersteuning kunnen blijven ontvangen, en tegelijkertijd ook het systeem verlichten. Dit doen we door de instroom in het leerlingenvervoer te beperken. Hierdoor wordt de druk op de voorziening verlicht, wat de houdbaarheid van het systeem bevordert.

Daarom wordt in deze verordening de afstandsgrens voor leerlingen zonder beperking verhoogd, in lijn met een ander uitgangspunt van gemeentelijk beleid, namelijk de inzet op vergroten van zelfstandigheid en zelfredzaamheid - voor zover dat redelijkerwijs van leerlingen en ouders gevraagd kan worden. Voor leerlingen zonder beperking wordt een afstandsgrens gehanteerd. Voor Haarlem geldt nu al een afstandsgrens voor het basisonderwijs van zes kilometer. In deze verordening is die voor het speciaal basisonderwijs en het (voortgezet)

Kenmerk: 2023/1724378

1/7

speciaal onderwijs verhoogd van één naar zes kilometer, waardoor de afstandsgrens voor alle schooltypen gelijk wordt. Voor leerlingen met een beperking geldt geen afstandsgrens. Voor leerlingen met een voorziening die is toegekend onder de oude verordening geldt een overgangsregeling, waardoor zij de rest van hun schooltijd onder de afstandsgrens van één kilometer vallen. In de was-wordt-lijst (bijlage 3) zijn de verschillen tussen de oude en nieuwe verordening opgenomen alsmede de verwerking van de amendementen uit de eerdere commissiebehandeling (2 februari 2023). Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 17 oktober 2023

De commissie samenleving wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. Raadsstuk verordening leerlingenvervoer Haarlem 2015 (2015/ 127816) 1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: De Verordening bekostiging leerlingenvervoer Haarlem 2024 vast te stellen. de griffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2023/1724378

2/7

1. Inleiding De gemeente heeft de wettelijke plicht een verordening vast te stellen voor de bekostiging van het leerlingenvervoer voor leerlingen die vanwege een structurele beperking niet zelfstandig naar school kunnen reizen of wanneer passend onderwijs niet in de woonomgeving van de leerling wordt aangeboden. De huidige verordening leerlingenvervoer is vastgesteld in 2015. Er is behoefte aan een geactualiseerde verordening voor de bekostiging van het leerlingenvervoer door ontwikkelingen in het sociaal domein en het onderwijs. Het gemeentelijk beleid is gericht op vergroten van zelfstandigheid en zelfredzaamheid van leerlingen (en ouders) en met invoering van Passend Onderwijs zijn reguliere scholen steeds op zoek naar mogelijkheden om kinderen in de eigen woonomgeving de benodigde ondersteuning te bieden. De geactualiseerde verordening en de artikelsgewijze toelichting zijn opgenomen in respectievelijk bijlage 1 en bijlage 2. De nieuwe modelverordening van de VNG (dd. 02 december 2020) heeft als uitgangspunt gediend voor de verordening bekostiging leerlingenvervoer Haarlem 2024. Het uitgangspunt van de geactualiseerde verordening is ongewijzigd. De regeling is bedoeld om ouders/verzorgers/leerlingen financieel te ondersteunen in de kosten die zij moeten maken wanneer een kind gebruik moet maken van een vorm van leerlingenvervoer.

De verordening bevat informatie over de wijze waarop ouders een aanvraag kunnen indienen en onder welke voorwaarden ouders aanspraak kunnen maken op (de bekostiging van) een vervoersvoorziening. Ouders zijn en blijven verantwoordelijk voor het schoolbezoek van de leerling. Een van de wijzigingen in de verordening betreft de verhoging van de afstandsgrens van één naar zes kilometer voor leerlingen zonder beperking die het speciaal basisonderwijs of het (voortgezet) speciaal onderwijs bezoeken. Voor leerlingen met een beperking geldt geen afstandsgrens. Het ophogen van de kilometergrens naar zes kilometer volgt de trend die landelijk te zien is en ook in onze regio. Voorbeelden van (buur)gemeenten met deze bepaling in hun nieuwe verordening zijn Beverwijk, Haarlemmermeer, Heemskerk, Leiden, Rotterdam en Utrecht. De kwaliteit van de dienstverlening bij het leerlingenvervoer staat onder druk door personeelstekorten en een aanhoudend grote vraag. Door de instroom in het leerlingenvervoer te beperken wordt de druk op de voorziening verlicht, waardoor de kwaliteit van de dienstverlening omhoog kan.

