1 Vaststellen Gedragscode integriteit raads- en commissieleden en Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders, alsmede vaststellen Protocol vermoeden van integriteitsschendingen door politieke ambtsdragers

Raadsstuk

Onderwerp Vaststellen Gedragscode integriteit raads- en commissieleden en Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders, alsmede vaststellen Protocol vermoeden van integriteitsschendingen door politieke ambtsdragers Nummer 2023/1913510 Portefeuillehouder Wienen, J. Programma/beleidsveld 6.2 Gemeentelijk bestuur Afdeling Griffie Auteur Taets van Amerongen-Ingram, D.M. Telefoonnummer 0235113032 Email dtaets@haarlem.nl Kernboodschap De huidige gedragscodes voor raad en college dateren uit 2003. Zij zijn toe aan een actualisatie. Gekoppeld aan deze inhoudelijke gedragscodes is een (onderzoeks)protocol waarin is opgenomen hoe wordt gehandeld als iemand een melding doet van een vermoeden van een integriteitsschending gericht tegen een raadslid, commissielid of collegelid. Behandelvoorstel voor De commissie bestuur wordt verzocht advies te geven aan de raad over het commissie voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de eerstvolgende raadsvergadering. Relevante eerdere (oud) Gedragscode integriteit raadsleden gemeente Haarlem van 20 augustus besluiten 2003 (zie bijlage 4). (oud) Gedragscode bestuurlijke integriteit (bestuurders) van 2003 (zie bijlage 5). Besluit College 1. Het college neemt kennis van het voorstel aan de raad. d.d. …………. (wordt ingevuld door BC) Besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel, Besluit: 1. De ‘Gedragscode integriteit raads- en commissieleden gemeente Haarlem 2024’ vast te stellen, onder intrekking van de ‘Gedragscode integriteit raadsleden gemeente Haarlem van 20 augustus 2003’. 2. De ‘Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Haarlem 2024’ vast te stellen, onder intrekking van de ‘Gedragscode bestuurlijke integriteit (bestuurders) gemeente Haarlem van 2003’. 3. Het ‘Protocol vermoeden van integriteitsschendingen door politieke ambtsdragers gemeente Haarlem 2024’ vast te stellen.

Kenmerk: 2023/1913510

1/4

de griffier,

de voorzitter,

1. Inleiding Met de invoering van de dualisering in 2003 zijn gedragscodes voor raad en college vastgesteld. De gedragscodes zijn verplicht op grond van de Gemeentewet en hebben tot doel de integriteit van politieke ambtsdragers te waarborgen. De gedragscodes bevatten bepalingen ten aanzien van declaratiegedrag, aannemen van geschenken, nevenfuncties, verstrekken van informatie, (buitenlandse) reizen enz. De gedragscodes zijn nu 20 jaar oud en toe aan een actualisatie. Dit is mede ingegeven door wijzigingen in de Gemeentewet die sinds 1 januari 2023 van kracht zijn wat betreft de bevordering van de bestuurlijke integriteit. In 2023 is een nieuw handboek integriteit politieke ambtsdragers verschenen van het ministerie van BZK (zie bijlage). Dit handboek bundelt alle beschikbare informatie over de integriteit van politieke ambtsdragers binnen de decentrale overheden, waaronder ook nieuwe model gedragscodes. Voorliggende gedragscodes zijn mede daarop gebaseerd. Op 18 juli jl. is voor de raad een conferentie georganiseerd waar de gedragscodes in concept zijn voorgelegd en besproken. De inbreng van deze sessie is verwerkt in de gedragscodes die nu voorliggen. Als iemand een melding doet van een vermoeden van integriteitsschending door een politieke ambtsdrager, is het van belang dat hier op een zorgvuldige wijze mee wordt omgegaan.

Een beschuldiging van niet-integer gedrag raakt aan de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van een persoon. Zeker politieke ambtsdragers kunnen worden geraakt in hun functioneren. Maar ook de politiek of gemeentelijke organisatie kunnen erdoor worden geraakt. Dit vraagt om goede procesafspraken bij de beoordeling van een melding en de aanpak van een mogelijk daarop volgend onderzoek. Het ‘Protocol vermoeden van integriteitsschendingen door politieke ambtsdragers’ bevat deze procesafspraken. 2. Voorstel aan de raad Aan de raad wordt voorgesteld: 1. De ‘Gedragscode integriteit raadsleden en commissieleden gemeente Haarlem 2024’ vast te stellen. 2. De ‘Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Haarlem 2024’ vast te stellen.

