1 Vaststellen plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

Collegebesluit

Onderwerp Vaststellen plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

2023/1846413 Loenen, D. van 1.3 Sociale Basis MO Christiaans, M. 023-5115509 mchristiaans@haarlem.nl Op 3 februari 2023 is landelijk het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gesloten. De ambitie van het GALA is een gezonde generatie in 2040 met weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Met het Gezond en Actief leven Akkoord (GALA) wordt ingezet op een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Hiervoor worden afspraken gemaakt vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid als rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars. In Haarlem scoren we best heel goed als het gaat om gezondheid, wanneer we echter inzoomen op de verschillende gebieden en wijken dan zien we grote verschillen. In Haarlem leggen we daarom de focus op het verkleinen van gezondheidsachterstanden. Het GALA biedt mogelijkheden om heel gericht in te zetten op wijken waar deze achterstanden het grootst zijn. Aan het GALA is een brede specifieke uitkering (SPUK) gekoppeld. Om in aanmerking te komen voor deze rijksgelden zijn gemeenten verplicht om, voor de periode 2024-2026, een (door VNG goedgekeurd) plan van aanpak in te dienen.

Het plan van aanpak “Op naar een gezonde generatie” is een plan op hoofdlijnen waarin de huidige situatie en ambities op de verschillende onderwerpen uit het GALA worden beschreven. De komende periode wordt het plan van aanpak verder uitgewerkt in concrete acties die de beweging naar de voorkant (van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag) mogelijk maken. Het college stuurt dit besluit in het kader van actieve informatieplicht naar de commissie Samenleving. Met het delen van het plan van aanpak wordt de commissie geïnformeerd over de uitgangspunten en doelstellingen die het college heeft met de uitvoering van het GALA. n.v.t.

Kenmerk: 2023/1846413

1/4

Besluit College d.d. 21 november 2023

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het plan van aanpak GALA: “Op naar een gezonde generatie” vast te stellen; de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Op 3 februari 2023 is landelijk het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gesloten. VWS, gemeenten, GGD-en en zorgverzekeraars onderschrijven de volgende gemeenschappelijke doelen: a) Terugdringen gezondheidsachterstanden b) Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten c) Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis d) Een gezonde leefstijl e) Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid f) Vitaal ouder worden g) Domein overstijgende inzet vanuit een regionale preventie infrastructuur. De ambitie is een gezonde generatie in 2040 met weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Aan het GALA is een brede specifieke uitkering (SPUK) gekoppeld. Om in aanmerking te komen voor deze rijksgelden zijn gemeenten verplicht om, voor de periode 2024-2026, een (door VNG goedgekeurd) plan van aanpak in te dienen. Het plan van aanpak: “Op naar een gezonde generatie” is een plan op hoofdlijnen waarin de huidige situatie en doelstellingen op de verschillende onderwerpen uit het GALA worden beschreven. Dit concept plan is inmiddels goedgekeurd door de VNG. De komende periode wordt het plan van aanpak verder uitgewerkt in concrete acties die de beweging naar de voorkant (van ziekte ne zorg naar gezondheid en gedrag) mogelijk maken. 2.

Besluitpunten college 1. Het plan van aanpak GALA: “Op naar een gezonde generatie” vast te stellen; 3. Beoogd resultaat Een door het college gedragen plan van aanpak waarmee de basis wordt gelegd voor een integrale aanpak op het gebied van gezond leven.

Kenmerk: 2023/1846413

2/4

4. Argumenten 1.1 Een integraal plan van aanpak is de basis voor een lokale invulling van de doelen uit het GALA. Het GALA kent een 15-tal programma’s waaraan grotendeels al uitvoering wordt gegeven. Het GALA stimuleert een integrale aanpak op deze thema’s in gemeenten. 1.2 Met het Plan van aanpak Gala komt Haarlem in aanmerking voor Rijksmiddelen. Om brede SPUK middelen te ontvangen, is het een vereiste om vanaf 2024 te werken met een integraal plan van aanpak op de thema’s uit het GALA. Met het goedgekeurde plan van aanpak GALA kan de gemeente Haarlem jaarlijks, t/m 2026, Rijksmiddelen aanvragen voor de uitvoering van de volgende programma’s: Sport, bewegen en cultuur

Gezondheid

De sociale basis

Sportakkoord

Terugdringen van

Versterken sociale basis

gezondheidsachterstanden Brede Regeling Combinatiefuncties

Kansrijke Start

Mantelzorg

Mentale Gezondheid

Eén tegen Eenzaamheid

Aanpak overgewicht en obesitas

Welzijn op recept

Valpreventie Leefomgeving Opgroeien in een kansrijke omgeving (middelengebruik) & Vroegsignalering alcoholproblematiek

De middelen van het sportakkoord, de brede regeling combinatiefuncties en kansrijke start ontving de gemeente de afgelopen jaren al en worden daarom gebruikt om bestaande afspraken te continueren. Voor de ketenaanpakken valpreventie en aanpak overgewicht en obesitas worden afspraken gemaakt met ketenpartners (zie als voorbeeld het Uitvoeringsplan valpreventie). De inzet van de overige middelen wordt nog verder uitgewerkt, hierbij wordt gekeken naar het koppelen aan de wijkaanpak Meerwijk. Een tabel met de verschillende programma’s die bij het GALA horen en bijhorende budgetten is als bijlage toegevoegd. 1.3. Het uitvoeringsplan valpreventie is een concrete (regionale) uitwerking van het GALA. De gemeenten van Midden- en Zuid Kennemerland hebben samen met relevante zorg- en welzijnspartijen de Ketenaanpak valpreventie opgesteld. Het uitvoeringsplan laat goed zien dat deze organisaties de komende jaren hun krachten bundelen en gericht samen werken aan valpreventie de komende jaren.

Kenmerk: 2023/1846413

3/4

5. Risico’s en kanttekeningen Een deel van de SPUK middelen is incidenteel. Niet alle onderdelen in de SPUK zijn structureel. Zo is voor de aanpak van overgewicht, mentale gezondheid, welzijn op recept en eenzaamheid na 2025 geen geoormerkt geld beschikbaar. VNG en VWS gaan in 2024 met elkaar in overleg over wat het wegvallen van deze budgetten betekent voor de ingezette beweging. Het risico bestaat dat initiatieven die nu ontstaan niet gecontinueerd kunnen worden. Wanneer deze financiering wegvalt, en niet op een andere manier wordt ingevuld, is het niet mogelijk om de beweging naar de voorkant te kunnen continueren. Het is dan ook nodig om hierover met de zorgverzekeraar afspraken te maken. 6. Uitvoering De komende maanden wordt samen met partijen als Buurts en SportSupport uitgewerkt hoe de GALA middelen het beste kunnen worden besteed zodat juist de mensen met gezondheidsachterstanden worden bereikt. Hierbij wordt onder andere gekeken naar het verbinden van GALA middelen aan de wijkaanpak Meerwijk. Voor de GALA middelen die zijn gekoppeld aan de ketenaanpakken overgewicht en valpreventie worden afspraken gemaakt met de relevante ketenpartners. Met de GGD ontwikkelen we een werkwijze om resultaten te monitoren. De participatieraad is gevraagd mee te denken over inwonersparticipatie. 7. Bijlagen 1. Plan van aanpak GALA: “Op naar een gezonde generatie”. 2.

Overzicht van programma’s en budgetten GALA. 3. “Kennemerland gezond en fit”, uitvoeringsplan ketenaanpak valpreventie.

Kenmerk: 2023/1846413

4/4