Kenmerk: 2023/1724378

3/7

2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: De Verordening bekostiging leerlingenvervoer Haarlem 2024 vast te stellen.

3. Beoogd resultaat Het primaire doel van de verordening is om de toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen door ouders/verzorgers/leerlingen tegemoet te komen in de kosten die zij moeten maken wanneer zij zijn aangewezen op een vorm van leerlingenvervoer. Met het vaststellen van de Verordening bekostiging leerlingenvervoer Haarlem 2024 worden de beleidsmatige keuzes ten aanzien van het leerlingenvervoer geactualiseerd en opnieuw vastgelegd, zodat aanvragen voor leerlingenvervoer adequaat kunnen worden behandeld.

4. Argumenten 1. Het uitgangspunt om zelfstandigheid en onafhankelijkheid voor leerlingen zonder beperking te vergroten wordt herbevestigd. Het leerlingenvervoer kent verschillende vormen: - fietskilometervergoeding voor de leerling en al dan niet met een begeleider; - vergoeding voor het gebruik van het openbaar vervoer en al dan niet met een begeleider; - vergoeding voor het aangepast vervoer (RegioRijder); - vergoeding voor de inzet van eigen vervoer (auto) van ouder/verzorger. De kaders van de verordening zijn zodanig opgebouwd dat de meest zelfstandige en onafhankelijke vorm van leerlingenvervoer wordt toegekend. In de nieuwe verordening is meer aandacht voor de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de leerling en liggen kaders vast voor de samenwerking tussen gemeente(n) en het regionale samenwerkingsverband Passend Onderwijs.

2. Kwaliteit van de dienstverlening en houdbaarheid van het systeem worden vergroot Het leerlingenvervoer kampt momenteel met schaarste door een gebrek aan chauffeurs. Het uitgangspunt van de verordening om leerlingen die dat nodig hebben te ondersteunen komt daardoor in het gedrang. Door de instroom in het leerlingenvervoer te beperken wordt de druk op de voorziening verlicht, waardoor de kwaliteit van de dienstverlening omhoog kan.

Kenmerk: 2023/1724378

4/7

Daarom wordt voor leerlingen zonder beperking een afstandsgrens gehanteerd. Door de keuze voor een gelijke afstandsgrens (van zes kilometer) voor alle schooltypen worden leerlingen in de verschillende schooltypen gelijk behandeld. Voor leerlingen met een beperking geldt in alle schooltypen ook hetzelfde: voor hen geldt geen afstandsgrens. Voor leerlingen met een voorziening die is toegekend onder de oude verordening geldt een overgangsregeling, waardoor zij de rest van hun schooltijd recht onder de afstandsgrens van één kilometer vallen. Aanpassing van de kilometergrens naar zes kilometer heeft effect op de vraag naar aangepast vervoer. Door toepassing van de overgangsregeling (art 28) zal hierdoor jaarlijks een oplopende beperking van de vraag kunnen worden gerealiseerd, waardoor een verbetering van de kwaliteit kan van de dienstverlening kan worden bereikt doordat er meer chauffeurs beschikbaar komen voor andere ritten. En er komt meer financiële ruimte voor verbeterde dienstverlening. De verwachting is dat de komende jaren telkens één extra route kan worden ingevuld. 3. Een goede en eerlijke toekenning Bij twijfel of verschil van inzicht bij de toekenning van een vervoersvoorziening wordt onafhankelijk medisch advies ingewonnen over de mogelijkheden van een leerling nu en in de nabije toekomst voor zelfstandig reizen. 4.