Kenmerk: 2023/1913510

2/4

3. Het ‘Protocol vermoeden van integriteitsschendingen door politieke ambtsdragers gemeente Haarlem 2024’ vast te stellen. 3. Beoogd resultaat Beschikken over actuele inhoudelijke normen waaraan politieke ambtsdragers zich houden ter waarborging van hun integriteit, alsmede procesafspraken over de beoordeling en opvolging van een melding van een vermoeden van niet-integer gedrag door een politieke ambtsdrager. 4. Argumenten De gedragscodes voor raadsleden, commissieleden en collegeleden bevorderen de bestuurlijke integriteit Een goed functionerend en integer openbaar bestuur levert een belangrijke bijdrage aan het vertrouwen van mensen in de politiek. Ook draagt het bij aan de legitimiteit van het overheidshandelen. Politieke ambtsdragers – lees: raadsleden, commissieleden en collegeleden - zijn primair zelf verantwoordelijk voor het agenderen, bewaken en waarborgen van integriteit. Inhoudelijke gedragscodes vormen hierin een belangrijk instrument. Met ingang van 1 januari 2023 is de Gemeentewet gewijzigd op het punt van de bestuurlijke integriteit. Zo zijn bepalingen inzake belangenverstrengeling (stemonthouding, onverenigbare betrekkingen en verboden handelingen) verduidelijkt. De gedragscodes zijn geactualiseerd met inachtneming van de gewijzigde bepalingen in de Gemeentewet. Voor de actualisatie zijn de daarvoor opgestelde modellen van de VNG als basis benut.

Het behandelden van melding over vermoedelijke niet-integer gedrag van politieke ambtsdragers vraagt om procedurele zorgvuldigheid en afspraken daarover zijn vastgelegd in een protocol De gedragscodes voor raadsleden, commissieleden en collegeleden definiëren de morele minima waaraan het handelen van politieke ambtsdragers dient te voldoen. Als iemand vermoedt dat integriteitsnormen worden geschonden, is het mogelijk om hiervan een melding in te dienen. In de gedragscodes is bepaald dat op voorstel van de burgemeester met de raad afspraken worden gemaakt over de processtappen die worden gevolgd in geval van een vermoeden van een integriteitsschending van een politieke ambtsdrager. Het ‘Protocol vermoeden integriteitsschendingen door politieke ambtsdragers’ bevat deze afspraken. Allereerst zijn vier basisprincipes benoemd waaraan politieke ambtsdragers zich committeren. Als een integriteitskwestie aan de orde is wordt verwacht dat zij boven de partijen staan en deze kwestie geen inzet maken van partijpolitiek. Ook wordt een terughoudendheid verlangd wat betreft publiciteit over een kwestie die in behandeling is. Zorgvuldigheid is geboden in alle fasen van de handhaving: zowel ingeval er twijfel is over een voorgenomen handeling als vanaf het moment dat iemand mogelijk een integriteitsschending heeft begaan en een onderzoek volgt. Tenslotte wordt

Kenmerk: 2023/1913510

3/4

benadrukt dat slachtoffers van schendingen op het vlak van discriminatie, pesten, seksuele intimidatie of geweld bescherming genieten. Vervolgens is in het protocol stapsgewijs het proces uiteengezet dat wordt gevolgd als een vermoeden van een integriteitsschending rijst, al dan niet na het ontvangen een melding hierover. De burgemeester is aangewezen als regisseur en aanspreekpunt bij integriteitskwesties. Hij begeleidt ook een eventueel integriteitsonderzoek. De Commissaris van de Koning is adviseur en waar aan de orde bemiddelaar. Het proces van behandelen van een integriteitskwestie omvat het beoordelen en onderzoeken van het vermoedelijk niet-integer gedrag of handelen. Bevindingen worden gerapporteerd en de raad velt het eindoordeel. De uitvoering van een integriteitsonderzoek is gebonden aan stringente procedurele vereisten, om de nodige zorgvuldigheid te waarborgen en daarmee recht te doen aan principes als hoor en wederhoor, subsidiariteit, proportionaliteit, deskundigheid, onafhankelijkheid en rechtmatigheid in het onderzoek. 5. Risico’s en kanttekeningen Integriteitskwesties die spelen rondom politieke ambtsdragers zijn in de regel gevoelig en dikwijls complex. Inhoudelijke normstellingen zijn niet zwart-wit en vragen in het concrete geval om nadere duiding in hun toepassing.

Vermoedens die over bepaalde gedrag of handelen rijzen moeten per geval worden beoordeeld en opgevolgd. Het protocol is daarbij een ondersteunend instrument maar vraagt per keer om maatwerk. De gedragscodes en het protocol moeten dan ook niet te rigide worden toegepast, maar steeds met oog voor de praktijk en het concrete geval. 6. Uitvoering Na besluitvorming worden de gedragscodes en het (onderzoeks)protocol gepubliceerd op overheid.nl. 7. Bijlagen 1. Gedragscode integriteit raadsleden en commissieleden gemeente Haarlem 2024; 2. Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Haarlem 2024; 3. Protocol vermoeden integriteitsschendingen door politieke ambtsdragers gemeente Haarlem 2024; 4. (oud) Gedragscode integriteit raadsleden gemeente Haarlem van 20 augustus 2003; 5. (oud) Gedragscode bestuurlijke integriteit (bestuurders) gemeente Haarlem van 2003; 6. Handboek Integriteit voor politieke ambtsdragers van decentrale overheden 2023.

Kenmerk: 2023/1913510

4/4