Uniformiteit in de regio wordt bevorderd De gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemstede, Heemskerk, Velsen en Zandvoort hebben het doelgroepenvervoer, waaronder het leerlingenvervoer valt, gezamenlijk ingekocht. De modelverordening van de VNG is regionaal besproken. Elke gemeente stelt haar eigen verordening bekostiging leerlingenvervoer vast. De verhoging van de afstandsgrens naar zes kilometer wordt ook in de omliggende gemeenten gehanteerd. Daarmee draagt dit voorstel bij aan een uniform beleid qua afstanden ten opzichte van onze omgeving. 5. Wettelijke plicht wordt ingevuld De wettelijke grondslag voor het verstrekken van een bekostiging leerlingenvervoer is neergelegd in artikel 4, eerste lid, van de Wet op het primair onderwijs (hierna: WPO), artikel 8.28 van de Wet op het voortgezet onderwijs 2020 (hierna: WVO) en artikel 4, eerste lid, van de Wet op de expertisecentra (hierna: WEC).

Deze drie wetten formuleren de wettelijke plicht van de gemeente als: ‘ de bekostiging van de door het college noodzakelijk te achten vervoerskosten ten behoeve van het schoolbezoek’ Het gaat hierbij zowel om scholen voor basisonderwijs, speciaal basisonderwijs, (voortgezet) speciaal onderwijs en regulier voortgezet onderwijs, die zijn aangesloten bij samenwerkingsverbanden primair of voortgezet onderwijs, alsook om instellingen voor blinden/slechtzienden (cluster 1-onderwijs) en doven/slechthorenden (cluster 2-onderwijs).

Kenmerk: 2023/1724378

5/7

6. Meer gelijkwaardigheid en het gesprek centraal In vergelijking met de huidige verordening zijn tekstuele aanpassingen gedaan en nieuwe bepalingen opgenomen. Deze zijn opgenomen in de was-wordt-lijst (bijlage 3). De nieuwe opzet stelt het gesprek centraal over de noodzaak van een vervoersvoorziening en mogelijke aanvullende of alternatieve oplossingen. Aanvrager en gemeente komen in een gelijkwaardiger positie en kunnen beiden externe deskundigheid in het gesprek inbrengen.

7. Instemming belanghebbenden en experts met modelverordening Bij het opstellen van de nieuwe modelverordening is er overleg geweest met de klankbordgroep leerlingenvervoer van het VNG. Ook is er een raadpleging gehouden onder alle gemeenten en samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs in Nederland.

5. Risico’s en kanttekeningen Personeelstekorten zetten de uitvoering van het vervoer onder druk. Het doelgroepenvervoer wordt uitgevoerd door vervoersysteem RegioRijder. Binnen het systeem wordt zowel het leerlingenvervoer als het WMO-vervoer uitgevoerd. De vervoerders kampen met chauffeurstekorten en kunnen niet alle benodigde diensten leveren. Er is voornamelijk een tekort aan leerlingenvervoerchauffeurs, met als gevolg dat er chauffeurs en bussen uit het WMO-vervoer worden gebruikt om leerlingen te vervoeren. Als gevolg van een gebrek aan (vaste) chauffeurs staat de stiptheid onder druk. De gemeenten zijn in gesprek met RegioRijder om alternatieve scenario’ s voor het leerlingenvervoer te onderzoeken en mogelijke oplossingen te vinden door bijvoorbeeld te werken met bloktijden, te rijden met grotere bussen en het beperken van de instroom in het leerlingenvervoer door nadrukkelijker een beroep te doen op ouders en het vergroten van de zelfredzaamheid van kinderen.

6. Uitvoering Bekendmaking na vaststelling van de verordening gebeurt conform de daarvoor geldende voorschriften. Uitvoerenden en betrokkenen worden na vaststelling geïnformeerd. Ouders van leerlingen die momenteel gebruik maken van het leerlingenvervoer worden geïnformeerd over de aangepaste verordening en de gewijzigde eigen bijdrage. Aanvragen leerlingenvervoer die vanaf 1 januari 2024 worden ingediend zullen worden beoordeeld volgens de “Verordening bekostiging leerlingenvervoer Haarlem 2024”.

Kenmerk: 2023/1724378

6/7

7. Bijlagen Bijlage 1. Verordening bekostiging leerlingenvervoer Haarlem 2024 Bijlage 2. Artikelsgewijze toelichting op de Verordening bekostiging leerlingenvervoer Haarlem 2024 Bijlage 3. Was-wordt-lijst bij de Verordening bekostiging leerlingenvervoer Haarlem 2024

Kenmerk: 2023/1724378

7/7